Sáng kiến kinh nghiệm THPT: Biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử 12 ở trường THPT Sáng Sơn thông qua khai thác bản đồ giáo khoa lịch sử phần lịch sử Việt Nam(1945-1954)

Mục đích nghiên cứu đề tài là rút ra biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử 12 ở trường THPT Sáng Sơn thông qua khai thác bản đồ giáo khoa lịch sử phần lịch sử Việt Nam(1945-1954) trong sách giáo khoa lớp 12 chương trình chuẩn để phát huy tính tích cực học tập của học sinh.

S  GD & ĐT VĨNH PHÚCỞTHPT SÁNG S NƠ

=====***=====

BÁO CÁO K T QU  Ế Ả

NGHIÊN C U,  NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế

Tên sáng ki n: Bi n pháp nâng cao hi u qu  d y h c l ch s  12ế ệ ệ ả ạ ọ ị ử  

M C L CỤ Ụ

1. L i gi i thi u………ờ ớ ệ Trang 3

2. Tên sáng ki n: ……….ế Trang 4

3. Tác gi  sáng ki n:……….ả ế Trang  4

4. Ch  đ u t  t o ra sáng ki n: ……….ủ ầ ư ạ ế Trang  4

5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế  ………Trang  4

6. Ngày sáng ki n đế ược áp d ng l n đ u ho c áp d ng th : …………. ụ ầ ầ ặ ụ ử Trang 4

7. Mô t  b n ch t c a sáng ki n:………. ả ả ấ ủ ế Trang 4

7.1. Chu n b  c a giáo viên……….ẩ ị ủ Trang 5

7.2. H  th ng b n  đ  giáo khoa l ch s  Vi t Nam giai  đo n 1945­1945 vàệ ố ả ồ ị ử ệ ạ  

7.3 M t s  giáo án th c nghi m………ộ ố ự ệ Trang  27

8. Nh ng thông tin c n đữ ầ ược b o m t (n u có):……… ả ậ ế Trang 38

9. Các đi u ki n c n thi t đ  áp d ng sáng ki n:……… ề ệ ầ ế ể ụ ế Trang 38

10. Đánh giá l i ích thu đợ ược ho c d  ki n có th  thu đặ ự ế ể ược do áp d ng sángụ  

ki n …ế Trang 38

11. Danh sách nh ng t  ch c/cá nhân đã tham gia áp d ng th  ho c áp d ng sángữ ổ ứ ụ ử ặ ụ  

ki n l n đ u (n u có):………ế ầ ầ ế Trang 40

BÁO CÁO K T QU  Ế Ả

NGHIÊN C U,  NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế

1. L i gi i thi u ờ ớ ệ

Chúng ta đã bi t, theo ch  nghĩa Mác Lê Nin, quá trình nh n th c c a conế ủ ậ ứ ủ  

người bao gi  cũng đi t  hình  nh c  th  tr c ti p đ n trìu tờ ừ ả ụ ể ự ế ế ượng, t  đ n gi nừ ơ ả  

đ n khái quát. Nh ng hình  nh này thông qua quá trình c m giác, tri giác c a conế ữ ả ả ủ  

người ph n ánh vào s  nh n th c t  duy.ả ự ậ ứ ư

Quá trình nh n th c l ch s  c a h c sinh cũng di n ra theo quy lu t chungậ ứ ị ử ủ ọ ễ ậ  

nh  trên. Đ c đi m c a h c t p l ch s  là h c nh ng đi u đã qua không tái di nư ặ ể ủ ọ ậ ị ử ọ ữ ề ễ  

tr  l i. Vì v y vi cở ạ ậ ệ  “ Tr c quan sinh đ ng”ự ộ  trong nh n th c L ch s  không thậ ứ ị ử ể 

b t ngu n t  c m giác tr c ti p v  s  vi c, hi n tắ ồ ừ ả ự ế ề ự ệ ệ ượng mà t  nh ng bi uừ ữ ể  

tượng c  th  đụ ể ượ ạc t o nên trên c  s  tri giác tài li u c  th  Không có bi uơ ở ệ ụ ể ể  

tượng thì không có khái ni m. Cho nên đ  có c  s  cho vi c h c sinh nh n th cệ ể ơ ở ệ ọ ậ ứ  khái quát, c n thi t ph i s  d ng đ  dùng tr c quan k t h p v i các phầ ế ả ử ụ ồ ự ế ợ ớ ươ  ngpháp khác nhau, trong đó có hướng d n h c sinh khai thác b n đ  trong sách giáoẫ ọ ả ồ  khoa. Nh ng b n đ  trong sách giáo khoa ph n ánh nh ng ki n th c l ch s  cữ ả ồ ả ữ ế ứ ị ử ụ 

th , là đi m t a c a nh n th c c m tính. Trên c  s  nh n th c c m tính, h cể ể ự ủ ậ ứ ả ơ ở ậ ứ ả ọ  sinh lĩnh h i độ ược nh ng ki n th c lý lu n, khái quát.ữ ế ứ ậ

Hi n nay, tình hình th  gi i và trong nệ ế ớ ước đang có nh ng bi n đ i sâuữ ế ổ  

s c. M t s  h c sinh ng i và không thích h c b  môn L ch s  Nhi u h c sinhắ ộ ố ọ ạ ọ ộ ị ử ề ọ  

g p khó khăn khi h c b  môn L ch s  nh : Khó nh , h c trặ ọ ộ ị ử ư ớ ọ ước quên sau, không 

bi t nh n xét phân tích s  ki n l ch s  và hi n tế ậ ự ệ ị ử ệ ượng L ch s  Trong sách giáoị ử  khoa b n đ  v a là phả ồ ừ ương ti n tr c quan v a là ngu n tri th c đ  h c sinh h cệ ự ừ ồ ứ ể ọ ọ  

t p. Nó cung c p m t kh i lậ ấ ộ ố ượng ki n th c l n, giúp h c sinh kh c ghi bài h cế ứ ớ ọ ắ ọ  sâu h n, t t h n. Công cu c c i cách giáo d c đòi h i ngơ ố ơ ộ ả ụ ỏ ười giáo viên L ch sị ử 

ph i đ i m i phả ổ ớ ương pháp gi ng d y: Ch ng d y chay, ch ng gò ép h c sinhả ạ ố ạ ố ọ  

th  đ ng ti p thu ki n th c. B n đ  giáo khoa l ch s  giúp cho giáo viên gi ngụ ộ ế ế ứ ả ồ ị ử ả  

d y, giúp cho h c sinh quan sát phân tích đ  ch  đ ng ti p thu ki n th c.ạ ọ ể ủ ộ ế ế ứ

Làm th  nào đ  h c sinh yêu thích b  môn L ch s , hi u bi t sâu s c L chế ể ọ ộ ị ử ể ế ắ ị  

s  c a quá  kh , c ng c  lòng tin và xây d ng t  tử ủ ứ ủ ố ự ư ưởng tình c m đúng đ n đ iả ắ ố  

v i m i s  ki n, hi n tớ ỗ ự ệ ệ ượng L ch s , nâng cao ch t lị ử ấ ượng b  môn. Đi u nàyộ ề  

ph  thu c l n vào vi c l a ch n n i dung, hình th c và phụ ộ ớ ệ ự ọ ộ ứ ương pháp d y h cạ ọ  

c a giáo viên. Vi c tăng củ ệ ườ   các phng ương ti n tr c quan, hệ ự ướng d n h c sinhẫ ọ  khai thác b n đ  trong sách giáo khoa có ý nghĩa quan tr ng đ i v i vi c phát huyả ồ ọ ố ớ ệ  tính tích c c c a h c sinh, nâng cao hi u qu  d y h c b  môn.ự ủ ọ ệ ả ạ ọ ộ

Chính vì nh ng lý do trên, b n thân tôi luôn suy nghĩ, đ  rút ra cho mình ữ ả ể

bi n pháp nâng cao hi u qu  d y h c l ch s  12   trệ ệ ả ạ ọ ị ử ở ường THPT Sáng S n thông ơqua khai thác b n đ  giáo khoa l ch s  ph n l ch s  Vi t Nam(1945­1954)ả ồ ị ử ầ ị ử ệ  trong sách giáo khoa l p 12 chớ ương trình chu n đ  phát huy tính tích c c h c t p c a ẩ ể ự ọ ậ ủ

h c sinh.ọ

2. Tên sáng ki n: ế

Bi n pháp nâng cao hi u qu  d y h c l ch s  12   trệ ệ ả ạ ọ ị ử ở ường THPT Sáng S nơ  

