Lý do : Vì trí nhớ là tài sản vô giá của mỗi người chúng ta , đối với các bạn học sinh , sinh viên thì trí nhớ tốt là điều kiện thuận lợi để các bạn có thể học tập , hiểu bài một cách nh
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
KHOA LUẬT
HÀ NỘI , 02/11/2021
TÂM LÍ HỌC ĐẠI CƯƠNG
Đề tài số 6:
Trí nhớ và rèn luyện trí nhớ của cá nhân - Những vấn đề lý luận
và thực tiễn
Họ và tên: Nguyễn Thị Cẩm An
Ngày, tháng, năm sinh : Lớp: 2151A01 Chuyên nghành : Luật Kinh Tế
Trang 2M Ụ C L Ụ C
I PHẦN MỞ ĐẦU 2
II PHẦN NỘI DUNG 3
1.Cơ sở lí luận 3
1.1.Khái niệm trí nhớ : 3
1.2.Vai trò của trí nhớ 3
1.3 Các quá trình trí nhớ : 4
1.4 Phân loại trí nhớ 5
2 Một số biện pháp rèn luyện để nâng cao trí nhớ: 5
2.1 Các nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm trí nhớ : 5
2.2 Các phương pháp rèn luyện trí nhớ: 6
3 Liên hệ thực tiễn 6
3.1.Trong đời sống hàng ngày 6
3.2 Liên hệ bản thân: 7
III KẾT LUẬN 9
TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
Trang 3I- PHẦN MỞ ĐẦU
Bạn biết đấy trí nhớ có vai trò rất quan trọng trong đời sống tâm lý của con người,
là điều kiện để con người tích lũy vốn kinh nghiệm sống của mình và sử dụng kinh nghiệm sống đó tốt hơn trong mọi hoạt động Thử nghĩ xem nếu chúng ta không có trí nhớ thì sẽ ra sao? Chúng ta sẽ không có kinh nghiệm, không có kinh nghiệm tức là chẳng có bất kỳ một hoạt động nào trong cuộc sống và cũng không thể hình thành được
nhân cách được phải không Vậy trí nhớ có vai trò như thế nào đối với hoạt động nói
chung và học tập nói riêng như thế nào ? Ngay sau đây chúng ta hãy cùng tìm hiểu các biện pháp giúp rèn luyện trí nhớ tốt và chống quên trí nhớ
Lý do : Vì trí nhớ là tài sản vô giá của mỗi người chúng ta , đối với các bạn học sinh , sinh viên thì trí nhớ tốt là điều kiện thuận lợi để các bạn có thể học tập , hiểu bài một cách nhanh chóng và hiệu quả Đa số các bạn học sinh , sinh viên vẫn còn ghi nhớ bài vở một cách máy móc , vừa tốn thời gian ghi chép mà hiệu quả lại không cao , nếu không thường xuyên xem lại thì các bạn dễ dàng quên hết những gì đã học chỉ sau một thời gian ngắn , đó chính là lí do mà nguồn tri thức thầy cô cung cấp , trau dồi cho các bạn sinh viên là rất lớn nhưng cái các bạn thu nhận lại là quá ít và đó là nguyên nhân làm do sinh viên ra trường cảm thấy mình chưa thực sự đủ kiến thức và khả năng để làm việc
Với mong muốn tìm hiểu về vấn đề trí nhớ cũng như biện pháp rèn luyện trí nhớ và khả
năng giảm thiểu vấn đề sự quên em đã lựa chọn đề tài : “ Trí nhớ và rèn luyện trí nhớ
của cá nhân - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.
