Sáng kiến kinh nghiệm THPT: Một số vấn đề cơ bản khi ôn luyện phần truyện ngắn hiện đại

Mục đích nghiên cứu đề tài là góp thêm một số kinh nghiệm luyện thi cho đồng nghiệp tỉnh nhà, giúp họ nâng cao hơn nữa chất lượng mỗi giờ dạy, trang bị cho học sinh những kiến thức cần thiết để các em tự tin bước vào kì thi THPT Quốc gia, thi học sinh giỏi.

BÁO CÁO K T QUẾ Ả

NGHIÊN C U,  NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế

1. L i gi i thi uờ ớ ệ

        Truy n ng n là m t trong ba th  lo i quan tr ng (cùng v i th  vàệ ắ ộ ể ạ ọ ớ ơ  k ch)ị  

đượ  đ a vào gi ng d y trong chc ư ả ạ ương trình Sách giáo khoa Ng  vănữ THPT

         Sách giáo khoa, sách giáo viên, chu n ki n th c kĩ năng cùng hàng lo tẩ ế ứ ạ  sách tham kh o khác đ u hả ề ướng d n phẫ ương pháp d y cho t ng bài, t ng thạ ừ ừ ể 

lo i.  Song các tài li u trên ch  có tính ch t khái quát ho c t n m n, ch a t pạ ệ ỉ ấ ặ ả ạ ư ậ  trung, ch a tri n khai h t các góc đ  c a tác ph m theo đ c tr ng th  lo iư ể ế ộ ủ ẩ ặ ư ể ạ  

nh m t o đi u ki n thu n l i cho giáo viên trong quá trình gi ng d y, đ ngằ ạ ề ệ ậ ợ ả ạ ồ  

th i ch a t  m  trong vi c gi i quy t các v n đ  then ch t. Trong khi đó truy nờ ư ỉ ỉ ệ ả ế ấ ề ố ệ  

ng nắ  l i là th  lo i có t n s  thi c  khá nhi u.ạ ể ạ ầ ố ử ề

    Đây là nh ng lí do khi n chúng tôi th c hi n chuyên đ : ữ ế ự ệ ề M t s ộ ố v n đ ấ ề 

c  b n  ơ ả khi ôn luy n ph n truy n ng n hi n đ i ệ ầ ệ ắ ệ ạ

Trong  chuyên đ  này, tôi dành nhi u tâm huy t đ  nghiên c u nh ngề ề ế ể ứ ữ  

v n đ  ấ ề c  b n ơ ả khi ôn luy n  truy n ng n. Sau m t th i gian th c hi n tôi đãệ ệ ắ ộ ờ ự ệ  thu nh n đậ ược  nh ng k t qu  tữ ế ả ương đ i t t c a chuyên đ  Đây chính là lí doố ố ủ ề  tôi xin m o mu i trình bày l i nh ng sáng ki n c a mình v i mong mu n  gópạ ộ ạ ữ ế ủ ớ ố  thêm m t s  kinh nghi m luy n thi cho đ ng nghi p t nh nhà, giúp h  nâng caoộ ố ệ ệ ồ ệ ỉ ọ  

h n n a ch t lơ ữ ấ ượng m i gi  d y, trang b  cho h c sinh nh ng ki n th c c nỗ ờ ạ ị ọ ữ ế ứ ầ  thi t đ  các em t  tin bế ể ự ước vào kì thi THPT Qu c gia, thi h c sinh gi i.ố ọ ỏ

2. Tên sáng ki n:ế    "M t sộ ố  v n đ  ấ ề c  b n  ơ ả khi  ôn  luy n ph n truy nệ ầ ệ  

ng n hi n đ i".ắ ệ ạ

3. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:  ự ụ ế

­ Lĩnh v c gi ng d y, b i dự ả ạ ồ ưỡng h c sinh gi i, thi THPT Qu c gia và nghiênọ ỏ ố  

c u Ng  văn.ứ ữ

4. Ngày sáng ki n đế ược áp d ng l n đ u ho c áp d ng thụ ầ ầ ặ ụ ử:  Năm 2020

5. Mô t  b n ch t c a sáng ki n.  ả ả ấ ủ ế

5.1  N I DUNG SÁNG KI NỘ Ế

A.T NG QUAN V  V N Đ  NGHIÊN C U Ổ Ề Ấ Ề Ứ

I. C  S  LÝ LU N Ơ Ở Ậ

       ­ Đ c hi u tác ph m văn h c là m t công vi c khó khăn b i ph i huy đ ngọ ể ẩ ọ ộ ệ ở ả ộ  

v n ki n th c v  nhi u m t ( l ch s  xã h i, l ch s  văn h c, xã h i h c, tâmố ế ứ ề ề ặ ị ử ộ ị ử ọ ộ ọ  líí h c…) Nh ng có ki n th c ch a đ , còn ph i có c  kh  năng c m th , t cọ ư ế ứ ư ủ ả ả ả ả ụ ứ  

là c n có s  nh y bén v  tình c m, c m xúc trầ ự ạ ề ả ả ước cái đ p văn chẹ ương. Ngoài 

ra còn ph i n m đả ắ ược phương pháp ti p c n tác ph m, khám phá   các khíaế ậ ẩ  

người sáng t o.ạ

     ­ Phong cách tác gi  không ph i qua m t tác ph m là có th  nh n th y ngay,ả ả ộ ẩ ể ậ ấ  

vì th  ph n ế ầ ti u d n  ể ẫ cho m t văn b n văn h c trong sách giáo khoa bao giộ ả ọ ờ cũng gi i thi u phong cách tác gi  c a nó. Ngớ ệ ả ủ ườ ọi h c khi khai thác tác ph mẩ  

c n n m đầ ắ ược đi u này đ  soi chi u, đánh giá sâu n i dung, ngh  thu t, v  tríề ể ế ộ ệ ậ ị  

c a tác ph m, nét đ c đáo c a nó so v i nh ng tác ph m khác.ủ ẩ ộ ủ ớ ữ ẩ

2. B i c nh truy nố ả ệ   

       ­ B i c nh truy n bao gi  cũng là y u t  có t m quan tr ng b c nh tố ả ệ ờ ế ố ầ ọ ậ ấ  trong vi c hi u đúng t  tệ ể ư ưởng tác ph m.ẩ

       ­ Hi u b i c nh truy n, ngể ố ả ệ ười tìm hi u truy n d  dàng phân tích các y uể ệ ễ ế  

t  n i dung tác ph m, tránh nh m l n trố ộ ẩ ầ ẫ ước nh ng v n đ  có nhi u cách hi uữ ấ ề ề ể  khác nhau

       ­ B i c nh truy n bao gi  cũng có y u t  liên quan đ n hoàn c nh l ch số ả ệ ờ ế ố ế ả ị ử 

c a đ t nủ ấ ước. Hi u để ược nó, ta s  đánh giá chính xác vai trò, v  trí, ý nghĩa c aẽ ị ủ  tác ph m.ẩ

3. Các y u t  n i dung tác ph mế ố ộ ẩ

3.1. Ch  đủ ề: V n đ  c  b n đấ ề ơ ả ược nêu ra trong văn b n. Ví d  ả ụ Chí Phèo  – 

Nam Cao: S  mâu thu n gi a nông dân v i cự ẫ ữ ớ ường hào.  

