Bài Báo cáo chuyên đề Môn Dân sự nội dung gồm: Hồ sơ 01 Bùi Sơn Đông Licogi và Hồ sơ 06 Đinh Thị Tám Chu Văn Sinh Chu Thị Hồng Thanh. Xác định quan hệ tranh chấp, nhận xét yêu cầu khởi kiện, trình bày yêu cầu khởi kiện, lợi thế bất lợi của nguyên đơn tại phiên toà sơ thẩm...
Trang 1Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm
HỌC VIỆN TƯ PHÁP
CƠ SỞ TP.HỒ CHÍ MINH
-BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ THEO HỒ SƠ TÌNH HUỐNG
KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ THAM GIA GIẢI QUYẾT CÁC VỤ VIỆC DÂN SỰ
Kỳ thi chính; ngày thi …/…/….
Họ và tên:
Sinh ngày:
SBD:
Lớp:
Trang 2HỌC VIỆN TƯ PHÁP
CƠ SỞ TP.HỒ CHÍ MINH
-BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ THEO HỒ SƠ TÌNH HUỐNG
KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ THAM GIA GIẢI QUYẾT CÁC VỤ VIỆC DÂN SỰ
Kỳ thi chính; ngày thi / /
Họ và tên:
Sinh ngày:
SBD:
Lớp:
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm
Trang 3MỤC LỤC
I - PHẦN CÂU HỎI TỰ CHỌN 3 CÂU HỎI HỒ SƠ 01: 3
Câu hỏi số 1 Dựa vào nội dung trình bày của ông Bùi Sơn Đông và các tài liệu giấy tờ khác trong hồ sơ, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp? Giải thích lý
do vì sao anh/chị đưa ra quan điểm như vậy? (1,5 điểm – HS 01) 3
CÂU HỎI HỒ SƠ 06: 4
Câu hỏi só 6 Xác định quan hệ tranh chấp? Giải thích lý do vì sao anh/chị đưa
ra quan điểm như vậy? (1,5 điểm – HS 06) 4
Câu hỏi số 10 Anh/chị hãy nêu ý kiến nhận xét về yêu cầu khởi kiện của
nguyên đơn? Giải thích lý do vì sao anh/chị đưa ra nhận xét như vậy? (1,5 điểm – HS 06) 5
Câu hỏi số 13 Anh/chị hãy trình bày những vấn đề cần phải chứng minh của
vụ án? Giải thích lý do? (1,5 điểm – HS 06) 7
II - PHẦN CÂU HỎI BẮT BUỘC 9
Câu hỏi số 20 Anh/chị hãy chỉ ra các lợi thế và bất lợi cho nguyên đơn và dự kiến bản trình bày yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn tại phiên tòa sơ thẩm?
(4.0 điểm – HS 06) 9
TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 4NỘI DUNG BÁO CÁO
I - PHẦN CÂU HỎI TỰ CHỌN CÂU HỎI HỒ SƠ 01:
Câu hỏi số 1 Dựa vào nội dung trình bày của ông Bùi Sơn Đông và các tài liệu giấy
tờ khác trong hồ sơ, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp? Giải thích lý do vì sao anh/chị đưa ra quan điểm như vậy? (1,5 điểm – HS 01)
Để xác định được quan hệ pháp luật tranh chấp thì trước hết cần nghiên cứu hồ
sơ vụ việc và xác định được yêu cầu của khách hàng, từ đó chỉ ra quy định pháp luật liên quan đến quan hệ pháp luật trong tình huống này Tất cả các yêu cầu đó tạo nên các quan hệ tranh chấp trong vụ án và cũng là phạm vi giải quyết của vụ án
Theo trình bày của ông Bùi Sơn Đông thì để triển khai khu đô thị mới Nam Ga
