ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC PHÂN TÍCH VĂN BẢN CHỮ NÔM

Mục tiêu chung Người học nhận thức được các đặc trưng chủ yếu của một văn bản chữ Nôm qua việc vận dụng các thao thao tác và thủ pháp phân tích văn bản Chữ Nôm theo các góc nhìn văn bản

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

*****

Hà nội, ngày 20 tháng 6 năm 2013

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC PHÂN TÍCH VĂN BẢN CHỮ NÔM

(Analysis to Texts in Nom Script)

1 Thông tin về giảng viên

* Giảng viên 1

- Họ và tên: Nguyễn Tuấn Cường

- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ, Giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: 8h30' - 14h30' P.412 - Nhà B -

336 Nguyễn Trãi - Thanh Xuân - Hà Nội

- Điện thoại: 0983.525.080

- Email: cuonghannom@gmail.com

- Các hướng nghiên cứu chính: ngôn ngữ văn tự học cổ điển, chữ Nôm, phiên dịch học, giáo dục khoa cử, Nho học

* Giảng viên 2

- Họ và tên: Phạm Văn Khoái

- Chức danh, học hàm, học vị: PGS, TS, Giảng viên chính

Trang 2

- Điện thoại: 8.544081 – 090.329.1309

- Email: khoaipv@gmail.com

- Các hướng nghiên cứu chính:

+ Nghiên cứu văn tự học (văn tự học chữ Hán, văn tự học chữ Nôm)

+ Nghiên cứu Hán văn, Hán văn Việt Nam

* Giảng viên 3

- Họ và tên: Lê Văn Cường

- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ, Giảng viên

- Điện thoại: 0989.060.617

- Email: cuongnomna@gmail.com

- Các hướng nghiên cứu chính: Chữ Nôm, Hán văn Trung Quốc

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học : Phân tích văn bản chữ Nôm

- Tên tiếng Anh : Analysis to Texts in Nom Script

- - Môn học: : - Bắt buộc: 

- Lựa chọn:

- Các môn học tiên quyết :

- Các môn học kế tiếp :

- Các yêu cầu đối với môn học:

Trang 3

+ Đọc hiểu được về căn bản một số loại hình văn bản chữ Nôm.

+ Phải có tự điển: Tự điển chữ Nôm (Nxb Giáo dục, 2006) hoặc Tự điển chữ Nôm của Vũ Văn Kính (đã in nhiều lần); Từ điển từ Việt cổ của Nguyễn Ngọc San và Đinh Văn Thiện (đã in nhiều lần) hoặc Từ điển từ

cổ của Vương Lộc (đã in nhiều lần); Đại Nam quốc âm tự vị của Huỳnh

Tịnh Của (đã in nhiều lần)

+ Có khả năng sử dụng Internet để tra cứu tư liệu

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

- Địa chỉ Khoa phụ trách môn học: Khoa Văn học, Nhà B, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

3 Mục tiêu của môn học

3.1 Mục tiêu chung

Người học nhận thức được các đặc trưng chủ yếu của một văn bản chữ Nôm qua việc vận dụng các thao thao tác và thủ pháp phân tích văn bản Chữ Nôm theo các góc nhìn văn bản học, văn tự học, ngôn ngữ học, thư mục học, văn hóa học, tôn giáo học, sử liệu học, ngữ văn học; từ đó có thể phân tích và đánh giá về hình thức

và nội dung văn bản chữ Nôm, chuyển mã và giải mã văn bản, nêu bật được các giá trị ngôn ngữ, văn tự, lịch sử, văn hóa thể hiện qua văn bản chữ Nôm

3.2 Chuẩn đầu ra của môn học

- Mô tả được các nội dung chủ yếu của văn bản chữ Nôm

Trang 4

- Nhận diện và phân tích được các đặc trưng văn bản chữ Nôm từ góc độ văn

tự học, thư mục học, văn bản học

- Nhận biết được tính đa dạng của các loại hình văn bản chữ Nôm xét từ các góc độ: văn bản, ngôn ngữ, văn tự, văn thể…