3.2. Đ  tàiề : Đ i tố ượng đ  miêu t , th  hi n trong tác ph m. Nói cách khác nóể ả ể ệ ẩ  

là lĩnh v c đ i s ng đự ờ ố ược nhà văn nh n th c, l a ch n, khái quát, bình giá vàậ ứ ự ọ  

th  hi n trong văn b n. Ví d  ể ệ ả ụ T t đèn ắ  – Ngô T t T : Cu c s ng bi th m c aấ ố ộ ố ả ủ  

người dân Vi t Nam trệ ước CMT8/1945, trong nh ng ngày s u thu ữ ư ế

3.3. N i dung c m h ng: ộ ả ứ Ni m h ng kh i c a ngề ứ ở ủ ười ngh  sĩ trong sáng t oệ ạ  ngh  thu t, s  thôi thúc m nh m  t  c  tâm h n và trí óc khi hệ ậ ự ạ ẽ ừ ả ồ ướng t i m tớ ộ  

đ i tố ượng th m m  nào đó.ẩ ỹ

3.4. Giá tr  t  tị ư ưởng: T  tư ưởng là ý nghĩ và quan đi m chung c a tác gi  v iể ủ ả ớ  

hi n th c khách quan. Trong m t tác ph m truy n, giá tr  t  tệ ự ộ ẩ ệ ị ư ưởng bao giờ cũng quy v  t  tề ư ưởng yêu nước, t  tư ưởng nhân đ o.ạ

4. Các y u t  ngh  thu t chínhế ố ệ ậ

M t truy n ng n, đ  truy n t i t t n i dung, ngộ ệ ắ ể ề ả ố ộ ười vi t luôn ph i quanế ả  tâm đ n các y u t  ngh  thu t, ngh  thu t có sáng t o, có đ c đáo m i phátế ế ố ệ ậ ệ ậ ạ ộ ớ  huy h t giá tr  n i dung, m i làm b t lên t  tế ị ộ ớ ậ ư ưởng tình c m c a ngả ủ ườ ầ  i c mbút. Ngườ ọi h c b t bu c ph i n m kĩ các y u t  ngh  thu t c a m t tác ph mắ ộ ả ắ ế ố ệ ậ ủ ộ ẩ  truy n. Bao g m các y u t  chính sau: ệ ồ ế ố

4.1. Nhan đề

        Các nhà th , nhà văn khi t o ra tác ph m đ u có ý th c cao trong vi cơ ạ ẩ ề ứ ệ  

ch n tên g i cho đ a con tinh th n c a mình. Nhan đ  thọ ọ ứ ầ ủ ề ường có vai trò thâu tóm n i dung t  tộ ư ưởng c a tác ph m, h n th  n a nhi u khi nó chính là m tủ ẩ ơ ế ữ ề ộ  

y u t  ngh  thu t làm nên thành công c a tác ph m.ế ố ệ ậ ủ ẩ

4.2. Cách vào truy n (cách m  đ u)ệ ở ầ

       ­ Gây  n t ng và cu n hút ng i đ c đ u tiên ph i là nhan đ , nh ngấ ượ ố ườ ọ ầ ả ề ư  sau n a ph i k  đ n là cách vào truy n (cách m  đ u).ữ ả ể ế ệ ở ầ

       ­ Cách m  đ u c a truy n ng n thao túng toàn b  đ nh hở ầ ủ ệ ắ ộ ị ướng phát tri nể  

c a m ch truy n, nó ch t ch a và châm ngòi cho c m h ng sáng t o nghủ ạ ệ ấ ứ ả ứ ạ ệ thu t. Khai m  c m xúc, m ch truy n. M t m  đ u hay ph i  n tậ ở ả ạ ệ ộ ở ầ ả ấ ượng, l , trạ ở thành đi m t a cho s  sáng t o c a nhà văn và t o s c h p d n v i ngể ự ự ạ ủ ạ ứ ấ ẫ ớ ườ ọi đ c.4.3. C t truy nố ệ

       Là h  th ng s  ki n làm nòng c t cho s  di n bi n các m i quan h  vàệ ố ự ệ ố ự ễ ế ố ệ  

s  phát tri n c a tính cách nhân v t trong tác ph m.ự ể ủ ậ ẩ

4.4. Nhân v tậ

       Là đ i tố ượng được miêu t  (thả ường là con người) trong tác ph m. Đâyẩ  

là y u t  trung tâm, n i ngế ố ơ ười ngh  sĩ g i g m quan đi m, suy nghĩ c a mìnhệ ử ắ ể ủ  

v  cu c s ng. Qua nhân v t ta d  dàng nh n ra phong cách, tài năng ngh  thu tề ộ ố ậ ễ ậ ệ ậ  

c a tác gi ủ ả

4.5. Tình hu ng truy nố ệ

       Tình hu ng truy n là tình th  x y ra truy n, là kho nh kh c mà trong đóố ệ ế ả ệ ả ắ  

s  vi c di n ra r t đ m đ c, là kho nh kh c ch a đ ng c  đ i ngự ệ ễ ấ ậ ặ ả ắ ứ ự ả ờ ười. Tình 

hu ng truy n còn đố ệ ược hi u là m i quan h  đ c bi t gi a nhân v t này v iể ố ệ ặ ệ ữ ậ ớ  nhân v t khác, gi a nhân v t v i hoàn c nh và môi trậ ữ ậ ớ ả ường s ng. Qua tìnhố  

hu ng nhà văn b c l  tâm tr ng, tính cách, thân ph n c a nhân v t… Tìnhố ộ ộ ạ ậ ủ ậ  

hu ng góp ph n th  hi n t  tố ầ ể ệ ư ưởng, tình c m c a ngả ủ ười ngh  sĩ m t cách sâuệ ộ  

s c.ắ

4.6. Cách k t thúc truy nế ệ

     K t thúc còn g i là m  nút M t trong nh ng thành ph n c a c t truy n,ế ọ ở ộ ữ ầ ủ ố ệ  

thường ti p theo ngay sau đ nh đi m, đ m nhi m ch c năng th  hi n tìnhế ỉ ể ả ệ ứ ể ệ  

tr ng cu i cùng c a xung đ t đạ ố ủ ộ ược miêu t  trong tác ph m. M t k t thúcả ẩ ộ ế  truy n hay làệ  v a làm nhi m v  k t lu n, v a gi i quy t v n đ  mâu thu nừ ệ ụ ế ậ ừ ả ế ấ ề ẫ  

đường dây, v a là hình  nh cu i cùng đ ng l i trong tâm trí ngừ ả ố ọ ạ ườ ọi đ c, v aừ  

ph i gây đả ượ ấ ược  n t ng sâu s c. Cho nên, n u tác gi  cài đắ ế ả ược m t ý tri t lýộ ế  tích c c rút ra t  n i dung câu chuy n, truy n s  đự ừ ộ ệ ệ ẽ ược nâng lên b t ng ấ ờ

4.7. Cách s  d ng ngôn ngử ụ ữ

        Ngôn ng  là y u t  đ u tiên c a tác ph m văn h c. Ngôn ng  trong vănữ ế ố ầ ủ ẩ ọ ữ  

h c gi ng nh  màu s c trong h i h a, âm thanh trong âm nh c. Trong s  laoọ ố ư ắ ộ ọ ạ ự  

đ ng c a nhà văn có s  lao đ ng v  ngôn ng , trong s  giày vò c a sáng t oộ ủ ự ộ ề ữ ự ủ ạ  ngh  thu t có s  giày vò v  ngôn t  Thành công c a tác ph m m t ph n l nệ ậ ự ề ừ ủ ẩ ộ ầ ớ  

­ G i ý hợ ướng d n  gi ng d y theo th  lo i t ng bài c a sách giáo viên.ẫ ả ạ ể ạ ừ ủ

­ Kinh nghi m gi ng d y c a giáo viên.ệ ả ạ ủ

­ H c sinh phát huy đọ ược tính ch  đ ng và sáng t o trong vi c tìm hi u,ủ ộ ạ ệ ể  khám phá tác gi , tác ph m văn h c.ả ẩ ọ

2. Khó khăn:

­ Phương pháp này khó đ t hi u qu  cao n u h c sinh không tích c cạ ệ ả ế ọ ự  

ch  đ ng, chu n b  bài trủ ộ ẩ ị ước khi lên l p.ớ

­ Năng l c đ c – hi u c a h c sinh còn h n ch , văn hóa đ c ch a tự ọ ể ủ ọ ạ ế ọ ư ự giác

­ Xu th  xã h i, tâm lí h c sinh chú tr ng các môn khoa h c t  nhiên h nế ộ ọ ọ ọ ự ơ  

là các môn khoa h c xã h i.ọ ộ

­ Ti p c n và khai thác tác ph m d a vào đ c tr ng th  lo i mà ki nế ậ ẩ ự ặ ư ể ạ ế  

th c lí lu n c a h c sinh còn h n ch ứ ậ ủ ọ ạ ế

III. MÔ T  CÁC GI I PHÁP NGHIÊN C U:Ả Ả Ứ

­ Giáo viên hướng d n h c sinh đ c ­ hi u văn b n, khám phá tác ph mẫ ọ ọ ể ả ẩ  

đi t  ki n th c c  b n đ n ki n th c nâng cao.ừ ế ứ ơ ả ế ế ứ

­ H  th ng hóa các m c đ  ki n th c ki m tra, h  th ng câu h i, đệ ố ứ ộ ế ứ ể ệ ố ỏ ề 

