Vận dụng lý luận về sự hình thành uy tín của người giáo viên trong việc rèn luyện bản thân tại trường đại học sư phạm hà nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI BÀI TIỂU LUẬN/BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN: TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC Học kỳ 1 năm học 2021-2022 Chủ đề số: 14 Tên chủ đề: Vận dụng lý luận về sự hì

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

BÀI TIỂU LUẬN/BÀI TẬP LỚN

HỌC PHẦN: TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC

Học kỳ 1 năm học 2021-2022

Chủ đề số: 14 Tên chủ đề: Vận dụng lý luận về sự hình thành uy tín của người giáo viên trong việc rèn luyện bản thân tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

HẢI DƯƠNG-2021

MỤC LỤC

1 Mở đầu:

1.1 Lí do chọn chủ đề 2

1.2 Ý nghĩa của chủ đề 2

2 Nội dung nghiên cứu: 2.1 Giới thiệu về uy tín 3

2.1.1 Uy tín là gì? 3

2.1.2 Thế nào là người giáo viên có uy tín? 4

2.2 Vai trò uy tín của người giáo viên 4

2.2.1 Tầm quan trọng của uy tín 4

2.2.2 Vai trò uy tín của người giáo viên 4

2.3 Con đường hình thành uy tín của người giáo viên 6

2.3.1 Nâng cao uy tín sư phạm của người giáo viên 6

2.3.2 Mở rộng: “Hiệu ứng Halo ” và sự hình thành uy tín 7

3 Kết luận: 8

Phụ lục 10

Tài liệu tham khảo 11

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn chủ đề

Nhà sư phạm dân chủ lỗi lạc người Nga K D Ushinsky đã từng cho rằng:

“Sự gương mẫu của người thầy giáo là tia sáng mặt trời thuận lợi nhất cho sự phát triển tâm hồn non trẻ mà không có gì có thể thay thế được” Trong thời đại

mà công nghệ 4.0 trở thành một phần của cuộc sống xã hội, máy móc dần thay thế con người trong mọi lĩnh vực khác nhau để góp phần cải thiện đời sống thì nghề giáo vẫn là một nghề không thể bị thay thế Bởi vì công cụ lao động của người giáo viên là nhân cách - thứ mà mọi máy móc không có được “Sự gương mẫu của người thầy giáo” - hay nói cách khác là uy tín của người giáo viên có vai trò quan trọng trong việc định hình nên những học sinh không chỉ có hành trang tri thức vững chắc trong cuộc sống, mà còn có phẩm chất đạo đức cốt lõi được thừa hưởng và cảm hóa từ chính sự gương mẫu ấy Một nhà giáo có nhân sinh quan sâu sắc và thế giới quan phong phú sẽ hình thành được uy tín cho chính mình Có thể nói rằng, một người giáo viên có uy tín sẽ là tượng đài lý tưởng để học sinh noi theo, góp phần phát triển nhân cách của học sinh Vì vậy, việc hình thành uy tín sư phạm là một phần rất quan trọng trong sự nghiệp giảng dạy của một người giáo viên, và đó cũng là vấn đề thu hút được nhiều sự quan tâm của bộ phận giáo dục hiện nay

1.2 Ý nghĩa của chủ đề

Việc hiểu rõ về sự hình thành và nâng cao uy tín sư phạm sẽ định hình phương hướng và kế hoạch phát triển năng lực và phẩm chất của mỗi người giáo viên nói chung và bản thân nói riêng để từ đó góp phần vào sự nghiệp phát triển nhân cách học sinh và nâng cao chất lực giáo dục của quốc gia

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Giới thiệu về uy tín

2.1.1 Uy tín là gì?

Có rất nhiều cách để định nghĩa “Uy tín” Trong “Từ điển Tiếng Việt” của Viện ngôn ngữ học do tác giả Hoàng Phê chủ biên: “Uy tín” là một danh từ chỉ

“sự tín nhiệm và mến phục của mọi người” Theo sách “Hướng dẫn học Tâm lý học giáo dục”: “Nói đến uy tín là nói đến ảnh hưởng mà một cá nhân hay tổ chức xã hội nào đó tạo ra đối với công chúng Tuy nhiên, không phải ảnh hưởng

xã hội của cá nhân đều do uy tín tạo ra.”

