HƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNG

HƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNGHƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNG

HƯỚNG DẪN NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP VỚI BỒI CẢNH ĐỊA PHƯƠNG

Trình bày được một số vấn đề cơ bản của việc tổ chức các hoạt động giáo dụcphát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

Phân tích được những yêu cầu cần thiết của việc tổ chức các hoạt động giáodục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non Lựa chọn được nội dung sử dụngphương pháp hình thức tổ chức phù hợp với bối cảnh địa phương

Vận dụng được kiến thức đã học trong việc lập kế hoạch tổ chức thực hiệncác hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cụ thể cho trẻ mầm non ở từng độ tuổiphù hợp với bối cảnh địa phương

Phân tích, đánh giá và điều chỉnh được kế hoạch tổ chức thực hiện các hoạtđộng giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địaphương

Tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc nâng cao năng lực giáo dục phát triểnnhận thức cho trẻ mầm non của bản thân và đồng nghiệp thông qua các hoạt độnghằng ngày tại cơ sở giáo dục mầm non

NỘI DUNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP

VỚI BỐI CẢNH ĐỊA PHƯƠNG Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm, yêu cầu, nội dung nâng cao năng lực cho giáo viên mầm non trong tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

1 Nâng cao năng lực trong tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

Nâng cao năng lực là làm tăng thêm khả năng học hỏi và thích nghi với cáimới, là quá trình xác định bồi dưỡng, rèn luyện năng lực mới, cần thiết cho vị trícủa từng cá nhân hoặc đội ngũ trong tương lai Bản chất của nâng cao năng lực làlàm gia tăng sự kết hợp hài hòa giữa kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ của mỗi

cá nhân Các năng lực của giáo viên trong tổ chức hoạt động phát triển nhận thứccho trẻ mầm non được xác định gồm kiến thức về trẻ, về bối cảnh địa phương, các

kỹ năng và thái độ trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thứccho trẻ

Phù hợp với bối cảnh địa phương là việc khai thác đặc điểm, tận dụng cáchtối đa các ưu thế (từ tự nhiên, xã hội, văn hóa, ) tại nhóm/lớp, địa phương và quá

trình tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, phù hợp với khảnăng của trẻ, từ đó không chỉ nâng cao chất lượng của các hoạt động giáo dục pháttriển nhận thức mà các giá trị của địa phương cũng được bảo tồn, gìn giữ và tônvinh.

Tổ chức giáo dục phát triển nhận thức phù hợp với bối cảnh địa phương làquá trình sắp xếp, bố trí có mục đích, có kế hoạch của giáo viên mầm non dựa trênbối cảnh điều kiện sẵn có tại địa phương nhằm giúp trẻ có được tri thức về thế giớigần gũi xung quanh, tự hào về nơi sống, thúc đẩy quá trình phát triển của trẻ Bốicảnh địa phương có liên quan đến phát triển nhận thức gồm: vị trí địa lý, thời tiết,khí hậu, truyền thống văn hóa, xã hội (phong tục, tập quán, dân tộc, ngôn ngữ,nghề nghiệp, đồ dùng, đồ chơi…)

Từ những phân tích trên có thể hiểu, nâng cao năng lực tổ chức hoạt độnggiáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương làquá trình rèn luyện kiến thức, kỹ năng, thái độ được sắp xếp, bố trí có mục đích, có

kế hoạch của giáo viên dựa trên khả năng của trẻ và điều kiện của địa phươngtrong các hoạt động làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán, khám phákhoa học, khám phá xã hội giúp trẻ tạo ra được những thay đổi theo chiều hướngtăng lên trong các hoạt động nhận thức

2 Yêu cầu về nâng cao năng lực trong tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

Giáo viên phải có vốn kiến thức về đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ mầmnon tại nhóm, lớp về đặc điểm tình hình cụ thể (tự nhiên, xã hội…) của địaphương

Có kỹ năng lựa chọn phát triển chương trình, kỹ năng lập kế hoạch xây dựng

và sử dụng môi trường, kỹ năng tổ chức quá trình giáo dục phát triển nhận thứccho trẻ, biết thu thập và sử dụng thông tin phương tiện công nghệ phù hợp

