Là một nhà mácxít sáng tạo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm xác định đạo đức là một phạm trù của chính trị, là nền tảng, là cái căn bản của người cách mạng. Cách mạng là sự nghiệp vĩ đại, người cách mạng phải có cái căn bản là đạo đức thì mới hoàn thành được sự nghiệp ấy. Trong các thời kỳ cách mạng của nước ta, trong di sản của mình, Người để lại khoảng 60 tác phẩm, bài nói, bài viết nói chuyên về đạo đức, Có thể nói, đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng. Thấm nhuần những tư tưởng về đạo đức cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhận thức đúng về vị trí, vai trò hết sức quan trọng của đạo đức cách mạng, ngày 07112006, Bộ Chính trị (khoá X) đã ban hành Chỉ thị số 06CTTW về tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Yêu cầu chung của cuộc vận động là: làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thấm nhuần nội dung và nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, giá trị to lớn của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong đời sống tinh thần của xã hội ta. Đến ngày 1452011, Bộ Chính trị (khóa XI) ban hành Chỉ thị số 03CTTW về “Tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; và để việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trở thành việc làm thường xuyên, thành ý thức tự giác của tổ chức đảng, cơ quan, địa phương, đơn vị và mỗi cán bộ, đảng viên, ngày 1552016, Bộ Chính trị (Khóa XII) ban hành Chỉ thị số 05CTTW về đẩy mạnh học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đặc biệt, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã khẳng định: “Xây dựng Đảng về đạo đức là “nền tảng”, là “cái gốc” cho Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Vì vậy, nghiên cứu về đạo đức cách mạng theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vấn đề quan trọng hàng đầu trong giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay.
Trang 1BÀI THU HOẠCH
LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
HỆ TẬP TRUNG KHÓA HỌC 2021-2022
TÊN MÔN HỌC: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
TÊN BÀI THU HOẠCH:
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG VÀ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHỈ THỊ SỐ 05-CT/TW, NGÀY 15/5/2016 CỦA BỘ
CHÍNH TRỊ (KHÓA XII) CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH HAGL
ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG Bằng số Bằng chữ
TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021
Trang 2Phần II NỘI DUNG:……….
1 Một số nhận thức chung:………
1.1 Các khái niệm: ………
1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về đặc điểm và bản chất của đạo đức cách mạng:
1.2.1 Đặc điểm:………
………
1.2.2 Bản chất:……….
2 Vị trí, vai trò và những phẩm chất đạo đức cơ bản theo tư tưởng Hồ Chí Minh:…………
2.1 Vị trí, vai trò của đạo đức cách mạng: ………
2.2 Những phẩm chất đạo đức cơ bản:……….
3 Tình hình thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị (khóa XII) về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của Đảng bộ tỉnh HAGL qua 05 năm (2016-2021):………
Phần III KẾT LUẬN………
Trang 4Phần I MỞ ĐẦU
Là một nhà mácxít sáng tạo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm xác định đạo đức làmột phạm trù của chính trị, là nền tảng, là cái căn bản của người cách mạng Cáchmạng là sự nghiệp vĩ đại, người cách mạng phải có cái căn bản là đạo đức thì mớihoàn thành được sự nghiệp ấy Trong các thời kỳ cách mạng của nước ta, trong di sảncủa mình, Người để lại khoảng 60 tác phẩm, bài nói, bài viết nói chuyên về đạo đức,
Có thể nói, đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minhtrong sự nghiệp cách mạng
Thấm nhuần những tư tưởng về đạo đức cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh
và nhận thức đúng về vị trí, vai trò hết sức quan trọng của đạo đức cách mạng, ngày07/11/2006, Bộ Chính trị (khoá X) đã ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW về tổ chức cuộcvận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Yêu cầu chungcủa cuộc vận động là: làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thấm nhuần nội dung
và nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, giá trị to lớn của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minhtrong đời sống tinh thần của xã hội ta Đến ngày 14/5/2011, Bộ Chính trị (khóa XI)ban hành Chỉ thị số 03-CT/TW về “Tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh”; và để việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh trở thành việc làm thường xuyên, thành ý thức tự giác của tổ chức đảng, cơ
quan, địa phương, đơn vị và mỗi cán bộ, đảng viên, ngày 15/5/2016, Bộ Chính trị
(Khóa XII) ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW về đẩy mạnh học tập tư tưởng, đạo đức,
phong cách Hồ Chí Minh Đặc biệt, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của
Đảng đã khẳng định: “Xây dựng Đảng về đạo đức là “nền tảng”, là “cái gốc” choĐảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng
Vì vậy, nghiên cứu về đạo đức cách mạng theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ ChíMinh là một vấn đề quan trọng hàng đầu trong giáo dục, rèn luyện đạo đức cáchmạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm xây dựng và phát triển đất nước theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay
Trang 5Do đó, trong khuôn khổ một bài thu hoạch tôi chọn chủ đề này để làm rõ quanđiểm về đạo đức cách mạng theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn với tìnhhình thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị (khóa XII) vềđẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của Đảng
bộ tỉnh HAGL Trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những thiếu sót nhất định,rất mong nhận được sự hướng dẫn và góp ý từ quý thầy cô để hoàn thiện hơn Xinchân thành cảm ơn!