- Sử dụng được các thao tác phân tích văn bản chữ Nôm để chuyển mã và giải

mã nội dung văn bản

- Phân tích các đặc trưng về văn bản, ngôn ngữ, văn tự, văn thể, hình thức, nội dung

- So sánh các truyền bản khác nhau của cùng một tác phẩm Nôm

- Soạn thảo văn bản khoa học có chữ Nôm, vẽ font chữ Nôm, sử dụng hiệu quả các website để tra cứu chữ Nôm

- Nhận thức được trách nhiệm sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu, giới thiệu di sản chữ Nôm Việt Nam cho cộng đồng văn tự Đông Á và thế giới, góp phần đảm bảo sự liên tục về văn hóa giữa truyền thống và hiện đại

- Hình thành tình cảm yêu mến ngôn ngữ tiếng Việt trong quá khứ, thông qua việc hiểu ngôn ngữ tiếng Việt được truyền tải qua các văn bản chữ Nôm

3.3 Bảng tổng hợp chuẩn đầu ra của môn học

- Mô tả được các nội dung

chủ yếu của văn bản chữ

Nôm

- Sử dụng được các thao tác phân tích văn bản chữ Nôm

để chuyển mã và giải mã nội dung văn bản

- Nhận thức được trách nhiệm sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu, giới thiệu di sản chữ -Nôm Việt Nam cho cộng đồng văn tự Đông Á và

Trang 5

thế giới, góp phần đảm bảo sự liên tục về văn hóa giữa truyền thống

và hiện đại

- Nhận diện và phân tích

được các đặc trưng văn bản

chữ Nôm từ góc độ văn tự

học, thư mục học, văn bản

học

- Phân tích các đặc trưng về văn bản, ngôn ngữ, văn tự, văn thể, hình thức, nội dung

- Hình thành tình cảm yêu mến ngôn ngữ tiếng Việt trong quá khứ, thông qua việc hiểu ngôn ngữ tiếng Việt được truyền tải qua các văn bản chữ Nôm

- Nhận biết được tính đa

dạng của các loại hình văn

bản chữ Nôm xét từ các góc

độ: văn bản, ngôn ngữ, văn

tự, văn thể…

- So sánh các truyền bản khác nhau của cùng một tác phẩm Nôm

- Nhận thức được tầm quan

trọng của văn bản chữ Nôm

đối với việc phản ánh ngôn

ngữ tiếng Việt trong quá

khứ

- Soạn thảo văn bản khoa học có chữ Nôm, vẽ font chữ Nôm, sử dụng hiệu quả các website để tra cứu chữ Nôm

Trang 6

4 Tóm tắt nội dung của môn học

Môn học sẽ trang bị cho người học những thao tác và thủ pháp phân tích văn bản Chữ Nôm theo các góc nhìn văn bản học, văn tự học, ngôn ngữ học, thư mục học, văn hóa học, tôn giáo học, sử liệu học, ngữ văn học… để từ đó khai thác các giá trị về nội dung cũng như hình thức tiềm tàng trong văn bản chữ Nôm

5 Nội dung chi tiết môn học

Nội dung 1: Các khái niệm căn bản để phân tích văn bản chữ Nôm

- Tác phẩm, văn bản, truyền bản, dị bản, kí hiệu sách

- Khắc in, chép tay, niên đại, tác giả, tàng bản

- Chữ húy, chữ Nôm mượn Hán, chữ Nôm tự tạo

Nội dung 2: Lịch sử tồn tại của hệ thống văn bản chữ Nôm

- Sự ra đời của các văn bản chữ Nôm thời kì sớm

- Việc lưu trữ các văn bản chữ Nôm trong các ghi chép thư tịch học cổ điển

- Việc lưu trữ các văn bản chữ Nôm trong các kho sách Hán Nôm trong và ngoài nước hiện nay