Lấy trẻ làm trung tâm, phù hợp với đặc điểm phát triển tâm lý, sinh lý của trẻ,giúp trẻ được trải nghiệm các hoạt động phát triển nhận thức phù hợp với lứa tuổi,kích thích tính tò mò, ham hiểu biết, tiếp cận tốt với việc học

Tuân thủ theo yêu cầu của Chương trình Giáo dục mầm non, bảo đảm tínhkhoa học và vừa sức và nguyên tắc đồng tâm phát triển từ dễ đến khó, liên thônggiữa các độ tuổi, giữa nội dung giáo dục với cuộc sống và kinh nghiệm của trẻ Mỗi trẻ em đều trải qua những bước phát triển nhận thức như nhau nhưngmức độ và cách thức có thể khác nhau Do đó, giáo viên phải xác định được mức

độ phát triển của trẻ tìm ra các yếu tố ảnh hưởng và có phương pháp điều chỉnhphù hợp với bối cảnh địa phương

Giáo dục phát triển nhận thức phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội, cơ

sở vật chất, trang thiết bị cụ thể của nhà trường, địa phương nơi trẻ sống, tạo cơ hộicho mọi trẻ đều được tham gia hoạt động làm quen với một số khái niệm sơ đẳng

về toán, khám phá khoa học và khám phá xã hội

Xây dựng môi trường vật chất và môi trường tâm lý xã hội theo hướng tăngcường các hoạt động vui chơi, trải nghiệm, tương tác tích cực giữa giáo viên vớitrẻ, trẻ với trẻ, trẻ với thế giới gần gũi xung quanh dựa trên các điều kiện cụ thể Tạo hứng thú phát triển kỹ năng nhận thức và tăng cường kiến thức về đặcđiểm của địa phương cho trẻ theo từng độ tuổi Dành thời gian và tạo cơ hội để trẻđược khám phá, trải nghiệm chứa nhiều hình thức khác nhau.

3 Nội dung của việc nâng cao năng lực cho giáo viên mầm non trong tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

* Về kiến thức:

- Đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ ở các độ tuổi tại nhóm, lớp, địaphương, phương pháp giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non

- Đặc điểm tự nhiên, văn hóa, xã hội của địa phương

- Lựa Chọn phát triển chương trình giáo dục mầm non phù hợp với trẻ vớiđiều kiện nhóm lớp địa phương

* Về kĩ năng

- Xây dựng kế hoạch

+ Kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức dựa trên khảnăng của trẻ và bối cảnh địa phương với tiến độ, chất lượng xác định, có điều chỉnhphù hợp

+ Đề xuất mục tiêu giáo dục phát triển nhận thức theo độ tuổi, phù hợp vớichương trình nhà trường, chương trình quốc gia

+ Thiết kế hoạt động giáo dục phát triển nhận thức theo hướng lấy trẻ làmtrung tâm, xuất phát từ nhu cầu, hứng thú của trẻ, chú trọng học qua vui chơi, trảinghiệm (thời tiết, khí hậu, động, thực vật, ) xã hội (gia đình, cộng đồng của địaphương)

+ Mọi trẻ đều được tham gia hoạt động giáo dục phát triển nhận thức (hoạtđộng học, hoạt động chơi, tham quan, ) dưới các hình thức khác nhau

+ phối hợp với cha mẹ trẻ và cộng đồng

- Xây dựng môi trường

+ Xây dựng môi trường vật chất từ các nguyên vật liệu đa dạng, ưu tiên vậtliệu tự nhiên, an toàn, sẵn có ở địa phương (cây, hoa, quả khô, tiêu bản côn trùng,cát, sỏi,…); bố trí, sắp xếp theo hướng mở, tạo điều kiện thuận lợi để trẻ khám phá,trải nghiệm

+ Tạo môi trường tâm lí, xã hội vui vẽ, tự tin, thoải mái, khuyến khích trẻtham gia thực hiện các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức

- Tổ chức thực hiện

+ Tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức theo kế hoạch đã xây dựngphù hợp với điều kiện cụ thể của trẻ ở từng độ tuổi, của địa phương

+ Quan sát biểu hiện của trẻ trong quá trình tham gia hoạt động giáo dục pháttriển nhận thức.