Hạ Long, gia đình ông Đông cùng một số hộ dân xung quanh khác thuộc diện thu hồi đất, chủ đầu tư là Chi nhánh Tổng công ty xây dựng và phát triển hạ tầng - Chi nhánh tỉnh Quảng Ninh (LICOGI) Phần diện tích đất của gia đình ông Đông bị thu hồi là 40,9m2 và trên đất đó có một số hoa màu Ông Đông và LICOGI chưa thỏa thuận được về giá bồi thường hoa màu và thu hồi đất Phía LICOGI đã tiến hành thi công san lấp mặt bằng các hộ xung quanh để xây dựng khu tái định cư và quá trình đó đã làm lấp dòng chảy cửa cống đường 18, nên ngày 9 và 10/6/2016 nước đã lái vào vườn nhà ông Đông làm đổ nát một số công trình xây dựng và làm chết vĩnh viễn nhiều cây cối lâu năm, cây ăn quả, hoa màu (Biên bản làm việc tại Bút lục số 17, 18) Phía ông Đông không đồng ý về đơn giá bồi thường thiệt hại cây cối hoa màu bị ngập lụt và giá trị 40,9m2 đất Ông muốn được ra giá cụ thể của những cây chưa có giá trong biên bản xác nhận thiệt hại, giá đền bù phải dựa trên đơn giá gốc của tỉnh Quảng Ninh và có sự điều chỉnh cho phù hợp với giá hiện nay, theo đó tăng 50% giá cây cối, hoa màu trong phương án bồi thường và muốn phía LICOGI phải bồi thường vụ thu hoạch của năm
2016 mà ông Đông không được thu hoạch, nếu chậm trả sau 30/6/2017 thì LICOGI phải trả bằng hai vụ (năm 2016 và 2017) Thiệt hại ước tính khoảng 35 triệu đồng
Xét việc ông Đông không đồng ý với giá đền bù đất bị thu hồi vì cho rằng giá đền bù quá thấp: quan hệ pháp luật tranh chấp ở đây thuộc sự điều chỉnh của Luật tố tụng hành chính
Có thể thấy yêu cầu của ông Đông là muốn LICOGI bồi thường thiệt hại cây cối, hoa màu bị ngập úng Giá đền bù phải phù hợp với giá thị trường, tức tăng 50% giá của cây cối, hoa màu trong phương án bồi thường Bên cạnh đó ông Đông có yêu cầu buộc LICOGI bồi thường giá trị vụ thu hoạch năm 2016 vì cây cối hoa màu đã ngập chết vĩnh viễn
Trang 5Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh trong tình huống này
Có thiệt hại về tài sản của ông Đông (là sự mất mát hoặc giảm sút về một lợi ích vật chất được pháp luật bảo vệ) Theo Biên bản làm việc ngày 14/6/2016 (Bút lục 17,18) thì LICOGI cũng đã xác nhận khối lượng vật, kiến trúc, cây cối, hoa màu của ông Đông bị thiệt hại có thể kể đến như: tường bao, bể nước, cây ăn trái như mít, nhãn, ổi, dừa, Bên cạnh đó tại thời điểm bị san lấp, ông Đông có trồng rau muống đang thu hoạch trên diện tích 40,9m2 Toàn bộ thiệt hại ước tính 35.000.000 đ
xung quanh để xây dựng khu tái định cư đã làm lấp dòng chảy cửa cống đường 18, nên ngày 9 và 10/6/2016 nước đã lái vào vườn nhà ông Đông làm đổ nát một số công trình xây dựng và làm chết vĩnh viễn nhiều cây cối lâu năm, cây ăn quả, hoa màu Hành vi này là hành vi gây ra thiệt hại cho ông Đông, nếu LICOGI tiến hành thi công cẩn thận, không làm lấp cống, thì việc ngập úng trên thửa đất của ông Đông đã không xảy ra, vậy
có thể thấy mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của LICOGI và thiệt hại của ông Đông
Tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là tranh chấp xảy ra mà trước
đó người bị thiệt hại và người gây thiệt hại không có quan hệ hợp đồng hoặc có quan
hệ hợp đồng nhưng thiệt hại xảy ra không có liên quan tới hợp đồng giữa các bên Ở đây giữa ông Đông và công ty LICOGI tồn tại tranh chấp trong việc xác định giá trị bồi thường thiệt hại của công trình kiến trúc và cây cối, hoa màu thiệt hại do bị úng lụt Phía LICOGI lên phương án bồi thường là 11.400.000 đ nhưng gia đình ông Đông không đồng ý về đơn giá này, giá bồi thường cần theo giá thị trường để đảm bảo quyền lợi của ông Đông không bị xâm phạm