      ­ Giá tr  n i dung, ngh  thu t c a tác ph m.ị ộ ệ ậ ủ ẩ

II. CÁC D NG Đ  VÀ G I Ý L I GI IẠ Ề Ợ Ờ Ả

          ­ Th c hi n vi c đ i m i ki m tra đánh giá ch t l ng h c t p theoự ệ ệ ổ ớ ể ấ ượ ọ ậ  

hướng đánh giá năng l c h c sinh   các m c  đ : thông hi u, v n d ng th p,ự ọ ở ứ ộ ể ậ ụ ấ  

v n d ng cao. C  th  là t p trung vào đánh giá hai kĩ năng quan tr ng: kĩ năngậ ụ ụ ể ậ ọ  

đ c hi u văn b n và kĩ năng vi t văn b n c a h c sinh.ọ ể ả ế ả ủ ọ

­ M i m t văn b n truy n  trong chỗ ộ ả ệ ương trình Ng  văn l p 11, l p 12ữ ớ ớ  (theo gi i h n chớ ạ ương trình c a b  GD & ĐT) đ u có th  có m t trong c uủ ộ ề ể ặ ấ  trúc đ  thi THPT Qu c gia. (đ  thi ra theo hề ố ề ướng m ).ở

       +  D ng câu h i ki m tra ph n đ c hi u .  ạ ỏ ể ầ ọ ể

       +   D ng câu h i ki m tra kĩ năng vi t văn b n ngh  lu n văn h c.ạ ỏ ể ế ả ị ậ ọ

      Nh  v y, m i m t văn b n có th  r i vào m t trong hai d ng câu h iư ậ ỗ ộ ả ể ơ ộ ạ ỏ  

c a đ  thi ho c c  hai d ng.ủ ề ặ ả ạ

­ N m v ng ki n th c c  b n v  tác gi , tác ph m , thành th o các kĩắ ữ ế ứ ơ ả ề ả ẩ ạ  năng: đ c ­ hi u văn b n, kĩ năng làm văn ngh  lu n h c sinh hoàn toàn có thọ ể ả ị ậ ọ ể làm bài thi t t.ố  

1. D ng câu h i đ c ­ hi u ạ ỏ ọ ể (3,0 đi m ể  )

1.1 Cách th c ôn t p, ki m tra kĩ năng đ c hi u: ứ ậ ể ọ ể

­    ph n đ c hi u v  ki n th c lí thuy t ch  y u là ki n th c ti ngỞ ầ ọ ể ề ế ứ ế ủ ế ế ứ ế  

vi t: ng  pháp, c u trúc câu, phong cách ngôn ng , k t c u đo n văn, các bi nệ ữ ấ ữ ế ấ ạ ệ  pháp ngh  thu t tiêu bi u và hi u qu  c a bi n pháp ngh  thu t đó trong m tệ ậ ể ệ ả ủ ệ ệ ậ ộ  

đo n văn, th  cho s n.ạ ơ ẵ

­ Đ  làm t t ph n đ c hi u, giáo viên c n giúp h c sinh n m v ng các ki nể ố ầ ọ ể ầ ọ ắ ữ ế  

th c lí thuy t trên và xây d ng các lo i câu h i t p trung vào m t s  khía c nhứ ế ự ạ ỏ ậ ộ ố ạ  sau: 

+ N i dung chính và các thông tin quan tr ng c a văn b n; hi u ý nghĩaộ ọ ủ ả ể  

      : Đ c đo n văn sau và tr  l i các câu h i nêu   dọ ạ ả ờ ỏ ở ưới

      H n v a đi v a ch i. Bao gi  cũng th , c  r ắ ừ ừ ử ờ ế ứ ượ u xong là h n ch i. b t ắ ử ắ  

đ u h n ch i tr i. Có h  gì? Tr i có c a riêng nhà nào? R i h n ch i đ i ầ ắ ử ờ ề ờ ủ ồ ắ ử ờ  

Th  cũng ch ng sao: đ i là t t c  nh ng ch ng là ai. T c mình, h n ch i ngay ế ắ ờ ấ ả ư ẳ ứ ắ ử  

t t c  làng Vũ Đ i. nh ng c  làng Vũ Đ i ai cũng nh : “ Ch c nó ch a mình ấ ả ạ ư ả ạ ủ ắ ừ   ra!” không ai lên ti ng c  .T c th t!  ! Th  này thì t c th t! T c ch t đi đ ế ả ứ ậ ờ ế ứ ậ ứ ế ượ   c

m t! Đã th  h n ph i ch i cha đ a nào không ch i nhau v i h n . nh ng cũng ấ ế ắ ả ử ứ ử ớ ắ ư   không ai ra đi u. M  ki p! Th  có phí r ề ẹ ế ế ượ u không? Th  thì có kh  h n không? ế ổ ắ   Không bi t đ a ch t m  nào l i đ  ra thân h n cho h n kh  đ n nông n i ế ứ ế ẹ ạ ẻ ắ ắ ổ ế ỗ   này? A ha! Ph i đ y h n c  th  mà ch i, h n c  ch i đ a ch t m  nào đã đ ả ấ ắ ứ ế ử ắ ứ ử ứ ế ẹ ẻ  

ra thân h n, đ  ra cái th ng Chí Phèo! H n nghi n răng vào mà ch i  cái đ a ắ ẻ ằ ắ ế ử ứ  

đã đ  ra Chí Phèo. Nh ng mà bi t đ a nào đã đ  ra Chí Phèo? Có mà tr i ẻ ư ế ứ ẻ ờ  

bi t! H n không bi t, c  làng Vũ Đ i không ai bi t… ế ắ ế ả ạ ế

G i ýợ

1. Nêu xu t x  và n i dung c  b n c a đo n trích?ấ ứ ộ ơ ả ủ ạ

­ Đây là đo n m  đ u truy n ạ ở ầ ệ Chí Phèo c a nhà văn Nam Caoủ

­  Đo n trích miêu t  c nh Chí Phèo u ng rạ ả ả ố ượu say và v a đi v a ch iừ ừ ử  

gi a s  th    c a t t c  m i ngữ ự ờ ơ ủ ấ ả ọ ười

2. Ch  rõ nh ng tính ch t ti ng ch i c a Chí Phèo? Nh ng ti ng ch i  yỉ ữ ấ ế ử ủ ữ ế ử ấ  cho th y bi k ch gì c a Chí Phèo?ấ ị ủ

­ Nh ng ti ng ch i c a Chí Phèo vu v , u t  c, h n ch i t  tr i đ nữ ế ử ủ ơ ấ ứ ắ ử ừ ờ ế  

đ i, t  làng Vũ Đ i đ n nh ng ngờ ừ ạ ế ữ ười không ch i nhau v i h n…h n ch i t tử ớ ắ ắ ử ấ  

c  mà ch ng chúng vào ai. B i Chí Phèo không bi t ai làm h n  kh , còn cả ẳ ở ế ắ ổ ả làng Vũ Đ i ai cũng nghĩ mình vô can trong bi k ch c a Chí.ạ ị ủ

­ Nh ng ti ng ch i vu v , ph n u t  y cho th y Chí m  h  c m nh n biữ ế ử ơ ấ ấ ấ ấ ơ ồ ả ậ  

k ch đau kh  c a m t k  l c loài, m t k  hoàn toàn b  g t b  ra bên l  cu cị ổ ủ ộ ẻ ạ ộ ẻ ị ạ ỏ ề ộ  

s ng bình d  c a dân làng, hòan toàn ố ị ủ đ ng ngoài xã h i b ng ph ng, thân thi n ứ ộ ằ ẳ ệ  

c a nh ng ng ủ ữ ườ  l i ươ ng thi n ệ  Hình nh  dư ưới  đáy cùng c a c n say tri n miênủ ơ ề  

u t i  chí v n thèm nghe ngố ẫ ười ta nói v i mình, cũng t c là công nh n s  t nớ ứ ậ ự ồ  

t i c a mình trong c ng đ ng loài ngạ ủ ộ ồ ười, d u s  công nh n ch  b ng ti ngẫ ự ậ ỉ ằ ế  

ch i, nh ng c  làng Vũ Đ i, c  xã h i lòai ngử ư ả ạ ả ộ ười kiên quy t t  b , t y chayế ừ ỏ ẩ  Chí

