ĐỀ CƯƠNG ĐẠO ĐỨC HÀNH NGHỀ DƯỢC (Đáp án)Kèm

ĐỀ CƯƠNG ĐẠO ĐỨC HÀNH NGHỀ DƯỢC (Đáp án)Kèm

ĐỀ CƯƠNG ĐẠO ĐỨC TRONG HÀNH NGHỀ DƯỢC (ĐÁP ÁN) Câu 1: Trình bày và phân tích 10 điều y đức trong hành nghề dược do Bộ y tế ban hành

Trả lời

1 Phải đặt lợi ích của người bệnh và sức khoẻ nhân dân lên trên hết.

− Thầy thuốc phải có lòng nhân ái, phải sẵn lòng cứu chữa người bệnh và quan trọng nhất là phải đặt quyền lợi, tính mạng của người bệnh lên trên quyền lợi của bản thân

− Việc nâng cao y đức đáp ứng với yêu cầu chăm sóc và bảo vệ người sức khoẻ nhân dân là lương tâm, là trách nhiệm bổn phận của người thầy thuốc

2 Phải hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và tiết kiệm cho người bệnh và nhân dân

− Người thầy thuốc có trách nhiệm hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả và tiết kiệm cho người bệnh và nhân dân Để sử dụng thuốc an toàn hợp lý cần chọn được thuốc hợp lý, trong

đó 3 vấn đề quan trọng là: phối hợp thuốc phải đúng (không có tương tác bất lợi), khả năng tuân thủ điều trị của người bệnh cao (số lần dùng trong ngày ít, khả năng chi trả phù hợp với người bệnh) và có chỉ dẫn dùng thuốc đúng

− Đẩy mạnh hoạt động dược lâm sàng và cảnh giác dược; tích cực, chủ động tuyên truyền kiến thức về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân

3 Phải tôn trọng và bảo vệ quyền của người bệnh, những bí mật liên quan đến bệnh tật của người bệnh.

− Người thầy thuốc phải bảo mật thông tin người bệnh

− Phải tôn trọng những bí mật riêng tư bí mật liên quan đến bệnh tật người bệnh

− Thông tin về sức khỏe và đời tư của người bệnh chỉ được phép công bố trong trường hợp được người bệnh đồng ý hoặc các trường hợp khác được pháp luật cho phép

4 Phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật và những quy định chuyên môn; thực hiện Chính sách quốc gia về thuốc Không lợi dụng hoặc tạo điều kiện cho người khác lợi dụng nghề nghiệp để mưu cầu lợi ích cá nhân, vi phạm pháp luật.

− Ngoài việc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật thì phải tuân thủ Luật Dược, các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật Dược và các văn bản pháp luật có liên quan

− Phải tuân thủ các quy định của nguyên tắc đạo đức hành nghề dược và Điều lệ của tổ chức xã hội

- nghề nghiệp hành nghề dược mà người hành nghề dược là thành viên

− Nghiêm chỉnh chấp hành những quy định chuyên môn về dược, không lợi dụng nghề nghiệp vì lợi ích cá nhân

5 Phải tôn trọng và hợp tác với cơ quan quản lý nhà nước, kiên quyết đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực trong hoạt động nghề nghiệp.

− Phải tôn trọng và hợp tác với cơ quan quản lý nhà nước, tự nguyện tham gia vào các hoạt động nghề nghiệp và hoạt động xã hội khác do Nhà nước, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của người hành nghề dược tổ chức hoặc phát động nhằm góp phần vào sự phát triển chung của ngành dược

− Phải nghiêm chỉnh chấp hành những quy định chuyên môn về dược Không lợi dụng hoặc tạo điều kiện cho người khác lợi dụng nghề nghiệp để mưu cầu lợi ích cá nhân, vi phạm pháp luật

6 Phải trung thực, thật thà, đoàn kết, kính trọng các bậc thầy, tôn trọng đồng nghiệp Sẵn sàng học hỏi kinh nghiệm, trao đổi kiến thức với đồng nghiệp và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.

