Nhận thức lí tính phản ảnh bản chất và quy luật của sự vật, hiện tượng xung quanh, dần dần hình thành trong con người những câu hỏi về các khái niệm: đây là gì?. Tư duy được hiểu là một
Trang 1Đề bài: Trình bày quan niệm của anh/chị về nhận định sau: “Ngôn ngữ là cấu trúc tạo nên dấu ấn trong quá trình tư duy Nó mang thế giới quan đặc thù của một nền văn hóa, nó tổ chức và là điều kiện cho tư duy hoạt động” – E.Sapir Whorf
Bài làm:
Giả thuyết Sapir-Whorf là lý thuyết ngôn ngữ cho rằng cấu trúc ngữ nghĩa của một ngôn ngữ hình thành hoặc giới hạn các cách thức mà một người nói hình thành các quan niệm về thế giới Nó xuất hiện vào năm 1929 Lý thuyết này được đặt theo tên của nhà ngôn ngữ học nhân học người Mỹ
Edward Sapir (1884-1939) và sinh viên của ông là Benjamin Whorf (1897-1941) Nó còn được gọi là lý thuyết tương đối ngôn ngữ, thuyết tương đối ngôn ngữ, chủ nghĩa quyết định ngôn ngữ, giả thuyết Whorfian và Chủ nghĩa
tự do
Trong quá trình sống và hoạt động, con người luôn luôn cần nhận thức
về thế giới xung quanh, về bản thân mình Từ nhận thức cảm tính bên ngoài
do cảm giác mang lại con người hình thành nhận thức lí tính Nhận thức lí tính phản ảnh bản chất và quy luật của sự vật, hiện tượng xung quanh, dần dần hình thành trong con người những câu hỏi về các khái niệm: đây là gì? Như thế nào? Cảm giác ra sao? Đó là hoạt động tư duy của con người
Tư duy được hiểu là một hình thức hoạt động của hệ thần kinh được chọn lọc, chúng hoạt động để thực hiện sự nhận thức về thế giới xung quanh, định hướng cho hành vi phù hợp với môi trường sống Nhưng làm thế nào để
có thể tư duy ? Đó là ngôn ngữ Nó trực tiếp tham gia vào quá trình hình
thành nên nhận thức tư duy của con người Giả thuyết E.Sapir Whorf có câu:
“Ngôn ngữ là cấu trúc tạo nên dấu ấn trong quá trình tư duy Nó mang thế giới quan đặc thù của một nền văn hóa, nó tổ chức và là điều kiện cho tư duy hoạt động.”
Đứng trước một sự vật hiện tượng bất kì nào đó con người luôn có
những suy nghĩ Khung cảnh ấy được thu trọn bộ vào trong đôi mắt đôi tai, rồi mang lại cho con người những cảm giác và nhận thức Những hình ảnh ấy có
Trang 2thể khiến chúng ta liên tưởng đến một sự vật hiện tượng khác mà nó biểu tượng, giúp ta có những suy nghĩ sâu xa hơn Ví dụ như khi thấy hoa anh đào
ta liên tưởng đến nước Hàn Quốc,ta cảm thấy lạnh thì đó là dấu hiệu của trời đông, hay như khi nghe tiếng ve kêu là nhận biết được hè về… Tất cả những
gì ta thấy ta nghe là biểu tượng là nét riêng của một sự vật hiện tượng khác một văn hóa khác, đó là cách nhìn là hiểu biết của con người về thế giới xung quanh, đều được ngôn ngữ biểu đạt trong não bộ của con người và nó để lại những dấu ấn trong trí nhớ trong suy nghĩ để rồi sau khi trải qua một thời gian tiếp xúc với thế giới xung quanh, con người vẫn nhận thức và gọi tên được đối tượng đó dù nó không ở ngay trước mắt Sự ghi nhớ ấy là vai trò lưu trữ, bảo toàn và cố định các kết quả nhận thức, tư duy của con người
Ngôn ngữ vừa là công cụ vừa là vỏ vật chất của tư duy Mọi kết quả của