Trang 6Phần II NỘI DUNG
1 Một số nhận thức chung
1.1 Các khái niệm
Đạo đức được hiểu theo nghĩa chung nhất, là một hình thái ý thức xã hội, bao
gồm những nguyên tắc, chuẩn mực, định hướng giá trị được xã hội thừa nhận, có tácdụng chi phối, điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác vàtoàn xã hội
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộcViệt Nam đã được hình thành và phát triển trong suốt quá trình đấu tranh dựng nước
và giữ nước; là sự vận dụng và sự phát triển sáng tạo tư tưởng đạo đức cách mạngcủa chủ nghĩa Mác – Lênin Đó là sự tiếp thu có chọn lọc và phát triển những tinhhoa văn hóa, đạo đức của nhân loại, cả phương Đông và phương Tây, mà Người đãtiếp thu được trong quá trình hoạt động cách mạng đầy gian lao, thử thách và vô cùngphong phú vì mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm cơ bản và toàn
diện về đạo đức, bao gồm: vị trí, vai trò, nội dung của đạo đức, những phẩm chất đạođức cơ bản và những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới; yêu cầu rèn luyện đạođức với mỗi người cách mạng
Đạo đức cách mạng, theo Hồ Chí Minh: là những hành vi đạo đức thực hiện
những nhiệm vụ cách mạng lớn lao, cao cả như đấu tranh giành độc lập tự do và xâydựng chủ nghĩa xã hội Đó là những hành động, dũng khí trước máy chém và đòn roitra tấn của kẻ thù, vào tù ra tội, vào sinh ra tử
1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về đặc điểm và bản chất của đạo đức cách mạng
1.2.1 Đặc điểm:
Trong khi nói và viết, Người đề cập rất nhiều đến đạo đức, thể hiện tính toàn
diện, thống nhất của vấn đề:
Trang 7* Toàn diện: - Tất cả mọi giai cấp và tầng lớp nhân dân lao động, đặc biệt là cán
bộ, đảng viên Người yêu cầu rèn luyện đạo đức trong các môi trường gia đình, công
sở, trường học, xã hội Tấm gương và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có giá trị tolớn, lâu dài trong phạm vi dân tộc và quốc tế
- Người đề cập đạo đức trong nhiều mối quan hệ khác nhau, nhưng chủ yếu làcác mối quan hệ với mình, với người, với việc
Theo Bác, muốn làm cách mạng thắng lợi thì người cán bộ cách mạng phải cóđạo đức Vì sự nghiệp cách mạng rất to lớn và bao giờ cũng khó khăn, đòi hỏi sự kiêntrì phấn đấu lâu dài của mỗi cá nhân và toàn Đảng Vì vậy, nếu người cách mạngkhông có đạo đức thì khó có sức chịu đựng dẻo dai và không thể hoàn thành đượcnhiệm vụ cách mạng
* Thống nhất:
Ở Hồ Chí Minh có sự thống nhất hòa quyện giữa chính trị, đạo đức, văn hóa,
nhân văn: một nền chính trị rất đạo đức, văn hóa lại rất chính trị Tư tưởng Hồ ChíMinh trước hết là tư tưởng chính trị, định hướng chính trị, nhưng dễ dàng tìm thấymột đạo đức trong sáng, một chủ nghĩa nhân văn hoàn thiện, một nền văn hóa củatương lai Vấn đề này nằm trong vấn đề kia, gắn bó với nhau, nâng lên, gộp lại thành
chất “người” hay trình độ “người” như cách nói của Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên
Giáp Tư tưởng đạo đức ‘nước lấy dân làm gốc” lại nhằm phục vụ cho sự nghiệpchính trị vì nước, vì dân Hoặc “trung với nước, hiếu với dân” là một tư tưởng chínhtrị đồng thời cũng là một phẩm chất cơ bản của tư tưởng đạo đức Sự thống nhấttrong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa tư tưởng và hành động;nói đi đôi với làm; giữa đức và tài; giữa đạo đức cách mạng và đạo đức đời thường
1.2.2 Bản chất:
Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức mới, đạo đức cách mạng Tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh trong sáng, suốt đời tận trung với nước, tận hiếu với dân, suốt đời tranhđấu cho Đảng, cho cách mạng
Trang 8Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh luôn đặt lợi ích của Đảng và nhân dân lao độnglên trên hết, lên trước lợi ích của các nhân mình.