− Phải trung thực, đoàn kết, kính trọng các bậc thầy, hợp tác, tôn trọng đồng nghiệp và lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp; bảo vệ danh dự, uy tín của đồng nghiệp

− Tôn trọng và lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp; phối hợp, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ Có trách nhiệm hướng dẫn, giúp đỡ về chuyên môn, nghiệp vụ đối với đồng nghiệp mới vào nghề

7 Phải hợp tác chặt chẽ với các cán bộ y tế khác để thực hiện tốt nhiệm vụ phòng chống dịch bệnh, khám chữa bệnh, nghiên cứu khoa học.

− Phải hợp tác chặt chẽ với các cán bộ, công chức, nhân viên y tế và cán bộ, công chức, nhân viên của cơ quan ban ngành khác bảo đảm cung ứng và hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả trong trường hợp có dịch bệnh nguy hiểm, thiên tai, thảm họa

8 Phải thận trọng, tỷ mỉ, chính xác trong khi hành nghề Không được vì mục đích lợi nhuận mà làm thiệt hại sức khoẻ và quyền lợi của người bệnh, ảnh hưởng xấu đến danh dự và phẩm chất nghề nghiệp.

− Nghề dược là nghề có liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của con người, vì vậy phải thận trọng, tỉ mỉ, chính xác

− Có trách nhiệm coi trọng, giữ gìn uy tín nghề nghiệp, không được có hành vi làm tổn hại đến uy tín, danh dự của người hành nghề dược

+ Phải tôn trọng và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bệnh, người sử dụng thuốc + Bình đẳng, công bằng và không kỳ thị phân biệt đối xử người bệnh, không lạm dụng nghề nghiệp và gây phiền hà cho người bệnh

+ Không vì lợi ích cá nhân mà giao cho người bệnh thuốc kém chất lượng, thuốc không đúng với yêu cầu và mức độ bệnh

+ Khi bản thân có lỗi trong quá trình hành nghề dược, phải tự giác nhận trách nhiệm về mình và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật

9 Không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp, tích cực nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa học- công nghệ, phát huy sáng kiến, cải tiến, đáp ứng tốt các yêu cầu phục vụ xã hội trong mọi tình huống.

− Người thầy thuốc phải không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; tích cực tham gia các lớp đào tào, bồi dưỡng kiến thức

− Tích cực nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ, phát huy sáng kiến, cải tiến, đáp ứng tốt các yêu cầu phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân trong mọi tình huống

10 Phải nâng cao tinh thần trách nhiệm trong hành nghề, gương mẫu thực hiện nếp sống văn minh; tích cực tham gia đấu tranh phòng chống các tệ nạn xã hội.

− Phải luôn rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử, nâng cao phẩm chất đạo đức của người thầy thuốc, lương tâm nghề nghiệp và trách nhiệm với nghề, với người sử dụng thuốc

− Phải ứng xử văn minh, luôn có thái độ niềm nở, tận tình, trang phục lịch sự trong hoạt động hành nghề dược

− Phải sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ vì sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân

− Phải tích cực tham gia đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí và các tệ nạn xã hội

Câu 2: Trình bày và phân tích những đặc điểm chủ yếu của đạo đức trong hành nghề dược ở Việt Nam.

Trả lời

− Khái niệm dược sĩ 7 sao do Tổ chức y tế thế giới đưa ra cũng như 10 điều dược đức do Bộ trưởng bộ y tế Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định đã nói lên những yêu cầu về phẩm chất đạo đức của người dược sĩ Đó là những phẩm chất của người thầy, người ra quyết định, người lãnh đạo, quản lý… nhưng phẩm chất nào là quan trọng nhất đối với người hành nghề dược?

1 Đặt sức khỏe của bệnh nhân và lợi ích của cộng đồng lên trên hết.

− Đây là phẩm chất quan trọng nhất đối với người dược sĩ Ngành dược trước hết là ngành khoa học kỹ thuật mà sản phẩm của nó để bảo vệ sức khỏe của cộng động, chăm lo sức khỏe cho con người Tính chất nhân đạo quán triệt trong mọi hoạt động của ngành

− Mặt khác ngành dược là một ngành kinh tế đòi hỏi vận hành phải có lãi Tập thể cán bộ công nhân viên ngành dược nói chung, cá nhân mỗi người dược sĩ nói riêng đều phải quán triệt tinh thần đặt sức khỏe bệnh nhân và lợi ích của cộng đồng lên trên hết, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tính nhân văn và yêu cầu làm kinh tế