3. Tác gi  sáng ki n:ả ế

­ H  và tên: ọ Lùng Th  Mýị

­ Đ a ch  tác gi  sáng ki n: Trị ỉ ả ế ường THPT Sáng S nơ

­ S  đi n tho i: 0356 112 334 E_mail: ố ệ ạ

lungthimygv.c3songlo@vinhphuc.edu.vn

4. Ch  đ u t  t o ra sáng ki n: Lùng Th  Mý ủ ầ ư ạ ế ị

5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế  Phương pháp d y h c l ch sạ ọ ị ử

6. Ngày sáng ki n đế ược áp d ng l n đ u ho c áp d ng th : 01/10/2018ụ ầ ầ ặ ụ ử

7. Mô t  b n ch t c a sáng ki n:ả ả ấ ủ ế

Nh ng năm g n đây   trữ ầ ở ường THPT Sáng S n, nhi u h c sinh l a ch nơ ề ọ ự ọ  môn L ch s  đ  thi t t nghi p THPT, tuy nhiên m t s  h c sinh r t ng i h c bị ử ể ố ệ ộ ố ọ ấ ạ ọ ộ môn L ch s  Nhi u em ch a bi t cách h c b  môn. H c trị ử ề ư ế ọ ộ ọ ước quên sau. H cọ  xong r i không nh  gì c  S  lồ ớ ả ố ượng h c sinh thi đ i h c môn L ch s  r t ít. Ch tọ ạ ọ ị ử ấ ấ  

lượng đi m thi Đ i h c môn L ch s  nh ng năm g n đây ch a cao.ể ạ ọ ị ử ữ ầ ư

Sách giáo khoa l ch s  l p 12 chị ử ớ ương trình chu n có nhi u kênh hình nóiẩ ề  chung và lược đ  nói riêng. M i lo i kênh hình có m t ch c năng riêng. H c sinhồ ỗ ạ ộ ứ ọ  

ít tìm hi u v  kênh hình, thể ề ường coi đó là ph n minh ho  Do đó nhi u h c sinhầ ạ ề ọ  

ch  thu c lòng câu ch , không hi u đỉ ộ ữ ể ược b n ch t s  ki n, không n m đả ấ ự ệ ắ ược các quy lu t v n đ ng, phát tri n c a xã h i. Vì v y đ  giúp các em yêu thích h cậ ậ ộ ể ủ ộ ậ ể ọ  

b  môn L ch s , t  giác tìm tòi, nghiên c u nh ng s  ki n trong sách, n m v ngộ ị ử ự ứ ữ ự ệ ắ ữ  

ki n th c ngay t i l p, hi u sâu s c các s  ki n, nh  lâu, tôi đã tích c c s  d ngế ứ ạ ớ ể ắ ự ệ ớ ự ử ụ  

phương pháp hướng d n h c sinh khai thác b n đ  trong sách giáo khoa.ẫ ọ ả ồ

  Trong sách giáo khoa L ch s  l p 12 ch ng trình chu n có r t nhi uị ử ớ ươ ẩ ấ ề  kênh hình, có th  phân thành ba lo i sau đây.ể ạ

 ­ Tranh,  nh l ch s :ả ị ử  Là kênh hình có kh  năng khôi ph c l i hình  nhả ụ ạ ả  

c a nh ng con ngủ ữ ười, đ  v t, s  ki n l ch s , bi n c  m t cách c  th  sinhồ ậ ự ệ ị ử ế ố ộ ụ ể  

đ ng và khá xác th c.ộ ự

­ L ượ c đ  l ch s : ồ ị ử  Nh m xác đ nh đ a đi m c a nh ng s  ki n trong th iằ ị ị ể ủ ữ ự ệ ờ  gian và không gian nh t đ nh. Đ ng th i giúp h c sinh suy nghĩ và gi i thích cácấ ị ồ ờ ọ ả  

hi n tệ ượng L ch s  v  m i quan h  liên h  nhân qu , có tính quy lu t và trìnhị ử ề ố ệ ệ ả ậ  

đ  phát tri n c a quá trình L ch s , giúp các em h c sinh ghi nh  nh ng ki nộ ể ủ ị ử ọ ớ ữ ế  

th c đã h c.ứ ọ

­ Bi u đ : ể ồ  Là kênh hình dùng đ  di n t  quá trình phát tri n, s  v n đ ngể ễ ả ể ự ậ ộ  

c a m t s  ki n L ch s , trên c  s  s  d ng s  li u, tài li u th ng kê trong bàiủ ộ ự ệ ị ử ơ ở ử ụ ố ệ ệ ố  

h c. Bi u đ  thọ ể ồ ường được bi u di n trên tr c hoànhể ễ ụ  ( Ghi th i gian)ờ  và tr cụ  tung ( Ghi s  ki n).ự ệ

7.1 Chu n b  c a giáo viênẩ ị ủ

Th  nh t: ứ ấ  Trước khi hướng d n h c sinh khai thác, tìm hi u v  b nẫ ọ ể ề ả  

đ ,tôi chu n b  th t kĩ. Tôi tìm hi u k  n i dung c a b n đ  đó b ng vi c đ cồ ẩ ị ậ ể ỹ ộ ủ ả ồ ằ ệ ọ  sách tham kh o, báo, m ng Internet, ti vi ả ạ

Th  hai: ứ  Đ  chu n b  cho m t gi  h c m i, tôi yêu c u h c sinh đ cể ẩ ị ộ ờ ọ ớ ầ ọ ọ  

trước bài   nhà, t  tìm hi u v  b n đ  trong bài h c đó.ở ự ể ề ả ồ ọ

 Th  ba:ứ  Khi gi ng d y, tôi yêu c u các em h c sinh quan sát b n đ  trongả ạ ầ ọ ả ồ  SGK đ  xác đ nh m t cách khái quát n i dung c n khai thác.Tôi gi i thích b ngể ị ộ ộ ầ ả ả  chú gi i trong b n đ  , đ t câu h i đ  các em th o lu n, t  trình b y v  s  ki n,ả ả ồ ặ ỏ ể ả ậ ự ầ ề ự ệ  

hi n tệ ượng L ch s Sau đó tôi nh n xét,b  sung n i dung tr  l i c a h c sinh,ị ử ậ ổ ộ ả ờ ủ ọ  hoàn thi n n i dung khai thác b n đ  cung c p cho h c sinh. Đ ng th i quaệ ộ ả ồ ấ ọ ồ ờ  nghiên c u, tìm hi u b n đ  s  d  dàng giáo d c t  tứ ể ả ồ ẽ ễ ụ ư ưởng, tình c m, đ o đ cả ạ ứ  cho h c sinh. Khi h c sinh tr  l i câu h i đúng, tôi cho đi m luôn vào s  đọ ọ ả ờ ỏ ể ổ ể khích l  tinh th n h c t p c a các em. Sau đây là h  th ng nh ng lệ ầ ọ ậ ủ ệ ố ữ ược đ  trongồ  

giai đo n l ch s  1945­1954 và bi n pháp s  d ng t ng b n đ  đ  khai thácạ ị ử ệ ử ụ ừ ả ồ ể  

ki n th c bài h c:ế ứ ọ

7.2. H  th ng b n đ  giáo khoa l ch s  Vi t Nam giai đo n 1945­1945ệ ố ả ồ ị ử ệ ạ  

và phương pháp s  d ng.ử ụ

7.2.1.L ượ c đ  chi n d ch vi t b c thu đông 1947 ồ ế ị ệ ắ

Lược đ  chi n d ch Vi t B c thu đông 1947 bi u th  di n bi n c a chi nồ ế ị ệ ắ ể ị ễ ế ủ ế  

d ch. Đó là lị ược đ  mi n Đông B c Vi t Nam. Đồ ề ắ ệ ường biên gi i giáp Trungớ  

Qu c đố ược ký hi u b ng đệ ằ ường ch m g ch; đấ ạ ường ch m g ch; đấ ạ ường sông 

được bi u di n b ng các nét màu xanh, để ễ ằ ường b  bi u di n b ng nét đ n màuộ ể ễ ằ ơ  đen, có ghi ký hi u s  đệ ố ường; các đ a danh liên quan đ n s  ki n l ch s  ký hi uị ế ự ệ ị ử ệ  

b ng đằ ường ch m tròn trên lấ ược đ ; n i đ ch nh y dù kí hi u b ng nh ng chi cồ ơ ị ả ệ ằ ữ ế  dù; các đường ti n quân c a ta và đ ch đế ủ ị ược bi u di n b ng các mũi tên khácể ễ ằ  nhau