Trang 4II- PHẦN NỘI DUNG 1.Cơ sở lí luận
1.1.Khái niệm trí nhớ :
Cơ sở sinh lí của trí nhớ là sự hình thành , giữ lại và gợi lại những đường liên hệ thần kinh tạm thời và sự diễn biến của các quá trình lí hóa trong vỏ não và phần dưới vỏ não Những đường liên hệ thần kinh tạm thời đó được củng cố tương đối vững chắc nhờ
có sự lặp đi lặp lại nhiều lần và có thời gian nhất định để củng cố Sự hình thành và giữ gìn các đường liên hệ tạm thời , sự dập tắt và làm sống dậy chúng chính là cơ sở sinh lí của trí nhớ
Trí nhớ là quá trình nhận thức thế giới bằng cách ghi lại , giữ lại và làm xuất hiện lại những gì cá nhân thu nhận được trong hoạt động sống của mình.Trí nhớ là quá trình tâm
lý phản ánh vốn kinh nghiệm của con người dưới hình thức biểu tượng bằng cách ghi nhớ , giữ gìn , nhận lại và nhớ lại những điều mà con người đã trải qua Trí nhớ có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống và hoạt động con người Không có trí nhớ thì không có kinh nghiệm , không có kinh nghiệm thì không thể có bất cứ một hoạt động nào , không thể phát triển tâm lý , nhân cách con người
1.2.Vai trò của trí nhớ
Trí nhớ là quá trình tâm lí có liên quan chặt chẽ với toàn bộ đời sống tâm lí con người Không có trí nhớ thì không có kinh nghiệm, không có kinh nghiệm thì không thể
có bất cứ một hoạt động nào, không thể có ý thức bản ngã, do đó cũng không thể hình thành nhân cách được I.M Sechenov - nhà sinh Ií học Nga đã viết một cách di dỏm rằng:
“Nếu không có trí nhớ thì con người mãi mãi ở tình trạng của một đứa trẻ sơ sinh”
Trang 5Trí nhờ là điều kiện không thể thiếu được để con người có dời sống tâm lí bình thường Trí nhớ cũng là điều kiện đề con người có và phát triển được các chức năng tâm
lí bậc cao, để con người tích luỹ kinh nghiệm và sử dụng vốn kinh nghiệm trong cuộc sống và hoạt động, đáp ứng ngày càng cao những yêu cầu của cá nhân và xã hội
Đối với nhận thức, trí nhớ có vai trò đặc biệt to lớn Nó giữ lại các kết quả của quá trình nhận thức, nhờ đó con người có thể học tập và phát triển trí tuệ của mình Việc rèn luyện trí nhớ cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác trí dục lẫn đức dục trong nhà trường Vì vậy VI Lenin đã nói "Người ta chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết làm giàu trí óc của mình bằng sự hiểu biết tất cả những kho tàng tri thức mà nhân loại đã tạo ra”
1.3 Các quá trình trí nhớ :
Trí nhớ của con người là một hoạt động tích cực, phức tạp bao gồm nhiều quá trình khác nhau và có quan hệ qua lại với nhau: ghi nhớ, giữ gìn, nhận lại, nhớ lại và quên Chúng không phải là các quá trình tự trị những năng lực tâm lý tự trị mà được hình thành trong hoạt động và do hoạt động quy định
+ Quá trình ghi nhớ
Đây là giai đoạn đầu tiên của một hoạt động trí nhớ cụ thể nào đó Ghi nhớ là quá trình hình thành dấu vết, “ấn tượng” của đối tượng mà ta đang tri giác (tức là tài liệu phải ghi nhớ) trên vỏ não, đồng thời cũng là quá trình hình thành mối liên hệ giữa tài liệu mới và tài liệu cũ đã có , cũng như mối liên hệ giữa các bộ phận của bản thân tài liệu mới với nhau Quá trình ghi nhớ phụ thuộc vào các yếu tố: nội dung , tính chất tài liệu , hành động , mục đích, động cơ , trạng thái tâm lí
+ Quá trình giữ gìn
Giữ gìn là quá trình duy trì , lưu giữ các nội dung đã được ghi nhớ trong đầu óc Theo quan niệm sinh học , đó là quá trình giữ lại những dấu vết trong vỏ não Việc lưu giữ phụ thuộc vào các yếu tố như quá trình ghi nhớ , nội dung , tính chất tài liệu , nhu cầu, động cơ,hứng thú,tâm thế và các trạng thái tâm lý , sức khỏe của chủ thể
Trang 6+ Quá trình tái hiện trí nhớ.
