giáo an Tin học 11 2021 2022

Giáo án môn Tin học lớp 11 đã được soạn tương đối đầy đủ chi tiết đến từng bài theo PPCT nhà trường, có đầy đủ 5 hoạt động theo mẫu hướng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo. Giúp giáo viên tham khảo thuận lợi trong giảng dạy, không phải mất thời gian để soạn mà tập trung vào công việc khác, tiết kiệm được thời gian, tiền của cho giáo viên. Đây là tài liệu tham khảo rất bổ ích.

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày Tiết Lớp

Tiêt 1:

Chương I: MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

Bài 1: KHÁI NIỆM LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

- Biết dược vai trò của chương trình dịch

- Hiểu được Thông dịch và Biên dịch

- Vận dụng so sánh sự khác nhau giữa thông dịch và biên dịch

b Kĩ năng: Phân biệt được hai khái niệm biên dịch và thông dịch, phân biệt được các loại

1 Giáo viên: Tài liệu SGK, giáo án, máy tính sách tay

2 Học sinh: Tài liệu SGK, bảng phụ

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

A Hoạt động khởi động

Hoạt động 1: tìm hiểu lại ngôn ngữ lập trình trong tin học 10.

1 Mục tiêu: Giúp các em nhớ lại các loại ngôn ngữ lập trình các em đã được học

1

Trang 2

2 Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, thao tác thực hành trên bảng.

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân, nhóm

GV: Ở lớp 10 các em đã được học những loại

ngôn ngữ nào?

HS: Nghiên cứu trả lời câu hỏi.

GV: Gọi học sinh trả lời và tổng hợp nhận

xét

- Ngôn ngữ máy: Là ngôn ngữ duy nhất màmáy tính có thể trực tiếp hiểu và xử lý đựơc

- Hợp ngữ: Là loại ngôn ngữ sử dụng một số từ

để thực hiện lệnh trên thanh ghi

- Ngôn ngữ bậc cao: Là loại ngôn ngữ gần vớingôn ngữ tự nhiên, ít phụ thuộc vào loại máy

GV: Theo em ngôn ngữ sử dụng để viết

chương trình là ngôn ngữ nào? Vì sao

HS: Chia theo nhóm hoạt động.

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm lập trình và chương trình dịch.

1 Mục tiêu: HS nắm được khái niệm lập trình và chương trình dịch

2 Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, thao tác thực hành trên bảng

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm lập trình và chương trình dịch.

GV: Theo em thế nào là lập trình?

HS: Nghiên cứu SGK và trả lời.

GV: : Để chuyển đổi chương trình viết bằng

ngôn ngữ lập trình bậc cao sang ngôn ngữ

máy cần phải có gì?

HS: Trả lời câu hỏi.

- Lập trình là sử dụng cấu trúc dữ liệu và các

câu lệnh của ngôn ngữ lập trình cụ thể để mô tả

dữ liệu và diễn đạt các thao tác của thuật toán

- Chương trình dịch là chương trình đặc biệt,

có chức năng chuyển đổi chương trình đợc viếtbằng ngôn ngữ lập trình bậc cao sang ngôn ngữmáy

2

Trang 3

CHƯƠNG TRÌNH NGUỒN

CHƯƠNG TRÌNH DỊCH

CHƯƠNG TRÌNH ĐÍCH

Hoạt động 3: Tìm hiểu thông dịch và biên dịch.

1 Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm thông dịch và biên dịch

GV: Theo em chương trình dịch có mấy loại.

HS: Trả lời câu hỏi

C Hoạt động luyện tập và vận dụng

Hoạt động 4: Phân biệt giữa thông dịch và biên dịch.

1 Mục tiêu: HS phân biệt được thông dịch và biên dịch

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân, nhóm

Hoạt động 1 : Phân biệt giữa thông dịch và biên dịch.

3

Trang 4

GV: Chia nhóm hoạt động

Tổ 1 và Tổ 2 là một nhóm

Tổ 3 va Tổ 4 là một nhóm

Nhiệm vụ: Phân biệt Thông dịch và biên

dịch, mỗi nhóm cử thành viên trưởng nhóm,

viết báo cáo nhóm và lên trình bày kết quả

nhóm báo cáo của mình

Thông dịch :

- Loại chương trình dịch này thích hợp cho môi

trường đối thoại giữa người và hệ thống

- Nhược điểm của của nó là một câu lệnh thựchiện bao nhiêu lần thì nó phải được dịch bấynhiêu lần

- Trong Thông dịch có chương trình nguồn vàchương trình đích để lưu trữ lại

Biên dịch :

Trong Biên dịch có cả chương trình nguồn vàchương trình đích được lưu trữ và sử dụng lạikhi cần thiết

D Hoạt động tìm tòi và mở rộng

1 Củng cố và bài tập về nhà :

- Phân biệt giữa thông dịch và biên dịch, so sánh hai quá trình này ?

- Thế nào là ngông ngữ lập trình bậc cao Tại sao phải dùng ngông ngữ lập trình bậc cao.

2 Mở rộng

GV : Em hãy cho biết một số loại ngôn ngữ lập

trình hiện nay mà em biết ?

HS: Nghiên cưu theo nhóm trả lời.

Chú ý : Các bạn học sinh có thể lên mạng tra

cứu kết quả để trả lời

GV: Nhận xét kết quả từng nhóm và liệt kê các

loại ngôn ngữ lập trình hiện nay

- Một số loại ngôn ngữ lập trình và các phiên

bản hiện nay+ Turbo Pascal 7.0, Free Pascal 1.2 …

Tiêt 2 :

Bài 2 CÁC THÀNH PHẦN CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH.