− Quan điểm này khi cụ thể hóa trong cuộc sống nghề nghiệp hàng ngày sẽ vô cùng phức tạp: lấy lãi bao nhiêu là đủ, sự tôn trọng chất lượng thuốc, giúp đỡ bệnh nhân lựa chọn thuốc với thuốc không kê đơn, góp phần vào việc kê đơn thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả

− Quán triệt đặc điểm này của đạo đức hành nghề dược cũng là thực hiện tốt lời dạy của Chủ tịch

Hồ Chí Minh : Lương y như từ mẫu

2 Trung thực, đoàn kết, tôn trọng và hợp tác với đồng nghiệp.

− Trung thực là phẩm chất rất quan trọng của đạo đức hành nghề dược vì nhiều hành vi của người dược sĩ chỉ bản thân người đó biết, nhiều việc chỉ có người đó và bệnh nhân biết trong điều kiện người bệnh nhân không có kiến thức về dược phẩm như dược sĩ

− Một số biểu hiện của sự thiếu trung thực: còn thuốc nhưng nói dối là hết thuốc để bắt họ mua thứ thuốc khác mang lại lợi nhuận nhiều hơn, thực hiện quy trình chuyên môn sai sót nhưng không dũng cảm thừa nhận, để thuốc kém phẩm chất lưu hành trên thị trường, cố bán gấp hết những thuốc đã có quyết định thu hồi trước khi cơ quan thanh tra đến, thu lãi nhiều hơn phần lãi suất được quy định.v.v

3 Phải thận trọng, tỉ mỉ, chính xác trong khi hành nghề.

− Nghề dược cũng như nghề y là nghề nghiệp có liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mệnh con người, do đó phải thận trọng, tỉ mỉ, chính xác trong hành nghề

− Dược sĩ sản xuất bào chế, dược sĩ lâm sàng, dược sĩ cộng đồng (dược sĩ chủ nhà thuốc) đều cần đức tính này tuy biểu hiện có khác nhau

− Kẻ thù của việc thể hiện đức tính này là sự dấu dốt Ví dụ như không nên ngại khi mở sách tra cứu trước mặt bệnh nhân nếu như trót quên liều dùng thuốc đang cần hướng dẫn

4 Học suốt đời.

− Đây là yêu cầu chung với mỗi con người trong xã hội hiện đại, khi chu kì bán hủy kiến thức của loài người ngày càng ngắn lại, y học và dược học ngày càng phát triển thì các loại thuốc mới, các cách dùng mới, các tác dụng phụ mới sẽ được phát hiện nhiều hơn Người dược sĩ phải nắm bắt được những kiến thức mới đó mới có thể phục vụ có hiệu quả…

− Với sự bùng nổ thông tin hiện nay chúng ta có thể học tập được từ rất nhiều nguồn, không chỉ từ trong sách đã in, từ đồng nghiệp như trước đây

5 Tôn trọng và khai thác y dược học cổ truyền.

− Y học hiện đại mới chỉ được đưa vào nước ta từ khoảng hai thế kỷ nay Trước đó chỉ nhờ y dược học cổ truyền mà ông cha ta đã bảo vệ sức khỏe, tồn tại hàng nghìn năm

− Vì vậy việc tôn trọng và khai thác y dược học cổ truyền, kết hợp đông y với tây y, thực hiện thuốc nam chữa bệnh cho người nam là một việc rất cần thiết

− Chúng ta không chỉ coi đây là một quan điểm mà phải coi đây là vấn đề đạo đức hành nghề

− Trong việc khai thác và kết hợp với y dược học cổ truyền, sự trung thực vô cùng quan trọng, đó

là sự dũng cảm bỏ qua những kinh nghiệm, bài thuốc lạc hậu, thất truyền, thiếu cơ sở khoa học

để tiếp thu những tinh túy thực sự, xây dựng một nên y dược học Việt Nam

Câu 3 Trình bày và phân tích vai trò của dược sỹ trong thế kỷ XXI.

