Sáng kiến kinh nghiệm THPT: Tự học – con đường đánh thức tư duy, khơi dậy sáng tạo cho học sinh (vận dụng qua việc giảng dạy bài thơ: Vội vàng – Xuân Diệu)

Mục đích nghiên cứu đề tài là giúp học sinh hiểu sâu hơn không chỉ một nội dung bài học mà còn mở đường cho năng lực đọc – hiểu những văn bản tương tự. Mời các bạn cùng tham khảo!

BÁO CÁO K T QUẾ Ả

NGHIÊN C U,  NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế

1. L i gi i thi u:ờ ớ ệ

1.1. T  x a đ n nay, trong giáo d c, v n đ  t  h c v n, đã và đang là m từ ư ế ụ ấ ề ự ọ ẫ ộ  

v n đ  then ch t đấ ề ố ược đ t ra v i c  ngặ ớ ả ườ ại d y và ngườ ọi h c. Herrert Spencer cho r ng: “ằ Ch  có qua con đ ỉ ườ ng t  h c, loài ng ự ọ ườ i m i có th  phát tri n ớ ể ể  

m nh m  lên đ ạ ẽ ượ ”. Ch  t ch H  Chí Minh cũng t ng nh n đ nh: “ c ủ ị ồ ừ ậ ị Trong  cách h c, ph i l y t  h c làm c t ọ ả ấ ự ọ ố ”. Hay ng n ng  Trung Qu c cũng đã choạ ữ ố  

r ng: “ằ Th y giáo c a anh có th  d t anh đ n c a, đ t đ ầ ủ ể ắ ế ử ạ ượ c s  h c hay ự ọ   không là tùy   m i ng ở ỗ ườ  N u không có t  h c thì m i ho t đ ng c a i” ế ự ọ ọ ạ ộ ủ  

ngườ ọi h c ch  là ho t đ ng th  đ ng: th  đ ng ti p thu tri th c, th  đ ngỉ ạ ộ ụ ộ ụ ộ ế ứ ụ ộ  trong vi c th c hi n các ho t đ ng, th c hi n các nhi m v  h c t p… N uệ ự ệ ạ ộ ự ệ ệ ụ ọ ậ ế  không có t  h c, thì ho t đ ng giáo d c ch  là ho t đ ng 1 phía c a ngự ọ ạ ộ ụ ỉ ạ ộ ủ ườ  i

d y. N u không có t  h c, thi t nghĩ ho t đ ng giáo d c ch  là m t “côngạ ế ự ọ ế ạ ộ ụ ỉ ộ  ngh ” nhân b n, xã h i s  ch  có nhi u thêm nh ng con ngệ ả ộ ẽ ỉ ề ữ ười th  đ ng,ụ ộ  thi u kh  năng v n d ng, y u kĩ năng s ng c n thi t. ế ả ậ ụ ế ố ầ ế

1. 2. D i tác đ ng c a công cu c đ i m i và cu c cách m ng 4.0, giáo d cướ ộ ủ ộ ổ ớ ộ ạ ụ  trong nh ng năm qua đã có s  đ i m i m nh m  T  vi c d y và h c theoữ ự ổ ớ ạ ẽ ừ ệ ạ ọ  cách truy n th ng, l y ngề ố ấ ườ ại d y làm trung tâm truy n đ t tri th c, ngề ạ ứ ườ  i

h c ch  th  đ ng ti p nh n và v n d ng máy móc, thì nay, m i ho t đ ngọ ỉ ụ ộ ế ậ ậ ụ ọ ạ ộ  

c a quá trình này đ u hủ ề ướng v  ch  th  m i – Ngề ủ ể ớ ườ ọi h c. V i nh n th c đó,ớ ậ ứ  giáo d c hi n nay đang có s  chuy n mình tích c c. M t không khí đ i m iụ ệ ự ể ự ộ ổ ớ  sôi n i trên m i m t tr n giáo d c. Đó là vi c áp d ng hình th c d y h c theoổ ọ ặ ậ ụ ệ ụ ứ ạ ọ  

đ nh hị ướng phát tri n năng l c; v n d ng linh ho t các phể ự ậ ụ ạ ương pháp d y h cạ ọ  

m i, các kĩ thu t d y h c tích c c trong quá trình gi ng d y; đ i m i sinhớ ậ ạ ọ ự ả ạ ổ ớ  

ho t t  chuyên môn b ng cách chuyên đ  d y h c tích c c. Bên c nh đó,ạ ổ ằ ề ạ ọ ự ạ  

nh m phát huy h n n a tính t  ch , t  giác, tích c c c a ngằ ơ ữ ự ủ ự ự ủ ườ ọi h c, các nhà 

s  ph m cũng đã và đang th c hi n vi c t  ch c ho t đ ng t  h c cho h cư ạ ự ệ ệ ổ ứ ạ ộ ự ọ ọ  sinh trong t ng gi  h c, bài h c. T  h c đang đừ ờ ọ ọ ự ọ ược xem là c n thi t, là t tầ ế ấ  

y u trong m t n n giáo d c theo đ nh hế ộ ề ụ ị ướng phát tri n năng l c cho ngể ự ườ  i

h c. T  đó, giáo d c t  c p đ a phọ ừ ụ ừ ấ ị ương đ n trung ế ương đang có nh ng bữ ướ  cchuy n mình trể ước đáng k , giúp cho xã h i và ngể ộ ườ ọi h c v ng tâm th  h nữ ế ơ  chu n b  cho cu c c i cách giáo d c trong th i gian t i. ẩ ị ộ ả ụ ờ ớ

1.3. T  ch c ho t đ ng t  h c c a h c sinh là ti n trình t  ch c các ho tổ ứ ạ ộ ự ọ ủ ọ ế ổ ứ ạ  

đ ng đ  hình thành ki n th c d a trên c  s  t  nh n th c c a h c sinh. Tuyộ ể ế ứ ự ơ ở ự ậ ứ ủ ọ  

m i đớ ược v n d ng, nh ng vi c t  ch c ho t đ ng t  h c c a h c sinh đã vàậ ụ ư ệ ổ ứ ạ ộ ự ọ ủ ọ  đang t o nên lu ng gió m i trong không khí l p h c, khi n cho nh ng giạ ồ ớ ớ ọ ế ữ ờ 

d y trạ ước đây n ng v  ki n th c, khô khan tr  nên sôi n i, tích c c. Đi u đóặ ề ế ứ ở ổ ự ề  

t o nên nh ng ti m năng đ  xây d ng l p h c h nh phúc trong tạ ữ ề ể ự ớ ọ ạ ương lai.1.4. Đ i v i b  môn Ng  Văn, trong nh ng năm tr  l i đây, tình tr ng h cố ớ ộ ữ ữ ở ạ ạ ọ  sinh h c m t cách th  đ ng đang tr  thành ph  bi n. Tâm lý “Thi m i h c”ọ ộ ụ ộ ở ổ ế ớ ọ  

và “H c đ  thi” khi n cho nhi u h c sinh d a d m vào tài li u, đ  cọ ể ế ề ọ ự ẫ ệ ề ươ  ngtrong khi y u v  kĩ năng, h n ch  v  v n t  Bên c nh đó, s   nh hế ề ạ ế ề ố ừ ạ ự ả ưở  ngkhông nh  c a các thi t b  Khoa h c công ngh  hi n đ i cũng khi n h c sinhỏ ủ ế ị ọ ệ ệ ạ ế ọ  dành quá ít th i gian cho vi c t  h c. Ki n th c đờ ệ ự ọ ế ứ ược ti p thu m t cách máyế ộ  móc, mà ít có s  nghi n ng m, suy nghĩ, t  tr i nghi m c a chính h c sinh.ự ề ẫ ự ả ệ ủ ọ  

D y Văn, h c Văn nh  th  đang đ ng trạ ọ ư ế ứ ước nguy c  b  quay l ng, lãng quên.ơ ị ư  

Th c tr ng đó đòi h i các nhà s  ph m ph i l u tâm. Nhi u câu h i đã đự ạ ỏ ư ạ ả ư ề ỏ ượ  c

đ t ra: Ph i làm sao đ  nâng cao h ng thú h c t p? Ph i làm sao đ  t o nênặ ả ể ứ ọ ậ ả ể ạ  

s  ch  đ ng, t  giác cho ngự ủ ộ ự ườ ọi h c? Nh ng câu h i  y đã thôi thúc ngữ ỏ ấ ườ  i

d y h c ph i trách nhi m h n, sáng t o h n trong quá trình gi ng d y. V nạ ọ ả ệ ơ ạ ơ ả ạ ấ  

đ  là ph i kh i d y ý th c, kĩ năng h c t  chính b n thân ngề ả ơ ậ ứ ọ ừ ả ườ ọi h c. 

1.5. Trong s  nh ng phân môn c a b  môn Ng  Văn, b  môn Đ c Văn chi mố ữ ủ ộ ữ ộ ọ ế  

th i lờ ượng l n và có vai trò quan tr ng. Đây là linh h n c a các gi  h c Ngớ ọ ồ ủ ờ ọ ữ Văn. Ki n th c Đ c Văn không ch  tái hi n văn h c s  nế ứ ọ ỉ ệ ọ ử ước nhà mà còn góp 

ph n b i đ p năng l c c m th , đ i s ng tình c m phong phú. Trong sầ ồ ắ ự ả ụ ờ ố ả ố 

nh ng bài h c gây đữ ọ ược h ng thú, phát huy năng l c c m th  văn chứ ự ả ụ ương c aủ  

h c sinh ph i k  đ n bài h c “V i vàng” c a nhà th  Xuân Di u. Xuân Di uọ ả ể ế ọ ộ ủ ơ ệ ệ  

là m t nhà th  l n, có đóng góp n i b t trong n n văn h c Vi t Nam hi nộ ơ ớ ổ ậ ề ọ ệ ệ  

đ i. Tác ph m c a ông th  hi n tri t lý s ng tích c c, góp ph n giáo d c choạ ẩ ủ ể ệ ế ố ự ầ ụ  

h c sinh l i s ng l c quan, s ng nhi t huy t, bi t trân tr ng t ng giây, t ngọ ố ố ạ ố ệ ế ế ọ ừ ừ  phút c a đ i ngủ ờ ười đ  không ph i xót xa ân h n. V i ý nghĩa đó, nh ngể ả ậ ớ ữ  

người biên so n sách đã l a ch n “V i vàng” – m t thi ph m xu t s c, coi đóạ ự ọ ộ ộ ẩ ấ ắ  

là tuyên ngôn ngh  thu t và cũng là tuyên ngôn s ng tích c c c a nhà th  đệ ậ ố ự ủ ơ ể 

gi i thi u v i ngớ ệ ớ ườ ọi h c. Tr i qua nhi u năm h c, thi ph m “V i vàng” đãả ề ọ ẩ ộ  làm tròn vai c a mình trong vi c đánh th c năng l c c m th  và ni m say mê,ủ ệ ứ ự ả ụ ề  

h ng thú h c Văn c a h c sinh. Tuy nhiên, m i s  ti p c n thi ph m cònứ ọ ủ ọ ọ ự ế ậ ẩ  

di n ra th  đ ng, mà   đó ta th y giá tr  c a t  h c đễ ụ ộ ở ấ ị ủ ự ọ ược thay th  b ng đế ằ ượ  c

h c, đọ ược ti p nh n. Thay vì nói t  hình thành tri th c mà nói Lĩnh h i triế ậ ự ứ ộ  

th c; thay vì nói: t  c m th  thi ph m mà nói: đứ ự ả ụ ẩ ược c m th  thi ph m; thayả ụ ẩ  