 3. Anh/ ch  có th  gi i thích đ  tr  l i giúp Chí Phèo câu h i: Ai đ  raị ể ả ể ả ờ ỏ ẻ  Chí Phèo ?

­ Người m  kh n kh  b t h nh nào đó ch  đ  ra m t hài nhi b  b  r iẹ ố ổ ấ ạ ỉ ẻ ộ ị ỏ ơ  trong lò g ch cũ; nh ng ngạ ữ ười dân làng Vũ Đ i nhân h u  đã c u mang, nuôiạ ậ ư  

l n và t o ra m t anh Chí nghèo kh  nh ng lớ ạ ộ ổ ư ương thi n.ệ

­ Nhà văn đã cho th y, chính xã h i th c dân n a phong ki n trấ ộ ự ử ế ước 1945 

đã đ  ra Chí Phèo khi h y ho i ph n thiên lẻ ủ ạ ầ ương, tước đo t vĩnh vi n quy nạ ễ ề  làm ngườ ủi c a Chí. C  th , nhà tù th c dân cùng nh ng th  đo n áp b c tànụ ể ự ữ ủ ạ ứ  

b o c a b n cạ ủ ọ ường hào, ác bá   nông thôn Vi t nam trở ệ ước Cách m ng đã đ yạ ẩ  

nh ng ngữ ười nông dân lương thi n nh  Năm Th , Binh Ch c, Chí Phèo,…vàoệ ư ọ ứ  con đường tha hóa l u manh, đó chính là nh ng k  đã đ  ra Chí Phèo, đã h yư ữ ẻ ẻ ủ  

ho i nhân hình đ  Chí tr  thành m t con v t l i, h y ho i nhân tính đ  Chí trạ ể ở ộ ậ ạ ủ ạ ể ở thành con qu  d ỉ ữ

2. D ng đ  ngh  lu n văn h c ( 5,0 đi m )ạ ề ị ậ ọ ể

Đ   làm tôt các bài văn ngh  lu n văn h c, h c sinh c n bi t v n d ng nh ngể ị ậ ọ ọ ầ ế ậ ụ ữ  

kĩ năng vi t văn  đã h c đ  t o l p văn b n văn h c theo h ng m  và tích h pế ọ ể ạ ậ ả ọ ướ ở ợ  trong môn và liên môn, t p trung vào m t s  khía c nh: ậ ộ ố ạ

­ Tri th c v  vi t văn b n ( ki u lo i văn b n, c u trúc văn b n, quá trìnhứ ề ế ả ể ạ ả ấ ả  

vi t).ế

­ Các kĩ năng vi t (đúng chính t , ng  pháp; vi t theo phong cách ngôn ngế ả ữ ế ữ 

vi t, s  d ng t   và c u trúc ng  pháp trong bài vi t; l p dàn ý và phát tri n ý; b cế ử ụ ừ ấ ữ ế ậ ể ộ  

l  quan đi m, t  duy c a mình)ộ ể ư ủ

­ Kh  năng vi t  các lo i văn b n phù h p v i m c đích, đ i t ng.( v nả ế ạ ả ợ ớ ụ ố ượ ậ  

d ng vào th c ti n h c t p và đ i s ng ).ụ ự ễ ọ ậ ờ ố

2.1 Giá tr   n i dung c a tác ph m.ị ộ ủ ẩ

2.1.1. Giá tr  hi n th c c a tác ph m.ị ệ ự ủ ẩ

        Đ  : Giá tr  hi n th c trong truy n ng n "Chí Phèo"c a Nam Cao và ề ị ệ ự ệ ắ ủ  

"Hai đ a tr "c a Th ch  Lam ứ ẻ ủ ạ

ph m.ẩ

       ­ Hi n th c cu c s ng con ngệ ự ộ ố ười  giai đo n 1930 ­ 1945 đã đạ ược kh cắ  

h a v i nh ng nét tiêu bi u và chân th c trong hai tác ph m c a Th ch Lam vàọ ớ ữ ể ự ẩ ủ ạ  Nam Cao

2. Giá tr  hi n th c ị ệ ự trong truy n ng n "Chí Phèo" và "Hai đ a tr " ệ ắ ứ ẻ

2.1. Gi ng nhau:  ố Đ u ph n ánh hi n th c xã h i th c dân n a phong ki nề ả ệ ự ộ ự ử ế  giai đo n 1930­1945.ạ

­ Hi n th c c a nh ng con ngệ ự ủ ữ ười nghèo kh :ổ

+ Chí Phèo: không có mi ng ăn, không t c đ t c m dùi.ế ấ ấ ắ

+ Hai đ a tr : c nh ch  tàn v i cu c s ng c  c c c a con ngứ ẻ ả ợ ớ ộ ố ơ ự ủ ười

­ Hi n th c cu c s ng qu n quanh không l i thoát.ệ ự ộ ố ẩ ố

­ Chí Phèo: 

+ B  đ y đ n bị ẩ ế ước đường cùng

+ Hình  nh chi c lò g ch cũ b  hoang (  đ u và cu i tác ph m)ả ế ạ ỏ ở ầ ố ẩ

­ Hai đ a tr :ứ ẻ

+ Không gian ph  huy n chi u tànố ệ ề

+ Nh p s ng c a con ngị ố ủ ười nhàm t , qu n quanh.ẻ ẩ

­ Hi n th c v  nh ng con ngệ ự ề ữ ườ ới v i nh ng ph m ch t t t đ p.ữ ẩ ấ ố ẹ

+ Con ngườ ị ẩi b  đ y vào con đường tha hóa, l u manh hóa.ư

  ­ Hi n th c ph n ánh sinh đ ng, chân th c, mang tính khái quát.ệ ự ả ộ ự

  ­ Ngh  thu t kh c h a nhân v t: mang đ c đi m nhân v t c a ch  nghĩaệ ậ ắ ọ ậ ặ ể ậ ủ ủ  

hi n th c và nhân v t c a ch  nghĩa lãng m nệ ự ậ ủ ủ ạ

2.1.2  Giá tr  nhân đ o c a tác ph m ị ạ ủ ẩ

Đ   :  ề  Giá tr  nhân đ o sâu s c trong truy n ng n “V  nh t” c a Kim Lân ị ạ ắ ệ ắ ợ ặ ủ

G i ýợ

1. Gi i thi u chung.ớ ệ

­ V  giá tr  nhân đ o: là m t giá tr  c  b n c a nh ng tác  ph m văn h cề ị ạ ộ ị ơ ả ủ ữ ẩ ọ  chân chính, đượ ạc t o nên b i ni m c m thông sâu s c đ i v i n i đau c a conở ề ả ắ ố ớ ỗ ủ  

người; s  nâng niu, trân tr ng nh ng nét đ p trong tâm h n con ngự ọ ữ ẹ ồ ười và lòng tin vào kh  năng vả ươn d y c a nó. ậ ủ

­ V  tác ph m: ề ẩ V  nh t ợ ặ   là m t trong nh ng truy n ng n hay nh t c aộ ữ ệ ắ ấ ủ  Kim Lân và c a văn h c Vi t Nam sau 1945. Truy n đủ ọ ệ ệ ược in trong t p “Conậ  chó x u xí” (1962). Tác ph m có giá tr  hi n th c và giá tr  nhân đ o sâu s c.ấ ẩ ị ệ ự ị ạ ắ  Thông qua tình hu ng truy n đ c đáo, tác gi  cho ta th y cu c s ng t i tămố ệ ộ ả ấ ộ ố ố  cũng nh  khát v ng s ng mãnh li t, ý th c v  nhân ph m r t cao c a nh ngư ọ ố ệ ứ ề ẩ ấ ủ ữ  

người lao đ ng trong n n đói năm 1945.ộ ạ

2. Giá tr  nhân đ o trong  truy n ng n “V  nh t”c a Kim Lânị ạ ệ ắ ợ ặ ủ

­ Tác ph m b c l  ni m xót xa, thẩ ộ ộ ề ương c m v i cu c s ng bi đát c aả ớ ộ ố ủ  

người dân nghèo trong n n đói. Qua đó t  cáo t i ác tày tr i c a b n th c dân,ạ ố ộ ờ ủ ọ ự  phát xít đ i v i nhân dân ta (phân tích d n ch ng đ  ch ng minh) ố ớ ẫ ứ ể ứ

