Bài tập KHTN phần hóa học kêt nối tri thức

GIẢI Mỗi chất có những tính chất đặc trưng riêng, để phân biệt chất này với chất khác ta dựa vào: + Tính chất vật lý: trạng thái rắn, lỏng, khí, màu, mùi vị, tan hay không tan trong nước

BỘ KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG

CHỦ ĐỀ 1:

CHẤT QUANH TA

Câu 1: Xung quanh ta có nhiều chất khác nhau Mỗi chất có những tính chất đặc trưng

nào để phân biệt chất này với chất khác?

GIẢI

Mỗi chất có những tính chất đặc trưng riêng, để phân biệt chất này với chất

khác ta dựa vào:

+) Tính chất vật lý: trạng thái (rắn, lỏng, khí), màu, mùi vị, tan hay không

tan trong nước, nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi, khối lượng riêng, tính dẫn

2) Hãy kể ra một số chất có trong vật thể mà em biết.

GIẢI

1) Vật thể tự nhiên: núi đá vôi, con sư tử, mủ cao su

Vật thể nhân tạo: bánh mì, cầu Long Biên, nước ngọt có gas

Vật không sống: núi đá vôi, mủ cao su, bánh mì, cầu Long Biên, nướcngọt có ga

Vật sống: con sư tử

2) Ví dụ:

Trong thân cây mía có: đường, nước, xenlulozơ

Trong cơ thể con người có: nước, chất đạm, chất đường bột, chất béo,

Câu 3:

1) Sự biến đổi tạo ra chất mới là tính chất hóa học hay tính chất vật lí?

2) Nhận xét nào sau đây nói về tính chất hóa học của sắt?

a) Đinh sắt cứng, màu trắng xám, bị nam châm hút

b) Để lâu ngoài không khí, lớp ngoài của đinh sắt biến thành gỉ sắt màunâu, giòn và xốp

3) Tìm hiểu một số tính chất của đường và muối ăn

Chuẩn bị: đường, muối ăn, nước, 2 cốc thủy tinh, 2 bát sứ, đèn cồn

Tiến hành:

Quan sát màu sắc, thể (rắn, lỏng hay khí) của muối ăn và đường trong các

lọ đựng muối ăn và đường tương ứng

Lần lượt cho muối ăn, đường vào nước, khuấy đều và quan sát

Lần lượt cho 5 gam đường và 5 gam muối ăn vào hai bát sứ Đun nóng haibát Khi bát đựng muối có tiếng nổ lách tách thì ngừng đun

Quan sát hiện tượng và trả lời câu hỏi:

GIẢI

1) Sự biến đổi tạo ra chất mới là tính chất hóa

2) Nhận xét nói về tính chất hóa học của sắt:

b) Để lâu ngoài không khí, lớp ngoài của đinh sắt biến thành gỉ sắt màu nâu,giòn và xốp

Câu 4:

Giữa các thể của nước có sự chuyển đổi qua lại lẫn nhau ở những điềukiện nhất định Sự chuyển thể của nước gây ra những hiện tượng tự nhiênnào trên Trái Đất?

Chất ở thể lỏng: dầu ăn, nước, thủy ngân,

Chất ở thể khí: khí oxi, khí gas, hơi nước,

2) Có thể dùng chất ở thể lỏng để tạo nên vật có hình dạng cố định Ví dụnhư làm đông lạnh nước ta được nước đá có hình dạng cụ thể

3) Chất rắn có hình dạng riêng; chất lỏng và chất khí không có hình dạngnhất định

Chất rắn không nén được, chất khí có khả năng nén tốt hơn chất lỏng.4) Điều này thể hiện tính chất vật lí của chất ở thể khí Đó là các phân tử củachất khí sẽ chuyển động hỗn độn không ngừng.