vì nói: tôi tìm thông đi p t  thi ph m mà nói: Tôi nh n thông đi p t  thiệ ừ ẩ ậ ệ ừ  

ph m.ẩ

V i đi m xu t phát t  xu hớ ể ấ ừ ướng đ i m i phổ ớ ương pháp d y h c và d yạ ọ ạ  

h c theo đ nh họ ị ướng phát tri n năng l c, v i m c tiêu hình thành năng l c tể ự ớ ụ ự ự 

h c cho h c sinh, ngọ ọ ười vi t ti n hành tri n khai  đ  tài sáng ki n kinhế ế ể ề ế  nghi m: “ệ T  H C – CON ĐỰ Ọ ƯỜNG ĐÁNH TH C T  DUY, KH I D YỨ Ư Ơ Ậ  SÁNG T O CHO H C SINH (V N D NG QUA VI C GI NG D YẠ Ọ Ậ Ụ Ệ Ả Ạ  BÀI TH : “V I VÀNG” – XUÂN DI U)Ơ Ộ Ệ  Qua đó, hi n th c hóa m t ph nệ ự ộ ầ  

vi c áp d ng nh ng kĩ thu t d y h c tích c c trong quá trình d y – h c t oệ ụ ữ ậ ạ ọ ự ạ ọ ạ  nên s  thay đ i thái đ  h c t p c a h c sinh, giúp h c sinh hi u sâu h nự ổ ộ ọ ậ ủ ọ ọ ể ơ  không ch  m t n i dung bài h c mà còn m  đỉ ộ ộ ọ ở ường cho năng l c đ c – hi uự ọ ể  

nh ng văn b n tữ ả ương t ự

2. Tên sáng ki n: ế

T  H C – CON ĐỰ Ọ ƯỜNG ĐÁNH TH C T  DUY, KH I D Y SÁNGỨ Ư Ơ Ậ  

T O   CHO   H C   SINH   (V N   D NG   QUA   VI C   GI NG   D Y   BÀIẠ Ọ Ậ Ụ Ệ Ả Ạ  

­ S  đi n tho i: 0972144867       E_mail: ố ệ ạ vananh.atvp@gmail.com

4. Ch  đ u t  t o ra sáng ki nủ ầ ư ạ ế : Tác gi  sáng ki nả ế

“T  h c là ho t đ ng đ c l p chi m lĩnh ki n th c, kĩ năng, kĩ x o, là ự ọ ạ ộ ộ ậ ế ế ứ ả  

t  mình đ ng não, suy nghĩ, s  d ng các năng l c trí tu  (quan sát, so sánh, ự ộ ử ụ ự ệ  

phân tích, t ng h p…) cùng các ph m ch t đ ng c , tình c m đ  chi m lĩnh ổ ợ ẩ ấ ộ ơ ả ể ế   tri th c m t lĩnh v c hi u bi t nào đó hay nh ng kinh nghi m l ch s , xã h i ứ ộ ự ể ế ữ ệ ị ử ộ  

c a nhân lo i, bi n nó thành s  h u c a chính b n thân ng ủ ạ ế ở ữ ủ ả ườ ọ ” i h c

Tác gi  Nguy n K    T p chí Nghiên c u giáo d c s  7/ 1998 cũng bànả ễ ỳ ở ạ ứ ụ ố  

v  khái ni m t  h c: ề ệ ự ọ “T  h c là ng ự ọ ườ ọ i h c tích c c ch  đ ng, t  mình tìm ra ự ủ ộ ự   tri th c kinh nghi m b ng hành đ ng c a mình, t  th  hi n mình. T  h c là ứ ệ ằ ộ ủ ự ể ệ ự ọ  

t  đ t mình vào tình hu ng h c, vào v  trí nghiên c u, x  lí các tình hu ng, ự ặ ố ọ ị ứ ử ố  

gi i quy t các v n đ , th  nghi m các gi i pháp…T  h c thu c quá trình cá ả ế ấ ề ử ệ ả ự ọ ộ   nhân hóa vi c h c” ệ ọ  

1.1.2. Vai trò c a t  h củ ự ọ

* T  h c là m c tiêu c  b n c a quá trình d y h c ự ọ ụ ơ ả ủ ạ ọ  

      T  lâu các nhà s  ph m đã nh n th c rõ ý nghĩa c a phừ ư ạ ậ ứ ủ ương pháp d y tạ ự 

h c. Trong quá trình ho t đ ng d y h c, ngọ ạ ộ ạ ọ ười th y không ch  d ng l i ầ ỉ ừ ạ ở 

vi c truy n th  nh ng tri th c có s n, yêu c u h c sinh ghi nh  mà quanệ ề ụ ữ ứ ẵ ầ ọ ớ  

tr ng h n là ph i đ nh họ ơ ả ị ướng, t  ch c cho hoc sinh t  mình khám phá, hìnhổ ứ ự  thành tri th c m i. Cũng chính t  bứ ớ ừ ướ ự ọ ởc t  h c   nhà trường Ph  thông t oổ ạ  

ti n đ  cho h c sinh có năng l c t  h c   nh ng b c h c cao h n, t  h cề ề ọ ự ự ọ ở ữ ậ ọ ơ ự ọ  trong nhà trường hay r ng h n là t  h c ngoài xã h i. ộ ơ ự ọ ộ

* B i d ồ ưỡ ng năng l c t  h c là ph ự ự ọ ươ ng th c t t nh t đ  t o ra đ ng l c ứ ố ấ ể ạ ộ ự  

m nh m  cho quá trình h c t p ạ ẽ ọ ậ

      M t trong nh ng ph m ch t quan tr ng mà giáo d c c n đ nh hộ ữ ẩ ấ ọ ụ ầ ị ướng ở 

h c sinh là tính tích c c, s  ch  đ ng sáng t o trong m i hoàn c nh. Các nhàọ ự ự ủ ộ ạ ọ ả  

s  ph m mong mu n đào t o ra nh ng cá nhân năng đ ng, sáng t o, thích  ngư ạ ố ạ ữ ộ ạ ứ  

v i hoàn c nh. Tính tích c c nh  m t đi u ki n, k t qu  c a s  phát tri nớ ả ự ư ộ ề ệ ế ả ủ ự ể  nhân cách th  h  tr  trong xã h i hi n đ i. Trong đó ho t đ ng t  h c làế ệ ẻ ộ ệ ạ ạ ộ ự ọ  

nh ng bi u hi n s  c  g ng, n  l c v  nhi u m t c a t ng cá nhân ngữ ể ệ ự ố ắ ỗ ự ề ề ặ ủ ừ ườ  i

h c trong quá trình nh n th c. T  đó mà t o nên h ng thú h c t p   h c sinh.ọ ậ ứ ừ ạ ứ ọ ậ ở ọ  

H n ai h t, các nhà s  ph m hi u r ng: Giáo d c không ph i là s  đ  đ y màơ ế ư ạ ể ằ ụ ả ự ổ ầ  

là th p lên ng n l a. Ng n l a đam mê, sáng t o c a ngắ ọ ử ọ ử ạ ủ ườ ọi h c có được th pắ  lên hay không là   ho t đ ng t  ch c t  h c cho h c sinh. ở ạ ộ ổ ứ ự ọ ọ

* T  h c giúp cho m i ng ự ọ ọ ườ i có th  ch  đ ng h c t p su t đ i ể ủ ộ ọ ậ ố ờ

T  h c giúp con ngự ọ ười thích  ng v i m i bi n c  c a s  phát tri nứ ớ ọ ế ố ủ ự ể  kinh t  ­ xã h i. B ng con đế ộ ằ ường t  h c m i cá nhân s  không c m th y bự ọ ỗ ẽ ả ấ ị 

l c h u so v i th i cu c, thích  ng và b t nh p nhanh v i nh ng tình hu ngạ ậ ớ ờ ộ ứ ắ ị ớ ữ ố  

m i l  mà cu c s ng hi n đ i mang đ n, k  c  nh ng thách th c to l n tớ ạ ộ ố ệ ạ ế ể ả ữ ứ ớ ừ môi trường ngh  nghi p. N u rèn luy n cho ngề ệ ế ệ ười h c có đọ ược phươ  ngpháp, kĩ năng t  h c, bi t linh ho t v n d ng nh ng đi u đã h c vào th cự ọ ế ạ ậ ụ ữ ề ọ ự  

ti n thì s  t o cho h  lòng ham h c, nh  đó k t qu  h c t p s  ngày càngễ ẽ ạ ọ ọ ờ ế ả ọ ậ ẽ  

1.2.1. T  góc đ  ngừ ộ ười th yầ

a. T  h c – con đự ọ ường t  khám phá và lĩnh h i tri th c c a ngự ộ ứ ủ ười th yấ

Cô – men – xki đã t ng ca ng i: “ừ ợ D ướ i ánh m t tr i, không có ngh  nào ắ ờ ề   cao quý b ng ngh  d y h c” ằ ề ạ ọ  Cao quý không ch  b i m c tiêu giáo d cỉ ở ụ ụ  

hướng t i là nh ng cá nhân h i t : Đ c – Trí – Th  ­ M  mà quan tr ng h nớ ữ ộ ụ ứ ể ỹ ọ ơ  

là b i nhân cách và nhi t huy t c a ngở ệ ế ủ ười th y. ầ Ng ườ i th y là ng ầ ườ i “c m ầ   tay, m  ra trí óc và ch m đ n trái tim” ­ Author Unknown.  ở ạ ế Người th y th uầ ấ  

hi u, s  chia là đi m t a tinh th n cho h c trò trể ẻ ể ự ầ ọ ước “trang sách cu c đ i”:ộ ờ  

“M t ng ộ ườ i th y th c s  đ c bi t thì r t hi u bi t và nhìn th y t ầ ự ự ặ ệ ấ ể ế ấ ươ ng lai   trong đôi m t c a m i h c trò­ ắ ủ ọ ọ  Author Unknown. Không ch  c n có m t t mỉ ầ ộ ầ  

hi u bi t phong phú, m t v n tri th c v ng vàng, ngể ế ộ ố ứ ữ ười th y còn có vai tròầ  

đ nh hị ướng nh n th c, t  tậ ứ ư ưởng cho h c trò trọ ước ngưỡng c a tử ương lai. 