   + Tác ph m đi sâu khám phá và nâng niu trân tr ng khát v ng h nh phúc,ẩ ọ ọ ạ  khát v ng s ng c a con ngọ ố ủ ười: 

   + Nh ng khao khát h nh phúc   Tràng: cái t c lữ ạ ở ặ ưỡi có ph n li u lĩnh,ầ ề  

c m giác m i m  “m n man kh p da th t”, êm ái l ng l  sau đêm tân hôn…ả ớ ẻ ơ ắ ị ử ơ  + Ý th c bám l y s  s ng r t m nh m    nhân v t v  nh t: ch p nh nứ ấ ự ố ấ ạ ẽ ở ậ ợ ặ ấ ậ  theo không Tràng, b  qua ý th c v  danh d  ỏ ứ ề ự

  + Ý th c vun đ p cu c s ng c a các nhân v t: m  ch ng nàng dâu quétứ ắ ộ ố ủ ậ ẹ ồ  

d n nhà c a, bà c  T  bàn v  vi c đan phên, nuôi gà… ọ ử ụ ứ ề ệ

  + Ni m hi v ng đ i đ i c a các nhân v t: hình  nh lá c  và đoàn ngề ọ ổ ờ ủ ậ ả ờ ườ  iđói đi phá kho thóc c a Nh t…ủ ậ

    ­ Tác ph m th  hi n lòng tin sâu s c vào ph m giá, lòng nhân h u c aẩ ể ệ ắ ẩ ậ ủ  con người: 

   + Tràng: S  thông c m, lòng thự ả ương người, s  hào phóng, chu đáo, tìnhự  nghĩa, thái đ , trách nhi m. ộ ệ

    + S  bi n đ i c a ngự ế ổ ủ ườ ợi v  nh t sau khi theo Tràng v  nhà: V  chaoặ ề ẻ  chát, ch ng l n, đanh đá đã bi n m t. Thay vào đó là s  hi n h u, đúng m c, ýỏ ỏ ế ấ ự ề ậ ự  

t , đ m đang, hi u th o. ứ ả ế ả

    + T m lòng nhân h u c a bà c  T : Thấ ậ ủ ụ ứ ương con, c m thông v i tìnhả ớ  

c nh c a nàng dâu, trăn tr  v  b n ph n làm m , c  t o ni m vui trong giaả ủ ở ề ổ ậ ẹ ố ạ ề  đình gi a c nh s ng thê th m. ữ ả ố ả

3. Đánh giá chung

­ Đi m đáng nói nh t v  giá tr  nhân đ o c a tác ph m là ni m tin tể ấ ề ị ạ ủ ẩ ề ưở  ngsâu s c vào con ngắ ười lao đ ng, vào b n năng, khát v ng s ng m nh m  c aộ ả ọ ố ạ ẽ ủ  

h  ọ

­ Tình c m nhân đ o   đây có nét m i m  so v i tình c m nhân đ o đả ạ ở ớ ẻ ớ ả ạ ượ  c

th  hi n trong nhi u tác ph m c a văn h c hi n th c trể ệ ề ẩ ủ ọ ệ ự ước Cách m ng.ạ

Gi a cu c đ i cũng nh  trong ngh  thu t, Nguy n Tuân là m t ngh  sĩữ ộ ờ ư ệ ậ ễ ộ ệ  

có lí tưởng th m mĩ và phong cách đ c đáo. Đánh giá v  Nguy n Tuân, nhà vănẩ ộ ề ễ  Nguy n Minh Châu đã t ng nói : Nguy n là “m t đ nh nghĩa v  ngễ ừ ễ ộ ị ề ười ngh  sĩ”.ệ  

Trước Cách m ng tháng Tám, Nguy n Tuân n i ti ng v i  ạ ễ ổ ế ớ “Vang bóng m t ộ  

th i”  ờ – t p truy n đậ ệ ược xu t b n năm 1940, vi t v  nh ng v  đ p c a “m tấ ả ế ề ữ ẻ ẹ ủ ộ  

th i” đã qua nay ch  còn “vang bóng”. Trong t p truy n này, ờ ỉ ậ ệ Ch  ng ữ ườ ử   i t  tù

được xem là m t trong nh ng tác ph m xu t s c nh t, k t tinh phong cách sángộ ữ ẩ ấ ắ ấ ế  tác và tài năng ngh  thu t c a nhà văn. Trong thiên truy n “g n đ t đ n s  toànệ ậ ủ ệ ầ ạ ế ự  thi n, toàn mĩ” này, Nguy n Tuân đã xây d ng thành công hình tệ ễ ự ượng nhân v tậ  

Hu n Cao, v i s  k t h p nhu n nhuy n c a tài hoa, khí phách và thiên lấ ớ ự ế ợ ầ ễ ủ ương

B. Thân bài:

●Nguyên m u c a hình t ẫ ủ ượ ng nhân v t Hu n Cao   ậ ấ

Theo các nhà nghiên c u, nhân v t Hu n Cao đứ ậ ấ ược xây d ng t  nguyênự ừ  

m u là Cao Bá Quát (1808­1855). Trong l ch s  nẫ ị ử ước ta, Cao Bá Quát không chỉ 

n i danh là “văn hay ch  t t” nh  đổ ữ ố ư ương th i truy n t ng “Th n Siêu, thánhờ ề ụ ầ  Quát”mà còn n i ti ng là ngổ ế ườ ươi c ng tr c, quý tr ng tài năng, có b n lĩnh, s ngự ọ ả ố  

có lý tưởng và dám đ ng đ u v i c ng quy n. ươ ầ ớ ườ ề

Tuy nhiên, Cao Bá Quát ch  là m t đi m t a, m t “ch t li u văn h c” đỉ ộ ể ự ộ ấ ệ ọ ể Nguy n Tuân xây d ng nên nhân v t c a mình. Ph n h  c u, sáng t o c a nhàễ ự ậ ủ ầ ư ấ ạ ủ  văn v n là ch  y u b i Hu n Cao đã xu t hi n trong tác ph m theo đúng lýẫ ủ ế ở ấ ấ ệ ẩ  

tưởng th m mĩ và quan ni m ngh  thu t c a tác gi  ẩ ệ ệ ậ ủ ả

● Hu n Cao tr ấ ướ c h t là ng ế ườ i ngh  sĩ tài hoa trong ngh  thu t th ệ ệ ậ ư   pháp, ng ườ ế i k t tinh v  đ p văn hóa truy n th ng c a dân t c và t m lòng ẻ ẹ ề ố ủ ộ ấ   yêu n ướ c mang màu s c riêng c a nhà văn ắ ủ  

Trong truy n ệ Ch  ng ữ ườ ử , Hu n Cao n i lên là m t ngh  sĩ tài hoa i t  tù ấ ổ ộ ệ  

hi m có trong ngh  thu t th  pháp. ế ệ ậ ư

+ Ngay t  đo n văn m  đ u tác ph m, thông qua m t đ i tho i ng n gi a qu nừ ạ ở ầ ẩ ộ ố ạ ắ ữ ả  

ng c và th y th  l i, nhà văn đã “gieo” trên trang văn m t l i gi i thi u khôngụ ầ ơ ạ ộ ờ ớ ệ  

th  thuy t ph c h n v  tài năng c a con ngể ế ụ ơ ề ủ ười này. Đó là “cái ng ườ i mà vùng  

t nh S n ta v n khen cái tài vi t ch  r t nhanh và r t đ p ỉ ơ ẫ ế ữ ấ ấ ẹ ”. Đây không ph i làả  

l i ng i khen c a m t ngờ ợ ủ ộ ười mà là l i c a ngờ ủ ười dân c  m t t nh, t c là tàiả ộ ỉ ứ  năng c a ông Hu n t  lâu đã đủ ấ ừ ược công chúng r ng rãi th a nh n. ộ ừ ậ