Trả lời Hiện nay, có nhiều xu hướng (mô hình) đào tạo dược sĩ: Dược sĩ sản xuất, dược sĩ cộng đồng, dược sĩ lâm sàng,… Người dược sĩ trong thế kỉ 21 sẽ có vị trí như thế nào? Năm 2000, tổ chức WHO đưa ra khái niệm dược sĩ 7 sao và được Liên đoàn dược phẩm quốc tế (FIP) hưởng ứng Theo đó, người Dược

sĩ là:

1 Người thực hiện chăm sóc thuốc cho nhân dân (Care giver).

2 Người ra quyết định (Decision maker) về sử dụng một cách phù hợp, hiệu quả các nguồn lực

(nhân lực, thuốc, trang thiết bị, quy trình, thực hành)

3 Là cầu nối giứa bệnh nhân và thầy thuốc, là người truyền tải thông tin (communicator):

dược sĩ là người có vị trí lý tưởng giữa bệnh nhân và thầy thuốc, có điều kiện để giải thích cặn kẽ cách dùng thuốc cho bệnh nhân, lựa chọn các thông tin cần thiết và vừa đủ để nói với bệnh nhân Cũng chính vì điểm này mà chúng ta quy định hai loại thông tin về thuốc: thông tin cho bệnh nhân và thông tin cho thầy thuốc

4 Là nhà quản lý (Manager): Dược sĩ phải biết quản lý một cách có hiệu quả các nguồn nhân lực,

tài lực, vật lực và thông tin

5 Là người học tập suốt đời (Life-long learner): Dược sĩ không chỉ học tập trong trường mà phải

học tập suốt cuộc đời công tác Vì khoa học nói chung, y học và dược học nói riêng luôn phát triển mạnh mẽ, nhiều thuốc mới và cách dùng mới được phát hiện

6 Là người giảng dạy, người thầy (Teacher): Dược sĩ có trách nhiệm hướng dẫn các cộng sự,

giảng dạy cho các thế hệ dược sĩ kế tiếp, rèn luyện kỹ năng thực hành cho bản thân và chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm cho đồng nghiệp Chính vì vậy mỗi người dược sĩ phải có phẩm chất của người thầy

7 Là người lãnh đạo (Leader): trong nhiều trường hợp dược sĩ phải đóng vai trò người lãnh đạo.

Đơn giản nhất là trường hợp dùng kiến thức của mình thuyết phục bệnh nhân lựa chọn thuốc, sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả

Ngoài 7 yêu cầu trên, Liên đoàn dược Quốc tế cũng nêu thêm một tiêu chí: người dược sĩ phải là nhà nghiên cứu

Câu 4 Trình bày và phân tích yêu cầu đạo đức trong đào tạo nhân viên giới thiệu thuốc

Trả lời

1 Người giới thiệu thuốc đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, trung thực, cập nhật về thuốc cho cán bộ y tế liên quan đến các chỉ định đã được cơ quan quản lý phê duyệt cho phép sử dụng, các lợi ích hoặc rủi ro của sản phẩm Người giới thiệu thuốc được coi như đầu mối liên lạc giữa Công ty sản xuất, kinh doanh với cán bộ y tế là người kê đơn thuốc

Do vậy hoạt động của những người giới thiệu thuốc đại diện cho Công ty trên thị trường, thể hiện tính chuyên nghiệp và liêm chính của Công ty trong hoạt động kinh doanh

2 Công ty cần đảm bảo tất cả những người giới thiệu thuốc của Công ty, hay do Công ty thuê, là những người tiếp xúc trực tiếp với cán bộ y tế, đều phải được huấn luyện về luật, quy chế và quy tắc có liên quan, bao gồm cả Nguyên tắc Tự nguyện về đạo đức

3 Công ty cần đảm bảo người giới thiệu thuốc có kiến thức chuyên môn và được đào tạo phù hợp

về khoa học và thông tin sản phẩm để đảm bảo họ đủ khả năng trình bày thông tin một cách chính xác, cập nhật và đầy đủ, theo đúng quy định của luật pháp và quy chế liên quan

4 Công ty cần tiến hành kiểm tra đánh giá theo định kỳ về kiến thức của người giới thiệu thuốc, cả

về luật pháp, quy chế, quy tắc và thông tin sản phẩm, cũng như có đánh giá về hành vi làm việc đảm bảo theo đúng quy định luật pháp, quy chế và Nguyên tắc đạo đức