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết hợp đạo đức truyền thống của dân tộcvới tinh hoa đạo đức của nhân loại, giữa phương Đông và phương Tây, được hìnhthành và phát triển từ yêu cầu của sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam
Phải nhận thức rằng, Hồ Chí Minh đánh giá cao đạo đức truyền thống dân tộc,
đó là những đức tính sống có tình có nghĩa, có thủy có chung, có nhân có đức, cótrước có sau, biết trung, biết hiếu
Hồ Chí Minh nhấn mạnh những yếu tố tích cực của đạo đức Nho giáo như: dân
vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh Người nhắc đến những mệnh đề “nhân, trí,dũng, liêm, tứ hải giai huynh đệ” và đề cao thuyết “đại đồng” của Nho giáo Ngườicho rằng, “đạo đức của Khổng Tử là hoàn hảo”, “người An Nam chúng ta hãy tựhoàn thiện mình, về mặt tinh thần bằng cách đọc các tác phẩm của Khổng Tử, và vềmặt cách mạng thì cần đọc các tác phẩm của Lênin”(1) Theo Người, Khổng giáo làmột thứ khoa học về kinh nghiệm đạo đức và phép ứng xử Khổng Tử có ưu điểm là
tu dưỡng đạo đức cá nhân Vì vậy, tuy Khổng Tử là phong kiến, song những điều haytrong đó thì ta nên học lấy
Mặt khác, Người chỉ ra điều tiêu cực như Khổng giáo căn bản là sự bình yên
trong xã hội, không bao giờ thay đổi Học thuyết đạo đức Nho giáo nhằm phụng sựquyền lợi cho giai cấp phong kiến, ngược lại lẽ tiến hóa của lịch sử và lợi ích củanhân dân Rõ ràng là giữa Hồ Chí Minh và đạo đức Nho giáo có điều khác biệt Nhậnthức đúng đắn vấn đề này để thấy rằng, Người nhấn mạnh tác dụng to lớn của đạođức cách mạng, tiếp thu, trân trọng mặt tích cực, phê phán mặt tiêu cực của đạo đứcNho giáo
Ánh sáng cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin thực sự đem đến cho Hồ ChíMinh một cuộc cách mạng trong quan niệm đạo đức Người nâng đạo đức truyềnthống của dân tộc, chắc lọc tinh hoa đạo đức phương Đông, phương Tây để xây dựng
Trang 9một nền đạo đức mới Việt Nam, tạo ra sức mạng tinh thần to lớn, kết hợp sức mạnhvật chất, đưa dân tộc Việt Nam đến những thắng lợi vẻ vang
2 Vị trí, vai trò và những phẩm chất đạo đức cơ bản theo tư tưởng Hồ Chí
Minh
2.1 Vị trí, vai trò của đạo đức cách mạng
Hồ Chí Minh là lãnh tụ đặc biệt coi trọng chiến lược con người Con người làmục tiêu, đồng thời là nhân tố quyết định thành công của cách mạng Vi thế, Ngườinhấn mạnh sự cần thiết vũ trang cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là cán bộ, đảngviên, thanh niên những giá trị đạo đức mới với ý nghĩa là động lực của cách mạng.Theo Người, con người cần đạo đức, cách mạng cần đạo đức Đạo đức là thước
đo “trình độ người”, “chất người” của một con người Điều này là tất yếu, lẽ tự nhiên,giống như bôn mùa của trời, bốn phương của đất:
“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông
Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc
Người có bốn đức: cần, Kiệm, Liêm, Chính
Thiếu một mùa, thì không thành trời
Thiếu một phương, thì không thành đất
Thiếu một đức, thì không thành người”(2)
Theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng giữ một vai trò hết sức quan trọng Nó
là động lực giúp chúng ta vượt qua khó khăn cũng như khi cách mạng thắng lợi Nhờ