- Sự tồn tại của các văn bản chữ Nôm trong các địa phương

- Phân loại văn bản chữ Nôm

Nội dung 3: Phân tích văn bản chữ Nôm về hình thức và nội dung văn bản

- Về hình thức văn bản: nơi lưu trữ, khổ sách, chất giấy, kiểu chữ, tàng bản,

niên đại, khắc in và chép tay, trùng san, in phủ bản… Lập bảng biểu thể hiện các đặc trưng hình thức của văn bản

- Về nội dung văn bản: nội dung văn tự, ngôn ngữ, từ cổ, ngữ pháp, văn thể, văn hóa Lập bảng biểu thống kê và phân tích các đặc trưng văn tự và ngôn ngữ của văn bản

Trang 7

Nội dung 4: Phân tích văn bản chữ Nôm từ góc độ nội tại và ngoại tại

- Từ góc độ nội tại: liệt kê những trường hợp văn tự dị biệt xuất hiện nhiều lần trong cùng một văn bản để làm cơ sở cho việc phiên âm những chữ Nôm khó; đối chiếu phần chữ Hán với phần chữ Nôm đối với các bản dịch Hán-Nôm cổ

- Từ góc độ ngoại tại: chữ húy, nhân danh, địa danh học lịch sử; đối chiếu văn tự giữa nhiều dị bản của cùng một tác phẩm Nôm; so sánh văn tự học lịch sử và ngôn ngữ học lịch sử của các văn bản Nôm, cũng như so sánh ngôn ngữ học lịch sử giữa ngôn ngữ văn bản Nôm với ngôn ngữ các văn bản chữ Quốc ngữ thời kì sớm

Nội dung 5: Thực hành phân tích và giới thiệu văn bản chữ Nôm

- Mô tả các yếu tố về mặt hình thức của văn bản

- So sánh giữa các dị bản của cùng một tác phẩm

- Giải đọc văn tự (phiên âm chữ Nôm), chú giải về ngôn ngữ (từ cổ)

- Phân tích các trường hợp văn tự dị biệt

- Thống kê và so sánh những trường hợp văn tự dị biệt đó xuất hiện trùng lặp trong văn bản để làm cơ sở giải đọc

- Đối chiếu về văn tự học lịch sử để nhận thức được vị trí của văn bản chữ Nôm đó trong lịch sử các văn bản chữ Nôm

- Mô tả các yếu tố về mặt nội dung của văn bản (ngôn ngữ, ngữ pháp, từ vựng, văn thể, văn hóa, lịch sử, khoa học…)

- Soạn thảo một văn bản để công bố công trình nghiên cứu văn bản chữ Nôm

Trang 8

- Tự thực hành nghiên cứu, phiên âm, phân tích, giới thiệu văn bản chữ Nôm

6 Học liệu

6.1 Học liệu bắt buộc:

1 Nguyễn Quang Hồng, Khái luận văn tự học chữ Nôm, Nxb Giáo dục, H.,

2008

2 Nguyễn Quang Hồng chủ biên, Tự điển chữ Nôm, Nxb Giáo dục, H., 2006.

3 Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm, tập I, Thư viện Quốc gia

xuất bản, H., 1970; tập II, Nxb Khoa học Xã hội, 1990

4 Trần Nghĩa, F Gross chủ biên, Di sản Hán Nôm Việt Nam - Thư mục đề yếu, Nxb Khoa học Xã hội, H., 1993 (3 tập).

5 Vương Lộc, Từ điển từ cổ, Nxb Từ điển học và Bách khoa thư, H., 2001

6.2 Học liệu tham khảo:

6 Nguyễn Tài Cẩn, Một số vấn đề về chữ Nôm, Nxb Đại học và Trung học

chuyên nghiệp, H., 1985

7 Nguyễn Ngọc San, Lí thuyết chữ Nôm văn Nôm, Nxb Đại học Sư phạm, H.,

2003

8 Nguyễn Ngọc San, Đinh Văn Thiện, Từ điển từ Việt cổ, Nxb Đại học Sư

phạm, 2001

9 Huỳnh Tịnh Của, Đại Nam quốc âm tự vị, in lần đầu năm 1895-1896, đã in

lại nhiều lần

10.Vũ Văn Kính, Tự điển chữ Nôm, (đã in nhiều lần).

