Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta -> Hình thức: không mang đặc điểm của câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán?. Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay -> Hình thức: không mang đặc đi
Trang 1CÂU TRẦN THUẬT
Cô Bùi Mai THCS Phú Hộ - Phú Thọ
Trang 2“Em chờ anh trước cổng
Con chim sẻ của anh
Con chim sẻ tóc xù
Con chim sẻ của phố ta
Đừng buồn nữa nhá
Bác thợ mộc nói sai rồi
Nếu cuộc đời này toàn chuyện xấu xa
Tại sao cây táo lại nở hoa
Sao rãnh nước trong veo đến thế?
Con chim sẻ tóc xù ơi
Bác thợ mộc nói sai rồi.”
(“Phố ta” – Lưu Quang Vũ)
1 Xác định thể thơ, phương thức biểu đạt?
2 Trong đoạn thơ này, bác thơ mộc đã nói sai điều gì?
3 Hình ảnh “cây táo nở hoa” có ý nghĩa gì?
4 Trong đoạn thơ trên, có những kiểu câu nào chia theo mục đích nói mà em đã học?
5 Câu: “Bác thợ mộc nói sai rồi” thuộc kiểu câu nào chia theo mục đích nói?
Trang 3a Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch
sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, … Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân
ta)
-> Hình thức: không mang đặc điểm của câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán.
-> Kết thúc bằng dấu chấm, ba chấm.
-> Chức năng: nhận định, yêu cầu
=> Câu trần thuật.
Trang 4b Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở không ra lời:
- Bẩm … quan lớn … đê vỡ mất rồi!
(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)
-> Hình thức: không mang đặc điểm của câu nghi vấn, cầu
khiến, cảm thán.
-> Kết thúc bằng dấu chấm than.
-> Chức năng: kể, tả
=> Câu trần thuật.
Trang 5c Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm, năm mươi Mặt lão vuông nhưng hai má hóp lại.
(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)
-> Hình thức: không mang đặc điểm của câu nghi vấn, cầu
khiến, cảm thán.
-> Kết thúc bằng dấu chấm.
-> Chức năng: tả
=> Câu trần thuật.
Trang 6d Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê làm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ can chính là lòng chung thủy của ta!
(Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn)
+ Câu 1: Câu cảm thán.
+ Câu 2+3:
-> Hình thức: không mang đặc điểm của câu nghi vấn, cầu
khiến, cảm thán.
-> Kết thúc bằng dấu chấm than.
-> Chức năng: C2: nêu lên một nhận định, đánh giá.
C3: bộc lộ tình cảm, cảm xúc (vốn là chức năng chính của
câu cảm thán).
=> Câu trần thuật.
Trang 7• CÂU TRẦN THUẬT:
- Hình thức: + Không mang đặc điểm của câu nghi
vấn, cầu khiến, cảm thán.
+ Kết thúc bằng dấu chấm, chấm than, ba chấm.
- Chức năng: + Dùng để kể, tả, nhận định, thông báo
+ Ngoài ra câu trần thuật còn để đề nghị, yêu cầu, bộc
lộ tình cảm (vốn là chức năng của câu cầu khiến, cảm
thán).
Đây là kiểu câu phổ biến nhất trong các kiểu câu chia
theo mục đích nói.
Trang 8Bài 1.
a Cả 3 câu đều là câu trần thuật, trong đó:
Câu 1: dùng để kể.
Câu 2 &3: dùng để bộc lộ cảm xúc, tình cảm của Dế Mèn đối với cái chết của Dế Choắt.
b Câu1: trần thuật dùng để kể
Câu 2: Cảm thán có từ quá bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
Câu 3: Trần thuật, bộc lộ, tình cảm , cảm xúc
Câu 4: Trần thuật, bộc lộ, tình cảm , cảm xúc
Trang 9Bài 2
- Nguyên tác: Đối thử lương tiêu nại nhược hà? (nghi vấn)
- Dịch nghĩa: Trước cảnh đẹp đêm nay ta biết làm thế nào? ( nghi vấn)
- Dịch thơ: Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ (trần thuật)
Câu thơ trong nguyên tác là một câu hỏi tu từ đặc sắc Câu thơ vừa gợi tả được vẻ đẹp của đêm trăng vừa thể hiện được vẻ đẹp tâm hồn Bác Chất nghệ sĩ thể hiện qua sự bối rối, xốn xang Câu thơ đã bộc lộ tình yêu trăng, yêu thiên nhiên tha thiết của Người.
Trang 10Viết đoạn văn khoảng 10 câu, trình bày cảm nhận của em về câu thơ:
“Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió”
(Tế Hanh, “Quê hương”) Trong đó có sử dụng câu trần thuật nêu nhận định và câu trần thuật bộc lộ cảm xúc.
Bài 3
Trang 11BÀI TẬP 4:
Viết một đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu nêu cảm nhận của em về khổ thơ thứ hai bài “Quê hương” của Tế Hanh, trong đoạn có sử dụng một câu nghi vấn, một câu cảm thán, một câu trần thuật bộc lộ cảm xúc (gạch chân, chỉ rõ).
+ Sử dụng câu nghi vấn, cảm thán, câu
trần thuật bộc lộ cảm xúc.
Hanh
Trang 12BÀI TẬP VỀ NHÀ:
HS chọn lựa:
Viết một đoạn văn khoảng 12 câu, nêu suy nghĩ của em về một trong những vấn đề sau:
- Chiến tranh và sự bất ổn.
- Học online và cách phòng tránh tình trạng nghiện game hay trầm cảm, cho học sinh THCS.
Sử dụng các kiểu câu chia theo mục đích nói mà em vừa học.
Trang 13Hướng dẫn bài học cho tiết sau:
1 Thuyết minh danh lam thắng cảnh
của quê hương.
2 Nhận bài giảng “Hịch tướng sĩ”, xem bài giảng Tìm tư liệu về Trần Quốc
Tuấn, văn bản “Hịch tướng sĩ” Chuẩn
bị cho lớp học đảo ngược.