4

Trang 5

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức, kĩ năng:

a Kiến thức

+ Biết một số khái niệm: tên, tên chuẩn, tên dành riêng, hằng và biến

+ Học sinh ghi nhớ được các quy định về tên, hằng và biến trong một ngôn ngữ lập trình.

b Kĩ năng:

+ Phân biệt được tên, hằng và biến.

+ Biết cách đặt tên chúng và nhận biết được tên viết sai quy tắc.

2 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh:

a Các phẩm chất

- Chủ động, tích cực học hỏi bạn bè và những người xung quanh về lối sống tự lập; phêphán những hành vi sống dựa dẫm, ỷ lại

b Các năng lực chung

+ Năng lực tự học: Xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác, chủ động; tự đặt

được mục tiêu học tập để đòi hỏi sự nỗ lực phấn đấu thực hiện

+ Năng lực giải quyết vấn đề: Phân tích được tình huống trong học tập; phát hiện và nêu

được tình huống có vấn đề trong học tập

c Các năng lực chuyên biệt

+ Năng lực giao tiếp: Diễn đạt ý tưởng một cách tự tin; thể hiện được biểu cảm phù hợp

với đối tượng và bối cảnh giao tiếp

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Soạn giáo án, nghiên cứu sách giáo khoa, sách bài tập, tài liệu tham khảo Máy

tính cá nhân và máy chiếu (nếu có)

Hoạt động 1: Nhận biết các thành phần của ngôn ngữ lập trình

1 Mục tiêu: HS nhận biết các thành phần của chương trình

2 Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, thao tác thực hành trên bảng Máy tính

5

Trang 6

Hoạt động của GV và HS Nội dung

GV: Chiếu một chương trình đơn giản cho học

sinh quan sát và đặt câu hỏi cho học sinh

GV: Theo em chương trình trên gồm có những

thành phần nào?

HS: Nghiên cứu và trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét câu hỏi của học sinh rồi chuyển

sang nội dung bài học mới:

Chương trình đơn giản:

Program VD5;

Uses crtbeginWriteln(‘ chao mung ban den voi lap trinh’);End

B Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động 2: Tìm hiểu các thành phần của ngôn ngữ lập trình

1 Mục tiêu: HS nhận biết và nắm được các thành phần của chương trình

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân, chia nhóm

GV: Chia nhóm hoạt động theo các tổ

+ Các chữ cái in thường và các chữ cái in hoatrong bản chữ cái tiếng Anh

+ 10 chữ số thập phân Ả rập: 0 1 2 3 4 5 6 7

8 9

+ Các kí tự đặc biệt

b) Cú pháp: là bộ quy tắc dùng để viếtchương trình Dựa vào chúng mà người lậptrình và chương trình dịch biết được tổ hợpnào là hợp lệ, tổ hợp nào là không hợp lệ.Nhờ đó có thể mô tả chính xác thuật toán đểmáy thực hiện

c) Ngữ nghĩa: Xác định ý nghĩa thao tác cần

6

Trang 7

thực hiện, ứng với tổ hợp kí tự dựa vào ngữcảnh của nó.

Hoạt động 3: Tìm hiểu khái niệm tên, hằng, biến trong chương trình pascal

1 Mục tiêu: HS nắm được khái niệm tên, hằng, biến

GV: Mọi đối tượng trong chương trình đều phải

được đặt tên theo quy tắc của ngôn ngữ lập

GV: Ngôn ngữ lập trình thường có ba loại tên

cơ bản: tên dành riêng, tên chuẩn và tên do

người lập trình đặt

HS: Đọc SGK và trình bày về tên dành riêng.

GV: Trong Pascal, khi soạn thảo, tên dành

riêng có màu trắng phân biệt với các tên khác

GV: Gọi HS phát biểu về tên chuẩn.

+ Để gợi nhớ nội dung của đối tượng

- Qui tắc đặt tên trong Pascal:

Tên là một dãy liên tiếp không quá 127 kí tựbao gồm các chữ cái, chữ số và dấu gạchdưới nhưng phải bắt đầu bằng chữ cái hoặcdấu gạch dưới

Trang 8

thì cần dùng các biến nào?

HS: Khi giải PTBH ta cần dùng các biến: a,b,c,

x1, x2, Delta để biểu diễn nội dung của hệ số

của phương trình; các nghiệm của phương trình

hằng cho học sinh nhận biết

HS: Nhận biết tên hằng đúng và tên hằng sai

Ví dụ: 123, ‘123’, ‘TRUE, 2+3,…

GV: Các biến được dùng trong chương trình

phải được khai báo

GV: Ví dụ một chương trình Pascal đơn giản

minh họa

dùng riêng thì phải khai báo

Ví dụ:

Trong Pascal: abs, sqr, sqrt, cos, sin,…

Trong C++: cin, cout, getchar

C Hoạt động luyện tập

Hoạt động 4: Phân biệt các loại hằng số

1 Mục tiêu: HS nắm được khái niệm hằng số và biết cách phân loại

GV: Trong những biểu diễn nào dưới đây

đâu là hằng, đâu không phải hằng (bài

Trang 9

HS: Nghiên cứu bài tập g) 4+6 h) ‘C

i) ‘TRUE hằng xâu

D Hoạt động vận dụng

Hoạt động 5: Phân biệt các tên trong chương trình, phân biệt hằng và biến.

