Vì vậy, trẻ dễ bị tổn thương về tâm lý, tôi thấy việc giáo dục đưa các cháu vào nền nếp để tham gia mọi hoạt động trong ngày của trẻ là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong suốt quá tr
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN THANH TRÌ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ NHÀ TRẺ 24 - 36 THÁNG
ỔN ĐỊNH NỀN NẾP SAU ĐỢT NGHỈ HỌC DÀI
DO DỊCH BỆNH COVID-19
Lĩnh vực : Giáo dục nhà trẻ
Tên tác giả : Phạm Thị Chi
Đơn vị : Trường mầm non Yên Ngưu xã Tam Hiệp
Chức vụ : Giáo viên
NĂM HỌC: 2019 - 2020
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
Để thực hiện tốt mục tiêu của xã hội và mục đích của Đảng ta là: “Dân
giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh” thì trước hết nhiệm vụ
của giáo dục phải đào tạo ra được những con người mới xã hội chủ nghĩa và con người đó phải được phát triển toàn diện
Chính vì nhiệm vụ nặng nề được đặt ra cho ngành giáo dục mà sự nghiệp giáo dục của những năm gần đây đã được Đảng và nhà nước quan tâm và chú trọng hơn Đặc biệt là giáo dục mầm non là hệ thống đầu tiên của giáo dục quốc dân, nó là nền tảng đầu tiên trong suốt quá trình giáo dục đào tạo con người mới
xã hội chủ nghĩa
Để thực hiện tốt những mục tiêu cơ bản của mình thì ngành học mầm non phải không ngừng đổi mới và phát triển về mọi mặt: Số lượng, chất lượng và cơ
sở vật chất cũng như nội dung chăm sóc giáo dục trẻ
Như chúng ta đã biết, giáo dục là một trong những nhiệm vụ quan trọng và cần thiết Muốn thực hiện được nhiệm vụ to lớn này thì gia đình là sợi dây tình yêu, chăm sóc và kích thích đầu tiên của trẻ, cha mẹ là những người thầy đầu tiên và quan trọng nhất Mỗi nhà giáo dục, mỗi một cô giáo, người mẹ thứ hai của trẻ, thì phải làm sao hình thành cho các cháu bước đầu có một đức tính tốt
để sau này trẻ trở thành người công dân tốt
Là một giáo viên mầm non được phân công phụ trách trẻ ở độ tuổi 24 - 36 tháng, ở tuổi này trẻ còn rất bé nhưng đặc điểm sinh lý trẻ phát triển rất mạnh
Vì vậy, trẻ dễ bị tổn thương về tâm lý, tôi thấy việc giáo dục đưa các cháu vào nền nếp để tham gia mọi hoạt động trong ngày của trẻ là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong suốt quá trình học của các cháu Đặc biệt sau đợt nghỉ học dài ngày do dịch covid-19, trẻ ở nhà với bố mẹ, gia đình… nên khi đi học lại trẻ thường có thái độ sợ hãi không muốn đến lớp, không chấp nhận sự giúp đỡ của các cô giáo, thậm chí còn la khóc, không ăn, không ngủ, hoặc không tham gia vào mọi hoạt động và có thể trẻ dường như không hoà nhập vào tập thể
Vậy làm thế nào để nhanh chóng đưa trẻ vào nền nếp, thói quen sinh hoạt ngay từ những ngày đầu trẻ đi học lại sau nghỉ dịch Theo tôi nghĩ đây không phải là vấn đề trăn trở của riêng tôi mà là của tất cả các đồng nghiệp dạy lớp nhà trẻ nói chung Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chọn đề tài sáng kiến
kinh nghiệm “Một số biện pháp giúp trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng ổn định nền nếp sau đợt nghỉ học dài ngày do dịch bệnh Covid-19”.