Tái hiện gồm 3 quá trình: nhận lại, nhớ lại và hồi tưởng Nhận lại gồm 2 loại là nhận lại đúng nghĩa là ghi nhớ thông tin đầy đủ các đặc điểm cơ bản của thông tin Hình ảnh tri giác trùng khớp với biểu tượng trí nhớ đến nhận lại nhanh và nhận lại sai ghi nhớ thông tin không tốt, không đầy đủ, không phải là những đặc điểm cơ bản, hình ảnh tri giác không trùng khớp với sự vật hiện tượng (do trí nhớ tốt nhưng hình ảnh tri giác thay đổi quá nhiều dẫn đến có sự nhầm lẫn), do suy diễn của cá nhân và liên quan đến xúc cảm của cá nhân
+ Quá trình quên
Quên là quá trình không làm tái hiện lại được những thông tin đã biết, đã có trong một thời điểm cần thiết Quên thông thường là do cơ chế tự bảo vệ của não Nguyên nhân của
sự quên: sự ghi nhớ không tốt, ức chế của thần kinh, hiện tượng không gắn với thực tiễn của cá nhân
1.4 Phân loại trí nhớ
Dựa vào tính chất của trí nhớ , người ta chia thành bốn loại : trí nhớ hình ảnh , trí nhớ xúc cảm, trí nhớ vận động , trí nhớ từ ngữ - logic
Dựa vào mục đích , trí nhớ được chia thành hai loại : trí nhớ không chủ định và trí nhớ
có chủ định
Theo thời gian tồn tại , trí nhớ được chia thành hai loại : trí nhớ ngắn hạn và trí nhớ dài hạn
Trang 72 Một số biện pháp rèn luyện để nâng cao trí nhớ:
2.1 Các nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm trí nhớ :
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm trí nhớ nhưng dưới đây là những lí do cơ bản :
Thứ nhất, quên do vấn đề cần được nhớ không liên quan đến đời sống hoặc ít liên quan, ít có ý nghĩa thực tiễn đối với cá nhân Những cái gì không được nhắc đi nhắc lại
hoặc không được sử dụng thường xuyên trong hoạt động hằng ngày của cá nhân thì dễ bị quên
Thứ hai, quên do sự việc cần nhớ không liên quan đến đời sống chủ thể, hoặc có yếu tố không phù hợp với hứng thú, sở thích, nhu cầu của chủ thể
Thứ ba, quên do không thể chuyển một hiện tượng, sự vật từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn khi chưa hiểu kì bản chất của vấn đề đó
2.2 Các phương pháp rèn luyện trí nhớ:
Trí nhớ là một chức năng thiết yếu của não, được vận dụng không ngừng nghỉ trong hầu hết cuộc đời, vì thế cần phải biết giữ gìn và bảo dưỡng chức năng quý báu này Để có một trí nhớ tốt, chủng ta có thể thực hiện các cách sau:
+ Tập trung cao độ khi ghi nhớ, có nghị lực, ý chí và tạo niềm sang mê trong công việc + Biết lựa chọn, phối hợp các loại ghi nhớ một cách hợp lí, phù hợp với tính chất, nội dung của tài liệu và với mục đích ghi nhớ
+ Phối hợp nhiều giác quan để ghi nhớ, cần vận dụng vốn hiểu biết kinh nghiệm của mình vào quá trình nhớ
+ Thời gian học tập, làm việc và nghỉ ngơi hợp lí cũng làm tăng khả năng trí nhớ
+ Đi bộ Một nhóm nghiên cứu của trường Đại học Illinois (Mỹ) nhận thấy chỉ sau 3 tháng đi bộ, hoạt động nhớ của một nhóm người tương đương với những người trẻ hơn
Trang 8họ 3 tuổi Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện thấy việc đi bộ thúc đẩy đốt sống cổ, từ đó tăng lượng máu chuyển lên não
3 Liên hệ thực tiễn
3.1.Trong đời sống hàng ngày
Từ xưa đến nay , rất nhiều người mong muốn mình có một trí nhớ tốt để học hành , nghiên cứu , nhớ được nhiều điều cần thiết giúp ích cho gia đình và xã hội Thực tế trên thế giới và Việt Nam không ít người có trí nhớ tốt , thậm chí một số người còn có trí nhớ
tuyệt vời như Moza (Áo ) , Lê Nin( Nga ) ,… hay Lê Qúy Đôn , Nguyễn Hiền , Trương Vĩnh Quý ( Việt Nam )
Bên cạnh những người có trí nhớ tốt , vẫn còn phần lớn những người có trí nhớ bình thường hoặc kém Nhưng cũng có một số người do rèn luyện mà tăng cường được trí nhớ hơn trước