1 Mục tiêu: HS phân biệt được các tên, so sánh sự khác nhau giữa hằng và biến

GV: Em hãy phân biệt tên chuẩn và tên dành

riêng (từ khóa)

HS: Nghiên cứu trả lời:

GV: Em hãy ra các tên sau:

Tên dành riêng: Người lập trình không thể thay đổi với mục đích ý nghĩa khác

Tên chuẩn: Người lập trình có thể thay đổi với mục đích ý nghĩa khác

Trang 10

VD1 (tên do người lập trình đặt)

Sự khác nhau giữa hằng và biến

GV: Hằng và biến khác nhau ở chỗ nào?

HS: Nghiên cứu trả lời câu hỏi

Hằng: Có giá trị không thay đổiBiến: Giá trị có thể thay đổi được

Trang 11

+ Biết viết hằng và tên đúng trong một ngôn ngữ lập trình cụ thể.

- Tự giải quyết, tự làm những công việc hàng ngày của bản thân trong học tập, laođộng và sinh hoạt

+ Năng lực hợp tác: Chủ động đề xuất mục đích hợp tác khi được giao các nhiệm vụ;xác định được loại công việc nào có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp tác theo nhómvới quy mô phù hợp;

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên: Soạn giáo án, nghiên cứu sách giáo khoa, sách bài tập, tài liệu tham khảo Máy

tính cá nhân và máy chiếu (nếu có)

2 Học sinh: Tài liệu SGK, SBT bảng phụ

Hoạt động 1: kiểm tra bài cũ

1 Mục tiêu: HS năm được kiến thức sau khi học xong bài 2

11

Trang 12

GV: Hãy cho biết quy tắc đặt tên trong

Pascal? Cho ví dụ? Trong Pascal, có mấy

loại tên? Kể ra?

Hoạt động 2: Thực hành ôn tập cho học sinh các bài tập trong SGK.

1 Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức làm được các bài trong SGK trang 13

GV: Gọi HS đọc câu hỏi 1, cả lớp suy

nghĩ trả lời

HS: Đọc câu hỏi

GV: Gọi HS đứng tại chổ trả lời

GV: Gọi HS khác bổ sung Sau đó GV

nhận xét câu trả lời và ghi đáp án

HS: Chữa bài tập vào vở

GV: Gọi HS đọc câu hỏi 2 và trả lời câu

hỏi 2

HS: Tại chỗ trả lời và nêu khái niệm

chương trình dịch

GV: Nêu Input và Output của chương

trình dịch để gợi ý cho HS vai trò của

Câu1: Tại sao người ta phải xây dựng các ngôn ngữ lập trình bậc cao?

Người ta phải xây dựng các ngôn ngữ lập trình bậccao, vì:

- Ngôn ngữ lập trình bậc cao gần với ngôn ngữ tựnhiên hơn, thuận tiện cho đông đảo người lậptrình

- Chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậccao nói chung không phụ thuộc vào phần cứngmáy tính

- Chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao dễhiểu, dễ hiệu chình và nâng cấp

- Ngôn ngữ bậc cao cho phép làm việc với nhiềukiểu dữ liệu và cách tổ chức dữ liệu đa dạng, thuậntiện cho việc mô tả thuật toán

Câu2: Chương trình dịch là gì? Tại sao cần phải có chương trình dịch

- Chương trình dịch là chương trình đặc biệt, cóchức năng chuyển đổi chương trình được viết trên

12

Trang 13

chương trình dịch.

HS: Tại chỗ trả lời

GV: Gọi HS trả lời câu hỏi 3

HS: Tại chỗ đọc câu hỏi

GV: Gọi HS khác nhận xét câu trả lời,

GV: Gọi HS đọc câu hỏi 5

GV: Gợi ý cho HS bằng cách gọi 1 HS

nêu quy tắc đặt tên trong Pascal và tên

được đặt không quá ngắn, hay quá dài

mà nên đặt sao cho gợi nhớ ý nghĩa đối

tượng mang tên đó

HS: Tại chỗ đọc câu hỏi

Câu3: Biên dịch và thông dịch khác nhau như thế nào?

- Trình biên dịch duyệt, kiểm tra, phát hiện lỗi, xácđịnh chương trình nguồn có dịch được không vàdịch toàn bộ thành một chương trình đích có thểthực hiện trên máy và có thể lưu trữ được

- Trình thông dịch lần lượt dịch từng câu ra ngônngữ máy rồi thực hiện và không lưu lại trên máy

Câu4: Hãy cho biết điểm khác nhau giữa tên dành riêng và tên chuẩn? - Tên dành riêng

không được dùng khác với ý nghĩa đã xác định,tên chuẩn có thể dùng với ý nghĩa khác

Câu5: Hãy tự viết ra ba tên đúng theo quy tắc của Pascal.