- Ảnh hưởng có thể được tạo ra bởi quyền uy (vị thế hành chính, tài chính, quan hệ) của cá nhân.Ví dụ, trong nền kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa ở các quốc gia, người có ưu thế về tài chính sẽ có ưu thế về địa vị xã hội

- Uy tín tạo ra ảnh hưởng thông qua sự thừa nhận của xã hội và của tập thể đối với phẩm chất và năng lực của cá nhân Ví dụ, một nhân viên

có uy tín đối với khách hàng là một nhân viên được khách hàng tin tưởng, yêu thích về tác phong làm việc và thái độ phục vụ tốt Khi ấy, người nhân viên kia đã được khách hàng thừa nhận về năng lực làm việc của mình

2.1.2 Thế nào là người giáo viên có uy tín?

“Người giáo viên có uy tín là người được học sinh, đồng nghiệp, phụ huynh và cộng đồng thừa nhận và tôn trọng về nhân cách (phẩm chất và năng lực nghề nghiệp), qua đó họ có ảnh hưởng lớn đối với học sinh, nhà trường và cộng đồng”[1] Hay nói cách khác, người giáo viên có uy tín là người nhận được

sự tín nhiệm, mến phục, tôn trọng của toàn thể những người xung quanh

2.2 Vai trò uy tín của người giáo viên

2.2.1 Tầm quan trọng của uy tín

Trong xã hội hiện nay, uy tín có ý nghĩa rất lớn Uy tín không chỉ gây ảnh hưởng đối với cuộc sống của từng cá nhân mà còn ảnh hưởng đến cả cộng đồng

Có thể thấy, uy tín tác động đến xã hội thông qua tác động vào chính chủ thể xây dựng uy tín

Đối với cá nhân, uy tín giúp mỗi người thành công hơn trong việc xây dựng các mối quan hệ và cung cấp cho con người nhiều cơ hội to lớn trong sự nghiệp Điều đó tạo điều kiện để cá nhân phát triển chính mình Mỗi cá nhân uy tín lại góp phần cống hiến vào sự phát triển và nền văn minh quốc gia

Thông qua mô hình “tháp nhu cầu Maslow”[2] của nhà tâm lý học

Abraham Maslow, uy tín đã giải quyết được hai nhu cầu cao nhất của con người

đó là “nhu cầu được tôn trọng” (Esteem) và “nhu cầu thể hiện mình” (Self -actualization) Cá nhân uy tín sẽ có được sự tôn trọng của mọi người xung

quanh và có cơ hội để thể hiện những tài năng và phẩm chất nổi trội của bản thân Từ đó, họ sẽ càng có những động lực to lớn hơn để đóng góp cho sự phát triển của xã hội

2.2.2 Vai trò uy tín của người giáo viên

Uy tín của người giáo viên không chỉ là cơ hội để phát triển nghề nghiệp hay động lực để cá nhân giáo viên nỗ lực hoàn thiện nhân cách bản thân, mà còn

có ý nghĩa đặc biệt trong lao động sư phạm, bởi “sản phẩm của lao động sư phạm là nhân cách của người học sinh”[1] - thứ được tạo ra bởi năng lực và phẩm chất của người giáo viên

Một giáo viên có uy tín thực sự sẽ có năng lực nghề nghiệp xuất sắc: những hiểu biết sâu rộng, cách truyền đạt bài giảng, tổ chức lớp học, Từ đó, giáo viên sẽ nhận được sự tin yêu, kính trọng, ngưỡng mộ và đánh giá cao của học sinh Đồng thời, uy tín của người giáo viên còn được thể hiện thông qua những phẩm chất đáng quý Một người giáo viên có tấm lòng nhân ái, bao dung, thấu hiểu, đồng cảm với học sinh và những người xung quanh thì sẽ có sức mạnh to lớn để cảm hóa và thay đổi cuộc đời các em Đặc biệt, học sinh có thể chịu tác động mạnh mẽ từ nhân cách của người thầy, qua đó coi người thầy như