+ Tùy vào khả năng của trẻ và các điều kiện thực hiện ở địa phương mà sửdụng các phương pháp, hình thức khác nhau Trẻ nhà trẻ: chú trọng luyện tập vàphối hợp các giác quan qua thao tác trực tiếp với đối tượng; tác động bằng tìnhcảm, tạo cơ hội để trẻ thực hành, luyện tập, quan sát, nhận biết Trẻ mẫu giáo: chútrọng thực hành, trải nghiệm, quan sát, so sánh, phân loại, suy luận…kích thích trẻ

tư duy, giải quyết vấn đề phù hợp theo nhóm, cá nhân; linh hoạt ứng dụng côngnghệ, kỹ thuật số trong từng hoạt động

+ Giảm rào cản về nhận thức cho trẻ ở các điều kiện khác nhau: trẻ dân tộcthiểu số, trẻ trong lớp ghép, trẻ vùng sâu, vùng xa, vùng thành thị,…

+ Phối hợp với cha mẹ trẻ và cộng đồng trong xây dựng môi trường, làm giàuthông tin, tổ chức hoạt động giao lưu trải nghiệm

- Đánh giá:

+ Cách thức đánh giá trẻ: Mức độ trẻ đáp ứng được các yêu cầu theo mục tiêucủa kế hoạch giáo dục, đạt được các kết quả mong đợi của lĩnh vực giáo dục pháttriển nhận thức trong chương trình giáo dục mầm non đã được địa phương hóa.+ Cách thức đánh giá giáo viên: Mức độ khai thác triệt để môi trường, phùhợp với bối cảnh địa phương vào tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thứccho trẻ

+ Các điều chỉnh, đánh giá: phản ánh trong mục tiêu giáo dục, kế hoạch giáodục và việc thực hiện tiếp theo Sử dụng, phát huy mọi tiềm năng của địa phươngtrong quá trình phát triển nhận thức cho trẻ

* Về thái độ

Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo trong tìm kiếm nâng cao kiến thức,

kỹ năng tổ chức các hoạt động Làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán,khám phá khoa học, khám phá xã hội cho trẻ mầm non

Hoạt động 2: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao năng lực

tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

1 Kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của giáo viên mầm non

Những hiểu biết về đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ mầm non trongnhóm lớp, các điều kiện tự nhiên, xã hội của địa phương các kỹ năng tổ chức cáchoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non của giáo viên có ảnh hưởng rất lớnđến việc giúp trẻ phát triển nhận thức phù hợp Những kiến thức, kinh nghiệmphong phú về đặc điểm địa phương (phong tục tập quán, lễ hội truyền thống, khảnăng giúp trẻ nhận dụng kiến thức toán vào cuộc sống…) là cơ sở giúp giáo viênbiết lập kế hoạch, xây dựng môi trường, lựa chọn nội dung, phương pháp hình thức

tổ chức các hoạt động phát triển nhận thức hiệu quả, giúp trẻ có cơ hội tìm hiểu,khám phá, phát hiện giải quyết vấn đề về môi trường xung quanh gần gũi Do đó,

để tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức phù hợp, giáo viên phải có kiếnthức, kinh nghiệm, hiểu rõ những ưu, nhược điểm của mỗi trẻ, cơ hội, thách thứccủa mỗi hoạt động để từng bước rèn luyện, điều chỉnh kế hoạch tổ chức thực hiệnhoạt động giáo dục dục phát triển nhận thức phù hợp phát huy tính tích cực nhậnthức của trẻ

2 Bối cảnh địa phương

Bối cảnh địa phương và các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, văn hóa xãhội có ảnh hưởng lớn tới việc tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thứccho trẻ Đặc biệt, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi nếu được đáp ứngphù hợp sẽ góp phần hỗ trợ giáo viên tiếp cận phương pháp mới trong phát triểnnhận thức, thu hút được sự chú ý của trẻ và tạo cơ hội để trẻ tương tác, trải nghiệm,khám phá dưới nhiều hình thức Ví dụ: vùng thuận lợi trẻ trải nghiệm hoạt độngđếm trên các thiết bị kỹ thuật số (máy tính, bảng tương tác, ) miền núi trẻ đếmtrên lá, quả khô; miền biển trẻ đếm vỏ ngao, sò, ốc… Sự khác biệt giữa các vùngmiền về đặc điểm tự nhiên (địa hình, thời tiết, khí hậu), điều kiện kinh tế, xã hội(dân tộc, ngôn ngữ, phong tục tập quán, lễ hội, ) dẫn đến sự khác biệt về vì trình