5) Nước từ nhà máy nước được dẫn đến các hộ dân qua các đường ống điềunày thể hiện tính chất vật lí của chất ở thể lỏng Chất lỏng không có hìnhdạng nhất định, chảy từ cao xuống thấp, lan ra khắp mọi phía

6) Khi nước đóng thành băng, nó cứng và sẽ nổi lên trên mặt nước do đó ta

có thể đi được trên mặt nước đóng băng

4) Nêu điểm giống và khác nhau giữa sự bay hơi và sự ngưng tụ

5) So sánh điểm giống và khác nhau giữa sự bay hơi và sự sôi

GIẢI

1) Chất lỏng ở nhiệt độ thường là thủy ngân

2) Khi để cục đá ở nhiệt độ phòng, cục đá sẽ dần dần tan chảy thành nước.3) Khi chuyển sang mùa hè, nước chảy rất mạnh

Khi chuyển sang mùa đông, nước bị đóng băng

4) Giống nhau: đều đề cập tới sự thay đổi giữa trạng thái hơi và trạng tháilỏng

Khác nhau:

+ Sự bay hơi là quá trình chuyển từ thể lỏng sang thể khí

+ Sự ngưng tụ là quá trình chuyển từ thể khí sang thể lỏng

5) Điểm giống nhau: đều là sự chuyển từ thể lỏng sang thể hơi

Câu 7:

Em đã biết không khí xung quanh ta cần thiết cho sự sống và sự cháy Em

có thể giải thích tại sao con người phải sử dụng bình dưỡng khí khi lặndưới nước, khi lên núi cao hoặc khi đi du hành tới Mặt Trăng?

GIẢI

Vì khi lặn dưới nước, khi lên núi cao hoặc khi đi du hành tới Mặt Trăng,những nơi đó không đủ hoặc không có không khí để con người hô hấp do đócần phải dùng tới bình dưỡng khí

Câu 8: Nêu dẫn chứng cho thấy oxygen có trong không khí, trong nước,

trong đất

GIẢI

Oxygen đều có trong không khí, trong nước, trong đất Vì dù sống trên mặtđất hay nước, hay không khí, mọi động thực vật cần oxygen để tồn tại Vàtrong không khí, trong nước và trong đất có rất nhiều động vật sinh sống vàphát triển Trong không khí có: côn trùng, chim, ; trong nước có các loài

cá, rùa, ếch, ; trong đất có: giun, ấu trùng, các sinh vật đó cho thấy ở cảkhông khí, nước, đất đều có oxygen

Câu 9:

1) Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể nào?

2) Nhiệt độ lạnh nhất trên Trái Đất từng ghi lại được là -89∘C Khi đóoxygen ở thể khí, lỏng hay rắn

3) Em có biết rằng oxygen có ở mọi nơi trên Trái Đất

a) Em có nhìn thấy oxygen không?

b) Cá và nhiều sinh vật sống được trong nước có phải là bằng chứng chothấy oxygen tan trong nước hay không?

4) Liệt kê các ứng dụng của khí oxygen trong đời sống và trong sản xuất

mà em biết

5) Nêu một số ví dụ cho thấy vai trò của oxygen đối với sự sống và sựcháy

GIẢI

1) Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể khí

2) Nhiệt độ lạnh nhất trên Trái Đất từng ghi lại được là -89∘C, khi đóoxygen ở thể khí

3)

a) Ta không nhìn thấy khí oxygen

b) Cá và nhiều sinh vật sống được trong nước là bằng chứng cho thấyoxygen tan trong nước

4) Ứng dụng của khí oxygen trong đời sống và trong sản xuất:

- Được dùng trong y tế để làm chất duy trì hô hấp, hoặc dùng trong các bìnhlặn của thợ lặn, ngoài ra còn dùng để cung cấp cho phi công trong nhữngtrường hợp không khí loãng,

- Các loài động, thực vật cần có oxy để duy trì sự sống và phát triển,

- Con người nếu không có oxy để thở cũng không tồn tại được

Hai khí có nhiều nhất trong không khí là oxy và nitơ.