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Giai đoạn trẻ 24 - 36 tháng là giai đoạn khởi điểm của việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ, các mặt phát triển của trẻ hoà quyện vào nhau, ảnh hưởng lẫn nhau, không tách bạch rõ nét Trẻ hoàn toàn còn non nớt, nhạy cảm với tác động bên ngoài, đồng thời cũng là lúc trẻ phát triển rất nhanh về mọi mặt, trẻ rất dễ bị tổn thương về tâm lý Bởi thế muốn rèn luyện nền nếp, thói quen ngay từ đầu cho trẻ, ngay từ những ngày đầu trẻ mới vào lớp cô giáo phải làm sao để trẻ cảm nhận được nguồn hạnh phúc, thấy mình được chấp nhận, được an toàn, được yêu mến và là thành viên trong cộng đồng mà trẻ đang hoà nhập Quan hệ của cô với trẻ giàu cảm xúc thân thiết, yêu thương như quan hệ
mẹ con Vậy hoạt động lao động sư phạm của cô giáo mầm non đòi hỏi phải rất linh hoạt, nhạy bén, kịp thời, phải có sự sáng tạo để phát hiện và đáp ứng những nhu cầu phát triển của trẻ
Hoạt động lao động sư phạm của cô giáo mầm non có định hướng, có mục đích để giáo dục, phát triển trẻ Tác động sư phạm của cô giáo phải luôn thay đổi, phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ có cảm tình, có hứng thú Vì thế nghệ thuật chủ yếu của cô thể hiện ở chỗ biết hoà nhập vào thế giới trẻ, biết quên mình là người lớn để thực sự là người bạn của trẻ Biết tôn trọng và đồng cảm với trẻ tạo nên không khí cởi mở, lôi cuốn, thu hút trẻ, như thế trẻ dễ nghe theo
sự hướng dẫn của cô, biết vâng lời cô một cách thoải mái, vui vẻ Từ đó giúp trẻ những hiểu biết nhất định, tạo cho trẻ có đầy đủ điều kiện về thể lực, kiến thức đồng thời hình thành và phát triển nhân cách tốt cho trẻ, tạo tiền đề cho trẻ vững vàng và tự tin hơn Muốn thực hiện những mục tiêu trên thì vấn đề rèn luyện nền nếp thói quen ban đầu cho trẻ mầm non phải được chú trọng thường xuyên liên tục và không ngừng được đổi mới Đặc biệt là đội ngũ giáo viên phải thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn thường xuyên được tiếp thu đầy đủ các chuyên đề, tiếp cận với cái mới một cách kịp thời để thực hiện việc chăm sóc - giáo dục trẻ, đặc biệt là rèn luyện nền nếp thói quen ban đầu cho trẻ đạt kết quả cao
Về góc độ giáo dục nền nếp thói quen ban đầu đối với trẻ ở độ tuổi 24-36 tháng, nếu cứ thực hiện theo phương pháp cũ mà trước kia đã thực hiện thì sẽ không đưa lại hiệu quả cao hơn, tính chủ động tích cực sẽ không phát huy được khả năng sáng tạo, đồng thời kết quả về mặt trí tuệ của trẻ sẽ thấp, trẻ sẽ phát triển một cách thụ động
Vì vậy chỉ có đổi mới hình thức tổ chức cho trẻ thì mới tạo ra được môi trường hoạt động tốt và tạo ra những cơ hội tốt cho trẻ phát huy khả năng chủ
Trang 4động, sáng tạo một cách triệt để Trẻ mầm non nói chung và trẻ nhà trẻ nói riêng đặc biệt là trẻ 24 - 36 tháng tuổi Nếu cô tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động dưới nhiều hình thức, thông qua mọi hoạt động hàng ngày ở mọi lúc, mọi nơi thì việc rèn luyện nền nếp, thói quen cho trẻ sẽ được thuần thục hơn, kết quả sẽ đạt cao hơn
II CƠ SỞ THỰC TIỄN:
1 Đặc điểm chung:
Là một giáo viên mầm non đã công tác nhiều năm và được phân công giảng dạy ở lớp nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi ở trường mầm non Yên ngưu, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội Tôi nhận thấy việc rèn luyện ổn định nền nếp cho trẻ là việc làm rất cần thiết Do vậy, tôi đã nghiên cứu và thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm
“Một số biện pháp giúp trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng ổn định nền nếp sau đợt nghỉ học dài ngày do dịch bệnh Covid-19”
2 Tình hình thực tế:
Năm học 2019-2020, tôi được Ban giám hiệu phân công dạy lớp nhà trẻ D2 của trường mầm non Yên Ngưu, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội Hiện nay, lớp do tôi phụ trách có 20 cháu Trong đó: 12 nam và 08 nữ
- 40% phụ huynh làm nghề nông, 60% phụ huynh là công nhân, viên chức
và nghề lao động tự do
Từ thực tế nêu trên, tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn như sau:
* Thuận lợi:
- Cơ sở vật chất:
+ Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường đã đầu tư cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, đồ chơi, ti vi, máy tính cài đặt các phần mềm có nội dung giáo dục để phục vụ cho việc giảng dạy
+ Phòng học rộng rãi, thoáng mát
+ Trường học khang trang có khung cảnh sư phạm đẹp thu hút trẻ
- Giáo viên:
+ Lớp có 2 giáo viên: Trong đó có một giáo viên đạt trình độ trên chuẩn, 1 giáo viên đạt trình độ chuẩn Cả 2 giáo viên đều năng động, nhiệt tình, nhanh nhẹn, yêu nghề, mến trẻ, tâm huyết với nghề và có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc
+ Bản thân tôi luôn học hỏi nâng cao hiểu biết nhận thức về kiến thức và trao đổi với đồng nghiệp để tìm ra những phương pháp dạy hay trong việc rèn luyện ổn định nền nếp cho trẻ trong thời gian nghỉ dài do dịch bệnh
Trang 5- Học sinh:
+ Đa số trẻ đều có nền nếp thói quen tốt trong học tập, khả năng nghe hiểu
và tiếp thu nhanh
+ Trẻ nhanh nhẹn, mạnh dạn, hào hứng tham gia vào các hoạt động Tích cực trả lời các câu hỏi của cô
- Phụ huynh:
+ Đa số phụ huynh đều quan tâm đến việc học của con nên rất thuận lợi trong việc tuyên truyền kết hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường , đưa đón con đúng giờ, đóng góp các khoản đúng quy định
* Khó khăn:
- Do thời gian nghỉ dịch covid-19 quá dài nên những nền nếp thói quen ban đầu của trẻ còn bị hạn chế
- Một số trẻ còn nhút nhát, khả năng tiếp thu còn chậm
- Một số phụ huynh nhận thức chưa đồng đều cho là lứa tuổi bé việc rèn nền nếp cho trẻ chưa quan trọng
Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào
để rèn trẻ có một nề nếp tốt Vấn đề này đã làm tôi suy nghĩ và cuối cùng tôi đã
mạnh dạn nêu ra “ Một số biện pháp giúp trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng ổn định nền nếp sau đợt nghỉ học dài ngày do dịch bệnh Covid-19”.
III CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
Để có thể giúp trẻ ổn định nền nếp sau đợt nghỉ học dài ngày do dịch bệnh covid-19 Tôi đã tiến hành các biện pháp sau