5 Khi một nhân viên không tuân thủ theo đúng các chính sách của công ty cũng như các Nguyên tắc đạo đức trong kinh doanh dược, Công ty cần có biện pháp kỷ luật thích hợp

Câu 5 Trình bày và phân tích yêu cầu phải tư vấn một cách trung thực, không vụ lợi

Trả lời

− Đây là yêu cầu đạo đức rất quan trọng.Nếu ta đặt sức khoẻ bệnh nhân và lợi ích cộng đồng lên trên hết,ta sẽ khắc phục được khuyết điểm thiếu trung thực, vụ lợi trong tư vấn.Ví dụ:

Đơn thuốc của bệnh nhân ghi thuốc A nhưng nhà thuốc của mình không có,người dược sĩ thay thế bằng thuốc B, loại thuốc mà nhà thuốc sẵn có mặc dầu thuốc B không phải là sự thay thế hợp

lý thuốc A Như thế là đã vụ lợi trong tư vấn,hành vi không thể chấp nhận

− Cũng có khi nhà thuốc có sẵn loại thuốc ghi trong đơn nhưng dược sĩ lại hướng dẫn khách hàng mua loại thuốc khác có chiết khấu cao hơn,được khuyến mại nhiều hơn mặc dầu không thật thích hợp với bệnh của bệnh nhân

− Cũng cần tránh việc dùng bệnh tật dọa nạt để ép bệnh nhân mua thuốc,càng nhiều càng tốt cho nhà thuốc của mình

− Điều cần nhớ là không thể tránh đợc mục đích thu lãi trong kinh doanh thuốc,song dung hòa,cân đối việc này vói lợi ích của người bệnh,của cộng đồng là nhiệm vụ của người dược sĩ chủ nhà thuốc

Câu 6 Trình bày và phân tích yêu cầu phải tư vấn một cách rõ ràng,dễ hiểu.

Trả lời

− Trước hết,cần xác định rõ đây là tư vấn cho người không có chuyên môn y dược, khác với việc

tư vấn cho bác sĩ trong bệnh viện Do vậy, cần tránh dùng các từ chuyên môn Ngôn từ cần rõ ràng, dễ hiếu sao cho khách hàng hiểu được dễ dàng

− Cần xác định rõ nội dung cần truyền đạt cho bênh nhân, chỉ nói những điều cần thiết, không giải thích lan man có thể khiến bênh nhân hoang mang

− Thông tin, tư vấn cho bệnh nhân có hai hinh thức là nói và viết Cũng cần chú ý đến việc tư vấn bằng cách viết.Việc ghi liều dùng, cách dùng trên bao bì thuốc cũng cần rõ ràng để bệnh nhân đọc được,không được ghi quá tóm tắt để khách hàng có thể suy diễn sai

Câu 7 Trình bày những nội dung cơ bản của Tuyên ngôn Hensinki 2 (thuyên ngôn Tokyo 1975)

Trả lời Hiệp hội Y học Thế giới (World Medical Association) được hỗ trợ của Tổ chức Y tế Thế giới đã phát triển mở rộng và bổ sung với Tuyên ngôn Helsinki để hướng dẫn cho các thầy thuốc trong nghiên

cứu có đối tượng tham gia là con người Năm 1975, tuyên ngôn này được sửa đổi bổ sung (gọi là Tuyên ngô Henlsinki 2) đã thay đổi trong tâm từ “Nghiên cứu lâm sàng” sang “Nghiên cứu y sinh học” có đối tượng là con người Tuyên ngôn này đã được thông qua phiên họp Hội đồng y học thế giới lần thứ 29 tại Tokio năm 1975

Trong quy định của nghiên cứu lâm sàng và nghiên cứu y sinh học khác có đối tượng là con người, quá trình đánh giá các nghiên cứu y sinh đã được thực hiện bởi các hội đồng cấp quốc gia và cấp viện chủ yếu dựa trên các điều hướng dẫn của Tuyên ngôn Helsinki, bao gồm các điều chủ yếu sau đây:

1 Nghiên cứu y sinh phải tuân theo nguyên tắc khoa học và phải dựa trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật một cách đầy đủ, và dựa trên các kiến thức hàn lâm từ các tài liệu khoa học