Thu đông 1947, th c dân Pháp quy t đ nh dùng l c lự ế ị ự ượng l n bao g m cớ ồ ả 

th y l c không quân v i 12000 quân, m  cu c t n công qui mô l n lên Vi t B c.ủ ụ ớ ở ộ ấ ớ ệ ắ  

K  ho ch t n công c a Pháp tri n khai theo các hế ạ ấ ủ ể ướng:

­ Ngày 7 và ngày 8/10/1947, binh đoàn đ  b  đổ ộ ường không nh y dù xu ngả ố  

B c K n nh m t o thành g ng kìm bao vây căn c  đ a Vi t B c   phía Đông vàắ ạ ằ ạ ọ ứ ị ệ ắ ở  phía B c.ắ

­ Ngày 9/10/1947, binh đoàn b  binh h n h p và lính th y đánh b  t  Hàộ ỗ ợ ủ ộ ừ  

N i ngộ ược sông H ng, sông Lô t o thành g ng kìm l n th  hai lên Tuyên Quang,ồ ạ ọ ớ ứ  Chiêm Hóa, bao vây căn c  đ a Vi t B c   phía tây.ứ ị ệ ắ ở

Đây là cu c ti n công chi n lộ ế ế ược c a Pháp, ph m vi chi n d ch r ng 12ủ ạ ế ị ộ  

t nh, các cánh quân hình thành nh ng mũi th c sâu vào h u phỉ ữ ọ ậ ương c a ta, v iủ ớ  

nh ng g ng kìm t  300km đ n 400km, đánh th ng vào trung tâm căn c  đ a c aữ ọ ừ ế ẳ ứ ị ủ  

ta, nh m phá tan c  quan đ u não, tiêu di t b  đ i ch  l c và kh ng b  c aằ ơ ầ ệ ộ ộ ủ ự ủ ố ủ  nhân dân, l p chính ph  bì nhìn.ậ ủ

Th c hi n ch  th  c a Trung ự ệ ỉ ị ủ Ương Đ ng: “Ph i phá tan cu c t n côngả ả ộ ấ  mùa đông c a gi c Pháp”, quân dân ta đã anh dũng chi n đ u, tiêu di t nhi uủ ặ ế ấ ệ ề  sinh l c đ ch, b  gãy t ng g ng kìm c a chúng.ự ị ẻ ừ ọ ủ

T i B c C n, quân đ ch v a nh y dù xu ng, l p t c b  các l c lạ ắ ạ ị ừ ả ố ậ ứ ị ự ượng c aủ  

ta đã bao vây, b n t a, khi n các cánh quân b  l c không liên h  đắ ỉ ế ị ạ ệ ược v iớ  nhauLược đ  chi n d ch Vi t B c thu đông 1947 bi u th  di n bi n c a chi nồ ế ị ệ ắ ể ị ễ ế ủ ế  

d ch. Đó là lị ược đ  mi n Đông B c Vi t Nam. Đồ ề ắ ệ ường biên gi i giáp Trungớ  

Qu c đố ược ký hi u b ng đệ ằ ường ch m g ch; đấ ạ ường ch m g ch; đấ ạ ường sông 

được bi u di n b ng các nét màu xanh, để ễ ằ ường b  bi u di n b ng nét đ n màuộ ể ễ ằ ơ  đen, có ghi ký hi u s  đệ ố ường; các đ a danh liên quan đ n s  ki n l ch s  ký hi uị ế ự ệ ị ử ệ  

b ng đằ ường ch m tròn trên lấ ược đ ; n i đ ch nh y dù kí hi u b ng nh ng chi cồ ơ ị ả ệ ằ ữ ế  dù; các đường ti n quân c a ta và đ ch đế ủ ị ược bi u di n b ng các mũi tên khácể ễ ằ  nhau

Thu   đông   1947,   th c   dânự  Pháp   quy t   đ nh   dùng   l c   lế ị ự ượ  ng

l n   bao   g m   c   th y   l c   khôngớ ồ ả ủ ụ  quân v i 12000 quân, m  cu c t nớ ở ộ ấ  công qui mô l n lên Vi t B c. Kớ ệ ắ ế 

ho ch t n công c a Pháp tri n khaiạ ấ ủ ể  theo các hướng:

­ Ngày 7 và ngày 8/10/1947, binh   đoàn   đ   b   đổ ộ ường   không 

nh y dù xu ng B c K n nh m t o thành g ng kìm bao vây căn c  đ a Vi t B cả ố ắ ạ ằ ạ ọ ứ ị ệ ắ   phía Đông và phía B c.

­ Ngày 9/10/1947, binh đoàn b  binh h n h p và lính th y đánh bộ ỗ ợ ủ ộ 

t  Hà N i ngừ ộ ược sông H ng, sông Lô t o thành g ng kìm l n th  haiồ ạ ọ ớ ứ  lên Tuyên Quang, Chiêm Hóa, bao vây căn c  đ a Vi t B c   phía tây.ứ ị ệ ắ ở

Đây là cu c ti n công chi n lộ ế ế ược c a Pháp, ph m vi chi n d ch r ng 12ủ ạ ế ị ộ  

t nh, các cánh quân hình thành nh ng mũi th c sâu vào h u phỉ ữ ọ ậ ương c a ta, v iủ ớ  

T i B c C n, quân đ ch v a nh y dù xu ng, l p t c b  các l c lạ ắ ạ ị ừ ả ố ậ ứ ị ự ượng c aủ  

ta đã bao vây, b n t a, khi n các cánh quân b  l c không liên h  đắ ỉ ế ị ạ ệ ược v i nhauớ

Đây là cu c ti n công chi n lộ ế ế ược c a Pháp, ph m vi chi n d ch r ng 12ủ ạ ế ị ộ  

t nh, các các cánh quân hình thành nh ng mũi d c sâu vào h u phỉ ữ ọ ậ ương c a ta v iủ ớ  

nh ng g ng kìm dài t  300 km đ n 400 km, đánh th ng vào trung tâm căn c  đ aữ ọ ừ ế ẳ ứ ị  

c a ta, v i nh m gia tăng c  quan đ u não tiêu di t b  đ i ch  l c và kh ng bủ ớ ằ ơ ầ ệ ộ ộ ủ ự ủ ố nhân dân, l p chính ph  bù nhìn.ậ ủ

Th c hi n ch  th  c a Trung ự ệ ỉ ị ủ ương Đ ng “ph i phá tan cu c t n công c aả ả ộ ấ ủ  

th c dân Pháp”, quân dân ta đã anh dũng chi n đ u, tiêu di t nhi u sinh l c đ ch,ự ế ấ ệ ề ự ị  

b  gãy t ng g ng kìm c a chúng.ẻ ừ ọ ủ

T i B c K n, quân t ch v a nh y dù xu ng, l p t c b  các l c lạ ắ ạ ị ừ ả ố ậ ứ ị ự ượng c aủ  

ta bao vây, b n t a, khi n các cánh quân b  liên l c không liên h  đắ ỉ ế ị ạ ệ ược v i nhau.ớ  

T i đây, quân dân ta đã b n r i t i ch  máy bay ch  huy đ ch, tiêu di t toàn b  cạ ắ ơ ạ ỗ ỉ ị ệ ộ ơ quan tham m u chi n d ch c a chúng và cái b n k  ho ch t n công c a Pháp bư ế ị ủ ả ế ạ ấ ủ ị 

r i vào tay ta. Đ ng th i quân ta đã ph c kích t p kích trên 20 tr n l n, nh  ơ ồ ờ ụ ậ ậ ớ ỏ ở 

Ch  M i, Ch  Đ n, Ch  Chu, Ph  Thông, c t đ t đợ ớ ợ ồ ợ ổ ắ ứ ường ti p t  c a chúng,ế ế ủ  

bu c chúng ph i rút lui kh i Ch  Đ n, Ch  Rã vào cu i tháng 11 năm 1947. V aộ ả ỏ ợ ồ ợ ố ừ  đánh đ ch ta v a bí m t, kh n trị ừ ậ ẩ ương di chuy n c  quan trung ể ơ ương kho tàng về 

n i an toàn.ơ

 m t tr n phía Đông, các đ n v  b  binh c a ta đã ph c kích, tiêu di t

hàng trăm tên đ ch t i Đông Khê, Võ Nhai, Ch ng Xá. Đ c bi t là t i đ c bi t làị ạ ẳ ặ ệ ạ ặ ệ  

tr n ph c kích tiêu di n g i c  đoàn g m 27 xe c  gi i và h n m t đ i đ i đ chậ ụ ệ ọ ả ồ ơ ớ ơ ộ ạ ộ ị  

t i đèo Bông Lau, thu toàn b  vũ khí. Đạ ộ ường s  4 tr  thành con đố ở ường ch t c aế ủ  