11.Viện Việt học, Tự điển chữ Nôm trích dẫn, USA, 2009.

Trang 9

12.Ngô Đức Thọ, Nghiên cứu chữ húy Việt Nam qua các triều đại, Nxb Văn

hóa, 1997

13.Đào Thái Tôn, Nghiên cứu văn bản Truyện Kiều: Bản Liễu Văn đường 1971,

Nxb Khoa học Xã hội, H., 2006

14.Nguyễn Tuấn Cường, Diên cách cấu trúc chữ Nôm Việt (qua các bản dịch Nôm Kinh Thi, Nxb ĐHQGHN, 2012.

Website:

- http://nomfoundation.org (về chữ Nôm, văn bản Nôm)

- Tự điển chữ Nôm trích dẫn, bản online của Viện Việt học.

7 Hình thức tổ chức dạy học cụ thể

7.1 L ch trình chung:ịch trình chung:

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy học

Tổng

hành, thí nghiệm, điền dã

Tự học, tự nghiên cứu

Lý thuyết Bài tập

Thảo luận

1 Các khái niệm

căn bản để phân

tích văn bản chữ

Nôm

2 Lịch sử tồn tại

của hệ thống văn

bản chữ Nôm

3 Phân tích văn bản

chữ Nôm về hình

Trang 10

thức và nội dung

văn bản

4 Phân tích văn bản

chữ Nôm từ góc độ

nội tại và ngoại tại

5 Thực hành phân

tích và giới thiệu

văn bản chữ Nôm

Trang 11

7.1 Lịch trình giảng dạy cụ thể

TUẦN NỘI DUNG

BÀI HỌC

MỤC TIÊU BÀI HỌC

PHÁT TRIỂN NỘI DUNG BÀI HỌC

PHƯƠNG PHÁP

ÁP DỤNG

YÊU CẦU ĐỐI VỚI SINH VIÊN

TÀI LIỆU CẦN ĐỌC

01 Nội dung 1: Các

khái niệm căn

bản để phân tích

văn bản chữ Nôm

Nhận diện và phân tích được các đặc trưng văn bản chữ Nôm từ góc độ văn bản học, văn tự học.

- Giới thiệu môn học, tài liệu tham khảo, phương thức kiểm tra đánh giá môn học.

- Tác phẩm, văn bản, truyền bản, dị bản, kí hiệu sách.

- Khắc in, chép tay, niên đại, tác giả, tàng bản.

- Chữ húy, chữ Nôm mượn Hán, chữ Nôm

tự tạo.

- Thuyết giảng, tổng thuật, phân tích

- Đi học đầy đủ, thái

độ học tập nghiêm túc, chăm chú nghe giảng, chuẩn bị học liệu đầy đủ và chuẩn

bị bài theo yêu cầu

cụ thể của giảng viên.

- Đọc tài liệu số 1, 3

02 Lịch sử tồn tại

của hệ thống văn

bản chữ Nôm

- Nhận thức được trách nhiệm sưu tầm, bảo quản, nghiên cứu, giới thiệu di sản chữ Nôm Việt Nam cho cộng đồng văn tự Đông Á và thế giới, góp phần đảm bảo sự liên tục

về văn hóa giữa truyền thống và hiện đại.