Bản thân em cũng là người có trí nhớ không được nhạy bén , dễ quên nhanh những điều vừa học , nhưng không vì thế mà em cảm thấy chán nản , thay vào đó phải lập ra cho mình những biện pháp hữu ích giúp chống quên và cải thiện trí nhớ tốt hơn Dưới đây là các biện pháp cải thiện trí nhớ của em Tất nhiên , với mỗi cá nhân sẽ có phương pháp thích hợp để đạt được kết quả cao nhất trong việc rèn luyện trí nhớ
3.2 Liên hệ bản thân:
Đối với bản thân em việc rèn luyện khả năng nhớ hàng ngày mà một điều không khó,
nó bắt nguồn từ những thói quen hàng ngày của mỗi chúng ta Có một cách để nhớ lâu,
đó là nên học theo nhóm Mỗi người tự mình tái hiện lại kiến thức và diễn đạt lại bằng ngôn ngữ của mình cho bạn bè nghe Khi đã diễn đạt được như vậy sẽ nhớ rất lâu
Một cách rất tốt cho việc ghi nhớ những thông tin là ghi chép lại Một lần ghi chép được ví như một lần học qua Dung lượng ghi nhớ dài hạn của não người không có giới hạn Nhưng dung lượng ghi nhớ ngắn hạn lại hạn chế - ví dụ như việc nhớ số điện thoại
Trang 9vừa học thuộc, danh sách các việc phải làm trong ngày, tên của các cửa hiệu đọc lướt qua cửa kính ô tô
Nghiên cứu cho thấy chúng ta bắt đầu "quên ngay sau khi học"! Chỉ trong vòng vài giờ,
ta không còn có thể nhắc lại 70% - 80% dung lượng thông tin một cách thông suốt, dễ dàng Với những dữ liệu phức tạp, thì nhắc đi nhắc lại vẫn là phương pháp củng cố đáng tin cậy nhất Bạn có thể tăng cường khả năng lưu trữ lâu dài bằng cách học thuộc những
dữ liệu đơn giản trước khi đi ngủ Tuy nhiên, ban phải nhắc lại thông tin ngay lập tức vào sáng hôm sau, lúc tỉnh dậy Điều này sẽ giúp nhắc lại những kiến thức đã được học, việc ghi nhớ cũng trở nên dễ dàng hơn
Cùng với việc học cần phải có chế độ nghỉ ngơi hợp lí tránh để tình trạng căng thẳng gây
ức chết thần kinh Đặc biệt kết hợp với chế độ ăn uống hợp lí Cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng sẽ giúp não bộ hoạt động tốt hơn, lưu thông máu tốt từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc ghi nhớ tài liệu
Trang 10III KẾT LUẬN
Trí nhớ có vai trò rất quan trọng trong đời sống con người: Nhờ có trí nhớ mà những sự vật hiện tượng đã được tri giác trước đây tạo thành vốn kinh nghiệm, chính vì vậy nếu không có trí nhớ thì ta không thể nhận thức được thế giới khách quan, không thể đem tri thức (kinh nghiệm) vào vận dụng trong thực tiễn Nhờ có trí nhớ mà nó giúp cho con người định hướng được thế giới khách quan, nó là cơ sở, là tiền để để giúp con người
đi sâu vào bản chất sự vật hiện tượng mà bản thân cảm giác, tri giác, không thể đi sâu được Nhờ có trí nhớ mà nó giúp con người tiết kiệm được thời gian và công sức Do đó, làm cho hoạt động đạt kết quả cao Trí nhớ cung cấp các tài liệu cho nhận thức lý tính
Trang 11và làm điều kiện để phát triển tâm lý bình thường ở con người Chính vì vậy chúng ta phải cải thiện và phát huy trí nhớ ngày càng tốt hơn
Bài làm của em do còn thiếu sự hiểu biết sâu rộng nên còn nhiều thiếu sót Rất mong thầy cô đọc và góp ý để em có kinh nghiệm cho các bài tập sau này Em xin trân thành cảm ơn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Giáo trình tâm lý học đại cương , Nguyễn Bá Dương (2012) , Trường Đại Học Mở Hà Nội , Nhà xuất bản Thông tin và truyền thông
- Giáo trình tâm lý học đại cương , Đặng Thanh Nga ( 2019 ) , Trường Đại học Luật Hà Nội , Nhà xuất bản Công an nhân dân , Hà Nội
- Tạp chí tâm lý học
- Các luận văn , Luận án Tâm lý học
10