Như vậy, quan hệ pháp luật tranh chấp ở đây là “Tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng”, căn cứ theo khoản 6 Điều 26 Bộ Luật tố tụng dân sự 2015
CÂU HỎI HỒ SƠ 06:
Câu hỏi só 6 Xác định quan hệ tranh chấp? Giải thích lý do vì sao anh/chị đưa ra quan điểm như vậy? (1,5 điểm – HS 06)
Yêu cầu khởi kiện của bà Chu Thị Thanh và ông Chu Văn Sinh trong vụ án này gồm:
Yêu cầu Tòa án buộc bà Đinh Thị Tám trả lại diện tích đất 777 mét vuông tại thửa đất số 40, tờ bản đồ số 02 lập năm 1998 tại thôn 6, xã Phù Vân,
Trang 6huyện Phủ Lý, tỉnh Hà Nam cho bà Chu Thị Thanh, ông Chu Văn Sinh,
bà Chu Thị Loan, bà Chu Thị The
Yêu cầu Tòa án buộc bà Đinh Thị Tám phải trả nhà, đất, cây cối trên diện tích đất 777 mét vuông tại thửa đất số 40, tờ bản đồ số 02 lập năm
1998 của gia đình và hoa màu trên đất với 50% tổng giá trị thu thập cây lưu niên kể từ ngày 15/4/1994 theo giấy gửi UBND xã Phù Vân, TP Phủ
Lý, Hà Nam (năm 1994) Yêu cầu bà Tám tháo dỡ nhà và các công trình trên đất mà bà Tám đã xây
Giữa bà Thanh, ông Sinh và bà Tám có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong quan hệ đất đai Bà Thanh và ông Sinh thì cho rằng thửa đất tranh chấp là của bà Chu Thị Cúc để lại cho bốn chị em nhà bà vì thừa kế theo pháp luật Về quan điểm của bị đơn thì bà Tám cho rằng diện tích đất trên đã được ông Sinh chuyển quyền thừa kế cho gia đình bà, do đó diện tích và tài sản trên đất này sẽ thuộc quyền của bà Tám Ở đây cần xác định ai là người có quyền sử dụng đất
Như vậy, quan hệ pháp luật tranh chấp trong hồ sơ là quan hệ “Tranh chấp về quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất” Căn cứ pháp lý: khoản 24 Điều 3 Luật
Đất đai năm 2013 và Khoản 9 Điều 26 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015
Câu hỏi số 10 Anh/chị hãy nêu ý kiến nhận xét về yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn? Giải thích lý do vì sao anh/chị đưa ra nhận xét như vậy? (1,5 điểm – HS
06)
Yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Chu Thị Hồng Thanh (Chu Thị Thanh) và ông Chi Văn Sinh trong Tình huống dân sự 06 cụ thể như sau:
Yêu cầu 1: bà Đinh Thị Tám phải trả lại diện tích 777m2 đất tại thửa đất
số 40, tờ bản đồ số 02 lập năm 1998, địa chỉ tại thôn 6 xã Phù Vân, huyện Phủ Lý, tỉnh Hà Nam cho bà Chu Thị Thanh, ông Chu Văn Sinh,
và Chu Thị Loan và bà Chu Thị The
Yêu cầu 2: bà Tám phải trả lại nhà, đất, cây cối trên diện tích đất 777m2 tại thửa đất số 40, tờ bản đồ số 02 lập năm 1998 của gia đình và hoa màu trên đất với 50% tổng giá trị thu nhập cây lưu niên kể từ ngày 15/4/1994 theo giấy gửi UBND xã Phù Vân, TP Phủ Lý, Hà Nam (năm 1994) Yêu cầu bà Tám tháo dỡ nhà và các công trình trên đất mà bà Tám đã xây
Nhận xét nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn:
Nguyên đơn có quyền khởi kiện bởi bà Thanh và ông Sinh đều là các cá nhân
có đủ năng lực tố tụng dân sự, quyền và lợi ích hợp pháp của 2 cá nhân trên đều bị bà Tám xâm phạm, cụ thể là mảnh đất của bà Cúc để lại cho các nguyên đơn bị bà Tám chiếm giữ, xây nhà trên đó mà không có sự cho phép của bốn chị em Thanh, Loan,
