Tiểu luận Kinh tế vĩ mô 2 FTU - Tác động của tiền ảo đến chính sách tiền tệ

Bên cạnh đó, tiền ảo đã và đang tạo ra nhiều thách thức trong việc thực thi chính sách tiền tệ, kiểm soát dòng tiền, rủi ro phát sinh trong giao dịch tài chính và an toàn của hệ thống ng

TIỂU LUẬN KINH TẾ VĨ MÔ 2 TÁC ĐỘNG CỦA TIỀN ẢO ĐẾN CHÍNH SÁCH

Hà Nội, tháng 6 năm 2021

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

DANH MỤC HÌNH 3

DANH MỤC BẢNG 4

LỜI MỞ ĐẦU 5

Chương 1: Cơ sở lí thuyết 6

1.1 Tổng quan về chính sách tiền tệ 6

1.2 Lý thuyết về tiền ảo 8

Chương 2: Tác động của tiền ảo lên chính sách tiền tệ 16

2.1 Ưu, nhược điểm của Bitcoin 16

2.2 Tác động của tiền ảo lên chính sách tiền tệ 18

2.3 Thực tiễn về sử dụng và quản lý tiền ảo ở Việt Nam 23

Chương 3: Kết luận và giải pháp 25

3.1 Kết luận về tác động của tiền ảo 25

3.2 Khuyến nghị về chính sách quản lí tiền ảo ở VN 25

Kết luận 31

Danh mục tài liệu tham khảo 32

DANH MỤC HÌNH

Hình 1: Bảy đồng tiền ảo thịnh hành hiện nay 11 Hình 2: Giá Bitcoin đến 6/6/2021 14 Hình 3: Tỷ giá Bitcoin 19

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: So sánh tiền ảo, tiền điện tử, tiền pháp định 10 Bảng 2: So sánh tiền giấy và Bitcoin 13 Bảng 3: Tỷ lệ giá trị tiền ảo Bitcoin với tiền mặt trong lưu thông của một số khu vực/quốc gia (%) 20 Bảng 4: Bảng cân đối tiền tệ rút gọn với tiền ảo 22

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay khi mà thế giới ngày một xoay chuyển mạnh mẽ và hiện đại hóa hơn bởi cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn ra toàn cầu thì các loại tiền điện tử xuất hiện một cách mạnh mẽ là một trong những vấn đề nóng được đề cập trong và ngoài nước Chính sự phát triển đó đã khiến cho việc thanh toán trong mua bán được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau, kèm theo đó là sự xuất hiện của cả những "Đồng tiền" phi truyền thống Cùng với đó là sự ra đời của tiền ảo và biến động giá mạnh mẽ của tiền ảo đã thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư Tiền ảo xuất hiện khiến cho nhiều nhà đầu tư còn ngờ vực về tính

an toàn và thanh khoản của chúng Bên cạnh đó, tiền ảo đã và đang tạo ra nhiều thách thức trong việc thực thi chính sách tiền tệ, kiểm soát dòng tiền, rủi ro phát sinh trong giao dịch tài chính và an toàn của hệ thống ngân hàng Và gần đây nhà đầu tư sẽ thấy sự rộ lên của

tiền ảo Bitcoin và nó đang trở thành điểm nóng thu hút sự quan tâm của cộng đồng xã hội dưới nhiều góc độ Vậy bản chất tiền ảo là gì và được tạo nên như thế nào và tác động của

nó ra sao?

Chính vì câu hỏi đó nhóm chúng em muốn thực hiện đề tài “Tiền ảo và tác động tiền

ảo lên chính sách tiền tệ” Nội dung bài nghiên cứu về các loại tiền ảo phổ biến cũng như

tầm ảnh hưởng của loại tiền này đến chính sách tiền tệ

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu về tầm ảnh hưởng của các loại tiền ảo

trong đó nổi bật nhất là Bitcoin đến chính sách tiền tệ, khuyến nghị về chính sách quản lý

tiền điện tử tại Việt Nam

Đối tượng nghiên cứu là tiềo ảo nói chung và đồng tiền Bitcoin nói riêng cùng với đó

là chính sách tiền tệ khi có sự tác động của đồng tiền ảo trên thị trường

Do còn thiếu kiến thức chuyên môn nên nội dung bài tiểu luận của nhóm chúng em còn nhiều thiếu sót và chưa được hoàn thiện nên chúng em rất mong muốn nhận được sự góp ý của cô về bài tiểu luận của chúng em

Chúng em xin chân thành cảm ơn cô ạ!