2 Thiết kế từng phép thử nghiệm trên đối tượng với con người phải được hình thành trong đề cương nghiên cứu và phải được đánh giá bởi một hội đồng độc lập

3 Nghiên cứu thử nghiệm phải được thực hiện bởi cán bộ có đủ trình độ khoa học tương xứng và được giám sát bởi các chuyên gia y học có kinh nghiệm lâm sàng

4 Bất cứ nghiên cứu y sinh học nào, có đối tượng nghiên cứu là con người, cũng cần phải được đánh giá một cách cẩn thận các nguy cơ có thể lường trước so với các lợi ích có thể đạt được, cho đối tượng nghiên cứu và các đối tượng khác Quan tâm đến lợi ích của đối tượng nghiên cứu luôn phải đặt trên lợi ích của khoa học và của xã hội

5 Quyền lợi của đối tượng nghiên cứu được đảm bảo về sự toàn vẹn luôn luôn phải đặt lên hàng đầu tất

cả các điều dự phòng phải được tiến hành, đảm bảo sự bí mật riêng tư của đối tượng và hạn chế tác động nghiên cứu lên sự toàn vẹn về thể chất và tâm thần của đối tượng

6 Sự chính xác của kết quả nghiên cứu phải được bảo vệ; bất cứ một nghiên cứu nào tiến hành trên con người thì mỗi một đối tượng dự kiến nghiên cứu phải được biết thông tin đầy đủ về mục tiêu, các phương phá, các lợi ích có thể và các tác hại có thể trong nghiên cứu, cũng như những phiền muộn có thể gây ra

7 Khi đạt được sự thỏa thuận tham gia trong nghiên cứu, sau khi có được thông tin, bác sĩ phải đặc biệt thận trọng nếu đối tượng trong tình trạng phụ thuộc bác sĩ Không được gây áp lực hoặc đe dọa gây bắt buộc đối tượng tham gia nghiên cứu

8 Trong trường hợp đối tượng thiếu hành vi năng lực, cac thỏa thuận phải được sự đồng ý của người đại diện trách nhiệm về mặt pháp lý phù hợp theo luật pháp của từng quốc gia

9 Các đối tượng tham gia nghiên cứu đc tự do bỏ cuộc hay rút khỏi nghiên cứu bất cứ lúc nào

Câu 8 Trình bày và phân tích yêu cầu cần phải tư vấn bằng thái độ giao tiếp cởi mở, than mật, tạo được sự tin cậy của khách hàng.

Trả lời Người dược sĩ có trách nhiệm ngày càng lớn trong chăm sóc sức khỏe người bệnh, để đảm bảo rắng người bệnh sẽ đạt được những kết quả như mong muốn khi được điều trị bằng thuốc Vai trò quan

trọng này yêu cầu các dược sĩ phải thay đổi quan điểm hành động từ việc coi “thuốc là trung tâm” sang việc chăm sóc coi “người bệnh là trung tâm”

Vì vậy, người dược sĩ coi hoạt đông chăm sóc người bệnh là trung tâm phải phát triển mối quan

hệ giao tiếp với người bệnh, tăng cường mở rông trao đổi thông tin, đưa người bệnh tham gia vào quá trình quyết định liên quan đến điều trị và phải nắm bắt được mục đích điều trị đã được chính người bệnh:

Quá trình giao tiếp giữa người dược sĩ với người bệnh được thực hiện thông qua 2 khâu chính: a) Thiết lập mối quan hệ tiến triển tốt đẹp giữa người dược sĩ (với tư cách nhà cung cấp dịch vụ) với người bệnh

b) Trao đổi những thông tin cần thiết để đáng giá tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, cải thiện việc điều trị bằng thuốc và đánh giá hiệu quả điều trị thông qua chất lượng cuộc sống người bệnh Quá trình giao tiếp giữa các cá nhân bao gồm cả cách thể hiện bằng ngôn ngữ lẫn phi ngôn ngữ -gồm các yếu tố: cử chỉ, khoảng cách giao tiếp, môi trường diễn ra các hoạt đông giao tiếp và các yếu tố tiềm tàng có thể ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp phi ngôn ngữ

4.1 Cử chỉ

− Cách thức mà bạn sử dụng cánh tay, bàn chân, bàn tay đầu, mặt và thân mình có ảnh hưởng lớn đến thông điệp muốn truyền đạt