độ nhận thức của cha mẹ trẻ và cộng đồng địa phương Những địa phương giàutruyền thống văn hóa lịch sử, thiên nhiên phong phú chính là nơi có những yếu tốthuận lợi khích lệ trẻ tìm hiểu khám phá Ngược lại, những địa phương có mối cómôi trường thiên nhiên khắc nghiệt, khó khăn thì sự tìm hiểu khám phá của trẻhướng về các hoạt động của con người trong môi trường đó, cách phòng ngừa vàkhắc phục thiên tai

3 Nội dung hoạt động phát triển nhận thức

Nội dung các hoạt động phát triển nhận thức có ảnh hưởng rất lớn đến hiệuquả tổ chức hoạt động này cho trẻ mầm non Nội dung phát triển nhận thức phongphú, hấp dẫn sẽ khơi gợi hứng thú nhận thức, kích thích tính tò mò, ham hiểu biết,hình thành kỹ năng thái độ nhận thức tích cực ở trẻ Nội dung các hoạt động pháttriển nhận thức đa dạng, có tính thách thức phù hợp sẽ tạo nhiều cơ hội cho trẻquan sát, so sánh, phân loại, Theo đó nội dung các hoạt động phát triển nhận thứckhông chỉ cần hấp dẫn và thú vị đối với trẻ mà còn đối với cả giáo viên để giúpgiáo viên có hứng thú trong quá trình hướng dẫn và tổ chức thực hiện hoạt độnggiáo dục phát triển nhận thức

4 Các yếu tố liên quan đến đặc điểm cá nhân

Mức độ nâng cao năng lực tổ chức các hoạt động phát triển nhận thức phụthuộc nhiều vào đặc điểm của từng cá nhân (sự nhạy bén trí, thông minh, tính tíchcực nhận thức, tinh thần hợp tác, giới tính, độ tuổi, hoàn cảnh gia đình,…) của giáoviên mầm non và của trẻ Do đó, để tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức phù hợp với bối cảnh địa phương giáo viên phải hiểu rõ điểm mạnh, điểmyếu, cơ hội thách thức của bản thân cũng như của trẻ trong nhóm, lớp, từ đó biếtcách điều chỉnh hoạt động phù hợp, tích cực rèn luyện phát triển, khắc phục các

rào cản trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc tổ chức hoạt động này để thu hút sự thamgia của trẻ sự phối hợp của cha mẹ trẻ và cộng đồng phù hợp với bối cảnh địaphương

NỘI DUNG 2: HƯỚNG DẪN NÂNG CAO NÂNG CAO NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN MẦM NON TRONG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ MẦM NON PHÙ HỢP

VỚI BỐI CẢNH ĐỊA PHƯƠNG Hoạt động 3: Tìm hiểu về cách giáo viên trang bị kiến thức để tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

Trang bị kiến thức để tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức chotrẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

Để có thể nâng cao năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương, trước tiên giáo viên cầnhiểu rõ đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ trong nhóm, lớp của địa phương, thấyđược tầm quan trọng của việc trang bị nền tảng kiến thức khoa học về bối cảnh tựnhiên, văn hóa, xã hội của địa phương đối với sự phát triển của trẻ Lựa chọn pháttriển được nội dung giáo dục phát triển nhận thức phù hợp với bối cảnh của địaphương Từ đó xây dựng kho dữ liệu kiến thức nền tảng, sâu rộng về thế giới xungquanh gần gũi với trẻ, nhằm đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu khám phá của trẻ.Trên cơ sở đó giáo viên biết cách cụ thể hóa các từ ngữ, kiến thức hàn lâm, khoahọc phù hợp với khả năng của trẻ ở từng độ tuổi Biết cách sử dụng bối cảnh địaphương như phương tiện ưu việt để phát triển nhận thức cho trẻ một cách tự nhiên,gần gũi Giúp trẻ được giải đáp các thắc mắc một cách đơn giản dễ hiểu và pháttriển nhận thức phù hợp