3 tên đúng trong Pascal:

abc; vidu3; _15a

C Hoạt động tìm tòi và mở rộng

1 Củng cổ

-Rèn luyện kĩ năng đặt tên, biến

- Hiểu và nắm vững khái niệm chương trình dịch, hằng và biến,…

2 Bài tập về nhà

- Hướng dẫn HS làm các bài tập trong SBT: BT 1.9; BT 1.10; BT 1.11; BT 1.12

- Khuyến khích tìm hiểu thêm bài 5 và 6 (sgk/T13)

13

Trang 15

Ngày soạn:

+ Hiểu chương trình là sự mô tả của thuật toán bằng một ngôn ngữ lập trình

+ Biết cấu trúc của một chương trình đơn giản: cấu trúc chung và các thành phần

b Kĩ năng:

+ Nhận biết được các thành phần của một chương trình đơn giản

- Tự giải quyết, tự làm những công việc hàng ngày của bản thân trong học tập, laođộng và sinh hoạt

+ Năng lực hợp tác: Chủ động đề xuất mục đích hợp tác khi được giao các nhiệm vụ;xác định được loại công việc nào có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp tác theo nhómvới quy mô phù hợp;

1 Giáo viên: Soạn giáo án, nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu tham khảo Máy tính cá nhân.

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc của một chương trình trong pascal.

15

Trang 16

1 Mục tiêu: HS nhận biết được cấu trúc của một chương trình.

GV: Em hãy cho biết cấu trúc của một bài

văn mà em đã thường làm

HS: Suy nghĩ trả lời câu hỏi.

GV: Vậy theo em chương trình trong pascal

có cấu trúc như thế nào?

HS: Suy nghĩ trả lời câu hỏi.

- Cấu trúc của một bài văn:

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách khai báo các thành phần của chương trình.

1 Mục tiêu: HS biết cách khai báo các thành phần của chương trình

GV: Gọi HS lấy ví dụ về khai báo tên chương

trình đúng

HS: Lên bảng

GV: Nhận xét

GV: Mỗi ngôn ngữ lập trình thường có sẵn

một số thư viện cung cấp một số chương trình

thông dụng đã được lập sẵn Để sử dụng các

chương trình đó cần khai báo thư viện chứa

nó

GV: Trong Pascal, khai báo thư viện phải luôn

đặt đầu tiên, ngay sau dòng khai báo

Program < tên chương trình>;

Uses < tên các thư viện>;

Const <tên hằng>=<giá trị của hằng>;

Var < tên biến>: <kiểu dữ liệu>;

Procedure …; <khai báo thủ tục>

Function …; <khai báo hàm>…

Trang 17

GV: Những giá trị xuất hiện nhiều lần trong

chương trình thì thường được khai báo hằng

HS: Lắng nghe

GV: Khai báo hằng sẽ tạo điều kiện thuận lợi

cho việc chỉnh sửa lại giá trị của hằng trong

toàn bộ chương trình

GV: Lấy ví dụ

GV: - Biến chỉ nhận một giá trị tại mỗi thời

điểm thực hiện chương trình được gọi là biến

đơn

GV: Khi cần viết chương trình quản lí học

sinh ta cần xử lí thông tin ở những dạng nào?

HS: Suy nghỉ và trả lời câu hỏi của GV.

GV: Phân tích câu trả lời của học sinh và đưa

ra một vài thông tin ở dạng như sau:

- Họ tên học sinh là những thông tin ở dạng

* Khai báo thư viện.

- Khai báo thư viện trong Pascal:

Uses crt; {Thư viện crt chứa các hàm vào/ra

chuẩn làm việc với màn hình và bàn phím}

Uses graph; {Thư viện graph chứa các hàm đồ

* Khai báo biến: - Trong Pascal:

Var <danh sách biến>:<kiểu dữ liệu>;

Ví dụ: Giải phương trình bậc hai:

Trang 18

[<Dãy lệnh>];

End

C Hoạt động luyện tập

Hoạt động 3: Luyện tập chỉ rõ các thành phần của chương trình thông qua ví dụ mẫu.

1 Mục tiêu: HS củng cố kiến thức các thành phần chương trình

GV: Cho một chương trình mẫu có sẵn Em

hãy chỉ rõ từng thành phần của chương trình

HS: Trả lời câu hỏi.

Hoạt động 4: Chia nhóm hoạt động tìm hiểu cách viết chương trình.

1 Mục tiêu: HS củng cố kiến thức các thành phần chương trình

GV: chia lớp thành 2 nhóm hoạt động

Nhóm 1: Viết chương trình xuất ra dòng lệnh

‘chào mừng nhóm 1 đến với pascal’

Nhóm 2: Viết chương trình xuất ra dòng lệnh

‘chào mừng nhóm 2 đến với pascal’

HS: 2 nhóm nghiên cứu cử nhóm trưởng lên

Writeln(‘chao mung nhom 1 den voi pascal:’);

Readln;

End.

18

Trang 19

E Hoạt động tìm tòi và mở rộng

1 Củng cố : Nhắc lại các khái niệm mới về cấu trúc chương trình gồm phần khai báo và phần thân

2 Bài tập về nhà:

Yêu cầu: học sinh viết chương trình sau:

Viết chương trình xuất ra: *

* * *

19

Trang 20

Ngày soạn:

Tiết 5:

§4 MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN

§5 KHAI BÁO BIẾN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức, kĩ năng:

a Kiến thức

+ Biết một số kiểu dữ liệu chuẩn: kiểu nguyên, thực, kí tự, logic và miền con

+ Hiểu được các khai báo biến

b Kĩ năng:

+ Xác định kiểu cần khai báo của dữ liệu đơn giản

+ Khai báo biến đúng, nhận biết khai báo sai

- Tự lập, tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó: Làm chủ được bản thân trong học tập,trong sinh hoạt; có ý thức rèn luyện tính tự chủ

+ Năng lực giải quyết vấn đề: Học sinh phân tích được tình huống trong học tập; phát

hiện và nêu được tình huống có vấn đề trong học tập

+ Năng lực hợp tác: Học sinh chủ động đề xuất mục đích hợp tác khi được giao cácnhiệm vụ; xác định được loại công việc nào có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp táctheo nhóm với quy mô phù hợp;

20

Trang 21

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ.