+ Cụm từ “quay lưng lại với ai” là một minh chứng cho ý trên

+ Tránh sử dụng những cử chỉ không thân thiện như khoanh tay trước ngực, vắt chéo hai chân, liếc mắt nhìn đồng hồ hay đầu cúi xuống và mắt ngước lên trần nhà

+ Sử dụng những cử chỉ không thân thiện trong giao tiếp có thể làm cuộc nói chuyên giữa hai bên ngắn lại hoặc không thể tiến xa hơn

− Sau đây là một số cử chỉ thân thiện để giao tiếp:

+ Giao tiếp bằng mắt (chăm chú nhưng không nhìn chằm chằm)

+ Tư thế thoải mái

+ Điệu bộ phù hợp, thoải mái

+ Đối diện (vai thẳng góc) với người khác

+ Hơi nghiêng người về phía người khác

+ Người đứng thẳng (đầu ngẩng lên)

4.2 Khoảng cách

− Khoảng cách giữa hai người giao tiếp có vai trò quan trọng đối với nội dung sẽ được truyền đạt

+ Khoảng cách, việc thiết kế và sử dụng không gian là một công cụ hiệu quả trong giao tiếp phi ngôn ngữ

+ Các nhà khoa học về hành vi đã tìm ra rằng ở những khoảng cách giao tiếp khác nhau thì nội dung giao tiếp khác nhau

+ Khoảng cách an toàn nhất là hai người cách nhau 40-50cm Chúng ta duy trì khoảng cách này đối với những người chúng ta có quan hệ gần gũi, thân mật

− Trong tư vấn thuốc, với khoảng cách vượt qua giới hạn an toàn (>120cm) bạn thường bị coi là không tận tâm hay thiếu ân cần với bệnh nhân

+ Do đó, khi tư vấn cho bệnh nhân, bạn cần thiết phải đứng đủ gần để đảm bảo tính riêng

tư, đồng thời khoảng cách phải đủ xa để cả hai cùng cảm thấy thoải mái

+ Phần lớn mọi người thể hiện họ có cảm thấy thoải mái hay không bằng cách lùi lại hay tiến lên để đảm bảo khoảng cách phù hợp

3 Các yếu tố môi trường phi ngôn ngữ

− Một số yếu tố môi trường đóng vai trò quan trọng trong tổng thể nhưng thông điệp được truyền đạt đến người bệnh.Việc sử dụng ánh sáng, mầu sắc và không gian nhà thuốc là những kênh giao tiếp phi ngôn ngữ quan trọng

− Ngoại hình của dược sĩ cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc thể hiện bạn chuyên nghiệp

và thực sự thích thú với việc phục vụ khách hàng

+ Ngoại hình luộm thuộm, lôi thôi của dược sĩ hay nhân viên nhà thuốc cũng đều gây nên những cảm nhận không tốt đối với bệnh nhân

+ Ngoại hình của bạn và nhân viên giúp việc có thể phát huy hoặc phá hỏng những nỗ lực trong việc thể hiện khả năng chuyên môn, năng lực và sự quyết đoán

4.4 Một số rào cản trong giao tiếp bằng cử chỉ

− Thiếu sự giao tiếp bằng mắt với bệnh nhân

Nhiều dược sĩ có xu hướng nhìn vào đơn thuốc hay những thứ khác xung quanh khi nói chuyện Hành vi này có thể làm khách hàng nghĩ rằng bạn không thực sự tự tin vào những gì mình đang nói hoặc bạn không thực sự quan tâm đến họ

⮚ Biểu hiện của nét mặt

Nét mặt của bạn có thể đưa ra một thông điệp mà bạn không có ý định chuyển nó tới khách hàng Nên nhớ rằng người ta có xu hướng tin vào những điều họ thấy hơn những điều họ nghe!