Trang 7Sinh, The Đây là tranh chấp về quyền sử dụng đất nên không áp dụng thời hiệu khởi kiện trong
Trang 8trường hợp này Mặt khác, căn cứ theo điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị quyết số 05/2012/NQ-HĐTP, Điều 202,203 Luật đất đai năm 2013 thì đối với tranh chấp cần xác định chủ sử dụng đất là ai như trong trường hợp này thì cần phải qua bước hòa giải bắt buộc tại UBND xã, tuy nhiên cả 2 lần hòa giải đều không thành nên về mặt tố tụng xét thấy đã đủ điều kiện khởi kiện cho các yêu cầu này
- Yêu cầu 1 là có căn cứ để nguyên đơn buộc bà Tám phải trả lại mảnh đất đang tranh chấp Xét về nguồn gốc sử dụng đất thì là của bố mẹ nguyên đơn để lại, các ông
bà Thanh và Sinh thuộc hàng thừa kế thứ nhất nên có quyền thừa kế đối với mảnh đất này sau khi cha mẹ họ mất Việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông Sinh cho
bà Tám không được sự chấp thuận của các đồng thừa kế nên yêu cầu khởi kiện đòi lại quyền sử dụng mảnh đất của bà Thanh và ông Sinh là hoàn toàn hợp lý Vì thế khi thấy
bà Tám tự ý xây nhà trên mảnh đất 777m2, căn cứ vào Điều 186 BLTTDS 2015 thì yêu cầu này của ông Sinh bà Thanh là có cơ sở Tuy nhiên xét về diện tích đất mà nguyên đơn yêu cầu, trong sổ địa chính khi đo đạc mà cơ quan có thẩm quyền xem xét lại thì trong 777m2 thì chỉ có khoảng 488m2 là thuộc quyền sử dụng của cụ Trường và
cụ Cúc, còn 289m2 là đất ao lấn chiếm của nhà nước Vậy cần xem xét lại rằng nên hay không việc yêu cầu đòi lại toàn bộ 777m2 đất hay chỉ yêu cầu phần diện tích đất thật sự mà cụ Trường và cụ Cúc để lại
- Yêu thứ 2: ông Thuyên và bà Tám có nghĩa vụ thực hiện theo thỏa thuận trong
“giấy giao quyền trông nom” tại Bút lục 10, theo điểm b mục 2.4 NQ 02/2004/NQ-HĐTP và theo quy định tại Điều 256, khoản 1 Điều 599 BLDS 2005, thì ông Sinh và
bà Thanh có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bà Tám trả trả lại giá trị hoa màu như đã nêu
Tuy nhiên với yêu cầu này, phải thể hiện rõ cây cối trên thửa đất này là những cây gì, trạng thái hiện giờ ra sao, bởi giá trị các loại cây cối là khác nhau, ví dụ cây lâu năm sẽ khác giá trị cây hàng năm, cây trồng thu hoạch bình thường sẽ khác những cây
có giá trị tinh thần với người khởi kiện… Vì thế mà khi xác định yêu cầu khởi kiện thì phải xác định rõ và mô tả cụ thể về số lượng và giá trị cây cối
Về yêu cầu đòi 50% hoa lợi, lợi tức trên tổng giá trị thu nhập cây lưu niên kể từ ngày 15/4/1994 theo giấy gửi UBND xã Phù Vân, TP Phủ Lý, Hà Nam (năm 1994) thì
dù là có căn cứ để yêu cầu nhưng xét về tính thực tế thì lại không hề đơn giản để chứng minh yêu cầu này có cơ sở, bởi chưa thể hiện được giá trị cụ thể đối với phần hoa lợi, lợi tức này Sẽ rất khó khăn nếu xác định giá trị hoa lợi lợi tức thu hoạch được
từ năm 1994 đến năm 1999 Dựa vào đâu để xác định được sản lượng thu hoạch và căn
cứ vào giá nào để làm chuẩn để tính giá trị hoa lợi lợi tức, sản lượng các cây qua từng năm có đồng đều không hay qua từng năm sẽ chênh lệch, giá cả thị trường thời điểm quá khứ biến động như thế nào trong khi từ năm 1994 đến 1999 là đã trôi qua khá lâu