đ ch. Ta c t đị ắ ường ti p t , không cho quân đ ch   đây đế ế ị ở ược binh đoàn h n h pỗ ợ  

b  binh và lính th y đánh b ộ ủ ộ

Trên m t tr n phía tây, quân dân ta đã liên t c tr n đánh hàng ch c tr n.ặ ậ ụ ậ ụ ậ  

Ta b n chìm t ng đoàn tàu chi n gi t t i Khoan B , Đoan Hùng, Khe Lau, Sôngắ ừ ế ặ ạ ộ  

Lô đ y xác gi c và tàu chi n c a chúng. Cu i cùng, hai g ng kìm đông và tâyầ ặ ế ủ ố ọ  

c a đ ch không th  phép l  mà b  b  gãy ph i h p v i chi n trủ ị ể ạ ị ẻ ố ợ ớ ế ường Vi t B cệ ắ  các chi n trế ường khác trên toàn qu c quân dân ta đã ho t đ ng m nh ki m chố ạ ộ ạ ề ế 

đ nh không cho chúng t p trung binh l c nhi u vào chi n trị ậ ự ề ế ường chính k t qu  taế ả  

đã lo i kh i vòng chi n đ u h n 6.000 tên đ ch b n r i 16 máy bay b n chìm 11ạ ỏ ế ấ ơ ị ắ ơ ắ  

ca nô đ i b  ph n quân Pháp rút kh i Vi t B c c  quan đ u não kháng chi nạ ộ ậ ỏ ệ ắ ơ ầ ế  

c a ta đủ ược b o v  an toàn. Căn c  đ a Vi t B c đả ệ ứ ị ệ ắ ược gi  v ng.ữ ữ

Ph ươ ng pháp

Lược đ  Chi n d ch Vi t B c Thu Đông năm 1947 đồ ế ị ệ ắ ượ ử ục s  d ng đ  khaiể  thác Bài 18, m c III­ ý 1 (chụ ương trình chu n), bài 21 m c IV chẩ ụ ương trình nâng cao, nh m c  th  hóa cho s  ki n ằ ụ ể ự ệ Chi n d ch Vi t B c Thu Đông năm 1947 ế ị ệ ắ , khi phân tích v  âm m u, hề ư ướng ti n công quân đ ch và ch  trế ị ủ ương c a ta cũng nhủ ư 

lược thu t di n bi n chi n d ch. ậ ễ ế ế ị

Đ  thu n ti n cho vi c quan sát c a h c sinh c n phóng to l t đ  theoể ậ ệ ệ ủ ọ ầ ậ ổ  nguyên t c c a b  môn (ho c s  d ng lắ ủ ộ ặ ử ụ ược đ  treo tồ ường in s n).ẵ

Đ  khai thác n i dung ể ộ th c dân Pháp t n công căn c  đ a Vi t B c ự ấ ứ ị ệ ắ , giáo 

viên gi i thi u khái quát lớ ệ ược đ , r i trình bày âm m u k  ho ch c a đ ch (D aồ ồ ư ế ạ ủ ị ự  vào n i dung đo n trên đo n, Thu Đông 1947 l p chính ph  bù nhìn). Ti p đó,ộ ạ ạ ậ ủ ế  yêu c u h c sinh nh n xét v  âm m u hành đ ng c a th c dân Pháp.ầ ọ ậ ề ư ộ ủ ự

Đ i v i ý 2 ố ớ Quân dân ta chi n đ u b o v  căn c  đ a Vi t B c ế ấ ả ệ ứ ị ệ ắ , giáo viên 

hướng d n h c sinh quan sát lẫ ọ ược đ  k t h p v i n i dung sách giáo khoa r iồ ế ợ ớ ộ ồ  

r i g i m  m t s  câu h i đ  h c sinh tìm hi u:ồ ợ ở ộ ố ỏ ể ọ ể

­ Ch  tr ủ ươ ng đánh đ ch c a ta nh  th  nào ị ủ ư ế ?

­T i B c K n, m t tr n h ạ ắ ạ ặ ậ ướ ng Đông, h ướ ng tây ta đánh đ ch nh  th ị ư ế  nào? Nh ng tr n tiêu bi u ữ ậ ể ?

Sau khi thi h c sinh tìm hi u, giáo viên có th  g i m t h c sinh lọ ể ể ọ ộ ọ ược thu tậ  

di n bi n trên lễ ế ược đ  ho c giáo viên lồ ặ ược thu t. Ti p đó, giáo viên cho h cậ ế ọ  sinh trao đ i v  ý nghĩa chi n th ng. Cu i cùng, giáo viên phân tích ch t ý nghĩaổ ề ế ắ ố ấ  chi n d ch (làm th t b i âm m u “đánh nhanh th ng nhanh” c a th c dân Phápế ị ấ ạ ư ắ ủ ự  

bu c chúng ph i đánh lâu dài v i ta)ộ ả ớ

 N u th i gian cho phép, sau khi gi i thi u kí hi u trong b ng chú gi i,ế ờ ớ ệ ệ ả ả  giáo viên lược thu t di n bi n c a chi n d ch chi n lậ ễ ế ủ ế ị ế ược đ  và yêu c u h c sinhồ ầ ọ  phân tích nguyên nhân th ng l i và ý nghĩa l ch s  c a chi n d ch. Đ ng th i,ắ ợ ị ử ủ ế ị ồ ờ  giáo viên hướng d n h c sinh Tìm V  nhà làm bài t p d a vào sách giáo khoa vẫ ọ ề ậ ự ẽ 

lược đ  Chi n d ch Vi t B c Thu Đông năm 1947 vào v  và t p trình bày di nồ ế ị ệ ắ ở ậ ễ  

bi n trên lế ược đ ồ

 7.2.2. L ượ c đ  chi n d ch biên gi i thu đông năm 1950 ồ ế ị ớ

Lược đ  chi n d ch Biên gi i Thu Đông năm 1950 th  hi n khu Đông B cồ ế ị ớ ể ệ ắ  

c a mi n B c nủ ề ắ ước ta, trên đó bi u th  di n bi n c a chi n d ch.ể ị ễ ế ủ ế ị

 Biên gi i Vi t­Trung là m t d i núi r ng kéo dài t  mi n Tây sang mi nớ ệ ộ ả ừ ừ ề ề  Đông B c ­ B c B  Đắ ắ ộ ường qu c l  chi n lố ộ ế ượ ốc s  4 dài 300 km qua Cao B ng,ằ  

L ng S n và H i Ninh thu c t nh Qu ng Ninh. T i đây có 11 ti u đoàn 9 đ i đ iạ ơ ả ộ ỉ ả ạ ể ạ ộ  

và có b n ti u đoàn Âu ­ Phi là l c lố ể ự ượng c  đ ng.ơ ộ

Đ u tháng 8 năm 1950, T ng t  l nh Võ Nguyên Giáp cùng c  quan b  chầ ổ ư ệ ơ ộ ỉ huy lên đường ra m t tr n. Do tính ch t quan tr ng c a chi n d ch, theo s  phânặ ậ ấ ọ ủ ế ị ự  công c a Trung ủ ương, Bác H  cũng ra m t tr n đ  tr c ti p giúp đ  B  ch  huyồ ặ ậ ể ự ế ỡ ộ ỉ  chi n d ch.ế ị

H  th ng phòng ng  trên đệ ố ự ường s  4 g m Đình L p, L ng S n, Th tố ồ ậ ạ ơ ấ  Khê, Na S m, Đ ng Đăng, Cao B ng.ầ ồ ằ

 Đông Khê n m gi a đằ ữ ường s  4, t nh Cao B ng cách 45 km, cách Th tố ỉ ằ ấ  Khê 24km, xung quanh có b y v  trí kiên c , đóng trên núi đ i cao nh  m t b cả ị ố ồ ư ộ ứ  

tường v ng ch c bao b c. Đ n Đông Khê có hàng ch c lô c t th p sát m t đ t,ữ ắ ọ ồ ụ ố ấ ặ ấ  

n p dài trên 1 m, có h m ng m, đắ ầ ầ ường cao dây thép gai b o v  xung quanh.ả ệ