+ Tuy nhiên, v i riêng ng c quan, tên tu i và tài ngh  c a “ngớ ụ ổ ệ ủ ườ ứ  i đ ng

đ u b n ph n ngh ch”  y còn nhi u h n th  Không bi t t  ngu n nào và tầ ọ ả ị ấ ề ơ ế ế ừ ồ ừ bao gi , viên quan coi ng c này đã bi t “ờ ụ ế cái tài vi t ch  t t ế ữ ố ” c a Hu n Cao:ủ ấ  

“Ch  c a ông Hu n Cao đ p l m, vuông l m ữ ủ ấ ẹ ắ ắ ”. Và cũng đã t  r t lâu r i, nh ngừ ấ ồ ư  

ch a bao gi  có d p đư ờ ị ược nói ra, “cái s  nguy n c a viên quan coi ng c này là ở ệ ủ ụ  

có m t ngày kia đ ộ ượ c treo   nhà riêng mình m t đôi câu đ i do chính tay ông ở ộ ố  

Hu n Cao vi t… Có đ ấ ế ượ c ch  c a ông Hu n mà treo là có m t báu v t trên ữ ủ ấ ộ ậ  

đ i ờ ”. 

+ V  phía ch  quan, mong mu n  y c a qu n ng c xu t phát t  thú ch iề ủ ố ấ ủ ả ụ ấ ừ ơ  

ch  c a ông ta. Nh ng v  phía khách quan, ch  c a Hu n Cao ph i đ p l m,ữ ủ ư ề ữ ủ ấ ả ẹ ắ  quý l m, ph i là “ắ ả báu v t ậ ” hi m có trên đ i m i có th  khi n viên quan coiế ờ ớ ể ế  

ng c l n đ u tiên có cái nhìn “ụ ầ ầ hi n lành ề ” và t  rõ thái đ  “ỏ ộ kiêng nể” v i sáuớ  

người tù mà th c ch t ch  là Hu n Cao. Đ c bi t, qu n ng c s n sàng “ự ấ ỉ ấ ặ ệ ả ụ ẵ bi t ệ   đãi” ông Hu n – đi u mà c  ông ta và b t c  ai cũng th a hi u là hành đ ngấ ề ả ấ ứ ừ ể ộ  

ph m pháp, th m chí b  quy vào t i đ ng lõa v i t i ph m. V i t i danh này,ạ ậ ị ộ ồ ớ ộ ạ ớ ộ  

n ng thì b  x  t  gi ng nh  nh ng ph m nhân kia, nh  thì m t nghi p, khuynhặ ị ử ử ố ư ữ ạ ẹ ấ ệ  gia b i s n. Đi u  y, m t ngạ ả ề ấ ộ ườ ại đ i di n cho pháp lu t nh  qu n ng c khôngệ ậ ư ả ụ  

th  không hi u. Nh ng cái gì đã khi n ng c quan  nh n n i, h  mình, dám đánhể ể ư ế ụ ẫ ạ ạ  

đ i c  s  nghi p, th m chí c  tính m ng c a mình đ n nh  v y ? R t cu c chổ ả ự ệ ậ ả ạ ủ ế ư ậ ố ộ ỉ 

có m t đi u c t lõi,  y là ch  c a Hu n Cao – m t “v t báu trên đ i” và vì thộ ề ố ấ ữ ủ ấ ộ ậ ờ ế 

v i nh ng ngớ ữ ười có thú ch i ch  nh  qu n ng c thì đơ ữ ư ả ụ ược treo ch  c a ôngữ ủ  

Hu n là m t trong nh ng s  mãn nguy n l n nh t trong cu c đ i. ấ ộ ữ ự ệ ớ ấ ộ ờ

=> Có th  kh ng đ nh, Nguy n Tuân đã thành công khi miêu t  tài vi tể ẳ ị ễ ả ế  

ch  c a Hu n Cao. Cái gi i c a nhà văn là không có m t t  nào miêu t  c  thữ ủ ấ ỏ ủ ộ ừ ả ụ ể 

v  nh ng ch  mà Hu n Cao đã vi t, k  c    c nh cho ch  cu i cùng, th  màề ữ ữ ấ ế ể ả ở ả ữ ố ế  

n t ng v  tài năng c a Hu n Cao, v  ng i t  tù có ph m ch t ngh  sĩ, có

tài ngh  h n ngệ ơ ườ ẫi v n đ m sâu trong lòng b n đ c. Gi ng nh  th  pháp “vậ ạ ọ ố ư ủ ẽ mây n y trăng” thả ường th y trong th , phấ ơ ương th c miêu t  gián ti p c a nhàứ ả ế ủ  văn đã có được hi u qu  ngh  thu t rõ nét trong trệ ả ệ ậ ường h p này. ợ

+ V i nh ng gì đã vi t v  Hu n Cao, nh t là qua thái đ , l i nói c a nhânớ ữ ế ề ấ ấ ộ ờ ủ  

v t qu n ng c, th  l i, Nguy n Tuân không h  gi u gi m thái đ  say mê, c mậ ả ụ ơ ạ ễ ề ấ ế ộ ả  

ph c c a mình đ i v i nh ng ngụ ủ ố ớ ữ ười nh  ông Hu n. Đó là ngư ấ ười “k t tinh” vàế  

t a sáng m t trong nh ng v  đ p văn hoá truy n th ng c a dân t c. V  đ p  y,ỏ ộ ữ ẻ ẹ ề ố ủ ộ ẻ ẹ ấ  

 th i đ i Nguy n Tuân, l i đang có nguy c  mai m t, r t d  thu c v  “m t

th i” đã qua nay ch  còn “vang bóng”. Do đó, sáng t o hình tờ ỉ ạ ượng Hu n Cao cóấ  

th  xem là m t phể ộ ương th c ngh  thu t đ c d ng đ  nhà văn kín đáo th  hi nứ ệ ậ ắ ụ ể ể ệ  tình c m yêu m n, trân tr ng c a mình đ i v i nh ng giá tr  văn hoá c  truy nả ế ọ ủ ố ớ ữ ị ổ ề  

c a đ t nủ ấ ước. Đây chính là tinh th n dân t c, là lòng yêu nầ ộ ước mang nét đ cặ  

tr ng riêng c a nhà văn. Không ph i ng u nhiên, nhà phê bình văn h c Nguy nư ủ ả ẫ ọ ễ  Đăng M nh – chuyên gia nghiên c u v  Nguy n Tuân đã t ng đánh giá kháiạ ứ ề ễ ừ  quát : “Nguy n Tuân là m t trí th c giàu lòng yêu nễ ộ ứ ước và tinh th n dân t c.ầ ộ  Lòng yêu nướ ủc c a ông có màu s c riêng : g n li n v i nh ng giá tr  văn hóa cắ ắ ề ớ ữ ị ổ truy n c a dân t c”.ề ủ ộ

cách  ng x  cao th ứ ử ượ ng và đ y tinh th n văn hóa ầ ầ  

  Trong cu c s ng và nh t là trong ngh  thu t, tài năng không ph i là thộ ố ấ ệ ậ ả ứ 

mà t o hóa hay xã h i mu n có ho c có th  ban phát cho t t th y m i ngạ ộ ố ặ ể ấ ả ọ ườ  i