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ THUYẾT 1.1 Tổng quan về chính sách tiền tệ

1.1.1 Khái niệm

Chính sách tiền tệ là chính sách sử dụng các công cụ của hoạt động tín dụng và ngoại

hối để ổn định tiền tệ Từ đó, ổn định nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng và phát triển Hiểu đơn giản, chính sách tiền tệ là chính sách kinh tế vĩ mô do ngân hàng trung ương (hoặc

cơ quan hữu trách về tiền tệ) thực hiện Ngân hàng trung ương thực hiện chính sách tiền tệ

để đạt được các mục tiêu về kinh tế vĩ mô của chính phủ như ổn định giá cả, tỷ lệ thất nghiệp, tăng trưởng kinh tế…

1.1.2 Phân loại chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ được chia làm 2 loại: Chính sách tiền tệ mở rộng và chính sách tiền

tệ thắt chặt

Chính sách tiền tệ mở rộng

Chính sách tiền tệ mở rộng còn được gọi là chính sách tiền tệ nới lỏng, là chính sách

mà Ngân hàng Trung ương mở rộng mức cung tiền lớn hơn mức bình thường cho nền kinh

tế, làm cho lãi suất giảm xuống, qua đó làm tăng tổng cầu, sẽ tạo được công ăn việc làm cho người lao động, thúc đẩy đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh Từ đó khiến quy mô của nền kinh tế được mở rộng, thu nhập tăng và tỷ lệ thất nghiệp giảm

Để thực hiện chính sách tiền tệ mở rộng, thông thường Ngân hàng Trung ương có thể thực hiện 1 trong 3 cách sau đây:

 Mua vào trên thị trường chứng khoán

 Hạ thấp tỷ lệ dự trữ bắt buộc



Trong một số trường hợp có thể thực hiện đồng thời 2 hoặc 3 cách cùng một lúc Trong nền kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ nới lỏng được áp dụng trong điều kiện nền kinh tế bị suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng Bởi vậy cho nên chính sách mở rộng tiền tệ đồng nghĩa với chính sách tiền tệ chống suy thoái

Chính sách tiền tệ thắt chặt

Chính sách tiền tệ thắt chặt hay còn gọi là chính sách tiền tệ thu hẹp, là chính sách mà Ngân hàng Trung ương tác động nhằm giảm bớt mức cung tiền trong nền kinh tế, qua đó làm cho lãi suất trên thị trường tăng lên Từ đó thu hẹp tổng cầu, làm mức giá chung giảm xuống

Thông thường chính sách tiền tệ thắt chặt được áp dụng khi nền kinh tế của một quốc gia đã có sự phát triển thái quá, lạm phát ngày càng gia tăng Cho nên chính sách tiền tệ thắt chặt đồng nghĩa với chính sách tiền tệ chống lạm phát

Để thực hiện chính sách tiền tệ này, Ngân hàng Trung ương thường sử dụng các biện pháp làm giảm mức cung tiền qua các cách như:

 Bán ra trên thị trường chứng khoán

 Tăng mức dự trữ bắt buộc

 Tăng lãi suất chiết khấu, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tín dụng

Tùy vào tình hình hoạt động của nền kinh tế, các mục tiêu kinh tế vĩ mô theo từng thời kỳ phát triển, Ngân hàng Trung ương có thể thực hiện một trong hai chính sách tệ tiền nói trên để mang đến sự ổn định cho nền kinh tế của đất nước

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ trong nền kinh tế vĩ mô sẽ chịu sự tác động của nhiều yếu tố liên quan Dưới đây là một số yếu tố có ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ

- Tính cạnh tranh và đa dạng hóa của thị trường tài chính: Nếu một thị trường tài

chính ít sự cạnh tranh, thị phần chủ yếu tập trung ở một số ngân hàng lớn thì khả năng điều

tiết của chính sách tiền tệ cũng sẽ chịu những ảnh hưởng nhất định Ngoài ra, sự phát triển của các thị trường khác như chứng khoán, bảo hiểm, các thị trường phái sinh… cũng tạo ra những ảnh hưởng đối với tác động từ chính sách tiền tệ Khi càng có nhiều nhân tố tác động đến cung tiền nằm ngoài tín dụng ngân hàng thì càng hạn chế sự tác động của chính sách tiền tệ

- Tình trạng tài chính của các cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp: Điều này ảnh

hưởng đến chính sách tiền tệ theo 3 cách:

Tác động của chính sách tiền tệ đến hành vi tiêu dùng, đầu tư của cá nhân và doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào mức độ mà các chi phí này được tài trợ thông qua hệ thống tài chính (tức là khả năng tiếp cận vốn)

Tác động của chính sách tiền tệ đến giá tài sản như cổ phiếu, bất động sản… sẽ phụ thuộc vào cơ cấu của các danh mục đầu tư tài chính của cá nhân và doanh nghiệp

Trạng thái tài chính ban đầu của cá nhân và doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến sự tác động của chính sách tiền tệ đối với các quyết định được đưa ra Bởi vậy cho nên tại các nước có tiêu dùng và đầu tư chủ yếu dựa trên tiết kiệm hoặc tái đầu tư từ lợi nhuận, tác động của chính sách tiền tệ sẽ bị hạn chế hơn là ở những nước phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng

- Tình trạng đô la hóa trên thị trường tài chính: Tình trạng đô la hóa diễn ra phổ

biến và nó đặt ra nhiều thách thức đối với việc xây dựng và điều hành chính sách tiền tệ từ việc thống kê tổng lượng tiền, xác định các mục tiêu…Tình trạng đô la hóa bằng tiền mặt

sẽ làm hạn chế khả năng đo lường cung tiền trong nền kinh tế Đặc biệt, khi tồn tại tình trạng đô la hóa cả bên tài sản có và tài sản nợ sẽ dẫn đến những rủi ro do mất cân đối kỳ hạn và chênh lệch loại tiền tệ

1.2 Lý thuyết về tiền ảo

1.2.1 Khái niệm

Theo định nghĩa của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (European Cetral Bank - ECB)

và cũng là thuật ngữ được hiểu và sử dụng thông dụng trên thế giới: “Tiền ảo là một loại tiền số (digital money) không có quản lý, được phát hành bởi những người tạo lập – phát triển cũng thường là người kiểm soát, và được sử dụng, chấp hành thanh toán giữa các thành viên của một cộng đồng ảo nhất định”

Tiền ảo có lẽ gắn liền với khái niệm cộng đồng ảo (Virtual communities) - là những nơi trong mạng không gian ảo mà các cá nhân tương tác với nhau Sự phổ biến của cộng đồng ảo trong những năm gần đây gắn liền với những tiến bộ công nghệ và việc sử dụng Internet ngày càng nhiều trong mọi mặt của đời sống Trong một vài trường hợp, những cộng đồng này tự tạo và lưu hành những đồng tiền của riêng mình để trao đổi hàng hóa, dịch vụ mà họ cung ứng, qua đó tạo ra chức năng phương tiện trao đổi và đơn vị đo lường giá trị cho chính cộng đồng ảo đó