1 Mục tiêu: kiểm tra nội dung kiến thức sau khi HS học xong bài 3

GV: Em hãy nêu các thành phần của một

chương trình

 HS lên bảng trả lời câu hỏi

a) Phần khai báo:

Program < tên chương trình>;

Uses < tên các thư viện>;

Const <tên hằng>=<giá trị của hằng>;

Var < tên biến>: <kiểu dữ liệu>;

End

B Hoạt động hình thành kiến thức và luyện tập

Hoạt động 2: Tìm hiểu về một số kiểu dữ liệu chuẩn trong Pascal

1 Mục tiêu: HS nắm được 4 kiểu dữ liệu chuẩn trong pascal

21

Trang 22

GV: Phân tích câu đưa ra một vài thông tin ở

GV: Thuyết trình đưa ra một số bổ sung sau:

- Ngông ngữ lập trình nào cũng đưa ra một số

kiểu dữ liệu chuẩn đơn giản, từ những kiểu

đơn giản này ta có thể xây dựng thành những

kiểu dữ liệu phức tạp hơn

- Kiểu dữ liệu nào cũng có miền giới hạn của

nó Máy tính không thể lưu tất cả các số trên

trục số nhưng nó có thể lưu trữ với độ chính

xác cao

- Tuỳ thuộc vào ngôn ngữ lập trình mà tên

của các kiểu dữ liệu khác nhau và miền giá trị

của các kiểu dữ liệu cũng khác nhau

- Với mỗi kiễu dữ liệu người lập trình cần ghi

nhớ tên kiểu, miền giá trị và số ô nhớ để lưu

một giá trị thuộc kiểu đó

- Trong lập trình nói trung thì kiểu kí tự

thường là tập kí tự trong bảng mã kí tự, mỗi kí

tự có một mã thập phân tương ứng Để lưu các

giá trị thì phải lưu các mã thập phân tương

ứng của chúng

I Kiểu dữ liệu chuẩn

1 Kiểu nguyên Kiểu Số Byte Miền gi trị

Real 6 2.9e- 39 1.7e38

Single 4 1.5e- 45 3.4e- 38

Double 8 5.4e- 325 1.7e- 308

Extended 10 3.4e- 4932 1.2e4932

3 Kiểu kí tự

- Tn kiểu: Char

- Miền gi trị l cc gi trị trong bảng m ASCII gịm

256 kí tự Mỗi kí tự cĩ 1 m tương ứng trong phạm

Trang 23

Hoạt động 3: Tìm hiểu về cách khai báo biến.

1 Mục tiêu: HS nắm được cách khai báo biến trong pascal

GV: Khai báo biến là chương trình báo cho

máy biết phải dùng những chương trình nào

- Ví dụ 2: Để tính chu vi và diện tích của tam

giác cần khai báo các biến sau:

Var a, b, c, p, s, cv: Real;

Trong đó: a, b, c: Dùng để lưu độ dài của 3

cạnh tam giác;

P: là nữa chu vi;

CV, S: là chu vi và diện tích tam giác

GV: Khi khai báo biến cần chú ý những điểm

gì?

HS: Suy ghĩ trả lời câu hỏi

GV: Phân tích câu trả lời của học sinh

II) Khai báo biến

- Trong NLT Pascal biến đơn được khai báo nhưsau

Var <danh sách biến>: <kiểu dữ liệu>;

Trong đó:

- Var: Là từ khoá dùng để khai báo biến

- Danh sách biến: Tên các biến cách nhau bởi dấuphẩy

- Kiểu dữ liệu: Là một kiểu dữ liệu nào đó củangôn ngữ Pascal

- Sau var là có thể khai báo nhiều danh sách biến

có những kiểu dữ liệu khác nhau

- Cần đặt tên biến sao cho gợi nhớ đến ý nghĩacủa nó

- Không nên đặt tên quá ngắn hay quá dài, rễ dẫnđến mắc lỗi hay hiểu nhầm

- Khai báo biến cần quan tâm chú ý đến phạm vigiá trị của nó

C Hoạt động vận dụng

Hoạt động 4: Chia nhóm hoạt động, vận dụng kiến thức giải quyết bài tập.

1 Mục tiêu: HS giải quyết một số bài tập

23

Trang 24

GV: chia lớp thành 2 nhóm hoạt động.

Yêu cầu: 2 nhóm hãy khai báo kiểu dữ liệu

sau và cho biết tổng bộ nhớ cần cấp phát cho

các biết khai báo đó

+ nhóm 1: khai báo x,y thuộc kiể nguyên; z

thuộc kiểu thực, ch thuộc kiểu kí tự

+ nhóm 2: khai báo a,b thuộc kiểu thực, kq

thuộc kiểu logic

HS: Tự phân nhóm, bầu nhóm trưởng và

nghiên cứu bài tập

- Nhắc lại các khái niệm mới về cấu trúc chương trình gồm phần khai báo và phần thân.