Kho ng 6 gi  sáng ngày 16 tháng 9 năm 1950, đ n pháo n  vang trên cả ờ ạ ổ ứ 

đi m Đông Khê. Tr n đánh m  màn chi n d ch b t đ u, sau nh ng chi n đ u ácể ậ ở ế ị ắ ầ ữ ế ấ  

li t quân ta chi m đệ ế ược các v  trí xung quanh, nh ng đ t t n công th  nh t c aị ư ợ ấ ứ ấ ủ  quân ta lên cao không thành. 17 gi  ngày 17 tháng 9 ta m  đ t t n công th  hai.ờ ở ợ ấ ứ  Sau hai ngày đêm chi n đ u dũng c m quân ta giành th ng l i   tr n Đông Khê.ế ấ ả ắ ợ ở ậ

Đúng nh  d  đ nh c a ta ph i k  ho ch “đi u h  ly s n” Đông Khê b  tiêuư ự ị ủ ả ế ạ ệ ổ ơ ị  

di t, h  th ng phòng ng  c a đ ch trên đệ ệ ố ự ủ ị ường s  4 b  rung chuy n, nh  m t conố ị ể ư ộ  

r n b  đánh gãy khúc. Núng th , chúng tìm cách thoát kh i Cao B ng. Ngày 30ắ ị ế ỏ ằ  tháng 9 năm 1950, binh đoàn L pagi  Th t Khê lên thì đi m h  cho quang caoơ ơ ấ ể ộ  

b ng v  Ngày 3 tháng 10 năm 1950, binh đoàn Sáctông rút kh i Cao B ng. Sằ ề ỏ ằ ợ quân ta b  quân ta mai ph c kích, quân đ ch không hành quân trên đị ụ ị ường chính mà 

đi qua đường r ng.ừ

Đoán được ý đ nh c a k  đ ch, quân ta b  trí mai ph c, kiên nh n ch  đị ủ ẻ ị ố ụ ẫ ờ ể tiêu di t. Cu i cùng, đ ch đã l t vào tr n đ a ph c kích c a ta. Quân ta đánh đ ch,ệ ố ị ọ ậ ị ụ ủ ị  chia c t đ i hình c a chúng. khi n hai cánh quân này không th  liên l c đắ ộ ủ ế ể ạ ược v iớ  nhau. Sau 10 ngày chi n đ u, đ i b  ph n l c lế ấ ạ ộ ậ ự ượng đ ch bình t nh Cao B ng vị ỉ ằ ề 

và t  Th t Khê tr  lên đ u b  tiêu di t. B n còn l i ch y vào r ng b  truy kích.ừ ấ ở ề ị ệ ọ ạ ạ ừ ị  Sáctông và L  Pa gi  không g p đ  ti p  ng cho nhau đơ ơ ặ ể ế ứ ược, mà l i g p nhauạ ặ  trên đường vào nhà giam c a ta.ủ

B  th t b i n ng n , đ ch v i vàng rút kh i các c  đi m còn l i trênị ấ ạ ặ ề ị ộ ỏ ứ ể ạ  

đường s  4, ngày 22 tháng 10 chi n d ch Biên gi i k t thúc th ng l i.ố ế ị ớ ế ắ ợ

Ph ươ ng pháp 

Lược đ  chi n d ch Biên gi i Thu Đông năm 1950 đồ ế ị ớ ượ ử ục s  d ng khi d yạ  bài 18 m c III ý 2 (chụ ương trình chu n) và bài 21, m c VI, ý 2 (chẩ ụ ương trình nâng cao) giúp h c sinh có bi u tọ ể ượng sinh đ ng c  th  v  di n bi n c a chi nộ ụ ể ề ễ ế ủ ế  

d ch Biên gi i Thu đông 1950. ị ớ

Đ  thu n ti n cho h c sinh quan sát, Giáo viên có th  v  lể ậ ệ ọ ể ẽ ược đ  ra gi yồ ấ  

kh  l n h n theo nguyên t c b  môn, ho c s  d ng b n đ  treo tổ ớ ơ ắ ổ ặ ử ụ ả ồ ường in s n.ẵ  

Trước h t, giáo viên gi i thi u khái quát lế ớ ệ ược đ  (kí hi u, h  th ng phòng ngồ ệ ệ ố ự 

c a đ ch, âm m u c a chúng…), r i hủ ị ư ủ ồ ướng d n h c sinh quan sát lẫ ọ ược đ  v iồ ớ  sách giáo khoa trao đ i b ng m t s  câu h i:ổ ằ ộ ố ỏ

­ Vì sao ta ch  đ ng m  chi n d ch biên gi i ủ ộ ở ế ị ớ ?

­  Ch  tr ủ ươ ng chi n thu t c a ta trong chi n d ch này (đánh đi m, di t ế ậ ủ ế ị ể ệ  

c n k t h p v i chân dung c a Tr n C , La Văn C u, t  li u tham kh o đ  cầ ế ợ ớ ủ ầ ừ ầ ư ệ ả ể ụ 

th  hóa t m gể ấ ương chi n đ u dũng c m hi sinh c a các anh và cách đánh sángế ấ ả ủ  

t o c a ta (đánh đi m, di t vi n). Khi hạ ủ ể ệ ệ ướng d n h c sinh th o lu n k t qu  vàẫ ọ ả ậ ế ả  

ý nghĩa c a chi n d ch, ta c n nh n m nh đủ ế ị ầ ấ ạ ược nh ng m c tiêu đã đ  ra m tữ ụ ề ộ  cách xu t s c đây là th ng l i có ý nghĩa chi n lấ ắ ắ ợ ế ược trong cu c kháng chi nộ ế  

ch ng th c dân Pháp ( ta giành th  ch  đ ng trên chi n trố ự ế ủ ộ ế ường Chinh B c B ,ắ ộ  

đ ch r i vào th  b  đ ng đ i phó).ị ơ ế ị ộ ố

K t thúc ti t h c, giáo viên có th  ra bài t p v  nhà cho h c sinh v  lế ế ọ ể ậ ề ọ ẽ ượ  c

đ  chi n d ch Biên gi i Thu Đông 1950 vào v  h c t p trình bày di n bi n chi nồ ế ị ớ ở ọ ậ ễ ế ế  

d ch trên lị ược đ ồ

7.2.3. L ượ c đ  hình ồ   thái   chi n   tr ế ườ ng   đông  

d ươ ng 1953­1954

Đây   là   b n   đ   baả ồ  

nước Đông Dương trên b nả  

đ   th   hi n   rõ   hình   tháiồ ể ệ  chi n trế ường c a đ ch trongủ ị  chi n Cu c đông xuân 1953ế ộ  

­1954. 

Đ   c u   vãn   tình   thể ứ ế ngày càng sa l y vào th  bầ ế ị 

đ ng l  thu c ch t ch  vàộ ệ ộ ặ ẽ  

M   Pháp   đ   ra   k   ho chỹ ề ế ạ  Nava   nh m   chuy n   b iằ ể ạ  thành th ng. Đi m m u ch tắ ể ấ ố  

c a   k   ho ch   này   là   tăngủ ế ạ  

quân s  và t p trung quân xây d ng l c lố ậ ự ự ượng c  đ ng chi n lơ ộ ế ược m nh dòngạ  

nh m giành th  ch  đ ng chi n trằ ế ủ ộ ế ường trường đã m t.ấ

Đ  đ p tan k  ho ch Nava, ngay t  đ u ta đã ch  trể ậ ế ạ ừ ầ ủ ương đánh đ ch vàoị  

nh ng hữ ướng quan tr ng v  chi n lọ ề ế ược mà đ nh tị ương đ i y u bu c, chúngố ế ộ  

ph i phân tán l c lả ự ượng đ i phó t o đi u ki n cho ta tranh th  tiêu di t th tố ạ ề ệ ủ ệ ậ  nhi u sinh l c c a chúng tháng 12 năm 1953 b  đ i ch  l c c a ta ti n côngề ự ủ ộ ộ ủ ự ủ ế  

đ ch   th  xã Lai Châu huy n Đi n Biên Ph  Nava bu c ph i tăng cân cho Đi nị ở ị ệ ệ ủ ộ ả ệ  Biên Ph  đ n n i đây thành n i t p trung binh l c l n th  hai c a Đ nh Songủ ế ơ ơ ậ ự ớ ứ ủ ỉ  