Ng ườ i th y là ng n n n­ “ng n n n cháy đ  soi đ ầ ọ ế ọ ế ể ườ ng cho nh ng ng ữ ườ   i khác” ­ Mustafa Kernal Ataturk. Theo quan đi m giáo d c hi n đ i, khi đ tể ụ ệ ạ ặ  

v n đ  giáo d c l y h c sinh làm trung tâm, ngấ ề ụ ấ ọ ười th y có vai trò đ nhầ ị  

hướng, d n d t đ  h c sinh khám phá, lĩnh h i tri th c. V i ý nghĩa đó,ẫ ắ ể ọ ộ ứ ớ  

Ng ườ i th y th c s  hi u bi t không b t b n b ầ ự ự ể ế ắ ạ ướ c vào ngôi nhà tri th c c a ứ ủ  

th y, mà h ầ ướ ng d n b n đ n ng ẫ ạ ế ưỡ ng c a t  duy và tri th c c a b n ủ ư ứ ủ ạ  ­ Khalil 

Gibran

Đ  d n d t h c sinh đ n v i ngể ẫ ắ ọ ế ớ ưỡng c a t  duy, tri th c, đi u ngử ư ứ ề ườ  i

th y c n là m t v n tri th c đ  l n, m t h  th ng nh ng kĩ năng linh ho t,ầ ầ ộ ố ứ ủ ớ ộ ệ ố ữ ạ  

s  sáng t o trong quá trình giáo d c. Đó “v n t  có” mà ngự ạ ụ ố ự ười th y luôn luônầ  

ph i t  tìm tòi, b i đ p trong quá trình gi ng d y. V i tiêu chí: “M i th y côả ự ồ ắ ả ạ ớ ỗ ầ  giáo là t m gấ ương t  h c và sáng t o”, ngự ọ ạ ười th y c n và r t c n khôngầ ầ ấ ầ  

ng ng t  h c, t  b i dừ ự ọ ự ồ ưỡng chuyên môn. T  h c là con đự ọ ường t  khám phá,ự  lĩnh h i tri th c c a ngộ ứ ủ ười th y. Trên c  s  đó, ngầ ơ ở ười th y b ng kh  năngầ ằ ả  khái quát, t ng h p, ch n l c nh ng tri th c phù h p, có tính liên h  đ  h cổ ợ ọ ọ ữ ứ ợ ệ ể ọ  sinh khai phá. Đây là yêu c u đ u tiên, b n ch t nh t mà ngầ ầ ả ấ ấ ười th y ph iầ ả  

nh n th c đậ ứ ược trong ho t đ ng gi ng d y. T  h c giúp ngạ ộ ả ạ ự ọ ười th y t  tinầ ự  

h n vào chuyên môn, v ng vàng h n trong vi c gi i quy t các tình hu ngơ ữ ơ ệ ả ế ố  

th c ti n. Qua t  h c, ngự ễ ự ọ ười th y tìm th y đầ ấ ược ni m say mê, nhi t huy t vàề ệ ế  

c  đ ng l c gi ng d y. M i bài d y, m i đ n v  ki n th c qua lăng kính c aả ộ ự ả ạ ỗ ạ ỗ ơ ị ế ứ ủ  

người th y có cái nhìn đa chi u, có nhi u hầ ề ề ướng ti p c n khoa h c h n. Cóế ậ ọ ơ  

th  nói, t  h c là y u t  s ng còn đ  t o nên ni m tin – trách nhi m – đamể ự ọ ế ố ố ể ạ ề ệ  

mê trong s  nghi p giáo d c c a các nhà s  ph m.ự ệ ụ ủ ư ạ

b. T  h c – bự ọ ước đ t phá phộ ương pháp, kĩ thu t t  ch c gi ng d yậ ổ ứ ả ạ

M t ngộ ười th y gi i không ph i ch  là b  bách khoa toàn th  đón đ iầ ỏ ả ỉ ộ ư ợ  

h c trò đ n đ c mà ph i là chi c la bàn ch  họ ế ọ ả ế ỉ ướng cho h c trò trong quá trìnhọ  lĩnh h i tri th c. Đ  làm trò vai trò đ nh hộ ứ ể ị ướng, d n d t, ngẫ ắ ười th y ph iầ ả  

th c s  là nh ng nhà s  ph m có kh  năng t  ch c ho t đ ng h c t p c aự ự ữ ư ạ ả ổ ứ ạ ộ ọ ậ ủ  

h c sinh. Trọ ước đây, nhà s  ph m thư ạ ường say s a t  ch c ho t đ ng h c t pư ổ ứ ạ ộ ọ ậ  

nh  m t bu i thuy t trình.   đó, ngư ộ ổ ế Ở ười th y là trung tâm, là ngầ ười rao gi ngả  

v  cái hay, cái đ p, cái cao siêu c a tri th c. H c sinh là đ c gi  l ng nghe vàề ẹ ủ ứ ọ ộ ả ắ  

ti p thu m t chi u. Lý thuy t giáo d c hi n đ i đã đ p tan quan ni m c  h uế ộ ề ế ụ ệ ạ ậ ệ ố ữ  

đó khi xây d ng mô hình: ngự ười h c ­ trung tâm; giáo viên – ngọ ười đ nhị  

hướng. Đ  thay đ i kh i trung tâm  y, nh t thi t ph i t  ch c đa d ng cácể ổ ố ấ ấ ế ả ổ ứ ạ  

lo i hình phạ ương pháp kĩ thu t d y h c tích c c. S  tác đ ng c a các phậ ạ ọ ự ự ộ ủ ươ  ngpháp, kĩ thu t này giúp h c sinh phá v  đậ ọ ỡ ượ ốc l i mòn t  duy, phát huy năngư  

l c t  thân, kh i d y tính t  giác, ch  đ ng. Đ  làm đự ự ơ ậ ự ủ ộ ể ược đi u đó đòi h iề ỏ  

người th y ph i t  tìm tòi, h c h i, th  nghi m và v n d ng nhi u phầ ả ự ọ ỏ ử ệ ậ ụ ề ươ  ngpháp kĩ thu t d y h c. Bậ ạ ọ ước tìm tòi, h c h i, th  nghi m này là đ t phá vọ ỏ ử ệ ộ ề hình th c t  ch c d y h c, là thứ ổ ứ ạ ọ ước đo kh  năng t  h c, sáng t o c a ngả ự ọ ạ ủ ườ  i

th y. V i c  g ng mang đ n nh ng lu ng gió m i trong ho t đ ng gi ngầ ớ ố ắ ế ữ ồ ớ ạ ộ ả  

d y, ngạ ười th y đã v n d ng nhi u phầ ậ ụ ề ương pháp gi ng d y cũng nh  kĩả ạ ư  thu t d y h c hi n đ i. Trong đây có th  k  t i các nhóm phậ ạ ọ ệ ạ ể ể ớ ương pháp và kĩ thu t d y h c ph  bi n nh  sau:ậ ạ ọ ổ ế ư

* Nhóm phương pháp, kĩ thu t d y h c tác đ ng vào t  duy cá nhân:ậ ạ ọ ộ ư

Các nhà s  ph m tìm tòi và v n d ng các phư ạ ậ ụ ương pháp, kĩ thu t d yậ ạ  

h c nh : “Kích não”, “tia ch p”, “b  cá”… Các kĩ thu t d y h c này thọ ư ớ ể ậ ạ ọ ưở  ngtác đ ng đ n m t đ n v  ki n th c nh  có tính liên h  đ ng đ ng v i cácộ ế ộ ơ ị ế ứ ỏ ệ ồ ẳ ớ  

ki n th c đã h c. Đ ng th i, b ng vi c v n d ng kĩ thu t đ t câu h i nh mế ứ ọ ồ ờ ằ ệ ậ ụ ậ ặ ỏ ằ  

t o nên s  tò mò, mong mu n đạ ự ố ược tìm hi u, gi i đáp c a h c sinh. ể ả ủ ọ

T m x p trong nhóm các phạ ế ương pháp và kĩ thu t d y h c có tác đ ngậ ạ ọ ộ  

đ n t  duy cá nhân là kĩ thu t “S  đ  t  duy”. S  đ  t  duy hay B n đ  tế ư ậ ơ ồ ư ơ ồ ư ả ồ ư duy (Mindmap) là phương pháp được đ a ra đ  t n d ng kh  năng ghi nh nư ể ậ ụ ả ậ  hình  nh c a b  não. Đây là cách đ  ghi nh  chi ti t, đ  t ng h p, hay đả ủ ộ ể ớ ế ể ổ ợ ể phân tích m t v n đ  ra thành m t d ng c a lộ ấ ề ộ ạ ủ ược đ  phân nhánh. Phồ ươ  ngpháp này khai thác kh  năng ghi nh  và liên h  các d  ki n l i v i nhau b ngả ớ ệ ữ ệ ạ ớ ằ  cách s  d ng màu s c, m t c u trúc c  b n đử ụ ắ ộ ấ ơ ả ược phát tri n r ng ra t  trungể ộ ừ  tâm, dùng các đường k , các bi u tẻ ể ượng, t  ng  và hình  nh theo m t b  cácừ ữ ả ộ ộ  quy t c đ n gi n, c  b n, t  nhiên và d  hi u. V i s  đ  t  duy, giáo viên cóắ ơ ả ơ ả ự ễ ể ớ ơ ồ ư  

th  t o nên s  đ n gi n hóa nh ng đ n v  ki n th c ph c t p. ể ạ ự ơ ả ữ ơ ị ế ứ ứ ạ

* Nhóm phương pháp, kĩ thu t d y h c tác đ ng đ n t  duy nhóm ậ ạ ọ ộ ế ư

Trong ho t đ ng d y h c, ngạ ộ ạ ọ ười th y c n hi u r ng: h c sinh là chầ ầ ể ằ ọ ủ 

th , là đi m kh i phát c a nhi u m i quan h  tể ể ở ủ ề ố ệ ương tác. M t trong nh ngộ ữ  

m i quan h  tố ệ ương tác c  b n chính là tơ ả ương tác gi a ngữ ườ ọi h c v i ngớ ườ  i

h c. S c m nh nhóm, s c m nh c a t p th  có th  t o nên s c m nh đ  khaiọ ứ ạ ứ ạ ủ ậ ể ể ạ ứ ạ ể  phá nh ng vùng tri th c khó. Chính vì th , đ t phá phữ ứ ế ộ ương pháp, hình th c tứ ổ 

ch c d y h c chính là cách giáo viên tìm tòi các kĩ thu t d y h c tác đ ng lênứ ạ ọ ậ ạ ọ ộ  

đ ng th i nhóm đ i tồ ờ ố ượng h c sinh. Giáo viên có th  s  d ng các kĩ thu tọ ể ử ụ ậ  

nh : chia nhóm, giao nhi m v , khăn tr i bàn… Các kĩ thu t này giúp choư ệ ụ ả ậ  giáo viên kh i d y đơ ậ ược tính đ ng đ i, kh  năng chia s  h p tác c a h cồ ộ ả ẻ ợ ủ ọ  sinh. Bên c nh đó, giáo viên có th  v n d ng hình th c d y h c d  án, xâyạ ể ậ ụ ứ ạ ọ ự  

d ng các chuyên đ  d y h c đ  h c sinh có c  h i đự ề ạ ọ ể ọ ơ ộ ược làm vi c nhóm hi uệ ệ  

qu  ả

Các hình th c, t  ch c d y h c tích c c đứ ổ ứ ạ ọ ự ượ ử ục s  d ng có hi u qu  hayệ ả  không? Đó là   khâu tìm tòi, h c h i, kh  năng v n d ng c a ngở ọ ỏ ả ậ ụ ủ ười th y. Lýầ  thuy t ch  là màu xám, ch  khi có tinh th n đ i m i, có ni m say mê t  h c thìế ỉ ỉ ầ ổ ớ ề ự ọ  

người th y m i có th  t o nên nh ng bầ ớ ể ạ ữ ước đ t phá th c s  trong s  nghi pộ ự ự ự ệ  

tr ng ngồ ười. T  h c th c s  không ch  t o nên nh ng kh  năng tích c c,ự ọ ự ự ỉ ạ ữ ả ự  ngu n năng lồ ượng tinh th n m nh m  mà còn t o nên kh  năng sáng t o d iầ ạ ẽ ạ ả ạ ồ  dào cho người th y. ầ