lý tưởng sống để các em học tập và phấn đấu noi theo Người giáo viên uy tín còn đem lại ấn tượng tốt đẹp cho học sinh và kí ức về người đó có thể theo các

em đến suốt cuộc đời Ta có thể lấy ví dụ trường hợp của cô Nếp trong Tập 5 chương trình “Thầy cô chúng ta đã thay đổi”[3], sau một thời gian can đảm thực hiện các thử thách mà chương trình đưa ra để giải quyết vướng mắc trong công tác giảng dạy, cô Nếp đã tạo được uy tín cho mình: cô tổ chức và điều khiển lớp học như “một nhạc trưởng”, cô tìm hiểu và vui vẻ chấp nhận khuyết điểm, ưu điểm riêng của từng học sinh, cô cười nhiều, thân thiện và bao dung với học sinh hơn Điều đó đã rút ngắn khoảng cách giữa cô và trò và khiến các em có thêm hứng thú trong học tập, cảm thấy hâm mộ, gần gũi, yêu mến cô Nếp nhiều hơn

Từ những ảnh hưởng tích cực đến học sinh, người giáo viên uy tín cũng tác động đến phụ huynh và nhà trường Đối với phụ huynh, người giáo viên uy tín có được sự tín nhiệm, yêu mến của phụ huynh có thể dễ dàng trao đổi và hợp tác trong việc quản lí, định hướng học tập của các em.vẫn trong tập 5 về cô Nếp, sau khi cải thiện bản thân, cô đã cố gắng để trao đổi về phương pháp giáo dục đúng đắn với phụ huynh của em Hiếu: không sử dụng đòn roi vì đó là một thất bại của giáo dục việc cô Nếp có uy tín sẽ giúp cho phụ huynh của các em tin tưởng và hợp tác hơn Đối với nhà trường, giáo viên uy tín có được sự tin tưởng của lãnh đạo sẽ có cơ hội phát triển và truyền tải phương pháp giáo dục,

qua đó cũng góp phần cải thiện chất lượng giáo dục toàn trường về

cả mặt kiến

thức và đạo đức Xa hơn, những đóng góp của người giáo viên uy tín có thể đại

diện cho cả nền giáo dục quốc gia, ví dụ điển hình là những giáo viên đại diện

nhận được giải thưởng “Giáo viên toàn cầu ( Global Teacher Prize)” được tổ chức hàng năm.

2.3 Con đường hình thành uy tín người giáo viên

2.3.1 Nâng cao uy tín sư phạm của người giáo viên

Uy tín sư phạm của người giáo viên không tự nhiên mà có, nó được hình thành và bồi dưỡng bằng cả một quá trình nỗ lực làm việc và rèn luyện nghề nghiệp không ngừng nghỉ của bản thân mỗi người giáo viên

Để hình thành và giữ gìn uy tín cho chính mình, người giáo viên cần phải rèn luyện những kĩ năng và phẩm chất như:

- Có tâm huyết đối với sự nghiệp “trồng người” của một nhà giáo; đối

xử với học sinh bằng tình yêu thương chân thành

- “Tâm lý người mang tính chủ thể và mang bản chất văn hóa xã

hội”[1], vậy nên mỗi học sinh ở độ tuổi khác nhau, sống ở các môi trường cùng hoản cảnh khác nhau, sẽ có tư duy khác nhau; vì thế cần tôn trọng đặc điểm riêng của các em, không áp đặt cách suy nghĩ của mình vào các em, đối xử công bằng, không thiên vị và không có thành kiến đối với các em

- Có tầm hiểu biết và kiến thức sâu rộng; có ý chí phấn đấu, nỗ lực vươn lên và khao khát mở rộng tri thức, nâng cao trình độ chuyên nghiệp: tiếp thu tri thức khoa học tiên tiến của nhân loại, cải thiện các kĩ năng mềm như giao tiếp, thuyết trình, , kĩ năng cứng như sử dụng các phần mềm, ứng dụng Công nghệ,

- Có các phương pháp và kĩ năng sư phạm hiệu quả, sáng tạo; áp dụng hiệu quả trong các giờ học để nâng cao hiệu suất giảng dạy của người giáo viên và hiệu quả học tập của học sinh: tổ chức hoạt động nhóm, trò chơi, hoạt động ngoài giờ,