1.2.2 Đặc điểm

a Không đáng tin cậy: Các hệ thống quản lý mật mã là vô định, nghĩa là không có

bên thứ ba tham gia Thay thế sự tin tưởng bằng xác minh; mạng ngang hàng, trong đó tài sản được sở hữu và kiểm soát bởi từng cá nhân và được gửi trực tiếp với nhau mà không

có sự cho phép và kiểm soát của một cơ quan quản lý (ví dụ như ngân hàng)

b Phân quyền: Việc tạo ra các đơn vị tiền ảo mới được đưa vào hệ thống máy tính,

không giống như chính phủ của quốc gia (hoặc cơ quan trung ương) có thể làm thay đổi giá trị của tiền pháp định bằng cách bơm tiền tệ mới vào lưu thông hoặc thay đổi lãi suất Theo thiết kế, tiền ảo mới được hệ thống tạo ra một cách có hệ thống và minh bạch Take Bitcoin – cơ sở hạ tầng của nó đảm bảo chỉ có 21 triệu đơn vị sẽ tồn tại so với việc cung cấp các loại tiền tệ pháp định đơn giản như đồng Euro

Từ những đặc điểm trên thì tiền ảo khác với tiền pháp định ở đâu?

Tiền ảo Tiền điện tử Tiền pháp định

Là một loại tiền phát minh

được phát hành bởi Tổ chức

tư nhân

Là dạng số hóa của tiền pháp định mà được chính phủ phát hành, để có thể dễ dàng trao đổi qua Internet

Là tiền do Cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước ban hành

Dưới dạng số hóa Dưới dạng số hóa Dưới dạng: Tiền giấy và

Tiền kim loại

- Không có giá trị quy đổi

với tiền pháp định theo

nguyên tắc luật định, mà theo

nguyên tắc cung cầu thị

- Được bảo đảm thanh toán

và quy đổi bởi luật pháp do Nhà nước ban hành

- Trong lãnh thổ quốc gia

đó, đồng tiền này có giá trị thanh toán tuyệt đối, mọi tổ chức cá nhân, phải chấp nhận thi hành

Bảng 1: So sánh tiền ảo, tiền điện tử, tiền pháp định

1.2.3 Một số loại tiền ảo hiện nay

a Bitcoin (BTC)

Bitcoin là đồng tiền điện tử đầu tiên trên thế giới và đặt nền móng cho phát triển của

thị trường Cryptocurrency (tiền mã hóa)

Ra mắt thi trường năm 2009

b Ethereum (ETH)

Đứng sau Bitcoin, Ethereum là loại tiền điện tử lớn thứ 2 thế giới Ethereum được giới

thiệu vào cuối năm 2013 bởi một người chuyên nghiên cứu về lập trình tiền ảo có tên Vitalik

Buterin và hệ thống được khởi động vào năm 2015 Với ý tưởng phát triển ETH để khắc phục những điểm chưa tốt mà Bitcoin gặp phải như thời gian xác nhận chậm đồng thời

khuyến khích người dùng không nên khai thác riêng lẻ mà tập trung khai thác qua các mining-pool

Ethereum cung cấp cho người dùng của mình một loạt các tính năng tuyệt vời như:

 Quản trị phi tập trung liền mạch

Mục đích của hệ thống này là giúp người dùng có thể sử dụng thẻ tín dụng, Paypal,

ngân hàng hay các tổ chức tài chính khác với mức phí thấp nhất cùng với quá trình xử lí nhanh chóng

Ra mắt thị trường năm 2012

Hình 1: Bảy đồng tiền ảo thịnh hành hiện nay

1.2.4 Tiền ảo Bitcoin

a, Khái niệm

Bitcoin, trước hết là x , nghĩa là người dùng Bitcoin có thể thực hiện được mọi giao dịch, trao đổi Bitcoin với tiền thực, với các hàng hóa, dịch vụ thực và với các đồng tiền ảo

khác Nói cách khác, Bitcoin cũng như một loại tài sản (gần giống như là vàng)

Mỗi Bitcoin và mỗi người dùng được mã hóa bằng một đoạn mã khác biệt và mỗi hoạt

động giao dịch sẽ được ghi nhận lại bằng sổ kế toán mang tính công cộng và phi tập trung

(còn gọi là blockchain) Sổ kế toán được nhìn thấy ở tất cả các máy tính có kết nối mạng,

nhưng không công khai bất kì thông tin các bên liên quan (người mua và người bán) Sổ kế toán sẽ xác nhận số lượng Bitcoin người mua được dùng và chuyển số tiền đó vào tài khoản người bán