có đạo đức mà “thắng không kiêu, bại không nản”, luôn giữ được thái độ chất phác,khiêm tốn, giản dị, hòa mình với nhân dân Nhờ có đạo đức cách mạng mà nhữngngười cách mạng vượt qua được cú sốc “kiêu ngạo cộng sản” Có đạo đức cách mạngthì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước Khi cầnthì sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình cũng không tiếc Có đạo đức cách mạngthì khi gặp thuận lợi và thành công vẫn hòa mình với nhân dân, khiêm tốn, “lo trước
Trang 10thiên hạ, vui sau thiên hạ”, lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặthưởng thụ; không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa.
Đạo đức cách mạng cũng chính là tiêu chí, thước đo lòng cao thượng của mỗicon người Theo Hồ Chí Minh, mỗi cá nhân có tài năng, sở trường, vị trí công việckhác nhau, nhung ai giữ được đạo đức thì người đó có lòng cao thượng Đạo đức cáchmạng là động lực trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đấtnước Suy nghĩ “châu chấu đấu voi” về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp củanhân dân ta là rất thiển cận, chỉ thấy vật chất, không thấy sức mạnh đạo đức, tinhthần Hồ Chí Minh phân tích: “Chỉ nhìn về vật chất, chỉ nhìn ở hiện trạng, chỉ lấy conmắt hẹp hòi mà xem, thì như thế thật Vì để chống máy bay và đại bác của địch, lúc
đó ta phải dùng gậy tầm vông Nhưng Đảng ta theo chủ nghĩa Mác-Lênin, chúng takhông những nhìn vào hiện tại, mà lại nhìn vào tương lai, chúng ta tin chắc vào tinhthần và lực lượng của quần chúng, của dân tộc Cho nên chúng ta quả quyết trả lờinhững người lừng chừng và bi quan kia rằng:
Nay tuy châu chấu đấu voi, Nhưng mai voi sẽ bị lòi ruột ra” (3)
Hồ Chí Minh tổng kểt: “Chúng ta đem tinh thần mà chiến thắng vật chất, chúng
ta vì nước, vì dân mà chịu khổ, một cái khổ rất có giá trị, thì vật chất càng khổ tinhthần càng sướng”(4)
Đạo đức cách mạng càng cần thiết đối với người cách mạng, người cán bộ, đảngviên Theo Hồ Chí Minh, “mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấmnhuần đạo đức cách mạng hay là không”(5) Là một con người từng trải và thấu hiểucuộc chiến đấu khổng lồ trong sự nghiệp giải phóng và phát triển, Hồ Chí Minh luônnhấn mạnh vai trò quyết định của con người và sự cần thiết phải xây dựng con người
xã hội chủ nghĩa mà phẩm chất chính trị, đạo đức là hàng đầu Người luận giải: “Làmcách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng
nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian
Trang 11khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạođức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”(6) Khicán bộ, đảng viên có chức, có quyền thì càng phải chú ý rèn luyện đạo đức Bởi vì,
“cán bộ các cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ Dù
to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, códịp “dĩ công vi tư”(7)
Theo quan điểm Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng tạo nên sức hấp dẫn của chủnghĩa xã hội Bởi vì, chủ nghĩa xã hội không chỉ đạt được các mục tiêu về kinh tế,chính trị, mà còn phải thấm nhuần sâu sắc các giá trị về xã hội, văn hóa, đạo đức,nhân văn Chủ nghĩa xã hội phải là một chế độ công bằng, dân chủ, văn minh, cóquan hệ tốt đẹp giữa con người với con người; chính sách xã hội được quan tâm thựchiện; đạo đức, lối sống lành mạnh Bởi vì con người xã hội chủ nghĩa vừa là độnglực, vừa là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội Đó là những con người có tinh thần vànăng lực làm chủ; có đạo đức cần kiệm liêm chính, chí công vô tư; có kiến thức khoahọc kỹ thuật; nhạy bén với cái mới và sáng tạo