đ ng b ng B c Bồ ằ ắ ộ

Cũng vào tháng 12 năm 1953, liên quân Vi t Lào ti n đánh gi c   Trungệ ế ặ ở  Lào gi i phóng 4 v n kmả ạ 2 đ t đai và th  xã Thà Kh t, uy hi p Xavanankhet vàấ ị ẹ ệ  căn c  Xênô. Đ ch h t ho ng ph i đi u quân t  đ ng b ng B c B  đ n c uứ ị ố ả ả ề ừ ồ ằ ắ ộ ế ứ  nguy và bi n thành n i t p trung binh l c l n th  3 c a đ ch. Th a th ng quânế ơ ậ ự ầ ứ ủ ị ừ ắ  tình nguy n Vi t Nam và b  đ i Pa Thét Lào men theo dãy Trệ ệ ộ ộ ường S n đánh đ iơ ổ  súng H  Lào, gi i phóng th  xã A tô p  và cao nguyên boloven. Sau đó, ph i h pạ ả ị ơ ố ợ  

v i quân gi i phóng Campuchia, gi i phóng Vớ ả ả ươn Sai… n i li n khu du kíchố ề  Campuchia v i căn c  H  Lào.ớ ứ ạ

Đ u năm 1954, liên quân Lào Vi t t n công đ ch   Thầ ệ ấ ị ở ượng Lào gi i phóngả  Khu v c sông N m Hu và toàn t nh Phong sa l , uy hi p Luông Pha Băng vàự ậ ỉ ỳ ế  

Mường Sài bu c chúng ph i dùng c u hàng không đ a quân t  đ ng b ng B cộ ả ầ ư ừ ồ ằ ắ  

B  lên bi n Luông Pha Băng và Mộ ế ường Sài thành n i t p trung quân đ ch l n thơ ậ ị ớ ứ 

t ư

Cùng th i gian trên, ta t n công đ ch   Tây Nguyên lo i kh i vòng chi nờ ấ ị ở ạ ỏ ế  

đ u 2000 tên đ ch, gi i phóng toàn t nh Kon Tum m t vùng đ t r ng l n t i 20ấ ị ả ỉ ộ ấ ộ ớ ớ  

v n dân. Bu c đ ch ph i ng ng cu c t n công   Tuy Hòa, liên khu 5 đ  đi uạ ộ ị ả ừ ộ ấ ở ể ề  quân lên Tây Nguyên, bi n Pleiku thành n i t p trung binh l c l n th  5 c aế ơ ậ ự ớ ứ ủ  

đ ch.ị

Ph i h p v i b  đ i chính quy, trên các chi n trố ợ ớ ộ ộ ế ường Nam b , Nam Trungộ  

b , Bình Tr  Thiên, Đ ng b ng B c B  và vùng sau l ng đ ch chi n tranh du kíchộ ị ồ ằ ắ ộ ư ị ế  phát tri n m nh cũng góp ph n phân tán l c lể ạ ầ ự ượng c a chúng.ủ

Cu c ti n công chi n lộ ế ế ược Đông Xuân 1953 ­1954 đã làm phá s n bả ướ  c

đ u k  ho ch Nava. t  m t n i t p trung binh l c là đ ng b ng B c B , Phápầ ế ạ ừ ộ ơ ậ ự ồ ằ ắ ộ  

đã ph i phân tán l c lả ự ượng thành n i vùng gi i phóng c a ta ngày càng m  r ng.ơ ả ủ ở ộ

Ph ươ ng pháp

Lược đ  này s  d ng khi d y bài 20, m c II (chồ ử ụ ạ ụ ương trình chu n) và bàiẩ  

23 (chương trình nâng cao) nh m kh c sâu cho h c sinh ki n th c v  ằ ắ ọ ế ứ ề Cu c ti n ộ ế   công chi n l ế ượ c Đông Xuân 1953 ­ 1954   Khi s  d ng, giáo viên có th  gi iử ụ ể ớ  thi u khái quát v  lệ ề ược đ , các ký hi u, hồ ệ ướng d n h c sinh quan sát và k t h pẫ ọ ế ợ  sách giáo khoa đ  tìm hi u, th o lu n:ể ể ả ậ

­ Ch  tr ủ ươ ng chi n l ế ượ ủ c c a ta trong Đông Xuân 1953 1954?

­  ch  tr ủ ươ ng đó đ ượ c tri n khai trên chi n tr ể ế ườ ng nh  th  nào (ch  rõ ư ế ỉ  

h ướ ng m  các chi n d ch c a ta trên l ở ế ị ủ ượ c đ ) k t qu ồ ế ả?

­ K t qu  ý nghĩa c a chi n d ch ti n công chi n l ế ả ủ ế ị ế ế ượ c Đông Xuân 1953   1954?

­ Nh n xét v  hình thái chi n tr ậ ề ế ườ ng Đông Xuân 1953 1954?

Sau đó, giáo viên ch t l i nh ng nét chính v  cu c ti n công c a ta (theoố ạ ữ ề ộ ế ủ  

n i dung trên) và nh n m nh, đ n cu c ti n công chi n lộ ấ ạ ế ộ ế ế ược c a ta trong Đôngủ  Xuân 1953 ­1954 làm cho k  ho ch Nava bế ạ ước đ u phá s n. Th ng l i này đãầ ả ắ ợ  chu n b  v  v t ch t tinh th n cho quân dân ta m  cu c ti n công quy t đ nh vàoẩ ị ề ậ ấ ầ ở ộ ế ế ị  

Đi n Biên Ph  Qua các cu c ti n công c a ta trong Đông Xuân 1953 – 1954,ệ ủ ộ ế ủ  nhìn chi n lế ược đ  ta th y, vùng gi i phóng c a ta đồ ấ ả ủ ược m  r ng. T  ch  chở ộ ừ ỗ ỉ 

gi  th  ch  đ ng trên chi n trữ ế ủ ộ ế ường chính B c B , gi  đây ta đã ti n công ti nắ ộ ờ ế ế  lên giành ch  đ ng trên chi n trủ ộ ế ường trên toàn Đông Dương

 N u th i gian không cho phép, giáo viên d a vào lế ờ ự ược đ  trình bày di nồ ễ  

bi n cu c ti n công chi n lế ộ ế ế ược, sau đó yêu c u h c sinh nh n xét v  k t qu  vàầ ọ ậ ề ế ả  

ý nghĩa c a nó. Cu i cùng, Giáo viên yêu c u sau bài t p v  nhà cho h c sinh,ủ ố ầ ậ ề ọ  yêu c u h c sinh v  lầ ọ ẽ ược đ  và trình bày di n bi n chi n lồ ễ ế ế ược đ ổ

7.2.4. L ượ c đ  di n bi n chi n d ch đi n biên ph  1954 ồ ễ ế ế ị ệ ủ

Đây là lược đ  bi u th  di nồ ể ị ễ  

bi n c a chi n d ch Đi n Biên Phế ủ ế ị ệ ủ năm 1954. Trên lược đ  th  hi n rõồ ể ệ  

s  phân b  l c lự ố ự ượng c a  đ ch ủ ị ở 

Đi n Biên Ph  và th  tr n c a ta.ệ ủ ế ậ ủ

n a là trong lĩnh Mữ ường Thanh

Đi n Biên Ph  có v  trí chi nệ ủ ị ế  

lược then ch t   Đông Dố ở ương và cả Đông Nam Á. Vì v y, đ  qu c Phápậ ế ố  

đã xây d ng Đi n Biên Ph  thành t p đoàn c  đi m m nh nh t   Đông Dự ệ ủ ậ ứ ể ạ ấ ở ương. Chúng đã xây d ng   đây thành ba phòng th  kiên c : ph n khu trung tâm, phânự ở ủ ố ầ  khu B c và phân khu Nam v i 49 c  đi m và hai sân bay. Phân khu trung tâm t pắ ớ ứ ể ậ  trung 2 ph n 3 l c lầ ự ượng c a đ ch có c  quan ch  huy, tr n đ a pháo sân bay, khoủ ị ơ ỉ ậ ị  

h u c n, h  th ng c u đi m trên cao. Phân khu B c g m có Đ c L p và b nậ ầ ệ ố ứ ể ắ ồ ộ ậ ả  Kéo. 