- Nhắc lại cách khai báo biến Một số kiểu dữ liệu trong khai báo biến

2 bài tập về nhà: Hãy khai báo biến sau:

X, y, z thuộc kiể nguyên M, N thuộc kiểu số thực, kq thuộc kiểu logic và cho biết tổng bộnhớ cần cấp phát cho các biến trên là bao nhiêu

24

Trang 25

Ngày soạn:

+Viết được các biểu thức số học và logic với các phương tiện thông dụng

+ Năng lực sáng tạo: Học sinh hứng thú, tự do trong suy nghĩ; chủ động nêu ý kiến;

không quá lo lắng về tính đúng sai của ý kiến đề xuất; phát hiện yếu tố mới, tích cựctrong những ý kiến khác

+ Năng lực hợp tác: Học sinh chủ động đề xuất mục đích hợp tác khi được giao cácnhiệm vụ; xác định được loại công việc nào có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp táctheo nhóm với quy mô phù hợp;

25

Trang 26

1 Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức đã học về kiểu dữ liệu và cách khai báo biến

GV: Cho đoạn chương trình sau:

+ Câu hỏi 1: em hãy cho biết đoạn chương

trình trên có bao nhiêu biến và thuộc kiểu

nào?

+ Câu hỏi 2: a+b là gì ?

HS: trả lời câu hỏi của giáo viên.

GV: Nhận xét và cho điểm

a + b chính là biểu thức vậy biểu thức là gì,

các phép toán trong biểu thức pascal có gì

khác với các phép toán trong biểu thức toán

học, bài ngày hôm nay chúng ta tìm hiểu

Câu hỏi 1 : Chương trình trên có tất cả 2 biến, đó

là biến a và biến b đều thuộc kiểu số nguyên

Tổng bộ nhớ cần cấp phát cho 2 biến đó là :2*2=4 byte ;

Câu hỏi 2 : a+b chính là biểu thức.

Hoạt động 2: Tìm hiểu về phép toán và biểu thức số học trong pascal

1 Mục tiêu: Nắm được phép toán và biểu thức số học Biểu diễn biểu thức pascal

26

Trang 27

GV: Trong khi viết chương trình ta thường

phải thực hiện tính toán, thực hiện các so sánh

để đưa ra quyết định xem làm việc gì? Trong

khi viết chương trình có giống với ngôn ngữ

tự nhiên không?

GV: Toán học có những phép toán nào?

HS: Đưa ra một số phép toán thường dùng

- Ví dụ phép luỹ thừa không phải ngôn ngữ

nào cũng viết được

- Mỗi ngôn ngữ khác nhau lại có cách kí hiệu

phép toán khác nhau

GV: Trong toán học, biểu thức là gì?

HS: Đưa ra khái niệm

GV: Đưa ra khái niệm của biểu thức lập trình.

GV: Cách viết các biểu thức này trong lập

trình có giống với cách viết trong toán học

hay không?

HS: Đưa ra ý kiến của mình

GV: Phân tích ý kiến của học sinh.

GV: Đưa ra cách viết biểu thức và thứ tự thực

hiện phép toán trong lập trình

GV: Cách viết biểu thức phụ thuộc vào từng

1 Phép Toán

* NLT Pascal sử dụng một số phép toán sau:

- Với số nguyên: +, - , *, Div, Mod

- Trong ngoặc trước, ngoài ngoặc sau

- Nhân chia trước, cộng trừ sau

- Giá trị của biểu thức có kiểu là kiểu của biếnhoặc hằng có miền giá trị lớn nhất trong biểuthức

27

Trang 28

ngôn ngữ lập trình.

- Đưa ra một số biểu thức toán học và yêu

cầu các em viết chúng trong ngôn ngữ lập

trình Pascal

- Gọi một vài học sinh lên bảng làm bài

Hoạt động 3: Tìm hiểu về hàm số học chuẩn và câu lệnh gán trong pascal

1 Mục tiêu: Nắm được hàm số học chuẩn và câu lệnh gán Biểu diễn biểu thức pascal

28

Trang 29

GV: phân tích câu trả lời của học sinh sau đó

tổng hợp lại: Cần chú ý đến kiểu của biến và

kiểu của biểu thức

GV: Minh hoạ một vài lệnh gán bằng một ví

dụ trực quan trên bảng hoặc trên màn hình

3 Hàm số học chuẩn

- Các ngôn ngữ lập trình thường cung cấp sẵnmột số hàm số học để tính một số giá trị thôngdụng

- Cách viết: Tên_hàm (đối số)

- Kết quả của hàm phụ thuộc vào kiểu của đốisố

- Đối số của hàm là một hay nhiều biểu thức sốhọc đặt trong dấu ngoặc () sau tên hàm

- Bản thân hàm cũng có thể coi là biểu thức sốhọc và có thể tham gia vào biểu thức như mộttoán hạng bất kỳ

- Cấu trúc: Tên biến:=biểu thức;

- Trong đó biểu thức phải phù hợp với tên biến, nghĩa là kiểu của tên biến phải cùng với kiểu của biểu thức hoặc phải bao hàm kiểu của biểu thức.

- Hoạt động của lệnh gán: Tính giá trị của biểuthức sau đó ghi giá trị đó vào tên biến

X1:=(- b + sqrt(delta))/(2*a);

X2:=(- b - sqrt(delta))/(2*a);

Hoạt động 4: Tìm hiểu biểu thức quan hệ, biểu thức logic trong pascal

1 Mục tiêu: Nắm được biểu thức quan hệ, biểu thức logic Biểu diễn biểu thức pascal

GV: Trong lập trình thường ta phải so sánh 4 Biểu thức quan hệ

29

Trang 30

hai giá trị nào đó trước khi thực hiện lệnh

nào đó Biểu thức quan hệ còn được coi là

biểu thức so sánh 2 giá trị cho kết quả là

True hoặc False

Ví dụ: 3>5 cho kết quả False

GV: Muốn so sánh nhiều giá trị cùng một

lúc thì làm thế nào?