Giáo viên có thể chủ động tìm kiếm các thông tin làm giàu vốn kiến thức chotrẻ nói chung và kiến thức tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức phùhợp với bối cảnh địa phương nói riêng qua internet, qua sách, báo, tài liệu thamkhảo, qua cha mẹ trẻ,… Linh hoạt về thời gian, địa điểm, hình thức trang bị kiếnthức, dự kiến được những tình huống có thể xảy ra khi tổ chức các hoạt động giáodục phát triển nhận thức để dễ dàng đưa ra các cách phối hợp phù hợp Mỗi giáoviên cần có khả năng tìm kiếm, phân tích và tổng hợp thông tin hiệu quả Biết cáchcập nhật kiến thức, gắn với bối cảnh thực tiễn, từng bước hoàn thiện nghệ thuật sưphạm làm cho hoạt động giáo dục phát triển nhận thức ngày càng phong phú Theo

đó, mỗi giáo viên cần sẵn sàng cập nhật kiến thức, có thể vận dụng một số phươngpháp, tiếp cận tiên tiến trên thế giới nhằm tổ chức các hoạt động giáo dục phát triểnnhận thức mới mẻ hấp dẫn Ví dụ: tổ chức cho trẻ quan sát trải nghiệm về nghề làmbún, quy trình làm ra sợi bún tại địa phương; cách đo gạo, đỗ, lạc, đếm sự vật xungquanh,

Để việc trang bị kiến thức hiệu quả và bền vững, mỗi giáo viên cần lên kếhoạch, xác định và cụ thể hóa mục tiêu theo từng mốc thời gian, quan sát và điềuchỉnh cho phù hợp với phong cách, điều kiện cụ thể, đảm bảo khách quan trongviệc tự đánh giá năng lực của bản thân Việc trang bị kiến thức được thực hiệnthường xuyên, liên tục Đối với các địa phương khác nhau, trẻ ở độ tuổi khác nhauthì mức độ nhu cầu cập nhật thông tin kiến thức cũng khác nhau.

Hoạt động 4: Lập kế hoạch, lựa chọn và phát triển nội dung các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức phù hợp với bối cảnh địa phương

1 Lập kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầmnon phù hợp với bối cảnh địa phương

Kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức nằm trong kế hoạchgiáo dục chung của nhóm, lớp Căn cứ vào Chương trình Giáo dục mầm non, khảnăng của trẻ và bối cảnh địa phương lập kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục pháttriển nhận thức theo năm, tháng, tuần, ngày trên quan điểm lấy trẻ làm trung tâm,xuất phát từ hứng thú và phù hợp với khả năng của trẻ

Bản kế hoạch càng chi tiết thì việc thực hiện hoạt động giáo dục phát triểnnhận thức càng dễ thực hiện Trong đó, cần thể hiện đầy đủ mục tiêu, nội dung,phương tiện, thời gian, không gian thực hiện, dự kiến được các tình huống có thểxảy ra với trẻ trên hoạt động, sự phối hợp của cha mẹ trẻ để có cách điều chỉnh phùhợp

- Mục tiêu hoạt động được xác định cụ thể (mục tiêu kiến thức cần dựa trênkết quả mong đợi của chương trình, trình độ trẻ) có thể lượng hóa kết quả nhằmtăng cường hứng thú, rèn luyện kĩ năng nhận thức và giúp trẻ tiếp thu kiến thứcqua trải nghiệm khám phá, giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa địa phương

- Nội dung hoạt động hấp dẫn, thu hút trẻ và gắn với đặc điểm về tự nhiên, xãhội tại địa phương như: trò chơi, bài hát, đồ dùng, đồ chơi truyền thống, câuchuyện dân gian, văn hóa, lễ hội,…

- Tùy vào mức độ nội dung là củ hay mới so với trẻ, giáo viên linh hoạt lựachọn phương pháp, hình thức tổ chức trên hoạt động học hoặc hoạt động khác: hoạtđộng học (mẫu giáo), hoạt động chơi-tập (nhà trẻ), trải nghiệm, nội dung, kiến thứcmới, kỹ năng mới; khuyến khích trẻ bộc lộ kinh nghiệm về đối tượng và cũng cố, ýkiến và tạo ra các sản phẩm phù hợp,…; hoạt động chơi (nhóm, cá nhân) bảo đảmtrẻ được cũng cố, ôn luyện những kĩ năng đã có; hỗ trợ trẻ có nhu cầu đặc biệt, trẻgặp khó khăn trong nhận thức; tạo cơ hội để trẻ được gần gũi với thiên nhiên, trãinghiệm thực tế; hoạt động khác: tận dụng mọi cơ hội để phát triển nhận thức chotrẻ, giúp trẻ ôn tập, củng cố, mở rộng những kiến thức, tương tác, chia sẻ với cô,với bạn