1.2.2. T  góc đ  ngừ ộ ườ ọi h c

Xã h i luôn v n đ ng bi n đ i không ng ng, khi nh n th c phát tri n,ộ ậ ộ ế ổ ừ ậ ứ ể  

người ta luôn nhìn nh n l i v n đ , nhi u chân giá tr  vì th  đã thay đ i. Ngàyậ ạ ấ ề ề ị ế ổ  hôm qua, nhân lo i ng i ca thuy t đ a tâm đ  ngày nay, ngạ ợ ế ị ể ười ta nh n ra r ngậ ằ  thuy t nh t tâm m i là khoa h c c a khoa h c. Ngày hôm qua, ngế ậ ớ ọ ủ ọ ười ta ng iợ  

ca vai trò trung tâm, truy n th  ki n th c ngề ụ ế ứ ười th y; ngày hôm nay, ngầ ười ta 

nh n ra r ng: ngậ ằ ườ ọi h c m i là đ i tớ ố ượng chính, là ch  th  c n t p trung,ủ ể ầ ậ  đánh th c năng l c. T  h c t  lâu đã tr  thành m t yêu c u c  b n v i ngứ ự ự ọ ừ ở ộ ầ ơ ả ớ ườ  i

h c. T  h c b ng hình th c: chu n b  bài, h c bài cũ, làm bài t p v  nhà. Vàọ ự ọ ằ ứ ẩ ị ọ ậ ề  

t t y u, k t qu  s n ph m đ u ra c a giáo d c cũng ph  thu c m t ph nấ ế ế ả ả ẩ ầ ủ ụ ụ ộ ộ ầ  đóng góp đáng k  c a ho t đ ng t  h c. Xem xét các kh  năng t  h c c aể ủ ạ ộ ự ọ ả ự ọ ủ  

ngườ ọi h c có th  th y các c p đ  kh  năng t  h c c a h c sinh nh  sau:ể ấ ấ ộ ả ự ọ ủ ọ ư

a. T  h c nh  m t yêu c u b t bu cự ọ ư ộ ầ ắ ộ

T  h c là m t yêu c u mang tính b t bu c trự ọ ộ ầ ắ ộ ước h t   ph m vi l pế ở ạ ớ  

h c. Khi ngọ ườ ọi h c ch u s  giám sát c a giáo viên thông qua các ho t đ ngị ự ủ ạ ộ  chuy n giao bài t p v  nhà, ki m tra vi c h c bài, làm bài   nhà. Khi đó, ho tể ậ ề ể ệ ọ ở ạ  

đ ng t  h c mang tính b t bu c. H c sinh mu n hoàn thành nhi m v  h cộ ự ọ ắ ộ ọ ố ệ ụ ọ  

t p, b t bu c ph i t  h c, t  chu n b  bài   nhà. Dù v y nh ng đây v n làậ ắ ộ ả ự ọ ự ẩ ị ở ậ ư ẫ  

bướ ự ọ ơ ảc t  h c c  b n nh t c a h c sinh trên gh  nhà trấ ủ ọ ế ường

H c sinh th c hi n bọ ự ệ ướ ự ọc t  h c nh  m t yêu c u b t bu c khi c mư ộ ầ ắ ộ ả  

th y s  b c thi t c a vi c t  h c. T  h c đ  hoàn thành nhi m v  h c t p,ấ ự ứ ế ủ ệ ự ọ ự ọ ể ệ ụ ọ ậ  

t  h c đ  không b  t t h u so v i t p th  T  h c khi c m th y b  thôi thúcự ọ ể ị ụ ậ ớ ậ ể ự ọ ả ấ ị  

b i m t mong mu n ho c s  đánh giá, nhìn nh n c a th y cô, b n bè. Bở ộ ố ặ ự ậ ủ ầ ạ ướ  c

t  h c nh  v y đã b t đ u m  ra b n l  c a c p đ  t  h c ti p theo – t  h cự ọ ư ậ ắ ầ ở ả ề ủ ấ ộ ự ọ ế ự ọ  

nh  m t s  ch  đ ng. ư ộ ự ủ ộ

b. T  h c nh  m t s  ch  đ ng, kh i d y h ng thú, đam mê ự ọ ư ộ ự ủ ộ ơ ậ ứ

T  h c trong ý th c ch  đ ng b t ngu n t  vi c h c sinh đã b t đ uự ọ ứ ủ ộ ắ ồ ự ệ ọ ắ ầ  

v i vi c t  tìm hi u, khám phá, gi i quy t các yêu c u c  b n c a bài h c.ớ ệ ự ể ả ế ầ ơ ả ủ ọ  Khi đã tìm hi u sâu h n, có s  hi u bi t và đ t để ơ ự ể ế ạ ược k t qu  và s  ghi nh nế ả ự ậ  

c a th y cô, b n bè, khi đó có m t ngu n năng lủ ầ ạ ộ ồ ượng tinh th n thôi thúc cáầ  nhân ti p t c t  h c. T  h c lúc này tr  thành mong mu n, t  nguy n.ế ụ ự ọ ự ọ ở ố ự ệ

Ch  đ ng t  h c tr  thành ni m h ng thú, đam mê t  khám phá, h củ ộ ự ọ ở ề ứ ự ọ  

h i. H c sinh t  vi c đ n thu n gi i m t bài toán Hình h c, t  ni m vui, sỏ ọ ừ ệ ơ ầ ả ộ ọ ừ ề ự 

nh  nhõm khi hoàn thành bài t p l i say mê tìm ra nh ng hẹ ậ ạ ữ ướng gi i khác.ả  Càng say s a tìm l i gi i, h c sinh l i càng c ng c  thêm ni m yêu thích v iư ờ ả ọ ạ ủ ố ề ớ  môn h c. ọ

c. T  h c nh  m t thói quen, kĩ năngự ọ ư ộ

Khi đã say mê, yêu thích và t  nguy n tìm tòi, h c h i, h c sinh nh nự ệ ọ ỏ ọ ậ  

th c đứ ượ ự ọc t  h c nh  m t nhu c u t  thân. Ho t đ ng t  h c di n ra thư ộ ầ ự ạ ộ ự ọ ễ ườ  ngxuyên, liên t c, có k  ho ch và có cách th c th c hi n c  th  Khi đó, t  h cụ ế ạ ứ ự ệ ụ ể ự ọ  

tr  thành m t thói quen tích c c. Thói quen trở ộ ự ước khi tìm hi u m t đ n vể ộ ơ ị 

ki n th c c n tìm ki m, thu th p thông tin; thói quen trong quá trình khámế ứ ầ ế ậ  phá, hình thành tri th c liên t c t  duy, tìm tòi nh ng hứ ụ ư ữ ướng đi m i; thói quenớ  sau khi ti p c n tri th c là t  mình luy n t p. ế ậ ứ ự ệ ậ

T ng h p nh ng thói quen trong quá trình t  h c t o thành h  th ng cácổ ợ ữ ự ọ ạ ệ ố  

kĩ năng c n thi t c a h c sinh – kĩ năng t  h c. Kĩ năng t  h c là h  th ngầ ế ủ ọ ự ọ ự ọ ệ ố  các năng l c, kh  năng gi i quy t v n đ  linh ho t, nhu n nhuy n mà qua đó,ự ả ả ế ấ ề ạ ầ ễ  

ngườ ọi h c có th  v n d ng trong nh ng hoàn c nh khác nhau. Có kĩ năng tể ậ ụ ữ ả ự 

h c, ngọ ườ ọi h c không ch  ch  đ ng, tích c c, t  giác trong h c t p mà cònỉ ủ ộ ự ự ọ ậ  

ch  đ ng t  giác ngoài đ i s ng. ủ ộ ự ờ ố

1.2.3. M t s  cách th c phát huy năng l c t  h c   h c sinhộ ố ứ ự ự ọ ở ọ

Nh  đã phân tích, t  h c là năng l c c n thi t c n phát tri n   cư ự ọ ự ầ ế ầ ể ở ả 

ngườ ại d y và ngườ ọi h c. Song nhìn t  b n ch t c a ho t đ ng giáo d c, từ ả ấ ủ ạ ộ ụ ừ 

vi c xác đ nh đ i tệ ị ố ượng trung tâm, ch  th  c a ho t đ ng d y h c, xin đủ ể ủ ạ ộ ạ ọ ượ  c

đ a ra m t s  cách th c phát huy năng l c t  h c đ i v i h c sinh nh  sau:ư ộ ố ứ ự ự ọ ố ớ ọ ư

* Xây d ng đ ng c  h c t p cho h c sinh ự ộ ơ ọ ậ ọ

Đ  vi c t  h c tr  thành nhu c u t  thân c a m i h c sinh, giáo viênể ệ ự ọ ở ầ ự ủ ỗ ọ  

c n hình thành   h c sinh đ ng c  h c t p. Đó là đ ng l c, là đích đ n, làầ ở ọ ộ ơ ọ ậ ộ ự ế  

hướng ph n đ u đ  h c sinh vấ ấ ể ọ ươn lên, vượt khó trong h c t p. Xây d ngọ ậ ự  

đ ng c  h c t p b t ngu n t  vi c tăng cộ ơ ọ ậ ắ ồ ừ ệ ường h ng thú h c t p cho h cứ ọ ậ ọ  sinh Trong quá trình d y h c ngạ ọ ười giáo viên c n làm cho b  não c a h cầ ộ ủ ọ  sinh luôn đ t trong tình tr ng mong mu n hi u bi t, làm cho h c sinh h ngặ ạ ố ể ế ọ ứ  thú khi h c. Đ  làm đọ ể ược đi u này giáo viên c n ph i:ề ầ ả

­ Làm cho h c sinh ý th c đọ ứ ược là h  c n ph i h c, th y đọ ầ ả ọ ấ ượ ằc r ng mình 

th c s  đang thi u tri th c m i, c m nh n đự ự ế ứ ớ ả ậ ượ ực s  thi u h t s  là m t y uế ụ ẽ ộ ế  

t  kích thích h c sinh tìm ki m m t s  cân đ i m i, th a mãn nhu c u hi uố ọ ế ộ ự ố ớ ỏ ầ ể  

bi t c a mình.ế ủ

­ Giáo viên ph i kh i d y   ngả ơ ậ ở ườ ọi h c m t s  h ng thú th c s , mu n làmộ ự ứ ự ự ố  

đi u này thì giáo viên ph i t o ra đề ả ạ ược tình hu ng th c s  có v n đ , có ýố ự ự ấ ề  nghĩa v i h c sinh, làm cho h c sinh mu n t  mình tìm ra gi i pháp đ  gi iớ ọ ọ ố ự ả ể ả  quy t v n đ ế ấ ề

* C n có nh ng h ầ ữ ướ ng d n mang tính chi ti t c  th  v  ph ẫ ế ụ ể ề ươ ng pháp t ự  

h c ọ    Giáo viên c n b t đ u hầ ắ ầ ướng d n t  h c t  nh ng vi c làm đ n gi nẫ ự ọ ừ ữ ệ ơ ả  mang tính b t bu c s  đ ng nh : Đ c sách giáo khoa, tr  l i câu h i sách giáoắ ộ ơ ẳ ư ọ ả ờ ỏ  khoa đ n các yêu c u khó h n nh : t p đ t câu h i và tr  l i câu h i, thuế ầ ơ ư ậ ặ ỏ ả ờ ỏ  

th p thông tin, x  lý thông tin, t ng h p khái quát, rút ra k t lu n… B ngậ ử ổ ợ ế ậ ằ  

cách đó, giáo viên d n d n hình thành cho h c sinh thói quen, kĩ năng t  h cầ ầ ọ ự ọ  cho riêng mình. 