HS: đưa ra ý kiến của mình (dùng biểu thức

quan hệ and, or )

- Đưa ra ví dụ cách viết đúng trong NLT

Pascal

* Có dạng như sau:

<Biểu thức 1> <phép toán quan hệ> <Biểu thức 2>

- Trong đó: Biểu thức 1 và biểu thức 2 phải cùngkiểu

- Kết quả của biểu thức quan hệ là True hoặc False

- Ví dụ: a>b hoặc 2*c<3*a

1 Mục tiêu: Thực hành hoàn thiện chương trình kiểm a là số chẵn hay sỗ lẻ

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân, thảo luận nhóm

30

Trang 31

GV: hãy điền vào những dòng còn thiếu sau:

If a>0 then (tính s=căn bậc 2 của a)

If then write(’a la so chan’);

trưởng Nghiên cứu bài của mỗi nhón

GV: Nhận xét và cho điểm Tổng hợp lại kết

If a>0 then S:=sqrt(a);

If a mod 2=0 then write(’a la so chan’);

ReadlnEnd

S:=sqr(a);

ReadlnEnd

Trang 32

Các thủ tục chuẩn vào/ra đơn giản Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

32

Trang 33

Ngày soạn:

Tiết 7:

§7 CÁC THỦ TỤC CHUẨN VÀO/RA ĐƠN GIẢN

§8 SOẠN THẢO, DỊCH, THỰC HIỆN, HIỆU CHỈNH CHƯƠNG TRÌNH

- Biết các bước: soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

- Biết một số công cụ của môi trường Turbo Pascal

b Kĩ năng:

- Viết một số lệnh vào ra đơn giản

- Bước đầu sử dụng được chương trình dịch để phát hiện lỗi

- Bước đầu chỉnh sửa được chương trình dựa vào thông báo lỗi của chương trình dịch

và tính hợp lý của kết quả thu được

+ Năng lực giải quyết vấn đề: Học sinh phân tích được tình huống trong học tập; phát

hiện và nêu được tình huống có vấn đề trong học tập

+ Năng lực giao tiếp: Họcc sinh diễn đạt ý tưởng một cách tự tin; thể hiện được biểucảm phù hợp với đối tượng và bối cảnh giao tiếp

2 Học sinh: Tài liệu SGK, bảng phụ, máy chiếu

Trang 34

1 Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức đã học về biểu thức quan hệ, biểu thức logic

GV: Em hãy viết biểu thức trong pascal sau.

Câu 1: Điều kiện để tam giác ABC có ba

cạnh a, b, c tạo thành một tam giác cân tại

A

Câu 2: Điều kiện để tam giác ABC có ba

cạnh a, b, c tạo thành tam giác vuông

Hoạt động 2: tìm hiểu thủ tục chuẩn vào/ra đơn giản.

1 Mục tiêu: nắm được các thủ tục vào/ra của một chương trình

2 Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, thao tác thực hành trên máy

GV: Nêu vấn đề: Khi giải quyết một bài

toán, ta phải đưa dữ liệu vào máy tính xữ lí

Để chtrình giải quyết được nhiều bài toán hơn,

ta phải sử dụng thủ tục nhập dữ liệu

- Y/cầu Hs n/cứu Sgk cho biết cấu trúc chung

của thủ tục nhập dữ liệu trong NNLT Pascal:

- HS : N/cứu Sgk và trả lời:

Ví dụ: khi viết chtrình giải ptrình: Ax2 + Bx +

C = 0, ta phải nhập vào các đại lượng nào?

viết lệnh nhập?

Suy nghĩ, trả lời: phải nhập giá trị vào 3 biến

A, B, C Lệnhnhập:Readln(A,B,C);

Treo bảng chứa chtrình Pascal đơn giản có

lệnh nhập giá trị cho 3 biến

§7 CÁC THỦ TỤC CHUẨN VÀO/RA ĐƠN GIẢN

1 Nhập dữ liệu vào từ bàn phím

Ta sử dụng thủ tục chuẩn read hoặc readln

có cấu trúc như sau:

* Chú ý: khi nhập giá trị cho nhiều biến thì

những giá trị này gõ cách nhau một dấu cách hoặc kí tự xuống dòng (phím Enter).

Trang 35

Hỏi: Khi nhập giá trị cho nhiều biến, ta phải

thực hiện như thế nào?

HS : Các giá trị phải được cách nhau ít nhất

một dấu cách (Space) hoặc kí tự xuống dòng

(Enter)

Hỏi: Lệnh Read và Readln khác nhau như thế

nào?

- Suy nghĩ, trả lời : Read: …… Readln: ……

GV : Sau khi xữ lí xong, để nhìn thấy được

kết quả ta phải dùng thủ tục xuất dữ liệu

Y/cầu hs n/cứu Sgk cho biết cấu trúc chung

của thủ tục xuất dữ liệu trong NNLT Pascal

Để nhập giá trị cho 1 biến từ bàn phím, ta

thường đưa thêm câu dẫn dắt sau đó mới đến

câu lệnh nhập Bằng cách dùng cặp thủ tục

write và read

Ví dụ: Write(‘Moi ban nhap 3 so:’);

Hỏi: chức năng câu lệnh writeln();

Viết ra màn hình dòng chữ và đưa con trỏ

xuống dòng

2 Đưa dữ liệu ra màn hình

Để đưa dữ liệu ra màn hình tại vị trí contrỏ, ta dùng thủ tục write hoặc writeln với cấutrúc:

Write(‘Moi ban nhap 3so:’);readln(a,b,c)

Write(‘Ban vua nhap 3 so:’,a,b,c); Write(‘Ban go ENTER de ket thuc’); Readln;

End

Ghi chú: - Các thủ tục readln và writeln có

thể không có tham số

Hoạt động 3: tìm hiểu soạn thảo chương trình trên máy tính.