⮚ Tư thế đứng của bạn

Tư thế đứng cũng có thể tạo cảm giác gần gũi hoặc xa cách Khách hàng hay quan sát thế đứng

mà suy đoán liệu bạn có sẵn lòng nói chuyện hay không

⮚ Giọng nói

− Người ta hiểu bức thông điệp không chỉ qua lời nói mà còn qua giọng nói với nỗ lực muốn loại

bỏ rào cản này, nhiều dược sĩ đã ghi âm giọng nói của mình và khi nghe lại, bỗng nhận thấy họ phát âm khác rất xa so với những gì họ mong đợi

− Về kỹ năng giao tiếp, còn có nhiều vấn đề cần bàn luận,song nếu có một tấm lòng, chắc chắn chúng ta sẽ thực hiện tốt được sự tiếp xúc với bênh nhân bằng thái độ thân tình, cởi mở và gây được sự tin cậy

Câu 9 Trình bày và phân tích yêu cầu phải tư vấn để góp phần đẩy mạnh việc kê đơn, sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả.

Trả lời

1 Khái niệm sử dụng thuốc hợp lý an toàn:

a) Mục tiêu của bất cứ hệ thống quản lý thuốc nào cũng là cung ứng đúng thuốc,tới đúng người bệnh, những người cần thuốc.Các bước lựa chọn,mua hàng và phân phối là tiền đề cần thiết để

sử dụng thuốc hợp lý

b) Sử dụng thuốc hợp lý an toàn là yêu cầu người bệnh nhận được thuốc thích hợp với nhu cầu lâm sàng của họ, phù hợp với yêu cầu riêng của cá nhân họ, trong một khoảng thời gian thỏa đáng và

ở mức độ chi phí thấp nhất đối với họ và cộng đồng (hội nghị Nairobi 1985)

c) Yêu cầu sử dụng thuốc hợp lý chỉ có thể tiến hành được nếu cả hai quá trình kê đơn và cung ứng thuốc cùng được thực hiện một cách thỏa đáng

2 Vai trò của người dược sĩ trong tăng cường sử dụng thuốc hợp lý,an toàn:

a) Tổ chức y tế thế giới đã khuyến cáo vai trò đặc biệt của người dược sĩ,đặc biệt là trong đảm bảo chất lượng thuốc và trong sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả.Trong tăng cường sử dụng thuốc hợp,lý an toàn và hiệu quả,người dược sĩ có vai trò quan trọng vì họ hiểu n biết sâu rộng

về thuốc và có các kỹ năng giao tiếp tốt

b) Người dược sĩ, nhất là dược sĩ tại các nhà thuốc cộng đồng,là nhân vật chính trong hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc Dược sĩ phải có ý kiến về việc sử dụng bất hợp lý,không an toàn,t hiếu hiệu quả và thuốc bị cấm, thuốc có nghi ngờ về hiệu quả Họ là người lựa chọn và mua thuốc trên cơ sở thuốc thiết yếu, kiểm soát tồn trữ,thông tin và giáo dục truyền thông cho nhân viên y tế cũng như cho cộng đồng Người dược sĩ cần tự nguyện làm động lực thúc đẩy tăng cường sử dụng thuốc hợp lý,an toàn và hiệu quả

c) Người dược sĩ cần cố gắng để:

− Đạt được các kiến thức về sử dụng thuốc thiết yếu và sử dụng thuốc hợp lý

− Chuẩn bị một danh mục hợp lý các thuốc OTC

− Chỉ khuyên dùng các thuốc này đối với khách hàng của mình

− Nếu khách hàng đòi hỏi một thuốc OTC bất hợp lý, cố gắng giải thích cho họ vì sao không nên dùng loại thuốc đó Hãy khuyên họ dùng thuốc hợp lý hơn

− Khuyên dùng thuốc hợp lý phải chính xác và phải tránh bị lạm dụng

− Bắt đầu với khách hàng, người dược sĩ cần phải cố gắng giáo dục truyền thông cho công chúng

về sử dụng thuốc hợp lý qua các tờ rơi, các cuốn sách nhỏ và các áp phích

Câu 10 Trình bày và phân tích yêu cầu đạo đức trong hoạt động thông tin quảng cáo thuốc.

Trả lời

1 Chỉ những thuốc đã được Cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền cấp số đăng ký lưu hành tại

VN hoặc nước khác mới được thông tin cho cán bộ y tế

2 Chỉ những thuốc đã được Cục Quản lý dược cấp số đăng ký lưu hành tại VN và nằm trong danh mục các thuốc được phép quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng mới được quảng cáo cho công chúng theo quy định