Phân khu Nam có tr n đ a pháo, sân bay H ng Cúm. M i c m c  đi m làậ ị ồ ỗ ụ ứ ể  

m t h  th ng h a l c nhi u t ng, có độ ệ ố ỏ ự ề ầ ường hào n i nh ng đi m l i v i nhau.ố ữ ể ạ ớ  Toàn b  c  quan ch  huy đ ch là và n i đ t súng đ n, đ u n m chìm dộ ơ ỉ ị ơ ặ ạ ề ằ ưới m tặ  

đ t. M i c  đi m đ u đấ ỗ ứ ể ề ược bao b c b i nhi u chi n hào, nh ng   súng đ p đ tọ ở ề ế ữ ụ ắ ấ  dày trên 3m và hàng rào dây thép gai dài 20 m đ n 50 m, v i nh ng bãi bi n dàyế ớ ữ ể  

đ c, có l i lặ ợ ưới dây đi n sát m t đ t. L c lệ ặ ấ ự ượng c a đ ch   đây lên t i 16200ủ ị ở ớ  tên g m đ  các binh ch ng: B  Binh, Pháo binh, Công binh, thi t giáp, khôngồ ủ ủ ộ ế  quân. Sau khi ki m tra, các tể ướng lĩnh c a Pháp M  đ u coi Đi n Biên Ph  làủ ỹ ề ệ ủ  

“m t pháo đài b t kh  xâm ph m” ộ ấ ả ạ  và tuyên b  “ố gi  căn c  này v i b t c  giá ữ ứ ớ ấ ứ   nào”. N u b  đ i Vi t Nam đánh vào Đi n Biên Ph  thì s n sàng “ế ộ ộ ệ ệ ủ ẵ nghi n nát ề  

b  đ i ch  l c c a Vi t Nam ộ ộ ủ ự ủ ệ ”

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân ta t n công c m c  đi m Him Lam, mấ ụ ứ ể ở 

đ u chi n d ch Đi n Biên Ph  Sau m t đ t b n pháo b n y m tr , b  đ i bầ ế ị ệ ủ ộ ợ ắ ắ ể ợ ộ ộ ộ binh ta ti n lên chi m các c  đi m. Các chi n sĩ b c phá đế ế ứ ể ế ộ ượ ệc l nh ti n lên phíaế  

trước. Đ ch b n ráo ri t, tuy b  thị ắ ế ị ương vong nhi u nh ng h  v n ti n lên và pháề ư ọ ẫ ế  

được m t n a c a mình. Các chi n sĩ b c phá độ ử ủ ế ộ ượ ạc l i ti n lên đ nh bán cháoế ỉ  

gi t tui b  thế ị ương nhi u nh ng h  v n ti n lên và phá đề ư ọ ẫ ế ược b n hàng rào và m tố ộ  

m ng lô c t s  1. Anh Phan Đình Giót đã b  thạ ố ố ị ương, lô c t s  3 v n ph t l aố ố ẫ ụ ử  

nh  m a đ n, ngăn bư ư ạ ước ti n c a đ ng đ i. Anh quy t đ nh bò dế ủ ồ ộ ế ị ưới là m aư  

đ n, đ n t n chân tạ ế ậ ường lô c t s  3, r i b t ng  t i áp ch t l ng mình vào lố ố ồ ấ ờ ớ ặ ư ỗ châu mai. H a l c c a đ ch t t h n, quân ta ào  t ti n lên. N a gi  sau, lá cỏ ự ủ ị ắ ẳ ạ ế ử ờ ờ chi n th ng c a quân ta r t cao trên c  đi m Him Lam.ế ắ ủ ấ ứ ể

Sau khi gi i phóng Him Lam, quân ta ti n đánh căn c  Đ c L p và B nả ế ứ ộ ậ ả  Kéo. Sau 5 ngày chi n đ u ta đã di t đế ấ ệ ược 2.000 tên đ ch, h  12 máy bay, uyị ạ  

hi p tr c ti p sân bay Mế ự ế ường Thanh. Pi r t­ ch  huy pháo binh c a đ ch   Đi nố ỉ ủ ị ở ệ  Biên Ph  ph i dùng l u đ n đ  t  t ủ ả ự ạ ể ự ử

 T  ngày 26 tháng 3 đ n ngày 26 tháng 4, ta t n công khu đông Mừ ế ấ ườ  ngThanh, bao g m qu  đ i B1, A1, B1, C1, A1, B2…Cu c chi n đ u di n ra ácồ ả ồ ộ ế ấ ễ  

li t, quân ta giành gi t đ ch v i t ng t c đ t. Cu i cùng, ta chi m h u h t cácệ ậ ị ớ ừ ấ ấ ố ế ầ ế  

qu  đ i. Riêng đ i A1, C1 m i bên chi m m t n a. Đ ng th i ta cũng ph i th tả ồ ồ ỗ ế ộ ử ồ ờ ả ắ  

ch t bao vây phân khu trung tâm c a đ ch.ặ ủ ị

T  ngày 1 tháng 5 đ n ngày 7 tháng 5 đã chi m các cao đi m còn l i ừ ế ế ể ạ ở phía đông và t n công vào phân khu trung tâm Mấ ường Thanh, H ng Cúm. T iồ ố  ngày 1 tháng 5, quân ta b t ng  chi m hoàn toàn đ i C1 và m t s  cao đi mấ ờ ế ồ ộ ố ể  khác, thu h p ph m vi chi m đóng đ ch   phía tây. Chi u ngày mùng 6 tháng 5, taẹ ạ ế ị ở ề  đào đường ng m vào t n đ nh đ i A1, ti ng n  c a kh i b c phá 1000kg đã pháầ ậ ỉ ồ ế ổ ủ ố ộ  tan đi m cao cu i cùng nguy hi m này, đ ng th i m  đ u hi u l nh t ng côngể ố ể ồ ờ ở ầ ệ ệ ổ  kích c a quân ta.  17 gi  30 phút ngày 7 tháng 5, quân ta đánh th ng vào trung tâmủ ờ ẳ  

Mường Thanh. Nh  m t c n l c, các chi n sĩ đ i đ i T  Qu c lu t vư ộ ơ ố ế ạ ộ ạ ố ậ ượ ầ  t c u

Mường Thanh, theo v t xe tăng đ ch ti n sâu vào phân khu trung tâm.ế ị ế

Đ i đ i trạ ộ ưởng T  Qu c lu t cùng các chi n sĩ Vinh, Nh  và m t sạ ố ậ ế ỏ ộ ố chi n sĩ xông vào h m ch  huy đế ầ ỉ ược các đ  các châu l c và toàn b  ch  huy bồ ụ ộ ỉ ị 

b t s ng lá c  quy t chi n quy t th ng c a ta đã tung bay trên nóc h m ch  huyắ ố ờ ế ế ế ắ ủ ầ ỉ  

c a Pháp Đêm hôm đó quân ta tiêu di t n t phân khu H ng cúng chi n d ch Đi nủ ệ ố ồ ế ị ệ  Biên Ph  k t thúc th ng l i hoàn toàn.ủ ế ắ ợ

Ph ươ ng pháp

Lược đ  này s  d ng khi d y bài 20, m c II, ý  2­ Chi n d ch l ch s  Đi nồ ử ụ ạ ụ ế ị ị ử ệ  Biên Ph  năm (1954) chủ ương trình chu n và bài 23 m c II, ý 2 (chẩ ụ ương trình nâng cao),  nh m c  th  hóa v  v  trí Đi n Biên Ph , cách b  phòng c a đ ch vàằ ụ ể ề ị ệ ủ ố ủ ị  

di n bi n chi n d ch.ễ ế ế ị

Đ  ti n cho h c sinh theo dõi và h c t p giáo viên nên phóng to lể ệ ọ ọ ậ ược đồ theo đúng nguyên t c b  môn, ho c s  d ng lắ ổ ặ ử ụ ược đ  treo tồ ường in s n.ẵ

V  trí đ a lý c a Đi n Biên Ph  và cách b  trí l c lị ị ủ ệ ủ ố ự ượng c a đ ch, giáo viênủ ị  

d a vào lự ược đ  trình bày (theo n i dung trên). Ti p đó, giáo viên yêu c u h cồ ộ ế ầ ọ  sinh trình bày nh n xét v  cách b  trí l c lậ ề ố ự ượng c a đ ch   Đi n Biên Ph  vàủ ị ở ệ ủ  

ch t l i: Đây là m t t p đoàn c  đi m m nh nh t c a đ ch   Đông Dố ạ ộ ậ ứ ể ạ ấ ủ ị ở ương L cự  

lượng quân đ ch Đông trang b  vũ khí hi n đ i quân s  và cách b  phòng kiên cị ị ệ ạ ự ố ố 

vì v y đ ch có Đi n Biên Ph  là ậ ị ệ ủ m t pháo đài b t kh  xâm ph m ộ ấ ả ạ

V  di n bi n chi n d ch, giáo viên yêu c u h c sinh theo dõi sách giáoề ễ ế ế ị ầ ọ  khoa, quan sát lược đ  và g i m  m t s  câu h i đ  các em tìm hi u:ồ ợ ở ộ ố ỏ ể ể

­ Vì sao ta t n công vào căn c  đi m Him Lam đ  m  đ u chi n d ch? K t ấ ứ ể ể ở ầ ế ị ế  

qu  th ng l i nh  th  nào? ả ắ ợ ư ế

­ Di n bi n c a đ t hai? Vì sao cu c chi n gi a ta và đ ch di n ra gi ng ễ ế ủ ợ ộ ế ữ ị ễ ằ  

co, quy t li t và kéo dài? ế ệ  

­ Đ t t n công th  3 c a Đ i ta đã đánh vào đâu? k t qu  ra sao ợ ấ ứ ủ ộ ế ả ?