1 Mục tiêu: nắm được cách viết một chương trình chạy được trên máy

2 Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, thao tác thực hành trên máy

Giới thiệu một số tập tin cần thiết để Turbo

pascal có thể chạy được, hướng dẫn học sinh

khởi động Pascal trên máy tính Học sinh chú

ý lắng nghe và theo dõi hình minh họa

Giới thiệu các thành phần cơ bản của màn

§8 SOẠN THẢO, DỊCH, THỰC HIỆN, HIỆU CHỈNH CHƯƠNG TRÌNH

Một số thao tác thường dùng:

+ Lưu chương trình: F2 + Mở file đã có: F3

Trang 36

hình soạn thảo (màn hình làm việc).

Giới thiệu một số thao tác thường dùng khi

soạn thảo, dịch, hiểu chỉnh, chương trình

+ Biên dịch chương trình: Alt+F9

+ Chạy chương trình: Ctrl+F9

+ Đóng cửa sổ chương trình: Alt+F3

+ Thoát khỏi TP: Alt+X

C Hoạt động vận dụng

Hoạt động 4: Viết chương tính diện tích hình tròn, hình thang trên máy tính.

1 Mục tiêu: viết chương trình chạy được trên máy

2 Phương pháp: Đàm thoại, thao tác thực hành trên máy

nhóm trưởng, cac nhóm hoạt động theo sự

phân công của nhóm trưởng

HS: 2 nhóm cử thành viên lên trên bảng

trình bày sản phẩm của mỗi nhóm

GV: Nhận xét và cho điểm mỗi nhóm Tóm

Trình bài một số thao tác thường dùng khi soạn thảo chương trình?

Khi viết read(x,y,z); write(‘x’,y,z); nó có ý nghĩa như thế nào?

2 bài tập về nhà:

So sánh sự giống nhau và khác nhau của các cặp lệnh write()/writeln() và read()/readln()

- Khuyến khích làm thêm bài tập 9, 10 sgk trang36 (không bắt buộc)

* Xem phụ lục B sgk: Trang 122: Môi trường Turbo Pascal Trang 136: Một số thông báolỗi

Trang 38

Ngày soạn:

- Biết được một chtrình Pascal hoàn chỉnh

- Làm quen các dịch vụ chủ yếu của Turbo Pascal trong việc soạn thảo, lưu, dịch, thực hiệnchương trình

b Kĩ năng:

- Soạn thảo được chương trình, lưu lên đĩa, dịch lỗi cú pháp, thực hiện và tìm lỗi thuật toán

và hiệu chỉnh

- Bước đầu biết phân tích và hoàn thành chương trình đơn giản trên Pascal

+ Năng lực tự học: Học sinh xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác, chủ động;

tự đặt được mục tiêu học tập để đòi hỏi sự nỗ lực phấn đấu thực hiện

+ Năng lực hợp tác: Học sinh chủ động đề xuất mục đích hợp tác khi được giao cácnhiệm vụ; xác định được loại công việc nào có thể hoàn thành tốt nhất bằng hợp tác theonhóm với quy mô phù hợp;

1 Giáo viên: Soạn giáo án, nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu tham khảo Phòng máy thực hành.

2 Học sinh: Tài liệu SGK, sách bài tập

Trang 39

1 Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức đã học về các thủ tụ chuẩn vào/ra, soạn thảo chương trình

2 Phương pháp: Đàm thoại, vấn đáp, thao tác thực hành trên phòng máy

GV: Cho học sinh thực hành trên máy Hãy

làm các bước thực hành

+ Lưu chương trình

+ Biên dịch chương trình

+ Chạy chương trình

câu 1: em hãy viết chương trình tính tổng

của 2 số nguyên a và b, với a, b được nhập

từ bàn phím

Câu 2: em hãy viết chương trình tính tích

của 2 số nguyên a và b, với a, b được nhập

Hoạt động 2: Viết một chương trình hoàn chỉnh trên máy tính

1 Mục tiêu: Giúp các em làm quen thực hành các bài toán đơn giản trên máy tính

2 Phương pháp: Đàm thoại, thao tác thực hành trên phòng máy

GV: Cho một chương trình mẫu.

Câu hỏi: Em hãy cho biết chương trình trên

tính gì? Đâu là thủ tục vào/ra

HS: Nghiên cứu trả lời.

GV: Các em hãy hoàn thiện chương trình trên

máy tính và thực hiện các nhiệm vụ

Trang 40

- Nhập dữ liệu 1 0 2 Thông báo kết quả.

- Vì sao có lỗi xuất hiện?

HS: Quan sát chtrình, đọc lập soạn vào máy.

Làm theo hướng dẫn của giáo viên

Thông báo lỗi

Do căn bậc hai của một số âm

2 bài tập về nhà

Viết chương trình nhập vào độ dài 3 cạnh của một tam giác, tính chu vi, diện tích của tam giácđó

Định dạng
Số trang	197
Dung lượng	0,98 MB