Song song v i đó, giáo viên c n ớ ầ hướng d n h c sinh ch n l c t  li u,ẫ ọ ọ ọ ư ệ  tình hu ng liên quan đ n n i dung bài h cố ế ộ ọ  qua các kênh thông tin đ i chúngạ  

ho c qua th c t  đ i s ng phù h p v i b  môn.ặ ự ế ờ ố ợ ớ ộ

           Ngày nay, các đi u ki n thông tin r t thu n l i, h c sinh r t nhanhề ệ ấ ậ ợ ọ ấ  

nh y, giáo viên có th  khuy n khích h c sinh thu th p tài li u, tình hu ng liênạ ể ế ọ ậ ệ ố  quan đ n n i dung bài h c. Đây cũng là bế ộ ọ ước đ u tiên t p dầ ậ ượt cho các em nghiên c u khoa h c, rèn cho các em tinh th n làm vi c khoa h c, giáo viên cóứ ọ ầ ệ ọ  

th  đ nh hể ị ướng h c sinh thu th p tài li u b ng cách sau:ọ ậ ệ ằ

+ Hướng d n h c sinh ch n l c t  li u t ng bài h c, ti t h c ho c theo chẫ ọ ọ ọ ư ệ ừ ọ ế ọ ặ ủ 

đ ề

+ C n hầ ướng d n h c sinh các đ a ch  tin c y đ  tìm t  li u.ẫ ọ ị ỉ ậ ể ư ệ

+ Nên   khuy n   khích   h c   sinh   tìm   nh ng   t   li u,   tình   hu ng     t ng   đ aế ọ ữ ư ệ ố ở ừ ị  

phương c  th  n i h c sinh sinh s ng.ụ ể ơ ọ ố

+ Hướng d n h c sinh cách ghi chép, đánh d u đ u m c các thông tin quanẫ ọ ấ ầ ụ  

tr ng. B ng vi c làm này, giáo viên có th  giúp cho h c sinh cách l u tr  tọ ằ ệ ể ọ ư ữ ư 

li u đ  ph c v  cho nh ng m c tiêu khác. ệ ể ụ ụ ữ ụ

Nh ng t  li u mà các em tìm đữ ư ệ ượ ẽc s  là nh ng minh ch ng s ng đ ngữ ứ ố ộ  làm cho gi  h c tr  nên th c t  h n. H n n a, các em s  ph n kh i, t  tin khiờ ọ ở ự ế ơ ơ ữ ẽ ấ ở ự  khi n th c mà mình thu th p đế ứ ậ ược th y cô  ng d ng vào bài h c, đầ ứ ụ ọ ược các 

b n trong l p phân tích, m  x  tr  thành nh ng ki n th c s ng đ ng. ạ ớ ổ ẻ ở ữ ế ứ ố ộ

* T  ch c cho h c sinh tích c c ho t đ ng theo nhóm ổ ứ ọ ự ạ ộ

      Đây là gi i pháp nh m b o đ m quá trình h c t p di n ra tích c c vàả ằ ả ả ọ ậ ễ ự  

hi u qu  Thông qua đó, làm cho vi c h c c a h c sinh tr  nên linh ho t,ệ ả ệ ọ ủ ọ ở ạ  không máy móc, đ ng th i s  d ng t i đa các ngu n l c d y h c và t oồ ờ ử ụ ố ồ ự ạ ọ ạ  không gian ho t đ ng đa d ng,ạ ộ ạ  tho i mái, tràn đ y năng lả ầ ượng. Môi trườ  ng

h c t p theo nhóm s  t o c  h i giúp h c sinh t  nghiên c u, t  b c l  đọ ậ ẽ ạ ơ ộ ọ ự ứ ự ộ ộ ể 

th  hi n năng l c và k t qu  nghiên c u c a cá nhân. Nh  vi c th o lu nể ệ ự ế ả ứ ủ ờ ệ ả ậ  

gi a các thành viên trong nhóm k t h p v i vi c th o lu n toàn l p mà ki nữ ế ợ ớ ệ ả ậ ớ ế  

th c thu đứ ược c a h c sinh b t ph n ch  quan, phi n di n, làm tăng thêmủ ọ ớ ầ ủ ế ệ  tính khách quan, khoa h c. Qua vi c h p tác gi a các h c sinh mà ki n th cọ ệ ợ ữ ọ ế ứ  

tr  nên sâu s c, b n v ng, d  nh  Ngoài ra h c t p theo nhóm k t h p v iở ắ ề ữ ễ ớ ọ ậ ế ợ ớ  

th o lu n toàn l p còn giúp các em phát tri n ý th c làm vi c t p th , phátả ậ ớ ể ứ ệ ậ ể  huy trí tu  t p th , phát huy tính tích c c h c t p, năng l c t  h c, năng l cệ ậ ể ự ọ ậ ự ự ọ ự  

t  ch c, qu n lý, t  qu n c a h c. ổ ứ ả ự ả ủ ọ

Phát tri n năng l c t  h c là hình thành cho các em lòng say mê h c h i,ể ự ự ọ ọ ỏ  năng l c đ c l p suy nghĩ, t  duy sáng t o. Giáo viên ph i luôn c  g ng t oự ộ ậ ư ạ ả ố ắ ạ  cho h c sinh m t ý th c t  giác h c t p, m t phọ ộ ứ ự ọ ậ ộ ương pháp t  h c, t  c ngự ọ ự ủ  

c , phát tri n ki n th c trố ể ế ứ ước và sau gi  h c. B ng cách này, qua bài h c,ờ ọ ằ ọ  giáo viên có th  hình thành cho h c sinh m t s  k  năng t  h c nh  k  năngể ọ ộ ố ỹ ự ọ ư ỹ  thu th p t  li u, hình  nh minh h a, k  năng  ng d ng ki n th c đã h c vàoậ ư ệ ả ọ ỹ ứ ụ ế ứ ọ  

th c ti n… Đây chính là n n móng v ng ch c giúp các em h c t p t t h nự ễ ề ữ ắ ọ ậ ố ơ  trong trường Đ i h c ho c các em v n có th  t  mình h c h i, nghiên c u,ạ ọ ặ ẫ ể ự ọ ỏ ứ  

c p nh t ki n th c khi không có đi u ki n h c ti p. Có nh  v y th  h  trậ ậ ế ứ ề ệ ọ ế ư ậ ế ệ ẻ 

m i có đ  b n lĩnh đ  v ng tin bớ ủ ả ể ữ ước vào đ i đ i m t v i s  thay đ i c aờ ố ặ ớ ự ổ ủ  

cu c s ng.ộ ố

CHƯƠNG 2:

T  H C – T  LÝ THUY T SOI CHI U VÀO TH C TI NỰ Ọ Ừ Ế Ế Ự Ễ

2.1. TH C TR NG T  H C TRONG NHÀ TRỰ Ạ Ự Ọ ƯỜNG PH  THÔNGỔ

V n đ  t  h c t  lâu đã tr  thành yêu c u s ng còn trong nhà trấ ề ự ọ ừ ở ầ ố ườ  ng

ph  thông. “ổ M i th y cô là m t t m g ỗ ầ ộ ấ ươ ng t  h c và sáng t o ự ọ ạ ” vì nh  c  thư ố ủ 

tướng Ph m Văn Đ ng đã nói: “ạ ồ D y h c là ngh  cao quý nh t trong nh ng ạ ọ ề ấ ữ   ngh  cao quý, sáng t o nh t trong nh ng ngh  sáng t o ề ạ ấ ữ ề ạ ”. Đ  t o nên nh ngể ạ ữ  con người có ý th c, v n d ng tri th c k  năng, k  x o, con ngứ ậ ụ ứ ỹ ỹ ả ườ ộ ậ  i đ c l p,

t  ch  và sáng t o, đáp  ng nhu c u ngày càng cao c a s  nghi p xây d ngự ủ ạ ứ ầ ủ ự ệ ự  

xã h i m i, ngộ ớ ười th y t t y u ph i t  h c. Đ i v i h c sinh, t  h c trongầ ấ ế ả ự ọ ố ớ ọ ự ọ  nhà trường ph  thông là nh ng bổ ữ ước đi đ u tiên trên hành trình khám phá bi nầ ể  tri th c mênh mông c a nhân lo i. ứ ủ ạ

Tuy nhiên, m t th c tr ng đáng báo đ ng hi n nay là t  h c v n ch aộ ự ạ ộ ệ ự ọ ẫ ư  

được quan tâm đúng m c, ho c tr  nên bi n tứ ặ ở ế ướng. H c sinh ít có nhu c u tọ ầ ự 

h c nh  m t thói quen, m t đam mê mà ch  y u t  h c qua m t nhi m vọ ư ộ ộ ủ ế ự ọ ộ ệ ụ 

h c t p đã đọ ậ ược giáo viên chuy n giao trể ước đó. T  h c trự ọ ước khi h c bài, tọ ự 

h c khi h c trên l p, t  h c sau khi h c bài không còn hi u qu  v i nhi uọ ọ ớ ự ọ ọ ệ ả ớ ề  hình th c bi n tứ ế ướng. H c sinh làm bài t p v  nhà ch ng đ i, chu n b  bàiọ ậ ề ố ố ẩ ị  

đ i phó; ch a có s  đ u t  th i gian th c s ; v i vi c thu th p thông tin, h cố ư ự ầ ư ờ ự ự ớ ệ ậ ọ  sinh ch  c n m t cú nh p chu t, m t thao tác trên chi c smart phone là có thỉ ầ ộ ắ ộ ộ ế ể 

có hàng trăm thông tin hay có, d  có, giá tr  có và vô giá tr  cũng có. Đôi khi, tở ị ị ự 

h c ch  di n ra th c s  khi có ho t đ ng d  gi , thăm l p hay khi giáo viênọ ỉ ễ ự ự ạ ộ ự ờ ớ  phát đ ng các chộ ương trình d y h c d  án. Tuy nhiên, sau khi ti t h c qua đi,ạ ọ ự ế ọ  

h c sinh l i tr  v  v i n p h c cũ, nh n th c cũ: Ng i nghe gi ng – ghi chépọ ạ ở ề ớ ế ọ ậ ứ ồ ả  

và c  g ng ghi nh  càng nhi u, càng lâu càng t t. Bên c nh đó, nhi u h cố ắ ớ ề ố ạ ề ọ  sinh còn có tâm lý “Chán h c”, coi vi c h c là “vô b ”. Hi n tọ ệ ọ ổ ệ ượng đó di n raễ  khi h c sinh tham gia kinh doanh Online, tham gia các ho t đ ng gi i trí ho cọ ạ ộ ả ặ  

m i mê yêu thích, sùng bái các th n tả ầ ượng… 

Người giáo viên đôi khi cũng b  nh ng gu ng quay c a các ho t đ ngị ữ ồ ủ ạ ộ  chuyên môn mà sao nhãng ý th c t  h c. T  h c là m t quá trình, c n kiên trì,ứ ự ọ ự ọ ộ ầ  

c n b n b , ph i làm sao đ  h c sinh t  vi c b t bu c th c hi n đ n có nhuầ ề ỉ ả ể ọ ừ ệ ắ ộ ự ệ ế  

c u t  h c, thích thú t  h c và hình thành thói quen t  h c thì l i càng khôngầ ự ọ ự ọ ự ọ ạ  

d  Đ  hình thành năng l c t  h c c a h c sinh, giáo viên ph i th c s  kiênễ ể ự ự ọ ủ ọ ả ự ự  trì, tránh tâm lý nóng v i, tính ch  quan, áp đ t, ph i g t b  t  tộ ủ ặ ả ạ ỏ ư ưởng “nh iồ  nhét ki n th c” đ  hế ứ ể ướng t i m c tiêu l n h n là tính đ c l p, t  ch  c aớ ụ ớ ơ ộ ậ ự ủ ủ  

h c sinh. Đ i m t v i nh ng v n đ  đó, nhi u giáo viên v n còn ng i ng n,ọ ố ặ ớ ữ ấ ề ề ẫ ạ ầ  

ch a dám m nh d n phát huy năng l c t  h c c a h c sinh ho c có phát tri nư ạ ạ ự ự ọ ủ ọ ặ ể  

mô hình t  h c xong ch a có tính b n b , lâu dài.ự ọ ư ề ỉ

Nguyên nhân t  h c v n ch a đự ọ ẫ ư ược phát huy, ch a kh i d y đư ơ ậ ượ  c

ni m ham thích là do s  tác đ ng tiêu c c c a Khoa h c công ngh  hi n đ i.ề ự ộ ự ủ ọ ệ ệ ạ  Khi h c sinh ch a đi u khi n, ki m soát đọ ư ề ể ể ược hành vi c a mình trủ ước nh ngữ  cám d  c a m ng xã h i, internet… Khi giáo viên ph i đ i m t v i s  tácỗ ủ ạ ộ ả ố ặ ớ ự  