Nitơ chiếm 78% và oxy chiếm 21% thể tích của không khí

Khi du hành đến Mặt Trăng, nhà du hành vũ trụ cần mang theo bình dưỡngkhí; mặc đồ cách nhiệt Vì trên Mặt Trăng không có không khí thì sẽ không

có khí oxy để hô hấp được cần phải mang theo bình dưỡng khí chứa khí oxy

để thở Đồng thời do không có bầu khí quyển, lên sự chênh lệch nhiệt độngày và đêm trên Mặt Trăng rất lớn, ban ngày trung bình là 1030C và banđêm giảm xuống -1530C Do đó cần phải mặc đồ cách nhiệt

Câu 15: Trong điều kiện nào thì nước chuyển sang các thể khác?

GIẢI

- Nước chuyển từ thể lỏng sang thể rắn khi nhiệt độ thấp hơn hoặc bằng 0 độC

- Nước chuyển từ thể rắn sang thể lỏng ở nhiệt độ cao hơn 0 độ C

- Nước chuyển từ thể lỏng sang thể khí khi nhiệt độ cao

Câu 16: Trong điều kiện nào thì nước chuyển từ thể lỏng sang thể rắn và

ngược lại?

GIẢI

- Nước chuyển từ thể lỏng sang thể rắn ở <= 0 độ C

- Nước chuyển từ thể rắn sang thể lỏng ở >= 0 độ C

Câu 17:

Hãy trả lời các câu hỏi:

- Ở nhiệt độ nào nước bắt đầu chuyển từ thể lỏng sang thể rắn?

- Trong quá trình nước chuyển từ thể lỏng sang thể rắn, nhiệt độ của nước

có thay đổi không?

- Trong quá trình tiến hành thí nghiệm như ở câu a, liệu có quan sát thấy nước bay hơi hay ngưng tụ không?

Điền từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thành sơ đồ mô tả sự chuyển thể của nước

- Yếu tố ảnh hưởng sự bay hơi: nhiệt độ, gió, mặt thoáng

Câu 20: Khi nước đã sôi, nếu tiếp tục đun thì nhiệt độ của nước có tăng

lên nữa không?

GIẢI

- Khi nước đã sôi, nếu tiếp tục đun thì nước không tăng nhiệt độ

Câu 21: Nước tồn tại ở các thể nào khi đun sôi nước?

GIẢI

Khi đun sôi nước tồn tại ở thể: lỏng, khí (hơi nước)

Câu 22: Ở nhiệt độ nào thì nước sôi?

GIẢI

- Nước sôi ở nhiệt độ 100 độ C

Câu 23: Nhiệt độ của nước có thay đổi trong thời gian sôi hay không?

GIẢI

- Không thay đổi

Câu 26: Vẽ và khai thác đồ thị

a) Vẽ đồ thị

b) Một học sinh tiến hành thí nghiệm về sự sôi của nước và thu được đồ thị như hình 25.5

Hãy cho biết:

- Từ phút thứ 0 đến phút thứ 11, nhiệt độ của nước thay đổi như thế nào? Đường biểu diễn có đặc điểm gì?

- Từ phút thứ 11 đến phút thứ 15, nhiệt độ của nước thay đổi như thế nào? Đường biểu diễn có đặc điểm gì?

Câu 27:

a) Trả lời các câu hỏi sau:

- Sự bay hơi và sự sôi giống nhau và khác nhau ở điểm nào?

- Tại sao để đo nhiệt độ của hơi nước đang sôi, người ta dùng nhiệt kế thủy ngân mà không dùng nhiệt kế rượu?

b) Một học sinh tìm thấy trong phòng thí nghiệm một chất lỏng chưa biết tên, đựng trong ống nghiệm không có nhãn Để xác định chất này, bạn họcsinh quyết định làm thay đổi trạng thái của chất lỏng đó theo thời gian và thu được các số liệu như trong bảng 25.4

- Ở phút thứ 10, nhiệt kế chỉ giá trị như hình 25.6 Hãy ghi giá trị đó vào bảng 25.4

Từ bảng 25.4 em hãy cho biết:

- Sự chuyển thể nào của chất đã xảy ra?

- Sự chuyển thể đó diễn ra trong thời gian bao lâu?

- Ở thời điểm nào, bắt đầu xuất hiện chất đó ở thể rắn?