Sổ kế toán đã nói ở trên là vật tượng trưng duy nhất của Bitcoin (và các loại

cryptocurrencies khác) vì nó giải quyết một vấn đề gọi là chi tiêu gấp đôi (có nghĩa là, chi tiêu bằng tiền mà bạn không thực sở hữu bằng cách sử dụng sự giả mạo) và sự cần thiết phải có vai trò của bên thứ ba đáng tin cậy (như ngân hàng hoặc công ty thẻ tín dụng) trong việc xác minh tính trung thực của giao dịch điện tử giữa người mua và người bán

Được biết đến lần đầu tiên vào vào năm 2008 bởi Satoshi Nakamotom và bắt đầu đưa

vào sử dụng năm 2009, đến nay, Bitcoin đã có bước phát triển đáng kể, trở thành đồng tiền

điện tử thành công nhất đến thời điểm này Thông thường chữ in hoa “BITCOIN” đề cập đến công nghệ và mạng lưới, trong khi chữ thường “Bitcoin” đề cập đến khía cạnh tiền tệ của nó

Bitcoin được kí hiệu là: BTC, hay ฿, Ƀ

So sánh Bitcoin với tiền giấy:

- Làm giả được

- Có thể được chính phủ hay ngân hàng

trung ương in thêm tiền

- Không thể làm giả được

- Không thể tạo thêm tiền Bitcoin được

- Khi chuyển tiền cho người khác hay

quốc gia khác cần có trung gian như ngân

- Không ai kiểm soát hoàn toàn tự do theo thị trường thế giới

Bảng 2: So sánh tiền giấy và Bitcoin

b Lịch sử hình thành và phát triển

Đến 2008, Bitcoin xuất hiện Vào tháng 8 năm đó, tên miền Bitcoin.org được đăng

ký Hai tháng sau, bản cáo bạch được ra mắt: “Bitcoin: Hệ thống tiền điện tử ngang hàng (Peer-to-peer)” Chúng ta sẽ tìm hiểu từng giai đoạn của Bitcoin đến nay:

Giai đoạn (2009): block Bitcoin đầu tiên, được gọi là Genesis Block (khối khởi

nguyên), đã được đào Vào ngày 09/01/2009, phần mềm Bitcoin phát hành bản cập nhật

đầu tiên, và ba ngày sau, giao dịch Bitcoin đầu tiên đã diễn ra khi Nakamoto gửi 10 Bitcoin (BTC) cho lập trình viên

Tỷ giá giao dịch Bitcoin đầu tiên trong lịch sử: với giá 1 đô la Mỹ tương ứng với

1.309,03 BTC hay (1BTC = 0,00076 USD)

Giai đoạn (2010): Năm Pizza: lần đầu tiên Bitcoin được sử dụng để mua hàng hóa -

2 bánh pizza với giá 10000 bitcoin, tương đương 25 đô la Mỹ tại thời điểm đó

Trong vòng 5 ngày từ ngày 12 tháng 7 năm 2010, giá của Bitcoin tăng lên 10 lần

từ 0,008 đô la Mỹ lên 0,08 đô la Mỹ

Giai đoạn (2010-2011): Tiếp tục phát triển mạnh trong khi phải đối mặt với những

khó khăn trong công tác bảo mật, chống tin tặc và các hoạt động phi pháp khác, vốn hóa thị trường hơn 206 triệu USD

Giai đoạn (2012) giai đoan Bitcoin được thế gới biết rộng rại nhiều điểm chấp nhận

thanh toán hơn, giai đoạn nay coi giai đoạn thời kỳ hoàn kim của Bitcoin

Giai đoạn (2013-2014): chứng kiến sự thăng trầm về giá trị của Bitcoin, nhưng đồng

tiền này cũng đã lần đầu tiên vượt ngưỡng 1.000 đô, là đồng tiền mã hóa được công nhận

nhiều nhất, có ứng dụng ví hoạt động tốt nhất và đồng thời có mặt phổ biến nhất trên các sàn giao dịch