đ ng c a n n kinh t  th  trộ ủ ề ế ị ường, áp l c chuyên môn, áp l c cu c s ng làự ự ộ ố  

nh ng s i dây vô hình trói bu c kh  năng sáng t o và t  h c b n b  c aữ ợ ộ ả ạ ự ọ ề ỉ ủ  

người th y. ầ

2.2. TH C TR NG T  H C TRONG B  MÔN NG  VĂNỰ Ạ Ự Ọ Ộ Ữ

Ng  Văn là m t trong nh ng b  môn quan tr ng, b t bu c đữ ộ ữ ộ ọ ắ ộ ược đ aư  vào gi ng d y   nhà trả ạ ở ường ph  thông. D y Văn, d y ch , d y Ngổ ạ ạ ữ ạ ười. H cọ  Văn là h c cái hay, cái đ p, h c cách c m th  X a nay, nh c t i d y Văn vàọ ẹ ọ ả ụ ư ắ ớ ạ  

h c Văn ngọ ười ta thường nghĩ t i nh ng gi  gi ng Văn mớ ữ ờ ả ượt mà, làm say 

đ m lòng ngắ ười hay nh ng bài văn hay giàu c m xúc c a h c trò. Th  nh ng,ữ ả ủ ọ ế ư  

đ  hi u Văn, d y Văn và h c Văn thì c  ngể ể ạ ọ ả ườ ại d y và ngườ ọi h c ph i t oả ạ  cho mình m t n n t ng ki n th c, m t v n t  phong phú. Đi u đó ch  có thộ ề ả ế ứ ộ ố ừ ề ỉ ể 

có được thông qua con đường t  h c. ự ọ

Đ i v i giáo viên, t  h c m  ra kh  năng t  b i dố ớ ự ọ ở ả ự ồ ưỡng chuyên môn, 

đ i m i phổ ớ ương pháp và hình th c t  ch c d y h c, t o nên không khí sôi n iứ ổ ứ ạ ọ ạ ổ  trong các gi  h c. Tuy h u h t giáo viên tr c ti p đ ng l p b  môn Ng  vănờ ọ ầ ế ự ế ứ ớ ộ ữ  

đã có ý th c và đi vào đ i m i phứ ổ ớ ương pháp d y – h c nh ng vi c th c hi nạ ọ ư ệ ự ệ  đôi lúc còn mang tính ch t hình th c, ho c m t b  ph n th y cô giáo qua m tấ ứ ặ ộ ộ ậ ầ ộ  

th i gian đ i m i phờ ổ ớ ương pháp d y ­ h c thì quay tr  l i v i phạ ọ ở ạ ớ ương pháp 

d y h c cũ. Lí do c a th c t i này là th i gian và công s c cho vi c chu n bạ ọ ủ ự ạ ờ ứ ệ ẩ ị 

m t gi  d y h c theo phộ ờ ạ ọ ương pháp m i là quá nhi u, v  l i c n ph i có sớ ề ả ạ ầ ả ự 

ph i h p tích c c c a ngố ợ ự ủ ười h c thì gi  d y theo phọ ờ ạ ương pháp m i m iớ ớ  

thành công. Nhi u giáo viên hi n nay v n còn dùng phề ệ ẫ ương pháp d y h cạ ọ  theo m t chi u: th y gi ng, trò l ng nghe, ghi nh  và bi t nh c l i đúngộ ề ầ ả ắ ớ ế ắ ạ  

nh ng đi u th y gi ng là đ  Th y giáo ch  đ ng cung c p ki n th c choữ ề ầ ả ủ ầ ủ ộ ấ ế ứ  

h c sinh, áp đ t nh ng kinh nghi m, hi u bi t, cách c m, cách nghĩ c a mìnhọ ặ ữ ệ ể ế ả ủ  

đ n h c sinh. Nhi u giáo viên ch a chú tr ng đ n vi c ti p thu, v n d ngế ọ ề ư ọ ế ệ ế ậ ụ  

ki n th c c a h c sinh cũng nh  vi c ch  ra cho ngế ứ ủ ọ ư ệ ỉ ườ ọi h c m t con độ ườ  ngtích c c, ch  đ ng đ  thu nh n ki n th c. Do đó, có nh ng gi  d y đự ủ ộ ể ậ ế ứ ữ ờ ạ ượ  cgiáo viên ti n hành nh  m t gi  di n thuy t, m t chi u, ch a phát huy đế ư ộ ờ ễ ế ộ ề ư ượ  ctính ch  đ ng, tích c c c a h c sinh trong vi c khám phá, lĩnh h i tri th c. Vìủ ộ ự ủ ọ ệ ộ ứ  

v y gi  h c tác ph m văn chậ ờ ọ ẩ ương v n ch a thu hút đẫ ư ượ ực s  chú ý và c ngộ  tác c a ngủ ườ ọi h c, gây cho m t b  ph n h c sinh t  ra bàng quan, th    v iộ ộ ậ ọ ỏ ờ ơ ớ  văn chương.  Nguyên nhân c a hi n tủ ệ ượng này là do s  tác đ ng c a các y uự ộ ủ ế  

t  nh : áp l c t  chuyên môn, kh i lố ư ự ừ ố ượng công vi c tệ ương đ i nhi u, giáoố ề  viên xoay vòng v i vi c so n bài – ch m bài – tr  bài và các ho t đ ng khácớ ệ ạ ấ ả ạ ộ  theo quy đ nh c a ngành. Giáo viên Ng  Văn ph i cáng kh i lị ủ ữ ả ố ượng chuyên môn l n v i ba phân môn: Đ c Văn – Làm Văn – Ti ng Vi t. D y h c theoớ ớ ọ ế ệ ạ ọ  đúng chu n ki n th c kĩ năng, phát huy năng l c ngẩ ế ứ ự ườ ọi h c… trong b i c nhố ả  

nh  v y là m t thách th c đ i v i ngư ậ ộ ứ ố ớ ười giáo viên. 

Đ i v i h c sinh, t  h c m  ra kh  năng đánh th c h ng thú, ham h cố ớ ọ ự ọ ở ả ứ ứ ọ  

h i, t  đó hình thành thói quen, kĩ năng t  h c khi ti p c n v i m i v n đ ỏ ừ ự ọ ế ậ ớ ọ ấ ề  Tuy nhiên, h c sinh đa ph n v n còn th  đ ng trong các gi  h c Ng  Văn.ọ ầ ẫ ụ ộ ờ ọ ữ  Các em không quan tâm đ n các ho t đ ng đ  t  tìm đ n tri th c mà quenế ạ ộ ể ự ế ứ  nghe, quen chép, ghi nh  và tái hi n l i m t cách máy móc, r p khuôn nh ngớ ệ ạ ộ ậ ữ  

gì mà giáo viên đã gi ng. V i tâm lý h c đ  thi, không t  tin v i ki n th c màả ớ ọ ể ự ớ ế ứ  mình t  thu n p, h c sinh không dám b t phá, sáng t o, dám th  hi n chínhự ạ ọ ứ ạ ể ệ  

ki n c a mình. Đi u này đã làm tri t tiêu óc sáng t o, suy nghĩ c a ngế ủ ề ệ ạ ủ ườ  i

h c, bi n ngọ ế ườ ọi h c thành người quen suy nghĩ, di n đ t b ng ý vay mễ ạ ằ ượ  n,

l i s n có, thành ngờ ẵ ười nô l  c a sách v  Không tin tệ ủ ở ưởng b n thân, khôngả  

m nh d n khám phá tri th c do đó nhi u h c sinh quen d a vào văn m u, h cạ ạ ứ ề ọ ự ẫ ọ  thu c lòng đ  cộ ề ương m t cách máy móc, ho c sao chép trên m ng nh ng bàiộ ặ ạ ữ  văn m u, nh ng l i văn hay và coi đó nh ng kim ch  nam c a mình. Th c tẫ ữ ờ ư ỉ ủ ự ế này đã và đang di n ra ph  bi n làm m t đi kh  năng t  ch , tích c c c a h cễ ổ ế ấ ả ự ủ ự ủ ọ  sinh. H c sinh không hào h ng v i vi c t  h c môn Ng  Văn nói chung vàọ ứ ớ ệ ự ọ ữ  phân môn Đ c Văn nói riêng. M t vài cá nhân h c sinh có ý th c ph n bi n,ọ ộ ọ ứ ả ệ  

có tinh th n t  h c, tìm tòi sáng t o song nhi u phát hi n, tìm tòi m i m  c aầ ự ọ ạ ề ệ ớ ẻ ủ  

h c sinh đọ ược trình bày mà không đúng v i nh ng gì giáo viên đã đ c đớ ữ ọ ượ  c,

đã nghiên c u thì không đứ ược ghi nh n, th m chí là bác b  ý ki n đó làm choậ ậ ỏ ế  

ngườ ọi h c nh t chí trong vi c phát bi u c m nh n v  tác ph m văn h cụ ệ ể ả ậ ề ẩ ọ

2.3. T  H C – CON ĐỰ Ọ ƯỜNG D N D T H C SINH KHÁM PHÁ TRIẪ Ắ Ọ  

TH C TRONG GI  H C NG  VĂN (V N D NG QUA VI C GI NGỨ Ờ Ọ Ữ Ậ Ụ Ệ Ả  

D Y BÀI: “V I VÀNG” – XUÂN DI U)Ạ Ộ Ệ

2.3.1. M T S  Đ C ĐI M C A VĂN B N BÀI TH  “V I VÀNG” Ộ Ố Ặ Ể Ủ Ả Ơ Ộ

Thi ph m “V i vàng” c a nhà th  Xuân Di u đẩ ộ ủ ơ ệ ược đ a vào chư ươ  ngtrình Ng  Văn 11 thu c phân môn Đ c Văn. M t văn b n Đ c Văn đữ ộ ọ ộ ả ọ ược bố trí d y trong chạ ương trình Ng  Văn thữ ường c u trúc mô hình khám phá triấ  

th c t  c  b n đ n nâng cao, t  nh n bi t đ n thông hi u, v n d ng cao. Cứ ừ ơ ả ế ừ ậ ế ế ể ậ ụ ụ 

th :ể

­ C p đ  nh n bi t: Đấ ộ ậ ế ược th  hi n trong ph n Ti u d n, cung c p tri th c cể ệ ầ ể ẫ ấ ứ ơ 

b n v  tác gi , tác ph m. M t b n ti u s  tóm t t đả ề ả ẩ ộ ả ể ử ắ ược cung c p cho ngấ ườ  i

h c th y đọ ấ ược cái nhìn khái quát v  cu c đ i, s  nghi p c a tác gi  ề ộ ờ ự ệ ủ ả

­ C p đ  thông hi u: Đấ ộ ể ược th  hi n thông qua ho t đ ng đ c, suy ng m vănể ệ ạ ộ ọ ẫ  

b n; lý gi i cách s  d ng các y u t  ngôn ng , bi n pháp ngh  thu t và n iả ả ử ụ ế ố ữ ệ ệ ậ ộ  dung, t  tư ưởng c a văn b n. Văn b n bài th  cùng nh ng chú gi i và hủ ả ả ơ ữ ả ệ 

th ng các câu h i hố ỏ ướng d n h c bài chính là g i ý cho h c sinh trong c p đẫ ọ ợ ọ ấ ộ này