- Bạn học sinh đã sử dụng bảng đo nhiệt độ đông đặc và nhiệt độ sôi của một số chất (bảng 25.5) để tìm ra chất lỏng chưa biết tên

Chất chưa biết tên là chất gì? Vì sao em biết điều đó?

GIẢI

a) - Điểm giống nhau: Đều là sự chuyển từ thể lỏng sang thể hơi.

- Điểm khác: + Sự bay hơi: Chất lỏng chỉ bay hơi trên mặt thoáng và sự bay hơi có thể diễn ra ở bất kỳ nhiệt độ nào

+ Sự sôi: Là một sự bay hơi đắc biệt Chất lỏng vừa bay hơi trong lòng chất lỏng tạo ra các bọt khí vừa bay hơi trên mặt thoáng và sự sôi diễn ra ở một nhiệt độ nhất điịnh tùy theo chất lỏng

- Để đo nhiệt độ hơi nước đang sôi, người ta dùng nhiệt kế thủy ngân mà không dùng nhiệt kế rượu, bởi vì:

Rượu thì sôi vào khoảng 80 độ C và nước thì sôi ở 100 độ C và do trong lúc sôi đó nhiệt độ không tăng nên thể tích của rượu cũng không tăng lên được nên ta không thể xác định được nhiệt độ của nước đang sôi Còn đối với thủy ngân thì nhiệt độ sôi của nó trên 100 độ C nên ta có thể xác đinh được nhiệt độ cần đo

b) - Sự chuyển từ thể lỏng sang thể rắn đã xảy ra

- Sự chuyển thể đó diễn ra trong 5 phút, từ phút thứ 3 đến phút thứ 7

- Ở phút thứ 3, bắt đầu xuất hiện chất đó ở thể rắn

- Chất lỏng đó là xiclohexan, bởi vì nhiệt độ đông đặc của nó là 6 độ C theo bảng 25.5

Câu 28:

Để nấu mì ống, bạn An đã đặt lên bếp một nồi nước pha muối và đậy vunglại Sau khoảng 10 phút, An mở vung ra Nước sôi trong nồi và bên dưới vung có những giọt nước

- Em giải thích như thế nào về sự hình thành các giọt nước này?

- Các giọt nước này là nước nguyên chất hay nước muối?

- Hãy nghiên cứu xem lợi ích của việc đậy vung nồi lại khi đun là gì

GIẢI

- Khi An đun nước đến lúc sôi thì nước sẽ bay hơi Do An đậy vung nên hơi nước bay lên sẽ ngưng tụ ở dưới vung tạo thành các giọt nước

- Các giọt nước này là nước nguyên chất

- Lợi ích của việc đậy vung nồi khi đun và sẽ hạn chế sự bay hơi, đồng nghĩa với việc hạn chế hao hụt thể tích

Câu 29:

Các chất lỏng khác nhau, có nhiệt độ sôi khác nhau Khi muốn làm nhừ(mềm) các thực phẩm (ví dụ như khó cá), người ta thường cho một vàimiếng thịt mỡ hoặc một ít rượu, kho đó cá sẽ mau nhừ hơn so với khi chỉ

kho cá với nước mắm Vì sao?

GIẢI

- Vì rượu và mỡ nóng, có nhiệt độ cao nên sẽ nhanh chóng làm mềm thực phẩm (trong khi nước chỉ sôi ở nhiệt độ rất cao là 100 độ C)

Câu 30:

Về mùa đông, vào những ngày giá rét, khi thở ra em thường nhìn thấy có

"khói" hay còn gọi là "hơi"

- "Khói" đó là nước ở thể hơi hay nước ở thể lỏng?

- Vì sao "khói" đó lại hình thành?

- Vì sao chúng ta không quan sát thấy điều đó vào mùa hè?