Giai đoạn (2018-2019): Lập đỉnh, quay đầu và bất ổn định, 2018 là một năm đầy khó

khăn đối với người dùng Bitcoin, đặc biệt là đối với những người luôn cho là giá BTC sẽ tiếp tục tăng Nhiều người xả bán Bitcoin ngay khi họ còn có thể, và giá đã giảm dần

Giai đoạn (2019 – nay): Sự bùng nổ đại dịch COVID-19 đã khiến thị trường hoảng

loạn Các nhà đầu tư muốn rút tiền mặt ra ngay lập tức để chi dùng trong những ngày cách

ly Cho đến cuối năm 2020 giá Bitcoin mới tăng trưởng ổn định và vốn hóa trên thị trường

mới được phục hồi

Hình 2: Giá Bitcoin đến 6/6/2021

c Đặc điểm và cơ chế giao dịch

Cách tạo ra đồng tiền ảo chung và Bitcoin nói riêng:

1 Tạo ra nền tảng Blockchain:

Blockchain (hay cuốn sổ cái) là hệ thống cơ sở dữ liệu cho phép lưu trữ và truyền

tải các khối thông tin (block) Chúng được liên kết với nhau nhờ mã hóa Các khối thông tin này hoạt động độc lập và có thể mở rộng theo thời gian Chúng được quản lý bởi những người tham gia hệ thống chứ không thông qua đơn vị trung gian

Nghĩa là khi một khối thông tin được ghi vào hệ thống Blockchain thì không có cách nào thay đổi được Chỉ có thể bổ sung thêm khi đạt được sự đồng thuận của tất cả mọi người

2 Tạo ra Bitcoin:

Tất cả đồng bitcoin đều được ẩn đi, muốn có được phải thực hiện các thuật toán phức

tạp và sau đó sẽ nhận được 1 lượng bitcoin và được đưa vào lưu thông Và đó là đào coin, đào được đồng nào thì hiện ra đồng đó, phần còn lại vẫn bị ẩn đi

Cơ chế giao dịch Bitcoin:

Bước 1: Bitcoin được đưa vào hệ thống thông qua quá trình mining

Bước 2: Tạo lập ví và tài khoản Bitcoin tại một số trang như: Blockchain.com Bước 3: Thực hiện giao dịch với Bitcoin

Bước 4: Xác nhận giao dịch với Bitcoin

CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA TIỀN ẢO LÊN CHÍNH

SÁCH TIỀN TỆ 2.1 Ưu, nhược điểm của Bitcoin

2.1.1 Ưu điểm của tiền điện tử Bitcoin

- Sự tự do và không cần sự tham gia của ngân hàng:

Bitcoin là một hệ thống phân tán ngang hàng, do đó không có máy chủ trung tâm hay điểm kiểm soát nào Bitcoin được tạo ra thông qua một quá trình gọi là “đào” tiền, trong đó các thợ đào phải cạnh tranh với nhau để tìm đáp án cho một bài toán trong lúc xử lý các

giao dịch Bitcoin

- Tính tiện lợi cao, thuận lợi trong giao dịch:

Các ngân hàng hay dịch vụ thanh toán online (trung gian giao dịch) thường sẽ có một giới hạn về thời gian, số lượng chuyển và nhận tiền trong ngày nhưng với Bitcoin thì có thể gửi tùy ý với số lượng không giới hạn

- Tính bảo mật cao

Người dùng Bitcoin có thể kiểm soát các giao dịch của mình, và không ai có thể rút tiền từ tài khoản của bạn mà không có sự đồng ý từ chính bạn Trong khi với các hình thức thanh toán truyền thống khác, điều đó vẫn có thể xảy ra Ngoài ra, với Bitcoin, không ai có thể đánh cắp thông tin thanh toán hay thông tin giao dịch của bạn Mặc dù mọi thông tin giao dịch Bitcoin đều được hiển thị trên internet nhưng danh tính người giao dịch không xuất hiện nên tính bảo mật thông tin rất cao Người dùng Bitcoin cũng có thể bảo vệ tiền của mình bằng cách sao lưu và mã hóa Bên cạnh đó, danh tính và thông tin cá nhân của người dùng luôn được bảo vệ trong quá trình thực hiện giao dịch