­ C p đ  v n d ng/ v n d ng cao: Th  hi n trong ph n Luy n t p v i cácấ ộ ậ ụ ậ ụ ể ệ ầ ệ ậ ớ  câu h i nâng cao ho c do chính giáo viên đ t ra đ  h c sinh luy n t p. ỏ ặ ặ ể ọ ệ ậ

Đ  có th  lĩnh h i văn b n bài th  “V i vàng”, khi n văn b n văn h cể ể ộ ả ơ ộ ế ả ọ  

tr  thành tác ph m văn h c th c th  trong lòng ngở ẩ ọ ự ụ ườ ọi đ c thì nh t thi t vi cấ ế ệ  

d y h c văn b n ph i đ m b o các bạ ọ ả ả ả ả ước đ c hi u nh  sau: ọ ể ư

Bước 1: Đ c ­ hi u t ng ngôn tọ ể ầ ừ: Hi u để ược các t  khó, t  l , các phép tuừ ừ ạ  

t , hình  nh  Khi đ c văn b n c n hi u đừ ả ọ ả ầ ể ược các di n đ t, n m b t m chễ ạ ắ ắ ạ  văn xuyên su t t  câu trố ừ ước đ n câu sau, t  ý này chuy n sang ý khác, đ cế ừ ể ặ  

bi t phát hi n ra m ch ng m – m ch hàm  n, t  đó m i phát hi n ra ch tệ ệ ạ ầ ạ ẩ ừ ớ ệ ấ  văn. B i th , c n đ c kĩ m i phát hi n ra nh ng đ c đi m khác thở ế ầ ọ ớ ệ ữ ặ ể ường, thú 

v ị

Bước 2: Đ c ­ hi u t ng hình tọ ể ầ ượng ngh  thu t:  ệ ậ Hình tượng trong văn 

b n văn h c hàm ch a nhi u ý nghĩa. Đ c ­ hi u hình tả ọ ứ ề ọ ể ượng ngh  thu t c aệ ậ ủ  văn b n văn h c đòi h i ngả ọ ỏ ườ ọi đ c ph i bi t tả ế ưởng tượng, bi t “c  th  hóa”ế ụ ể  các tình c nh đ  hi u nh ng đi u mà ngôn t  ch  có th  bi u đ t khái quát.ả ể ể ữ ề ừ ỉ ể ể ạ  

Đ c ­ hi u hình tọ ể ượng ngh  thu t còn đòi h i phát hi n ra nh ng mâu thu nệ ậ ỏ ệ ữ ẫ  

ti m  n trong đó và hi u đề ẩ ể ượ ực s  lôgic bên trong c a chúng.ủ

Bước 3: Đ c ­ hi u t ng hàm nghĩa, t  tọ ể ầ ư ưởng, tình c m c a tác giả ủ ả trong văn b n văn h c:ả ọ  Đ c đ  phát hi n đọ ể ệ ượ ư ưởc t  t ng, tình c m c a nhàả ủ  văn   n   ch a   trong   văn   b n   Tuy   nhiên   t   tẩ ứ ả ư ưởng,   tình   c m   c a   tác   giả ủ ả trong văn b n Văn hả ọc thường không tr c ti p nói ra b ng l i. Chúng thự ế ằ ờ ườ  ng

được th  hi n   gi a l i, ngoài l i, vì th  ngể ệ ở ữ ờ ờ ế ười ta đ c – hi u t  tọ ể ư ưởng tác 

ph m b ng cách k t h p ngôn t  và phẩ ằ ế ợ ừ ương th c bi u hi n hình tứ ể ệ ượng

M t khác, văn b n “V i vàng” còn mang đ c đi m c a th  lo i th  trặ ả ộ ặ ể ủ ể ạ ơ ữ tình. Th  nói chung và th  tr  tình nói riêng là “hình th c sáng tác văn h c,ơ ơ ữ ứ ọ  

ph n ánh cu c s ng, th  hi n nh ng tâm tr ng, nh ng c m xúc m nh mả ộ ố ể ệ ữ ạ ữ ả ạ ẽ 

b ng ngôn ng  hàm súc, giàu hình  nh, nh t là nh p đi u”. Tìm hi u m t bàiằ ữ ả ấ ị ệ ể ộ  

th  là khám phá đi u tâm h n, c m xúc c a nhà th ; là l ng nghe nh c đi uơ ệ ồ ả ủ ơ ắ ạ ệ  bên ngoài và nh c đi u bên trong c a bài th   y. H n h t, “V i vàng” là thiạ ệ ủ ơ ấ ơ ế ộ  

ph m n m trong dòng ch y th  ca giai đo n 1930­1945, gi a lúc Th  m iẩ ằ ả ơ ạ ữ ơ ớ  đang n y n  gi a thi đàn văn h c. V  trí  y, hoàn c nh  y khi n cho m i m tả ở ữ ọ ị ấ ả ấ ế ỗ ộ  

đi u tâm h n, m i m t c m xúc, m i m t hình  nh, m i m t t  ng  trongệ ồ ỗ ộ ả ỗ ộ ả ỗ ộ ừ ữ  

th  đ u có ý nghĩa đ c đáo.   đó, t t y u có c m xúc mãnh li t c a cái tôiơ ề ộ Ở ấ ế ả ệ ủ  

tr  tình, có nh ng cách tân táo b o c a m t h n th  m i và có c  d u  nữ ữ ạ ủ ộ ồ ơ ớ ả ấ ấ  phong cách c a nhà th  Xuân Di u – “ủ ơ ệ nhà th  m i nh t trong các nhà th ơ ớ ấ ơ 

m i ớ ”. Thi nhân l i ch n cho bài th  m t hình th c th  hi n phóng khoáng,ạ ọ ơ ộ ứ ể ệ  phát huy cao đ  cá tính sáng t o ­ th  th  t  do. Ch  riêng 4 câu th  đ u tiênộ ạ ể ơ ự ỉ ơ ầ  

được vi t b ng th  th  ngũ ngôn truy n th ng, còn l i t t c  các câu thế ằ ể ơ ề ố ạ ấ ả ơ khác đ u t  do co du i v  v n, nh p, s  câu th  dài ng n khác nhau. S  linhề ự ỗ ề ầ ị ố ơ ắ ự  

ho t, t  do đó t o nên s  chuy n đ i liên t c v  nh p đi u, c m xúc, gópạ ự ạ ự ể ổ ụ ề ị ệ ả  

ph n th  hi n đầ ể ệ ược đi u tâm h n c a thi nhân. ệ ồ ủ

Trước khi xây d ng k  ho ch t  h c cho h c sinh, giáo viên c n n mự ế ạ ự ọ ọ ầ ắ  

được nh ng đ c đi m c  b n c a văn b n bài th , đ  t  đó có nh ng ho chữ ặ ể ơ ả ủ ả ơ ể ừ ữ ạ  

đ nh c  th  cho t ng c p đ , giai đo n t  h c.  ị ụ ể ừ ấ ộ ạ ự ọ

2.3.2. HƯỚNG D N H C SINH T  H C Ẫ Ọ Ự Ọ

2.3.2.1. HƯỚNG D N H C SINH T  H C TRẪ Ọ Ự Ọ ƯỚC KHI H C BÀIỌ

* Hướng d n khai thác sách giáo khoa, thu th p tài li uẫ ậ ệ

­ M c tiêu: ụ

Bước làm này được th c hi n trong vi c chuy n giao nhi m v  h cự ệ ệ ể ệ ụ ọ  

t p   ti t h c trậ ở ế ọ ướ ởc   ph n c ng c , d n dò. M c tiêu c a ho t đ ng này làầ ủ ố ặ ụ ủ ạ ộ  

đ  h c sinh có ý th c và có phể ọ ứ ương pháp chu n b  bài khoa h c. Đ ng th i,ẩ ị ọ ồ ờ  

nh ng tri th c t  h c có đữ ứ ự ọ ược cũng ph c v  cho vi c khái quát, nâng cao ki nụ ụ ệ ế  

th c   ph n sau, đ  h c sinh có cái nhìn ban đ u v  chân dung nhà th  Xuânứ ở ầ ể ọ ầ ề ơ  

Di u. ệ

­ Cách th c th c hi n:ứ ự ệ

+ Giáo viên hướng d n h c sinh t  h c ph n Ti u d n, tóm t t các ý chính.ẫ ọ ự ọ ầ ể ẫ ắ+ Giáo viên hướng d n h c sinh s u t m, thu th p t  li u. Đ c bi t nh nẫ ọ ư ầ ậ ư ệ ặ ệ ấ  

m nh 2 nhóm t  li u: T  li u v  ti u s , s  nghi p c a tác gi  Xuân Di uạ ư ệ ư ệ ề ể ử ự ệ ủ ả ệ  

và t  li u v  các bài th  trong cùng giai đo n sáng tác ho c trong cùng t pư ệ ề ơ ạ ặ ậ  

th  ơ

+ Giáo viên hướng d n h c sinh x  lý t  li u b ng phẫ ọ ử ư ệ ằ ương pháp so sánh và ghi chép, t ng h p:ổ ợ

 So sánh đ ng đ i: So sánh Xuân Di u v i nh ng tác gi  khác c a Thồ ạ ệ ớ ữ ả ủ ơ 

m i (H c sinh ch a có kh  năng so sánh v  phong cách, t  tớ ọ ư ả ề ư ưởng, quan 

ni m c a các nhà th  giáo viên ch  yêu c u so sánh v  n i dung c a thệ ủ ơ ỉ ầ ề ộ ủ ơ Xuân Di u v i các nhà th  khác). Đây là yêu c u khuy n khích, thệ ớ ơ ầ ế ườ  ngdành cho h c sinh khá, gi i. ọ ỏ

 So sánh cùng lo i: So sánh bài th  “V i vàng” v i nh ng bài th  khácạ ơ ộ ớ ữ ơ  

c a Xuân Di u (Đã đủ ệ ượ ư ầc s u t m). Tìm nh ng câu th  có n i dung ýữ ơ ộ  nghĩa tương t  v i nh ng câu th  trong bài th  “V i vàng”. Yêu c uự ớ ữ ơ ơ ộ ầ  này áp d ng v i đa s  h c sinh. ụ ớ ố ọ

 Ghi chép l i các thông tin quan tr ng theo các đ u m c. Giáo viên cóạ ọ ầ ụ  

th  g i ý h c sinh ghi chép v  tác gi  Xuân Di u theo các m c: Quêể ợ ọ ề ả ệ ụ  

hương, gia đình, con người, các giai đo n sáng tác. Ho c có th  hạ ặ ể ướ  ng

d n h c sinh ghi chép l i ki n th c v  bài th  theo các m c: Xu t x ,ẫ ọ ạ ế ứ ề ơ ụ ấ ứ  

m t s  câu th  trong t p “Th  th ” có liên quan đ n bài th  “V iộ ố ơ ậ ơ ơ ế ơ ộ  vàng”…

* Hướng d n đ t câu h i và tr  l i câu h iẫ ặ ỏ ả ờ ỏ

­ T  nh ng tri th c t  thu nh n đừ ữ ứ ự ậ ược trong quá trình đ c, thu th p và x  lý tàiọ ậ ử  

li u, giáo viên hệ ướng d n h c sinh kĩ năng t  đ t câu h i và tr  l i câu h i. ẫ ọ ự ặ ỏ ả ờ ỏ

­ M c tiêuụ : Hình thành cho h c sinh năng l c ph n bi n, kh  năng t  duy,ọ ự ả ệ ả ư  hình thành l p lu n ch c ch n.ậ ậ ắ ắ