GIẢI

- Khói đó là nước ở thể hơi

- Khói đó hình thành vì hơi nước trong khí thở gặp lạnh sẽ ngưng tụ thành những hạt nước li ti và biến thành những khối sương trắng nên ta nhìn thấy

GIẢI

- Thời tiết có nhiệt độ càng cao thì càng nhanh thu hoạch được muối Vì nhiệt độ càng cao thì nước càng nhanh bay hơi và chỉ còn lại muối trên ruộng

Câu 32:

Cây xương rồng là loại thực vật có khả năng trữ nước trong cơ thể để tự tồn tại trong điều kiện khô hạn và thiếu dưỡng chất Một trong các đặc điểm dễ nhận dạng họ xương rồng là thân mọng nước, rễ rất dài và đâm

sâu, lá tiêu và biến thành gai Em có thể quan sát thấy các dạng núm gai đặc biệt của xương rồng và các chồi mới mọc ra từ các núm gai này.

Vì sao điều này lại có thể giúp giảm sự thoát hơi nước ở cây xương rồng?

GIẢI

- Vì những đặc tính như là tiêu và biến thành gai của cây xương rồng sẽ làm giảm diện tích tiếp xúc của lá với môi trường cũng như giảm diện tích thoát hơi nước của lá, do đó, giảm sự thoát hơi nước

Nhiệt động nóng chảy và đông đặc của nước muối

Ở các nước xứ lạnh, về mùa đông thường xuất hiện tuyết rơi Tuyết đọng trên đường gây nguy hiểm cho các phương tiện giao thông, vì vậy, người

ta dùng các xe ô tô chuyên dụng để rắc muối lên đường Em hãy giải thích

vì sao người ta làm như vậy

- Hãy cho biết, vì sao lại xuất hiện băng tuyết vào mùa đông?

- Nước muối có đông đặc ở cùng nhiệt độ như nước thường hay không?

- Vì sao phải sử dụng các xe ô tô chuyên dụng để rắc muối trên các cong đường có tuyết?

GIẢI

- Vì vào mùa đông, ở các nước xứ lạnh nhiệt độ thường xuống thấp hơn 0 độ

C nên nước và hơi nước trong không khí sẽ bị ngưng tụ, đóng băng tạo thánh băng tuyết

- Nước muối có nhiệt độ đông đặc nhỏ hơn nước thường.

- Khi rắc muối trên các con đường có tuyết thì do nhiệt độ đông đặc của muối giảm xuống nên nước muối không thể đông đặc được, do đo, làm tan băng tuyết trên đường

CHỦ ĐỀ 2 MỘT SỐ VẬT LIỆU, NGUYÊN LIỆU, NHIÊN LIỆU, LƯƠNG THỰC

- THỰC PHẨM THÔNG DỤNG Câu 1:

Lịch sử loài người trải qua thời đại đồ đá (dùng làm công cụ), thời đại đồđồng (dùng làm công cụ) và thời đại đồ sắt (dùng sắt, thép làm công cụ)

Do vậy, tên vật liệu đã được dùng để đại diện cho một thời kì trong nềnvăn minh của con người Em có thể chọn một loại vật liệu tiêu biểu để đặttên cho thời đại ngày nay không?

Chậu được làm từ nhựa

Chiếc ấm gốm

sứ

cứng, không thấm nước, dẫnnhiệt kém,

trong suốt, dẫn nhiệt kém,không dẫn điện, cứng nhưnggiòn, dễ vỡ,

đựng dung dịch, hóachất, nước,

bàn gỗ bền, chịu lực tốt, dễ tạo hình,

dễ cháy, có thể bị mối mọt

có nhiều công dụngkhác nhau: làm bànngồi học, bàn đựng đồvật nhỏ,

loại

có ánh kim, dẫn điện tốt, dẫnnhiệt tốt, có thể kéo thành sợi

và dát mỏng, cứng và bền, cóthể bị gỉ

bảo vệ tay

3 Bàn, ghế: không để đồ vật quá nặng nên mặt bàn, ghế

Ấm điện: không đun nước quá mức quy định

Câu 4:

Hãy nêu cách xử lí các đồ dùng bỏ đi trong gia đình sau đây:

a) Chai nhựa, chai thủy tinh, túi nylon

a) Chai nhựa, chai thủy tinh, túi nylon: gom lại để tái chế

b) Quần áo cũ: đem quyên góp, ủng hộ người nghèo

c) Đồ điện cũ, hỏng: gom lại để tái chế

d) Pin điện hỏng: vứt bỏ đúng nơi quy định

e) Đồ gỗ đã qua sử dụng: làm củi đốt, hoặc dùng làm nguyên liệu tạo ra cácvật khác

g) Giấy vụn: gom lại để tái chế

2 Rác thải dễ phân hủy từ những thức ăn bỏ đi hằng ngày, ta băm nhỏ vàtrộn đều với đất làm phân bón cho cây trồng

Câu 5:

Con người chế biến các nguyên liệu tự nhiên hay nhân tạo để làm ranhững sản phẩm mới Em hãy kế ra một số ví dụ về việc chế biến nguyênliệu thành sản phẩm mới mà em biết

• Tác dụng với axit mạnh và giải phóng dioxit cacbon

• Khi bị nung nóng, giải phóng đioxit cacbon (trên (825circC) trongtrường hợp của (CaCO3), để tạo oxit canxi, thường được gọi là vôisống

Ứng dụng:

• Đá vôi được sử dụng nhiều trong các ngành công nghiệp xây dựng,cẩm thạch hoặc là thành phần cấu thành của xi măng hoặc sản xuất ravôi

• Đá vôi Canxi cacbonat được sử dụng rất nhiều trong ngành sơn

• Đá vôi là chất xử lý môi trường nước: Canxi cacbonat hấp thu các khíđộc tích tụ ở đáy ao như: (NH3,H2S,CO2,…) và axit trong nước,giảm tỉ trọng của kim loại nặng và độc hại trong ao nuôi Đá vôi giúpphân hủy xác tảo, các chất lơ lửng bẩn trong ao nuôi, giúp cân bằngmôi trường nước và ổn định độ pH Canxi cacbonat giúp ổn định màunước, hạn chế có váng làm sạch nước, tăng lượng oxy hòa tan trongnước Đá vôi còn giúp hạn chế mầm bệnh, vi khuẩn có hại trongnước, vi khuẩn phát sáng trong ao nuôi…

• Đá vôi (CaCO3) thường được sử dụng rộng rãi trong y tế với vai trò

là thuốc bổ sung khẩu phần canxi giá rẻ, chất khử chua Nó cũng được

sử dụng trong công nghiệp dược phẩm làm chất nền thuốc viên từ loạidược phẩm khác

• Bên cạnh đó thì đá vôi (CaCO_{3}) còn được biết đến là chất làmtrắng trong việc tráng men đồ gốm sứ Và bột vôi cũng được gọi là đáphấn vì đây là thành phần chính của phấn viết bảng, phấn viết ngàynay có thể làm ngay canxi cacbonat hoặc thạch cao, sunfat canxingậm nước

2 Tác hại của việc khai thác đá vôi đối với môi trường:

• Khai thác đá vôi tạo ra rất nhiều bụi, cùng với khí thải từ các phươngtiện vận chuyển, máy móc thiết bị thi công gây ô nhiễm không khí

• Gây ô nhiễm nguồn nước

• Tác động tiêu cực tới môi trường, ảnh hưởng tới cấu trúc địa tầng, địachất từ đó có ảnh hưởng tới hệ thống nước ngầm khu vực, ảnh hưởngđến cảnh quan môi trường

• Nước mưa chảy tràn từ khu vực mỏ khá lớn, nhất là vào mùa mưa.Nước mưa chảy tràn trong khu vực mỏ kéo theo nhiều bùn đất, cặn lơlửng và các kim loại nặng có mặt trong đất đá vào hệ thống nước mặtlàm tăng độ đục, thay đổi độ pH của nước

• Bên cạnh đó việc khai thác đá vôi tác động tiêu cực tới sức khỏe củangười công nhân khai thác

Câu 8:

1 Em hãy tìm hiểu về các mỏ quặng ở Việt Nam thông qua các phươngtiện thông tin và cho biết các quặng này chứa các khoáng chất gì và ứngdụng của nó

2 Tìm hiểu và trao đổi với bạn bè về tác động môi trường trong các vùng

có khai thác quặng mà em biết