- Có tác phong mô phạm, mẫu mực mọi nơi, mọi lúc để làm tấm gương sáng cho học sinh noi theo

Bên cạnh những giáo viên hình thành uy tín sư phạm thông qua nỗ lực hoàn thiện nhân cách bản thân, còn có những giáo viên tạo “uy tín giả” thông qua các phương thức tiêu cực như đe dọa, trấn áp học sinh để các em nghe lời, khoe khoang địa vị, thành tích, tài chính, tâng bốc những thứ bản thân không có, chấp nhận và khuyến khích các hành vi nịnh nọt, đút lót, Những ý đồ,

phương thức xây dựng uy tín không đúng với chuẩn mực đạo đức xã hội như trên sẽ không thể kéo dài được lâu, mặt khác còn gây ấn tượng xấu cho học sinh

và đánh mất sự tin tưởng của các em dành cho bản thân chính họ Vì vậy, uy tín

sư phạm không được tạo dựng bởi những mánh khóe, chiêu trò trái chuẩn mực đạo đức, mà phải được tạo dựng bởi nhân cách bên trong một người giáo viên

2.3.2 Mở rộng: Hiệu ứng Halo và sự hình thành uy tín

“Hiệu ứng Halo (còn gọi là Hiệu ứng hào quang) là một dạng thành kiến

nhận thức, theo đó, nhận thức của chúng ta về ai đó bị ảnh hưởng tích cực bởi ý kiến của chúng ta về các đặc điểm liên quan khác của người đó”[4] Một ví dụ

điển hình của “hiệu ứngHalo” đó là khi chúng ta gặp một người có sự hấp dẫn

về thể chất, ta sẽ có xu hướng gán cho họ những đặc điểm tích cực về phẩm chất Đây có thể được coi là lỗi nhận thức trong phán đoán Ảnh hưởng của

“hiệu ứng Halo” trong giáo dục có thể xảy ra ở việc học sinh đưa ra những phán

đoán về tính cách của giáo viên từ những nhìn nhận về đặc điểm bên ngoài hoặc một vài phẩm chất nhất định và ngược lại Ví dụ, khi học sinh nhìn nhận một

giáo viên có tính cách hay cười, thân thiện, học sinh đó sẽ có xu hướng gán ghép

thêm cho giáo viên nhiều tính cách tích cực khác như tốt bụng, hào phóng Tương tự, nếu ấn tượng về giáo viên của học sinh là ấn tượng tiêu cực, học sinh

sẽ có xu hướng gán ghép cho họ nhiều đặc điểm tiêu cực khác “Hiệu ứng llalo"

có thể vừa là đòn bẩy cho sự hình thành uy tín giáo viên, vừa là gọng kìm kiềm

hãm quá trình hình thành đó Vì vậy, để tránh cho bản thân bị “đánh lừa” bởi

hiệu ứng này trong việc tìm hiểu học sinh, người giáo viên cần tìm hiểu rõ đặc

điểm tâm lý của các em, không quy chụp và đánh giá chung thông qua việc nhìn

nhận một cách phiến diện Việc tìm hiểu và xây dựng hình tượng một giáo viên

vui vẻ, hòa đồng và tận tâm đối với các em trên lớp thông qua cách thức biểu lộ

cảm xúc như mỉm cười, nói chuyện sẽ yêu cầu nỗ lực lớn trong quá trình xây

dựng uy tín của giáo viên Tuy nhiên, việc sử dụng hiệu quả “hiệu ứng Halô”

trong việc hình thành uy tín không phải là tất cả, nó chỉ đóng vai trò nhỏ trong

sự tạo nên ấn tượng chung đối với học sinh, còn quá trình hình thành uy tín đều

phụ thuộc vào sự rèn luyện nhân cách đầy nỗ lực của người giáo viên.