2.2 Những phẩm chất đạo đức cơ bản
Thứ nhất, trung với nước, hiếu với dân
- Đây là phẩm chất đạo đức giải quyết mối quan hệ giữa cá nhân với Đảng, Tổ
quốc và nhân dân.Xét về mối quan hệ của đạo đức thì Bác Hồ đặt ưu tiên hàng đầucho mối quan hệ giữa dân với nước, giữa nhân dân với tổ quốc Đây là mối quan hệchi phối tất cả các mối quan hệ khác Chính vì vậy, Bác Hồ đặt phẩm chất trung vớinước, hiếu với dân là phẩm chất hàng đầu của người đảng viên Trung hiếu là kháiniệm thuộc đạo đức truyền thống nhưng được Bác Hồ vận dụng theo quan điểm mớiphù hợp với hoàn cảnh mới của lịch sử Theo quan điểm Hồ Chí Minh, “trung vớinước, hiếu với dân” có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau Vì “dân là dân củanước, nước là nước của dân” Nghĩa là nhân dân là chủ của đất nước Còn theo quan
Trang 12điểm của đạo đức phong kiến, coi nước là của vua, vua là người quyết định tất cả,còn dân chỉ có nhiệm vụ làm tôi trung theo quan điểm “Quân xử thần tử thần bất tửbất trung” Rõ ràng, quan điểm của Bác hoàn toàn khác hẳn với quan niệm của đạođức phong kiến Bác Hồ chỉ rõ: “Trung là trung với tổ quốc, hiếu là hiếu với nhândân” Và cũng chính Người là biểu tượng cao đẹp thể hiện phẩm chất này Suốt cuộcđời vì dân, vì nước Đến khi chuẩn bị vĩnh biệt thế giới này Bác cũng tính toán saocho khỏi tốn kém thì giờ và tiền bạc của nhân dân đối với việc riêng của mình Báckhẳng định: “Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, tôi cũng chỉ theo đuổi một mục đích làlàm cho ích nước, lợi dân”.
Còn “hiếu với dân” được Bác cụ thể hóa bằng chủ trương “Đảng và Chính phủ
là đày tớ của nhân dân”, “chính quyền phải có trách nhiệm lo cho dân: Làm cho dân
có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có học hành” Bác cònchỉ rõ: “Chính sách của Đảng và Chính phủ phải hết sức chăm nom đến đời sống củanhân dân Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân rét là Đảng và Chính phủ
có lỗi; nếu dân dốt, Đảng và chính phủ có lỗi; nếu dân ốm là Đảng ta và Chính phủ cólỗi Vì vậy, cán bộ Đảng và chính quyền từ trên xuống dưới, đều phải hết sức quantâm đến đời sống của nhân dân”(8) Bác dạy rằng cán bộ các cấp đều là “công bộc củadân, nghĩa là gánh vác việc chung cho dân” Và “việc gì có lợi cho dân ta phải hết sứclàm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”(9) Phẩm chất trung với nước, hiếu vớidân được coi là hạt nhân cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh
Thứ hai, Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Cần, kiệm, liêm, chính là phẩm chất đạo đức giải quyết mổi quan hệ “với mình”
Cần là siêng năng, chăm chỉ cố gắng dẻo dai Cần có nghĩa hẹp là từng người,
nghĩa rộng là mọi người, từ gia đình đến làng, nước Cần liên quan đến kế hoạchcông việc, nghĩa là phải tính toán cẩn thận, sắp đặt gọn gàng, cần là luôn cố gắng,luôn chăm chỉ, cả năm, cả đời
Trang 13Kiệm là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi Cần và kiệm
phải đi đôi với nhau như hai chân của con người Tiết kiệm không phải là bủn xỉn.Khi không nên tiêu xài thì một hạt gạo, một đồng xu cũng không nên tiêu Khi cóviệc đáng làm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc thì dù bao nhiêu công, tốn baonhiêu của cũng vui lòng
Liêm là trong sạch, không tham lam Tham tiền của, tham địa vị, tham danh