 Sau khi h c sinh trao đ i, phát bi u ý ki n, giáo viên có th  yêu c u m tọ ổ ể ế ể ầ ộ  

s  h c sinh lên tố ọ ường thu t di n bi n c a chi n d ch. Giáo viên ch t l i ý chínhậ ễ ế ủ ế ị ố ạ  

c  th  hóa m t s  gụ ể ộ ố ương chi n đ u c a b  đ i ta. K t thúc, giáo viên có thế ấ ủ ộ ộ ế ể 

đ c đo n th  trong bài ọ ạ ơ Hoan hô chi n sĩ Đi n Biên ế ệ  c a T  H u ho c bài thủ ố ữ ặ ơ 

Quân ta th ng l i   Đi n Biên Ph   ắ ợ ở ệ ủ c a H  Chí Minh.ủ ồ

 Cu i cùng, giáo viên có th  yêu c u h c sinh nói lên nh ng suy nghĩ c aố ể ầ ọ ữ ủ  

b n thân v  cu c chi n đ u c a ta   Đi n Biên Ph  ( tính ch t gay go ác li tả ề ộ ế ấ ủ ở ệ ủ ấ ệ  tinh th n chi n đ u c a quân dân ta…)ầ ế ấ ủ

N u th i gian h n h p, giáo viên gi i thi u khái quát lế ờ ạ ẹ ớ ệ ược đ , thông báoồ  cách b  phòng c a đ ch, yêu c u h c sinh nh n xét, r i giáo viên l c thu t di nố ủ ị ầ ọ ậ ồ ự ậ ễ  

bi n chi n d ch qua lế ế ị ược đ , nh n m nh gồ ấ ạ ương chi n đ u hi sinh c a các li tế ấ ủ ệ  

s , s  ch  huy tài tình c a b  ch  huy chi n d ch…Sau đó, yêu c u h c sinh phânỹ ự ỉ ủ ộ ỉ ế ị ầ ọ  tích k t qu  ý nghĩa c a chi n th ng.ế ả ủ ế ắ

Bác H  thăm m t đ n v  tham gia chi n d ch Biên gi i Thu Đông 1950  ồ ộ ơ ị ế ị ớ

Tháng 6 năm 1950, Đ ng và Chính Ph  đã quy t đ nh m  chi n d ch biênả ủ ế ị ở ế ị  

gi i nh m tiêu di t m t b  ph n sinh l c đ ch, gi i phóng m t ph n biên gi i,ớ ằ ệ ộ ộ ậ ự ị ả ộ ầ ớ  khai thông con đường liên l c qu c t  gi a ta v i Trung Qu c và các nạ ố ế ữ ớ ố ước dân 

ch  trên th  gi i, m  căn c  đ a Vi t B c  L n đ u tiên, h u h t các đ n v  bủ ế ớ ở ứ ị ệ ắ ầ ầ ầ ế ơ ị ộ 

đ i ch  l c độ ủ ự ược huy đ ng tham gia chi n d ch( g m Đ i đoàn 308, trung đoànộ ế ị ồ ạ  

174 và trung đoàn 209). Ngoài ra, còn có b n đ i đoàn S n, 5 đ i đ i công binhố ạ ơ ạ ộ  

c a B  qu c phòng, ba ti u đoàn b  binh ch  l c c a Liên khu liên khu Vi tủ ộ ố ể ộ ủ ự ủ ệ  

B c và l c lắ ự ượng vũ trang hai t nh Cao B ng, L ng S n.ỉ ằ ạ ơ

Do   tính   ch tấ  quan   tr ng   c aọ ủ  chi n   d ch,   H   Chíế ị ồ  Minh   đã   đích   tham gia   m t   tr n,   cùngặ ậ  

B   ch   huy   chi nộ ỉ ế  

d ch ch  đ o và đ ngị ỉ ạ ộ  viên   b   đ i   chi nộ ộ ế  

đ u. Ngấ ười nh c nh  b  đ i: chi n d ch Cao B c L ng r t quan tr ng, các chúắ ở ộ ộ ế ị ắ ạ ấ ọ  

ch  đỉ ược đánh th ng không đắ ược đánh thua

B c hình trong sách giáo khoa là hình  nh Thông T n Xã Vi t Nam ch pứ ả ấ ệ ụ  

nh Ch  T ch H  Chí Minh đang đi thăm m t đ n v  b  đ i và du kích tham gia

chi n d ch Biên gi i đóng quân t i Phúc Hòa, Cao B ng, rút t  t p  nh trong tế ị ớ ạ ằ ừ ậ ả ư 

li u tr ng bày   b o tàng Cách m ng và b o tàng H  Chí Minh. Ngệ ư ở ả ạ ả ồ ười gi n dả ị trong b  qu n áo ka ki, bên ngoài khoác chi c áo choàng quen thu c. Trên ngộ ầ ế ộ ườ  iBác H  là nh ng t  trang c n thi t Ngồ ữ ư ầ ế ườ ựi t  mang theo trong túi đ ng tài li u ,biự ệ  đông đ ng nự ước… Ngườ ếi đ n trước hàng quân, thân m t h i thăm, đ ng viênậ ỏ ộ  

các chi n sĩ. Thái đ  ân c n, chu đáo c a Bác đã làm cho b  đ i và du kích vôế ộ ầ ủ ộ ộ  cùng ph n kh i, c m đ ng.ấ ở ả ộ

Ph ươ ng pháp s  d ng  ử ụ

Hình Bác H  Tháp m t đ n v  tham gia chi n d ch Biên gi i Thu Đôngồ ộ ơ ị ế ị ớ  năm 1950 đượ ử ục s  d ng khi d y bài 18, m c IV, ý 2 (chu n) và bài 21 m c VIạ ụ ẩ ụ  (nâng cao) minh h a cho ki n th c v  s  ch  đ o Đ ng, Chính ph  và đ ng đ uọ ế ứ ề ự ỉ ạ ả ủ ứ ầ  

là Ch  t ch H  Chí Minh trong chi n d ch Biên gi i thu đông 1950. ủ ị ồ ế ị ớ

Trước h t, giáo viên h  quan hế ọ ướng d n h c sinh quan sát gi i thi uẫ ọ ớ ệ  

nh ng hình  nh nh  trên, yêu c u h c sinh k t h p v i ki n th c sách giáo khoaữ ả ư ầ ọ ế ợ ớ ế ứ  trao đ i câu h i: ổ ỏ

­Vi c Bác H  tr c ti p ra m t tr n cùng b  ch  huy ch  đ o chi n d ch nói ệ ồ ự ế ặ ậ ộ ỉ ỉ ạ ế ị   lên đi u gì? Vì sao? ề  

Sau khi trao đ i h i h c sinh, giáo viên ch t l i ph i nh n m nh: đi u nàyổ ỏ ọ ố ạ ả ấ ạ ề  

th  hi n t m quan tr ng c a chi n d ch này. Đây là chi n d ch t n công l n đ uể ệ ầ ọ ủ ế ị ế ị ấ ớ ầ  tiên c a quân ta trong ch ng th c dân Pháp, chi n d ch th ng l i s  đ a cu củ ố ự ế ị ắ ợ ẽ ư ộ  kháng chi n c a ta sang m t giai đo n m i. Đ ng th i, vi c thăm h i đ ng viênế ủ ộ ạ ớ ồ ờ ệ ỏ ộ  

b  đ i và du kích c a Bác đã có tác d ng c a vũ, đ ng viên tinh th n r t l n choộ ộ ủ ụ ủ ộ ầ ấ ớ  các chi n sĩ chu n b  cho nh ng tr n ti p theo.ế ẩ ị ữ ậ ế

Hình quang c nh đ i h i l n th  II c a Đ ng  ả ạ ộ ầ ứ ủ ả

Vào   đ u   nămầ  

1951,   gi a   nữ ước   cu cộ  kháng   chi n   c a   nhânế ủ  dân   ba   nước   Đông 

Dương trên đà phát tri nể  

m i quân dân ta đã giànhớ  nhi u th ng l i.trên cácề ắ ợ