tư duy đều phải dùng ngôn ngữ để biểu đạt, nó có thể diễn ra trong hệ thần kinh não bộ của con người hay được bộc lộ ra ngoài bằng lời nói Ngôn ngữ là phương tiện vật chất để thể hiện tư duy Thế giới khách quan được con người nhận thức trong suy nghĩ, tư duy là cái được biểu đạt còn ngôn ngữ là cái biểu đạt để thể hiện nhận thức đó Con người không thể diễn đạt tư duy nếu không
có ngôn ngữ hay không thể diễn đạt bằng ngôn ngữ khác mà mình không biết được Ngôn ngữ là tiền đề để tư duy hoạt động, mọi kết quả của nhận thức tư duy đều được ngôn ngữ ghi chép và lưu trữ lại Và nhờ ngôn ngữ con người cũng có thể tư duy bằng một cách khác mà người ta hay gọi là “tưởng tượng” Giả sử một người bị mù không nhìn thấy được thế giới xung quanh, chưa từng biết đến xe ô tô ngoài đời trông như thế nào, nhưng qua lời miêu tả của một người nào đó thì họ có thể tự hình dung được trong trí óc của họ hình dáng kích cỡ của một chiếc xe ra sao tuy những hình ảnh đó mơ hồ có thể không chính xác nhưng đó là kết quả của tư duy qua ngôn ngữ bằng trí tưởng tượng Thế nhưng để tạo ra ngôn ngữ con người cần tư duy Trong cuộc sống của mỗi con người, cũng như trong sự tiến trình lịch sử của toàn nhân loại, ngôn ngữ
và nhận thức tư duy cùng hình thành và tác động lẫn nhau Mỗi từ mỗi câu được phát ra chứa đựng cả cuộc sống, cả cách nhìn và suy nghĩ của một cộng đồng
Trang 3Như vậy theo giả thuyết E.Sapir Whorf, ngôn ngữ kết hợp cùng những cảm tính bên ngoài để tổ chức nên những nhận thức tư duy bên trong mỗi con người cũng như để biểu đạt tư duy ấy Ngôn ngữ hình thành nên tư duy và tư duy tạo ra ngôn ngữ Mac từng nhận định: “Hiện thực trực tiếp của tư duy là ngôn ngữ” Đó là mối quan hệ qua lại giữa ngôn ngữ và nhận thức tư duy Chúng có tính thống nhất cao nhưng không đồng nhất với nhau Mối quan hệ này giống như hai mặt của một tờ giấy, không thể có mặt này mà không có mặt kia Không thể có tư tưởng không thể hiện bằng ngôn ngữ cũng như
không thể có những ngôn ngữ trống rỗng không thể hiện tư duy Và mỗi con người cần có cái nhìn đúng đắn để tư duy không sai hướng cũng như để diễn
tả bằng ngôn ngữ dễ hiểu nhất ngắn gọn nhất mà không làm mất thẩm mỹ
Thế nhưng trong xã hội 4.0 ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển cũng như sự lớn mạnh của các trang mạng trực tuyến thì một bộ phận giới trẻ còn có những tư duy lệch lạc cũng như ngôn ngữ không được trong sáng Họ
tự cho rằng những suy nghĩ của mình là đúng, không quan tâm đến những lời khuyên bên ngoài để rồi có những câu nói những hành động sai trái, làm mất
vẻ thuần phong mỹ tục Hay như những người tự cho mình là giỏi giang hơn người không chịu học tập để rồi tư duy của họ mãi dẫm chân tại chỗ, không chịu phát triển bản thân
Chính vì thế mỗi cá thể trong cộng đồng hãy tự trang bị kiến thức, trau dồi nhận thức, rèn luyện kĩ năng để phát triển tư duy cũng như phát triển ngôn ngữ ngày càng giàu đẹp phong phú đa dạng, Và hơn hết cả là một xã hội văn minh, phát triển, sánh ngay với các cường quốc trên đấu trường quốc tế
Tài liệu tham khảo:
- Ngôn ngữ học đại cương (Bùi Ánh Tuyết)
- Giáo trình dẫn luận ngôn ngữ (Bùi Minh Toán)
- lytuong,net
- https://ichi.pro/vi/gia-thuyet-sapir-whorf-131958506511289