Người có tài năng, năng khi u ngh  thu t v n đã không nhi u trong cu c s ngế ệ ậ ố ề ộ ố  thì ngườ ừi v a có tài v a có tâm l i càng hi m n a. M y trăm năm trừ ạ ế ữ ấ ước, thi hào Nguy n Du đã vi t : “ễ ế Ch  tâm kia m i b ng ba ch  tài ữ ớ ằ ữ ”. Chính cái “tâm” s  làmẽ  cho cái tài được c t cánh cao h n n a, t a sáng h n n a. Trong ấ ơ ữ ỏ ơ ữ Ch  ng ữ ườ ử  i t

tù, Hu n Cao đâu ch  có tài vi t ch  mà còn có đ o đ c và văn hóa c a m tấ ỉ ế ữ ạ ứ ủ ộ  

người ngh  sĩ th  pháp, m t nhân cách cao thệ ư ộ ượng trong đ i s ng. ờ ố

Đ o đ c c a Hu n Cao th  hi n trạ ứ ủ ấ ể ệ ước tiên   ở lòng t  tr ngự ọ ,   ch  bi tở ỗ ế  

gi  l y cái tài, bi t trân tr ng tài năng đích th c c a mình và bi t dùng nó đúngữ ấ ế ọ ự ủ ế  lúc đúng ch  Con ngỗ ườ ấi  y “nh t sinh không vì vàng ng c hay quy n th  mà ép ấ ọ ề ế   mình vi t câu đ i bao gi ế ố ờ”. C  đ i Hu n Cao cho đ n trả ờ ấ ế ước khi cho ch  viênữ  

qu n ng c m i ch  “ả ụ ớ ỉ vi t có hai b  t  bình và m t b c trung đ ế ộ ứ ộ ứ ườ ” cho “ba  ng

ng ườ ạ i b n thân”. Trong b t c  hoàn c nh nào, Hu n Cao cũng gi  tr n “thiênấ ứ ả ấ ữ ọ  

lương” c a mình. Khi ch a hi u con ngủ ư ể ườ ủi c a qu n ng c, Hu n Cao không hả ụ ấ ề 

t  ra s  hãi, càng không vì cái “uy vũ” đó đ  ph i qu  xu ng vi t ch  Ông cũngỏ ợ ể ả ỳ ố ế ữ  không t  ra m m lòng, th a hi p, nhún mình vi t câu đ i trỏ ề ỏ ệ ế ố ước s  “bi t đãi”ự ệ  

c a ng c quan. Ngay c  khi đã hi u rõ con ngủ ụ ả ể ườ ủi c a qu n ng c và đã cho chả ụ ữ viên quan này thì đi u mà Hu n Cao khuyên b o, mong mu n   ng c quan làề ấ ả ố ở ụ  

“gi  thiên l ữ ươ ng cho lành v ng” ữ , đ ng đ  “ừ ể nhem nhu c m t cái đ i l ố ấ ờ ươ   ng thi n đi ệ ”. Đó đích th c là m t tâm h n trong sáng, cao đ p, m t bi u tự ộ ồ ẹ ộ ể ượng c aủ  

“thiên lương” lành v ng mà th i đ i nào cũng c n. ữ ờ ạ ầ

Cái tâm c a Hu n Cao không ch  hi n ra   đ o đ c c a ngủ ấ ỉ ệ ở ạ ứ ủ ười ngh  sĩ màệ  còn b c l    ộ ộ ở cách  ng x  cao thứ ử ượng và đ y tinh th n văn hóaầ ầ

+ Đ c tác ph m, ai cũng th y Hu n Cao đã ph n  ng d  d i nh  th  nàoọ ẩ ấ ấ ả ứ ữ ộ ư ế  

trước hành đ ng mu n “bi t đãi” ông c a qu n ng c. Nh ng đ y là khi ôngộ ố ệ ủ ả ụ ư ấ  

ch a th c s  hi u đư ự ự ể ược b n ch t c a con ngả ấ ủ ười này. 

+ Đ n khi đã hi u đế ể ược con người bên trong c a ng c quan, khi đã “ủ ụ c m ả ” 

được “cái t m lòng bi t nh n liên tài ấ ệ ỡ ” c a viên quan coi ng c thì Hu n Cao đãủ ụ ấ  nhanh chóng b  qua nh ng nghi k  trỏ ữ ị ước đó, vui v  t  nguy n cho ch  L i c aẻ ự ệ ữ ờ ủ  

Hu n Cao: “ấ Thi u chút n a ta ph  m t m t t m lòng trong thiên h ế ữ ụ ấ ộ ấ ạ” đã b c lộ ộ 

l  s ng c a ông : s ng là ph i x ng đáng v i nh ng t m lòng tri k , ph  t mẽ ố ủ ố ả ứ ớ ữ ấ ỉ ụ ấ  lòng cao đ p c a ngẹ ủ ười khác là không th  tha th  Rõ ràng, đ i v i nh ngể ứ ố ớ ữ  

người bi t quý tr ng cái tài, cái đ p trên đ i, Hu n Cao đâu có n  hà, đã khôngế ọ ẹ ờ ấ ề  

bi t thì thôi ch  bi t thì nh t đ nh không “ph  t m lòng trong thiên h ”. Đ yế ứ ế ấ ị ụ ấ ạ ấ  chính là l  s ng cao đ p, là cách x  th  tràn đ y tinh th n văn hóa   Hu n Cao,ẽ ố ẹ ử ể ầ ầ ở ấ  cũng là bài h c v  đ o lý, l  s ng cho m i ngọ ề ạ ẽ ố ỗ ười trên đ i. Xem ra, chuy n xinờ ệ  

ch  ­ cho ch    đây không còn là thú ch i n a mà là chuy n c a l  s ng và đ oữ ữ ở ơ ữ ệ ủ ẽ ố ạ  

đ c c a con ngứ ủ ười trong cu c s ng.      ộ ố

●Hu n Cao là ng ấ ườ i anh hùng dũng li t, có b n lĩnh, lý t ệ ả ưở ng, có khí   phách hiên ngang, b t khu t.  ấ ấ

+ Không gi ng nh  nhi u nhân v t tài hoa, tài t  khác trong ố ư ề ậ ử Vang bóng 

m t th i ộ ờ , Hu n Cao có hai con ngấ ười trong m t con ngộ ười : con người tài hoa ngh  sĩ v i cái tâm trong sáng và con ngu i anh hùng dũng li t, có khí pháchệ ớ ờ ệ  hiên ngang. Đ y là m t ngấ ộ ười dám ch ng l i tri u đình m c ru ng mà ông cămố ạ ề ụ ỗ  ghét. Thái đ  này không thay đ i k  c  khi ông nh n độ ổ ể ả ậ ược thông báo s  b  gi iẽ ị ả  vào Kinh đ  ch u án t  hình. Là k  chi n b i nh ng Hu n Cao không h  đánhể ị ử ẻ ế ạ ư ấ ề  

m t khí phách c a mình. ấ ủ

+ Ngay t  đ u tác ph m, đi u đó đã đừ ầ ẩ ề ược th  hi n qua hành đ ng “rể ệ ộ ỗ gông”. Hu n Cao đã b t ch p l i do  d m c a tên lính áp gi i, “ấ ấ ấ ờ ạ ẫ ủ ả l nh lùng chúc ạ   mũi gông n ng, khom mình thúc m nh đ u thang gông xu ng th m đá t ng đánh ặ ạ ầ ố ề ả   thu nh m t cái ỳ ộ ”. Cũng chính con ngườ ấi  y đã “th n nhiên nh n r ả ậ ượ u th t ị ” coi 

nh  “ư vi c v n làm trong cái h ng sinh bình ệ ẫ ứ ”, th m chí còn “ậ c  ý làm ra khinh ố  

b c đ n đi u ạ ế ề ” đ i v i viên qu n ng c mà không h  s  “ố ớ ả ụ ề ợ m t tr n lôi đình báo ộ ậ   thù và nh ng th  đo n tàn b o c a quan ng c b  s  nh c ữ ủ ạ ạ ủ ụ ị ỉ ụ ”. Ngay c  khi đả ược tin 

“ngày mai, tinh m ” s  “v  kinh ch u án t  hình”, Hu n Cao cũng ch  “l ng nghĩơ ẽ ề ị ử ấ ỉ ặ  

m t lát r i m m cộ ồ ỉ ười”. Rõ ràng, Hu n Cao có phong đ  c a m t trang anh hùngấ ộ ủ ộ  dũng li t, có khí phách hiên ngang c a k  “ch c tr i qu y nệ ủ ẻ ọ ờ ấ ước” trên đ uầ  

“ch ng còn bi t có ai n a” (nh  chính qu n ng c đã ph i th a nh n), có cái khíẳ ế ữ ư ả ụ ả ừ ậ  khái c a đ ng nam nhi coi cái ch t “nh  t a h ng mao”.ủ ấ ế ẹ ự ồ