3 Kết luận:

Với những yêu cầu ngày càng cao của xã hội về nguồn nhân lực đáp ứng

đủ cả về tài và đức thì nghề giáo viên là nghề đóng góp lớn lao nhất trong công cuộc xây dựng đội ngũ nhân lực ấy Nhờ quá trình rèn luyện không ngừng nghỉ

về năng lực, những phẩm chất nghề nghiệp ưu tú, người giáo viên sẽ tạo cho chính mình uy tín sư phạm - tiền đề thuận lợi cho con đường tạo dựng nhân cách của người học sinh Một người giáo viên uy tín sẽ có phẩm chất đạo đức đáng quý cùng năng lực làm việc chuyên môn cao “Với nghề dạy học không thể nhìn thấy kết quả của một ngày làm việc Kết quả ấy vô hình và có lẽ vẫn còn đó đến 20 năm sau - theo triết gia giáo dục Jacques Bazun” Vì lẽ đó, người giáo

đích đến, mà con đường đó có thể trải dài đến cả chục năm Mỗi người giáo viên

không chỉ là người cần hiểu bản thân, mà còn là người cần hiểu cả một thế hệ

tương lai của đất nước.

Hiện tại, với vai trò sinh viên năm nhất tại Đại học Sư phạm Hà Nội, tôi

sẽ trải qua bốn năm rèn luyện phẩm chất và năng lực nghề nghiệp tại đây Để hoàn thành sứ mệnh xây dựng một thế hệ trẻ hoàn thiện về nhân cách, tôi đã đề

ra cho mình nhiều phương án để rèn luyện trong các năm học tới với mục tiêu là trở thành sinh viên ưu tú của trường Với hình mẫu người giáo viên có năng lực chuyên nghiệp, việc học tập tốt các môn chung, chuyên ngành rất quan trọng Tôi đã và đang tìm ra phương thức thích hợp nhất để học tập: lập kế hoạch học tập, tránh xa các thiết bị điện tử khác ngoài thiết bị học tập, chuẩn bị bài và gạch

ý trước khi học, làm đề cương sau giờ học và ôn tập trước khi kiểm tra, đọc nhiều tài liệu bổ sung Bên cạnh đó, các kĩ năng mềm như thuyết trình, giao tiếp, trao đổi bài với thầy cô, gắn kết và thấu hiểu mọi người , cũng cần được rèn luyện xuyên suốt Năng lực tốt thôi là chưa đủ, tôi sẽ học tập và rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp: thế giới quan sâu sắc (thông qua việc nhìn nhận thế giới đa chiều), đạo đức nghề, cùng sự say mê và yêu thương mọi người xung quanh (sẵn sàng giúp đỡ và cống hiến), Những phẩm chất ấy không tự nhiên

mà có, nó phụ thuộc vào cách tôi nhìn nhận và đối xử với cộng đồng nói chung

và học sinh nói riêng Vì thế, việc tiếp thu những phẩm chất trên còn nhờ vào việc tôi học tập từ các thầy cô giáo trong trường - những người giáo viên đã đi qua bao năm tháng thăng trầm của sự nghiệp ươm mầm trẻ Tôi biết chặng

đường sắp tới sẽ có nhiều gian nan và thử thách, nhưng tôi luôn ở tâm thế sẵn sàng đối mặt với chúng để trở thành phiên bản tốt nhất của bản thân - một sinh viên uy tín của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Phụ lục

[1] Tham khảo giáo trình Hướng dẫn học Tâm lí học giáo dục, Lê Minh Nguyệt,

Trần Quốc Thanh, Khúc Năng Toàn (Đồng chủ biên, 2021)

[2] Tháp nhu cầu Maslow:

[3] "Thầy cô chúng ta đã thay đổi" là một series phim tài liệu để thay đổi giáo viên trong 9 tháng bằng cách đưa ra các nhiệm vụ cùng sự tư vấn để giúp các giáo viên trên toàn quốc tự nỗ lực thay đổi và vượt qua những thử thách mà họ phải đối mặt trong sự nghiệp dạy học; mục tiêu của chương trình là "Cùng nhau tạo nên một lớp học hạnh phúc" Tham khảo chương trình “Thầy cô chúng ta đã thay đổi” chiếu trên VTV7

[4] Tham khảo bài viết Why the Halo Effect affects how we perceive others của

tác giả Ayesh Perera (2021)