Mỗi kế hoạch cần thể hiện được yếu tố đặc thù của hoạt động (khám phá khoahọc hay khám phá xã hội) và có thể điều chỉnh (nâng cao so với kết quả mong đợi

của chương trình hay xây dựng lộ trình để đạt được kết quả mong đợi đó) phù hợpvới khả năng trẻ ở từng địa phương.

2 Lựa chọn và phát triển nội dung các hoạt động giáo dục phát triển nhậnthức phù hợp với bối cảnh địa phương

* Độ tuổi nhà trẻ

Nội dung Lựa chọn và phát triển nội dung phù hợp với bối cảnh

địa phươngLuyện tập và phối hợp

các giác quan

- Trẻ chơi với đồ vật có tai địa phương, có chất liệu,màu sắc, hình dạng, kích thước,… (Kèn lá, trâu lá đa,chong chóng,…)

- Nghe và nhận biết âm thanh của một số đồ dùng, đồchơi, vật thật, nghe tiếng kêu của một số con vật quenthuộc ở địa phương

- Sờ nắn, nhìn, gõ, gửi, nếm,… đồ vật, đồ chơi, hoa,quả tại địa phương (quả dừa, quả vải,…) nhận biết nỗibật: cứng-mềm, trơn (nhẵn)-xù xì

- Phát triển nhận biết về giới tính, sự bình đẳng vềgiới: trẻ trai và trẻ gái có nhu cầu riêng, đều cần đượcquan tâm phát triển và có thể thực hiện những hoạtđộng, nghề nghiệp như nhau,

* Độ tuổi mẫu giáo

a Nội dung làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán

Nội dung Lựa chọn và phát triển nội dung phù hợp với bối cảnh

địa phươngTập hợp, số lượng, số

thứ tự và đếm

Sử dụng các đồ dùng, phương tiện phù hợp với khảnăng của trẻ ở địa phương để nhận biết tập hợp, sốlượng, số thứ tự và đếm: miền núi có thể đếm, thêm,bớt bằng quả thông, ghép hình từ lá, que, viên đá,sỏi… miền đồng bằng vẽ hình trên cát, đất, đếm hột,hạt (ngô, lạc)…

So sánh, sắp xếp theo

quy tắc

Nhận biết hoa văn trên khăn áo, thổ cẩm, vật trang trí(gốm, đất nung…); so sánh các hoa văn, họa tiết khácnhau của dân tộc mình với dân tộc khác; tự tạo ra cáchoa văn trang trí hay vật dụng phù hợp…

Đo lường Sử dụng các dụng cụ đo gần gũi, quen thuộc với trẻ ở

mỗi địa phương, ví dụ: đo bằng gùi, bơ, gáo dừa, quảbầu…

Hình dạng Nhận biết hình dạng đồ vật trong thực tiên địa phương

Ví dụ: hình dạng trang trí trên các vật dụng; hình dạng

đồ vật; thuyền, gùi, nón, gáo,… tạo ra các hình dạng

từ nguyên vật liệu trong tự nhiên: que củi, dây rừng,dây cước, dây đay…

b Nội dung khám phá khoa học

Nội dung Lựa chọn và phát triển nội dung phù hợp với bối cảnh

địa phươngĐặc điểm nổi bật, công

dụng, cách sử dụng đồ

dùng, đồ chơi

Khám phá đồ dùng, đồ chơi truyền thống, đồ chơi phổbiến tại địa phương

Phương tiện giao thông - Khám phá phương tiện giao thông phổ biến tại địa

phương Phân loại, so sánh với vùng miền khác

+ Vùng cao, miền núi khám phá ngựa thồ, xe thồ, đibộ,… đặc điểm nơi hoạt động của các phương tiện:đường leo dốc, ngoằn nghoèo, các gương cầu lồi, ưuđiểm của gương lồi đối với bối cảnh miền núi…

+ Miền biển khám phá ghe, xuồng, bè, mảng, tàu,thuyền, ca nô và đặc điểm nơi hoạt động của cácphương tiện: biển, sông, ngòi, kênh rạch,…

+ Địa phương có dịch vụ du lịch, thành phố ven biểnkhám phá xe túc tắc, xe điện, xe đi trên cát,…; tìm

hiểu, khám phá những mối quan hệ giữa người dân địaphương với khách tham quan du lịch.