Để yêu cầu này được chấp nhận thì chính nguyên đơn phải có nghĩa vụ chứng minh
Trang 9Nguyên đơn phải chứng minh được giá trị hoàn trả 50% giá trị thu nhập cây lưu niên
ở đây số
Trang 10tiền cụ thể là bao nhiêu căn cứ vào đâu, vì nếu đưa ra một mức chung chung là 50% thì
sẽ khó khăn cho Tòa án trong việc giải quyết cũng như xác định giá trị cần chi trả vì Toà án không có nghĩa vụ chứng minh số tiền này Xét thấy phía bị đơn cũng đã có công sức quản lý, giữ gìn mảnh đất trong suốt một thời gian dài, cộng với việc chứng minh giá trị của 50% hoa lợi lợi tức trên đất là không hề dễ dàng, vì vậy trong trường hợp không thể chứng minh thì việc từ bỏ yêu cầu đòi 50% tổng giá trị thu nhập cây lưu niên kể từ ngày 15/4/1994 là cần thiết
Về yêu cầu đập bỏ ngôi nhà mà bà Tám đã xây và trả lại ngôi nhà cũ của bà Cúc trên đất: giả thiết rằng Tòa án chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn và buộc bị đơn đập
bỏ căn nhà xây trái phép, đến giai đoạn thi hành án thì không dễ để bà Tám đập bỏ căn nhà đó đi Nhà cũ là “nhà tranh vách đất” và đã hư hại nhiều nên bà Tám cho rằng bà
ấy xây căn nhà mới cũng vì mục đích thờ cúng bà Cúc và dòng tộc Có thể thấy mục đích của bà Tám xây nhà là nhân văn và phù hợp với tập quán của người Việt Nam, đồng thời lúc bà Cúc ốm đau thì bà Tám đã ở bên chăm lo, nhà cửa hư hại thì cũng là
bà Tám quản lý sửa chữa nên khả năng cao rằng Hội đồng xét xử sẽ ghi nhận công sức đóng góp này của bà Tám, nếu Hội đồng xét xử không đồng ý cho bà Tám giữ lại các tài sản trên đất và yêu cầu bà ấy đập bỏ căn nhà đi thì có thể sẽ xảy ra một viễn cảnh đau lòng khó mà lường trước được Vì vậy đối với yêu cầu này, bên nguyên đơn nên rút yêu cầu này và đưa ra một yêu cầu khác thấu tình đạt lý hơn rằng nguyên đơn có thiện chí chấp nhận cho bà Tám để lại căn nhà bà mới xây, không buộc bà Tám dỡ bỏ nữa nhưng nguyên đơn sẽ hỗ trợ một khoản bằng chính giá trị bà Tám đã bỏ ra để xây dựng căn nhà để bà ấy tự nguyện di dời (nếu bà Tám tự nguyện thi hành án)
Câu hỏi số 13 Anh/chị hãy trình bày những vấn đề cần phải chứng minh của vụ án? Giải thích lý do? (1,5 điểm – HS 06)
VỀ PHÍA NGUYÊN ĐƠN:
Trước hết, nguyên đơn cần chứng minh được Nguồn gốc đất là của bố mẹ nguyên đơn (cụ Trường và cụ Cúc) để lại (không có di chúc), nhằm chứng minh nguyên đơn có quyền thừa kế theo pháp luật đối với mảnh đất trên sau khi các cụ mất Nguyên đơn cần chứng minh tư cách tố tụng bằng cách dựa vào các giấy tờ chứng minh bản thân là con của Cụ Trường và cụ Cúc (CMND, Sổ hộ khẩu, sơ yếu lý lịch, ) và các giấy tờ chứng minh thời điểm mở di sản thừa kế (giấy xác nhận cụ Trường mất năm nào, giấy chứng tử của bà Cúc, ) Tiếp đó, Nguyên đơn phải cung cấp được các bằng chứng chứng minh mảnh đất tranh chấp thuộc về bố mẹ của nguyên đơn, quá trình sử dụng đất của gia đình nguyên đơn (trích lục bản đồ thửa đất, giấy xác nhận quá trình sử dụng đất của hàng xóm hoặc họ hàng, tìm kiếm xem khi còn sống thì
bà Cúc có đứng tên kê khai đất trên giấy tờ nào nữa không, ông Trường bà Cúc có còn