tiếng, tham ăn ngon, tham sống yên là bất liêm Người cán bộ cậy quyền thế mà đụckhoét dân, ăn của đút, dìm người giỏi để giữ địa vị và danh tiếng của mình đều là tráivới chữ liêm Chữ liêm phải đi đôi với chữ kiệm Có kiệm mới liêm được Vì xa xỉ
mà sinh ra tham lam
Chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn Điều gì không thẳng
thắn, đứng đắn tức là tà
Cần, kiệm, liêm là gốc rễ của chính Nhưng một cây cần có gốc rễ, hoa, quả mới
là hoàn toàn Một người phải cần, kiệm, liêm, nhưng còn phải chính mới lả ngườihoàn toàn
Hồ Chí Minh cho rằng cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức tính cần có của conngười, một lẽ tự nhiên như bốn mùa của trời, bốn phương của đất Nó là thước đophẩm chất người của mỗi người, vì “thiếu một đức thì không thành người”
Cần, kiệm, liêm, chính là nền tảng của đời sống mới, của thi đua ái quốc, là cái
cần để làm việc, làm người, làm cán bộ, phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổquốc và nhân loại Thủ tướng Phạm Văn Đồng cho rằng “cần, kiệm, liêm, chính làđặc điểm của xã hội hưng thịnh Những điều trái lại là đặc điểm của xã hội suyvong”
Chí công vô tư là phẩm chất đạo đức giải quyết mối quan hệ với việc chung,
hàm chứa sự công bằng và vì lợi ích chung, không vì tư lợi Khi làm bất cứ việc gìđừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau, “lo trước thiên hạ, vui
Trang 14sau thiên hạ”; là lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào Thực hành chí
công vô tư gắn liền với chống chủ nghĩa cá nhân Chủ nghĩa cá nhân là một thứ gian
giảo, xảo quyệt, nó khéo dỗ dành người ta đi xuống dốc Nó là một thứ vi trùng rấtđộc đẻ ra hàng trăm thứ bệnh nguy hiểm như tham ô, lãng phí, quan liêu, tham danh,trục lợi, thích địa vị, quyền hành Chủ nghĩa cá nhân là tư tưởng tiểu tư sản ẩn nấptrong mình mỗi người chúng ta, chờ dịp hoặc thất bại, hoặc thắng lợi để ngóc đầudậy Nó phá từ trong phá ra, là bạn đồng minh của chủ nghĩa để quốc và thói quentruyền thống lạc hậu, nguy hiểm hơn kẻ thù bên ngoài
Vì vậy, đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải chống chủnghĩa cá nhân và các loại kẻ địch khác Tuy nhiên, cần phân biệt sự khác nhau giữachủ nghĩa cá nhân và lợi ích chính đáng của cá nhân Mỗi người đều có tính cáchriêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình Nếu những lợi ích
cá nhân đó không trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu Theo Hồ ChíMinh, “đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cánhân” Và chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cảithiện đời sổng riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình
Thứ ba, thương yêu con người
Đây là phẩm chất đạo đức giải quyết mối quan hệ với người khác Kết hợpnghiên cứu lý luận với những trải nghiệm, Hồ Chí Minh cho rằng trên đời này chỉ cóhai loại người: áp bức và bị áp bức, người ác và người thiện và hai thứ việc: việcchính và việc tà Những người làm việc chính là người thiện, làm việc tà là người ác.Người từng nói: Lòng thương yêu nhân dân và nhân loại của tôi không bao giờ thayđổi Tôi yêu nhất điều thiện và ghét nhất điều ác
Thương yêu, quý trọng con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh luôn đứng vữngtrên lập trường của giai cấp công nhân, biến thành hành động cụ thể, tức là tìnhthương yêu con người dành cho con người đang sống thực trên đời này, bị áp bức, đóinghèo, bệnh tật Đó là tình yêu thương như nhân loại đã ngợi ca: “Bất cứ nơi nào