Động vật và thực vật - Tìm hiểu, khám phá các loại động, thực vật ở địa

phương: miền biển nuôi cá nước mặn; vùng nắng nóngnuôi cừu; vùng nhiều sông ngòi nuôi vịt, cá, ; miềnrừng núi trồng quế, hồi, cây lấy gỗ (lim, sến, táu,…)

- Tên gọi của cùng một số loài động, thực vật: heo/lợn,mận/roi…;

- Mục đích nuôi, trồng cây, con vật: miền núi nuôi bò,ngựa để lấy sức kéo, lấy thực phẩm…

- Một số loài động, thực vật có nguy cơ tuyệt chủng ởđịa phương

Nước và một số hiện

tượng tự nhiên

- Căn cứ vào đặc điểm địa lí, thời tiết, khí hậu của địaphương cho trẻ khám phá các hiện tượng phù hợp Vídụ: ở miền Nam dạy trẻ khám phá theo 2 mùa (mùakhô, mùa mưa); miền Bắc dạy trẻ khám phá theo 4mùa (xuân, hạ, thu, đông)…

- Nhận biết các hành động bảo vệ môi trường ở địaphương: không vứt rác xuống biển, không tận diệt hảisản non (miền biển); không vứt rác xuống suối, xuốngkhe, không xả thải đầu nguồn, không phun thuốc diệt

cỏ, thuốc trừ sâu trên rừng, suối đầu nguồn; không vứtrác xuống các bờ ao, kênh, rạch, bờ ruộng,…

c Nội dung khám phá xã hội

Nội dung Lựa chọn và phát triển nội dung phù hợp với bối cảnh

địa phươngBản thân, gia đình,

trường mầm non, cộng

đồng

- Họ tên, giới tính, khả năng của bản thân : Trẻ trai,gái đều có thể hoạt động trong mọi lĩnh vực nghềnghiệp khác nhau, thể hiện ý kiến và chọn lựa các mốiquan hệ an toàn…

- Tên gọi, cách xưng hô mang đặc thù vùng miền củanhững người thân trong gia đình (cô với o; ba với cha;

mẹ với má; bác với già…)Các thành viên trong

gia đình, nghề nghiệp

của bố, mẹ

- Tên gọi của các thành viên trong gia đình, dòng họ

- Sở thích của các thành viên trong gia đình

- Quy mô gia đình (gia đình nhỏ, gia đình lớn)

- Nhu cầu của gia đình, nghề nghiệp của các thành

viên trong gia đình.

- Địa chỉ gia đình; ngôi nhà của gia đình (nhà sàn, nhà

gô, nhà 1 tầng, nhà 2 tầng,…)

- Điểm giống và khác nhau của các địa phương (thức

ăn, trang phục, ngôn ngữ, phong tục, lễ hội truyềnthống,…)

Những đặc điểm nổi bật

của trường, lớp mầm

non

- Trường có 1 điểm trường, trường có nhiều điểm lẻ

- Trường kiên cố, trường, lớp tạm

- Lớp ghép nhiều độ tuổi, nhóm/lớp một độ tuổi,…

- Công việc của cô bác trong trường, nhóm/lớp (giáoviên, lao công, cấp dưỡng, bảo vệ, )

- Trường, lớp có bán trú; trường, lớp không có bán trú

- Trẻ được cha mẹ đưa đón, trẻ tự đi xe đến trường.Một số nghề trong xã

hội

- Tên gọi, công cụ, sản phẩm truyền thống của vùngmiền, các hoạt động và ý nghĩa của các nghề truyềnthống của địa phương

- Tìm hiểu các sản phẩm truyền thống của các vùngkhác nhau: quy trình tạo ra sản phẩm, cấu tạo, màusắc, chất liệu… của sản phẩm

- Nghệ nhân, người làm ra sản phẩm, người phụ tráchcác địa điểm văn hóa tại địa phương