­ Cách th c th c hi n:ứ ự ệ

+ Bước đ u, giáo viên yêu c u h c sinh tr  l i các câu h i có s n trong sáchầ ầ ọ ả ờ ỏ ẵ  giáo khoa ph n Hầ ướng d n đ c bài. H c sinh có th  tr  l i ng n g n dẫ ọ ọ ể ả ờ ắ ọ ướ  i

d ng s  đ  đ  ti t ki m th i gian chu n b  ạ ơ ồ ể ế ệ ờ ẩ ị

+ Yêu c u h c sinh ti p t c đ t thêm câu h i m i. Khuy n khích h c sinh đ tầ ọ ế ụ ặ ỏ ớ ế ọ ặ  các câu h i: “Vì sao?”, “Th  nào?”. Đ c bi t là các câu h i có liên quan đ nỏ ế ặ ệ ỏ ế  các y u t  ngôn t  nh : Bi n pháp tu t , hi u qu  c a bi n pháp tu t ?ế ố ừ ư ệ ừ ệ ả ủ ệ ừ

+ L u ý h c sinh đ t câu h i có th  đ t câu h i theo chi u hư ọ ặ ỏ ể ặ ỏ ề ướng t  d  đ nừ ễ ế  khó v i m t v n đ  Ví d  m c đ  câu h i: Ai, cái gì, hình  nh gì? (D ) –ớ ộ ấ ề ụ ứ ộ ỏ ả ễ  

Th  nào? (Bình thế ường) – Vì sao? (Khó)

* Hướng d n t  h c theo nhómẫ ự ọ

­ Bên c nh vi c t  h c, t  chu n b  bài cá nhân, giáo viên chuy n giao nhi mạ ệ ự ọ ự ẩ ị ể ệ  

v  h c t p t i nhóm h c sinh đ  tăng tính liên k t, t o tinh th n t p th ụ ọ ậ ớ ọ ể ế ạ ầ ậ ể

­ M c tiêu: ụ

+ Rút ng n th i gian chu n b ắ ờ ẩ ị

+ Th c hi n đa d ng, sinh đ ng hình th c t  h c, t  chu n b  bài   nhà. ự ệ ạ ộ ứ ự ọ ự ẩ ị ở

+ Giúp h c sinh t  trao đ i, h c h i phọ ự ổ ọ ỏ ương pháp h c t p l n nhau.ọ ậ ẫ

­ Cách th c th c hi n:ứ ự ệ

+ Phân công nhóm th c hi n, yêu c u h c sinh thuy t trình b ng ngôn ngự ệ ầ ọ ế ằ ữ nói, Powerpoint ho c xây d ng các ti u ph m.ặ ự ể ẩ

+ C  th : Giáo viên chia l p thành 3 nhóm th c hi n các nhi m v :ụ ể ớ ự ệ ệ ụ

Nhóm 1: Ti u ph m – Giai tho i v  Xuân Di u (H c sinh để ẩ ạ ề ệ ọ ượ ực t  ch n xâyọ  

d ng ti u ph m v  cu c đ i, s  nghi p, hay con ngự ể ẩ ề ộ ờ ự ệ ười nhà th  Th i gianơ ờ  

ch i.ơ

2.3.2.2. HƯỚNG D N H C SINH T  H C TRONG GI  H CẪ Ọ Ự Ọ Ờ Ọ

Giáo viên hướng d n h c sinh t  h c k t h p v i vi c đa d ng hóa cácẫ ọ ự ọ ế ợ ớ ệ ạ  hình th c t  ch c d y h c b ng các phứ ổ ứ ạ ọ ằ ương pháp, kĩ thu t d y h c tích c c.ậ ạ ọ ự  

Hướng d n h c sinh t  h c trong gi  h c vì v y tẫ ọ ự ọ ờ ọ ậ ương đ i bám sát theo cácố  

bướ ơ ảc c  b n c a ti n trình d y h c phát huy năng l c h c sinh. ủ ế ạ ọ ự ọ

A. M C TIÊU C N Đ T:Ụ Ầ Ạ

1. Ki n th cế ứ : 

­ Giúp h c sinh c m nh n nét đ p trong tâm h n nhà th  và m t quan ni mọ ả ậ ẹ ồ ơ ộ ệ  

s ng yêu đ i, khao khát giao c m mãnh li t v i đ i c a nhà th  Xuân Di u.ố ờ ả ệ ớ ờ ủ ơ ệ

­ H c sinh c m nh n đọ ả ậ ược nh ng nét đ c s c trong phong cách ngh  thu tữ ặ ắ ệ ậ  

th  Xuân Di u trơ ệ ước cách m ng tháng Tám. ạ

2. K  năng – năng l c:ỹ ự   

­ Rèn kĩ năng đ c –hi u văn b n theo đ c tr ng th  lo i th ọ ể ả ặ ư ể ạ ơ

­ Phát huy năng l c t  h c   h c sinh, năng l c c m th , năng l c s  d ngự ự ọ ở ọ ự ả ụ ự ử ụ  ngôn ng , năng l c giao ti p, năng l c sáng t o…ữ ự ế ự ạ

+ Phương pháp đ c hi u, đ c di n c m. Phân tích, bình gi ng, k t h p nêuọ ể ọ ễ ả ả ế ợ  

v n đ  và so sánh qua hình th c trao đ i, th o lu n nhóm.ấ ề ứ ổ ả ậ

+ Tích h p phân môn Làm văn, Ti ng Vi t, Đ c văn.ợ ế ệ ọ

­ Phương ti n: ệ

+ Giáo án

+ Phan Tr ng Lu n (T ng ch  biên), ọ ậ ổ ủ Ng  văn 11, t p 2,  ữ ậ NXB GD, H. 2008

+ Phan Tr ng Lu nọ ậ , Thi t k  bài h c Ng  Văn t p 2,  ế ế ọ ữ ậ NXB GD, H. 2007.  + Nguy n Đăng M nh,ễ ạ  Nhà văn Vi t Nam hi n đ i, chân dung phong cách ệ ệ ạ , NXB Văn h c, H.2003.ọ

+ Bích Hà, Xuân Di u ­ m t cái tôi khao khát, n ng nàn ệ ộ ồ , NXB H i nhà văn,ộ  H.2006

2. Trò: So n bài, Sách giáo khoa, v  ghi.ạ ở

C. HƯỚNG D N T  CH C HO T Đ NGẪ Ổ Ứ Ạ Ộ

1. HO T Đ NG KH I Đ NGẠ Ộ Ở Ộ :  (th i gian th c hi n 2 phút): ờ ự ệ Ti u ph mể ẩ  

“Đi tìm mùa xuân” – S n ph m chu n b  bài c a nhóm 1.ả ẩ ẩ ị ủ

­ M c tiêu, ý tụ ưởng thi t k  ho t đ ngế ế ạ ộ : T o tâm th  h ng thú cho h c sinhạ ế ứ ọ  vào bài h c, giúp hs có đọ ược nh ng thông tin  n tữ ấ ượng v  tác gi ề ả

­ Th  L  b o ta r ng: n i đ p nh t là cõi b ng lai, đâu ph i v y. Đ p nh t làế ữ ả ằ ơ ẹ ấ ồ ả ậ ẹ ấ  

mĩ c nh c a nhân gian. Nh t là trong nh ng ngày xuân đang v  (ả ủ ấ ữ ề Khuôn m tặ  

r ng r , vui tạ ỡ ươ )i

Xuân Di u – đ ng d y, say ng m c nh thiên nhiên bên ngoài c a s ,ệ ứ ậ ắ ả ử ổ  

ch t m t c n gió th i, nh ng chi c lá r i, thi sĩ bàng hoàng, th  dài: ợ ộ ơ ổ ữ ế ơ ở

­ Nh ng, m i v t r i cũng héo úa. Làm sao… Làm sao đây? Ph i chi ta níu giư ọ ậ ồ ả ữ 

được n ng, gió đ  gi  chúa xuân   l iắ ể ữ ở ạ  (L i ôm đ u bu n bã)ạ ầ ồ

Chúa Xuân (V i b  trang ph c l ng l y, tớ ộ ụ ộ ẫ ươi m i xu t hi n): Taớ ấ ệ  nghe nh  ch n nhân gian ai đó đang nh c t i tên ta. (Ti n đ n g n)ư ố ắ ớ ế ế ầ

­ Loài người bé nh , làm sao ngỏ ười bu n phi n?ồ ề

­ Ta là v  th n mùa xuân.ị ầ

­ Có th t không?ậ  (Ng c nhiên, nh n ra) ạ ậ Ôi! Có ph i ta đang m ?ả ơ  (d i m t).ụ ắ  Không! là th t. Ngậ ườ ếi đ n làm chi đ  r i l i v i đi, giá nh  nhân gian lúc nàoể ồ ạ ộ ư  cũng là mùa xuân tươ ẹi đ p!

V  th n m m cị ầ ỉ ười nâng thi sĩ đ ng d y cùng d o ch i, thứ ậ ạ ơ ưởng ngo nạ  

v  đ p nhân gian.ẻ ẹ

K t thúc ti u ph m, m t câu h i đế ể ẩ ộ ỏ ược đ t ra: ặ

+ Người thi sĩ trong ti u ph m có bóng dáng c a nhà th  nào? ể ẩ ủ ơ

+ C m nh n gì v  con ngả ậ ề ười nhà th ?ơ

H c sinh tr  l i d a theo s  c m nh n riêng, t  đó giáo viên đ nhọ ả ờ ự ự ả ậ ừ ị  

hướng vào bài

2. HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH C:Ạ Ộ Ế Ứ

Ho t đ ng 1: H ạ ộ ướ ng d n HS tìm hi u ph n ti u d n ẫ ể ầ ể ẫ

(1) Ý tưởng thi t k  ho t đ ng: ế ế ạ ộ Rèn cho HS năng l c giao ti p, h p tác, s  ự ế ợ ử

d ng ngôn ng  Giúp HS t  tìm tòi và hình thành các ki n th c c  b n:ụ ữ ự ế ứ ơ ả

Bước 1: Ki m tra vi c th c hi n nhi m v  nhóm 2:ể ệ ự ệ ệ ụ  Thuy t trình s n ế ả

ph m gi i thi u v  tác gi , tác ph m (1 phút)ẩ ớ ệ ề ả ẩ

­ GV và các nhóm còn l i l ng nghe.ạ ắ

­ Các nhóm khác có nhi m v  đ t câu h i theo các m c đ  t  d  đ n khó:ệ ụ ặ ỏ ứ ộ ừ ễ ế

 V  tác gi  Xuân Di u:ề ả ệ

+ Xuân Di u là ai? Xu t thân và cu c đ i ra sao?ệ ấ ộ ờ

+ V  trí c a Xuân Di u trong giai đo n văn h c?ị ủ ệ ạ ọ

+ Nh ng đ c đi m n i b t trong sáng tác c a Xuân Di u?ữ ặ ể ổ ậ ủ ệ

+ Vì sao nói Xuân Di u là nhà th  “m i nh t trong các nhà th  m i? (Câu ệ ơ ớ ấ ơ ớ

­  GV yêu c u h c sinh trong nhóm 2 tr  l i và các nhóm khác b  sung. GV ầ ọ ả ờ ổ

có th  đi u ch nh câu tr  l i, câu h i khi c n thi t. ể ề ỉ ả ờ ỏ ầ ế

Bước 3. Chu n ki n th c:ẩ ế ứ

­ GV: Sau cùng GV ch t l c n i dung đã thuy t trình, nh n m nh cho h c ắ ọ ộ ế ấ ạ ọsinh nh ng đi m c n ghi nh  ữ ể ầ ớ