 Hình t ng Hu n Cao t a sáng trong c nh cho ch

+  Hu n Cao đúng là m t nhân v t đ c bi t c a Nguy n Tuân.   conấ ộ ậ ặ ệ ủ ễ Ở  

người này có s  h i t  c a ba ph m ch t, cũng là ba v  đ p đáng trân tr ng c aự ộ ụ ủ ẩ ấ ẻ ẹ ọ ủ  con người : “tài” – “tâm” – “dũng”. Ba v  đ p  y hòa quy n v i nhau và t aẻ ẹ ấ ệ ớ ỏ  sáng r c r  trong cái đêm Hu n Cao cho ch  qu n ng c. ự ỡ ấ ữ ả ụ

+ Đi m h i t  c a tài năng ngh  sĩ và khí phách nghĩa sĩ c a Hu n Caoể ộ ụ ủ ệ ủ ấ  

trước h t là ế ở ư t  thế. Tuy “c  đeo gông, chân vổ ướng xi ng” nh ng Hu n Caoề ư ấ  

v n có cái t  th  c a m t ngẫ ư ế ủ ộ ười ngh  sĩ th  pháp. Con ngệ ư ườ ấi  y đang d n tinhồ  

l c đ  vi t nên nh ng “dòng ch  cu i cùng” cho đ i – nh ng dòng ch  “ự ể ế ữ ữ ố ờ ữ ữ nói lên 

cái hoài bão tung hoành c a m t đ i con ng ủ ộ ờ ườ ”. T i ương ph n v i hình  nhả ớ ả  

Hu n Cao là hình  nh c a ng c quan và th  l i ­ nh ng k  đ i di n cho uyấ ả ủ ụ ơ ạ ữ ẻ ạ ệ  quy n, pháp lu t đề ậ ương th i, n m trong tay quy n sinh, quy n sát nh ng l iờ ắ ề ề ư ạ  đang “khúm núm”, “run run” trướ ừc t ng nét ch  c a Hu n Cao. Chính s  tữ ủ ấ ự ươ  ng

ph n này đã gián ti p kh c h a cái hiên ngang, khí phách c a ngả ế ắ ọ ủ ườ ửi t  tù. Đ ngồ  

th i cho th y trong kho nh kh c này, t i chính gian nhà ng c này không ph iờ ấ ả ắ ạ ụ ả  cái ác, cái x u đang làm ch  mà chính là cái đ p, cái tài c a ngấ ủ ẹ ủ ười ngh  sĩ đangệ  

t a sáng, hùng tâm, tráng chí c a ngỏ ủ ười anh hùng đang được tôn vinh. 

=> Nh  m i dòng sông đ u ch y v  bi n,   Hu n Cao, n i h i l u c aư ọ ề ả ề ể ở ấ ơ ộ ư ủ  thiên lương trong sáng và nhân cách con người vi t hoa – CON NGế ƯỜI d ngừ  

l i   m t l i khuyên chí tình dành cho qu n ng c : “ạ ở ộ ờ ả ụ Ở  đây l n l n. Ta khuyên ẫ ộ  

th y Qu n nên thay ch n   đi. Ch  này không ph i là n i đ  treo m t b c l a ầ ả ố ở ỗ ả ơ ể ộ ứ ụ  

tr ng v i nh ng nét vuông t ắ ớ ữ ươ ắ i t n […] Tôi b o th c đ y, th y Qu n nên tìm ả ự ấ ầ ả  

v  nhà quê mà  , th y hãy thoát kh i cái ngh  này đi đã, r i hãy nghĩ đ n ề ở ầ ỏ ề ồ ế   chuy n ch i ch    đây, khó gi  thiên l ệ ơ ữ Ở ữ ươ ng cho lành v ng và r i cũng đ n ữ ồ ế   nhem nhu c m t c  đ i l ố ấ ả ờ ươ ng thi n đi ệ ”.   L i khuyên này gi ng nh  m t diờ ố ư ộ  

hu n – di hu n c a ngấ ấ ủ ười ngh  sĩ truy n l i cho đ i và h u th  : mu n ch iệ ề ạ ờ ậ ế ố ơ  

ch  thì trữ ước h t ph i gi  l y “thiên lế ả ữ ấ ương”. Ch  nghĩa và “thiên lữ ương” không th  chung s ng v i cái ác, cái x u, đ ng đ  nh ng cái cao quý  y b  hoenể ố ớ ấ ừ ể ữ ấ ị  , b  m t đi   ch n ng c tù đen t i tàn b o. 

●Ngh  thu t  ệ ậ

Nh  ta đã bi t, xây d ng hình tư ế ự ượng Hu n Cao, Nguy n Tuân đã d a vàoấ ễ ự  nguyên m u là Chu th n Cao Bá Quát. Trong th c t  l ch s , “thánh Quát” đã bẫ ầ ự ế ị ử ỏ mình n i chi n đ a trong cu c kh i nghĩa ch ng l i tri u đình phong ki n.ơ ế ị ộ ở ố ạ ề ế  

Nh ng v i Hu n Cao, Nguy n Tuân đã “kéo dài cu c đ i Cao Bá Quát” b ngư ớ ấ ễ ộ ờ ằ  

cu c g p g  thú v  gi a ngộ ặ ỡ ị ữ ườ ửi t  tù có tài vi t ch  đ p v i viên qu n ng c –ế ữ ẹ ớ ả ụ  

k  đ i di n pháp lu t đẻ ạ ệ ậ ương th i nh ng khát khao ánh sáng ch  nghĩa. Sáng t oờ ư ữ ạ  này là ch  nhà văn g i g m lí tỗ ử ắ ưởng th m mĩ và quan đi m ngh  thu t c aẩ ể ệ ậ ủ  mình. 

Đ c truy n ọ ệ Ch  ng ữ ườ ử , có th  th y Nguy n Tuân đã s  d ng  i t  tù ể ấ ễ ử ụ bút pháp lãng m n, lí tạ ưởng hóa đ  miêu t  hình tể ả ượng Hu n Cao. Đó là ngấ ười có 

v  đ p toàn di n : v  đ p c a tài năng  – v  đ p c a tâm h n – v  đ p c a khíẻ ẹ ệ ẻ ẹ ủ ẻ ẹ ủ ồ ẻ ẹ ủ  phách. V  đ p  y hi n lên l ng l ng trên n n tăm t i c a ng c tù và trong sẻ ẹ ấ ệ ồ ộ ề ố ủ ụ ự kính n , tôn vinh c a nh ng k  đ i di n cho lu t pháp để ủ ữ ẻ ạ ệ ậ ương th i. Hình  nhờ ả  

Hu n Cao g n li n v i cái đ p, v i ánh sáng và cái thi n. Nh ng cái đó cũngấ ắ ề ớ ẹ ớ ệ ữ  

b t n i trong  u th  và s  l n át cái x u, bóng t i và cái ác. Đó là nh ng bi uậ ổ ư ế ự ấ ấ ố ữ ể  

hi n khác nhau c a th  pháp tệ ủ ủ ương ph n – th  pháp đã đả ủ ượ ử ục s  d ng r t hi uấ ệ  

qu  trong tác ph m.ả ẩ

Cũng nh  nhi u sáng tác khác, ư ề ngôn ng  miêu tữ ả c a Nguy n Tuân trongủ ễ  

Ch  ng ữ ườ ử i t  tù r t đ m ch t “đi n  nh”. Nhi u đo n nh  nh ng thấ ậ ấ ệ ả ề ạ ư ữ ước phim quay ch m, s c nét, ch m rãi, hi n hi n t ng nét c nh v t, t ng hành đ ng c aậ ắ ậ ể ệ ừ ả ậ ừ ộ ủ  nhân v t. Ngôn ng  miêu t  nhân v t Hu n Cao cũng th  Nh ng đo n t  ôngậ ữ ả ậ ấ ế ữ ạ ả  

Hu n nh  đo n “r  gông”, đo n “cho ch ”… đ u có th  coi là nh ng “thấ ư ạ ỗ ạ ữ ề ể ữ ướ  cphim ng n” v  nhân v t này. T ng hành đ ng, đi u b , c  ch  c a Hu n Caoắ ề ậ ừ ộ ệ ộ ử ỉ ủ ấ  

c  d n d n, ch m rãi hi n ra qua ứ ầ ầ ậ ệ l p ngôn t  v a c  kính v a hi n đ i c aớ ừ ừ ổ ừ ệ ạ ủ  nhà văn

●K t lu n ế ậ