- Sự ra đời của các văn bản chữ Nôm thời kì sớm

- Việc lưu trữ các văn bản chữ Nôm trong các ghi chép thư tịch học cổ điển

- Việc lưu trữ các văn bản chữ Nôm trong các kho sách Hán Nôm trong và ngoài nước hiện nay

- Sự tồn tại của các văn bản chữ Nôm trong các địa phương

- Phân loại văn bản

- Đọc tài liệu số 3, 4.

Trang 12

chữ Nôm

03 Phân tích văn

bản chữ Nôm về

hình thức và nội

dung văn bản

- Nhận biết được tính đa dạng của các loại hình văn bản chữ Nôm xét từ các góc độ: văn bản, ngôn ngữ, văn tự, văn thể…

- Về hình thức văn

bản: nơi lưu trữ, khổ sách, chất giấy, kiểu chữ, tàng bản, niên đại, khắc in và chép tay, trùng san, in phủ bản… Lập bảng biểu thể hiện các đặc trưng hình thức của văn bản.

- Làm bài tập phân tích hình thức văn bản chữ Nôm cụ thể

- Đọc tài liệu số 1,2

bản chữ Nôm về

hình thức và nội

dung văn bản

Phân tích các đặc trưng

về văn bản, ngôn ngữ, văn tự, văn thể, hình thức, nội dung.

Nhận thức được tầm quan trọng của văn bản chữ Nôm đối với việc phản ánh ngôn ngữ tiếng Việt trong quá khứ.

- Về nội dung văn bản: nội dung văn tự, ngôn ngữ, từ cổ, ngữ pháp, văn thể, văn hóa Lập bảng biểu thống kê và phân tích các đặc trưng văn tự

và ngôn ngữ của văn bản.

- Đọc tài liệu số 1, 2, 6, 7.

bản chữ Nôm từ

góc độ nội tại và

ngoại tại

So sánh các truyền bản khác nhau của cùng một tác phẩm Nôm.

- Từ góc độ nội tại:

liệt kê những trường hợp văn tự dị biệt xuất hiện nhiều lần trong cùng một văn bản để làm cơ sở cho việc phiên âm những chữ Nôm khó; đối chiếu phần chữ Hán với phần chữ Nôm

- Làm bài tập phân tích hình thức văn

- Đọc tài liệu số 1, 2, 6, 7.

Trang 13

đối với các bản dịch

bản chữ Nôm từ

góc độ nội tại và

ngoại tại

Đối chiếu các văn bản Nôm khác nhau từ các khía cạnh chữ húy, địa danh, văn tự, ngôn ngữ.

- Từ góc độ ngoại tại:

chữ húy, nhân danh, địa danh học lịch sử;

đối chiếu văn tự giữa nhiều dị bản của cùng một tác phẩm Nôm;

so sánh văn tự học lịch sử và ngôn ngữ học lịch sử của các văn bản Nôm, cũng như so sánh ngôn ngữ học lịch sử giữa ngôn ngữ văn bản Nôm với ngôn ngữ các văn bản chữ Quốc ngữ thời kì sớm.

- Đọc tài liệu số 1, 2, 9,

12, 13

07 - Thực hành

phân tích và giới

thiệu văn bản

chữ Nôm

- Kiểm tra giữa

kỳ

Sử dụng được các thao tác phân tích văn bản chữ Nôm để chuyển mã và giải mã nội dung văn bản.

- Mô tả các yếu tố về mặt hình thức của văn bản.

- So sánh giữa các dị bản của cùng một tác phẩm.

- Giải đọc văn tự (phiên âm chữ Nôm), chú giải về ngôn ngữ (từ cổ).

- Phân tích các trường hợp văn tự dị biệt.

- Đọc tài liệu số 1, 13, 14

08 - Thực hành

phân tích và giới Sử dụng được các thaotác phân tích văn bản chữ - Thống kê và so sánhnhững trường hợp - Thuyết giảng,tổng thuật, - Đi học đầy đủ, tháiđộ học tập nghiêm - Đọc tài liệu số 1, 13, 14

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	168 KB