- Đồ dùng, dụng cụ, nhạc cụ được sử dụng trong các lễhội, sự kiện văn hóa của địa phương, cách sử dụng,thời gian sử dụng; nguyên liệu tạo nên các đồ dùng,dụng cụ đó…

Hoạt động 5: Xây dựng môi trường tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non phù hợp với bối cảnh địa phương

Xây dựng và sử dụng môi trường vật chất dựa trên đặc điểm phát triển nhậnthức của trẻ, phù hợp với điều kiện thời tiết, khí hậu, văn hóa, xã hội, đồ dùng,nguyên vật liệu của địa phương Vùng khó khăn, ưu tiên sử dụng vật liệu có nguồn

gốc tự nhiên, dễ tiếp cận hoặc đã qua sử dụng Địa phương có điều kiện thuận lợi

có thể sử dụng phương tiện kĩ thuật số trong xây dựng và lưu trữ kho tài nguyêntoán, khám phá phù hợp với độ tuổi và sử dụng chúng trong các hoạt động khácnhau để gây hứng thú, củng cố, ôn luyện hoặc cho trẻ chơi trò chơi trên máy tính,bảng tương tác; có thể sử dụng các nguyên vật liệu mới lạ với trẻ: đồ chơi rô bốt,bọt cạo râu, kem đánh răng, xốp bóng khí chống xóc,…

Lựa chọn vật liệu có số lượng, kích thước, màu sắc phù hợp, tạo nhiều cơhội để mọi trẻ đều có thể trãi nghiệm, khám phá an toàn phù hợp với từng độ tuổi

Ví dụ: Trẻ nhà trẻ chú trọng đồ dùng, đồ chơi có tính động, màu sắc sặc sỡ, dễ thaotác (bỏ vào, lấy ra, đóng mở…) để rèn luyện, phát triển các giác quan; trẻ mẫu giáođược trãi nghiệm đong, đo, đếm, so sánh, thêm bớt, sắp xếp theo quy tắc,

Sử dụng chính những hình ảnh của trẻ, các danh lam thắng cảnh, di tích lịch

sử, lễ hội, đồ dùng, đồ chơi, trang phục, sản vật của địa phương trong trang trí cácmảng tường tại các góc toán, góc khám phá, trong làm đồ dùng, đồ chơi, tạo các cơhội trải nghiệm sự vật, hiện tượng, tăng cường cảm giác thoải mái và sự tham giacủa trẻ

Quá trình thu thập nguyên vật liệu xây dựng môi trường vật chất khuyếnkhích sự tham gia của trẻ (mẫu giáo) và cha mẹ trẻ sưu tầm, tham gia làm đồ dùng,

đồ chơi truyền thống của địa phương

Sắp xếp môi trường vật chất linh hoạt theo hướng mở trên các hoạt độnghọc, trong các góc (góc toán, góc khám phá khoa học…) thuận lợi cho việc trẻquan sát và thực hành, trãi nghiệm phù hợp với trẻ, thể hiện tính đặc thù của hoạtđộng (hoạt động học, hoạt động chơi): chú trọng đồ dùng, vật thật, kích thích giácquan, đảm bảo an toàn về kích thước, màu sắc, chất liệu, thể hiện rỏ đặc điểm cơbản, giúp trẻ phát triển giác quan

- Hoạt động cho trẻ làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán có thể sửdụng vật thật (các loại hạt, quả, sỏi, đá, gỗ, vỏ sò,…), vật mẫu, tranh, ảnh, biểubảng, mô hình về các hình dạng, kích thước, hoa văn trên các đồ dùng, sản phẩmcủa địa phương có số lượng khác nhau để trẻ thực hiện đa dạng các hoạt động đếm,nhận biết hình dạng, số lượng, so sánh, tách, gộp, sắp xếp theo quy tắc,…

- Hoạt động khám phá khoa học có thể sử dụng đa dạng nguyên vật liệu vềnguồn gốc, tính chất, với nhiều đồ dùng đặc thù (nam châm, kính lúp,…), giúp trẻđược khuyến khích phát triển tưởng tượng, sáng tạo, trãi nghiệm các quá trình, quytrình của sự vật hiện tượng Vùng miền núi, sưu tầm các loại lá, hoa, quả côn trùng