1 Khảo sát thực tế nền nếp của trẻ sau đợt nghỉ học dài ngày.
Muốn đưa chất lượng về việc rèn luyện nền nếp, thói quen cho trẻ đạt hiệu quả cao Việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng nắm bắt về việc rèn nền nếp thói quen ban đầu cho trẻ 24 - 36 tháng là vô cùng quan trọng
vì có khả năng nắm bắt được tâm lý của trẻ thì mới có thể tìm ra những biện pháp cụ thể cho từng trẻ để giáo dục Xuất phát từ tình hình thực tế, dựa vào đặc điểm sinh lý của trẻ tôi đã đi sâu nghiên cứu, tìm tòi, tham khảo những tài liệu
có nội dung về đề tài, đó là những sách báo nói về tâm lý trẻ như tâm lý học trẻ
em, những câu chuyện ngắn nói về trẻ, đặc biệt là tôi nghiên cứu kỹ quy chế chăm sóc trẻ để nắm chắc phương pháp và cách rèn nền nếp thói quen cho trẻ, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, đúc kết của bản thân, nhận thức đúng đắn, hiểu được tầm quan trọng của vấn đề, nắm vững tình hình cụ thể của lớp Đồng thời tìm hiểu cả về những thói quen của gia đình trẻ, những khó khăn và điều kiện thuận lợi của nhà trường, của lớp Từ đó tìm ra biện pháp thực hiện hữu hiệu nhất Để đặt ra mục đích yêu cầu và các thói quen nền nếp cho trẻ cần
Trang 6đạt được sau quá trình thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm Trước khi đưa ra các biện pháp để ổn định nền nếp cho trẻ thì việc đầu tiên tôi cần làm là khảo sát thực tế nền nếp của trẻ để có thể dễ dàng so sánh, đánh giá được chính xác kết quả thực hiện các biện pháp trên trẻ Ngay sau khi trẻ đi học vào tuần 2 tháng 5 Tôi đã triển khai khảo sát thói quen nền nếp của trẻ dựa trên các nội dung Thói quen nền nếp của trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ tại trường và có nhận định như sau:
* Thói quen nền nếp của trẻ còn hạn chế
- Một số trẻ chưa cất đồ chơi, đúng nơi quy định
- Vào giờ ăn một số trẻ chưa chịu xúc
- Vào giờ hoạt động học một số trẻ còn chưa chú ý lên cô
Bảng khảo sát nền nếp, thói quen cho trẻ khi đi học trở lại sau đợt nghỉ học dài ngày.
STT Nội dung
Số lượng trẻ tham gia khảo sát/20 trẻ
Sau khi trẻ đi học trở lại
% Đạt % Chưa đạt
* Kết quả: Qua kết quả khảo sát nêu trên, cho thấy: thói quen nền nếp của
trẻ sau đợt nghỉ học dài ngày do dịch bệnh Covid-19 còn nhiều hạn chế Từ thực trạng trên, bản thân tôi luôn suy nghĩ tìm ra các biện pháp nhằm ổn định nề nếp cho trẻ một cách nhanh nhất sau đợt nghỉ học dài ngày là việc làm rất cần thiết
2 Lồng ghép hình thành thói quen, nền nếp cho trẻ thông qua các hoạt động trong ngày của trẻ tại trường mầm non:
Với tâm lý của trẻ là dễ nhớ mau quên nên việc tạo nền nếp thói quen cho trẻ phải được thường xuyên và lặp đi lặp lại Hàng ngày trẻ đến lớp với các nội dung hoạt động: giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, học tập, vui chơi, giờ đón, giờ trả mọi sinh hoạt đều là những hình thức để trẻ được rèn luyện Đối với trẻ độ tuổi này để đưa các cháu vào nền nếp thói quen không phải là chuyện dễ và đơn giản Thực tế các cháu còn rất bé, tính tự do của trẻ còn thể hiện nhiều, trẻ chưa có ý thức được như các anh chị lớn, điều này cũng là những khó khăn cho các cô giáo Do đó muốn tạo cho trẻ có được thói quen, nền nếp tốt trong mọi hoạt động thì không chỉ các cô giáo mà ông bà, bố, mẹ và những người lớn xung
Trang 7quanh cũng phải thường xuyên nhẹ nhàng, gần gũi và tình cảm với trẻ để từng bước uốn nắn trẻ hoặc thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện trò chơi có nội dung nói về nền nếp thói quen Tôi cũng có thể sử dụng để trẻ phần nào liên hệ tới bản thân mà ngoan hơn và biết vâng lời cô giáo Nhờ sự tạo điều kiện giúp
đỡ của cô, trẻ được uốn nắn kịp thời, thường xuyên và liên tục Do đó việc ổn định nền nếp thói quen của trẻ trong mọi hoạt động mọi lúc, mọi nơi mang lại hiệu quả cao hơn, các cháu ngoan và nền nếp hơn
+ Hình thành thói quen nền nếp chào hỏi trong hoạt động đón trả trẻ Qua hoạt động đón trả trẻ: Sáng ngủ dạy bé được ông, bà, bố, mẹ đưa đến lớp cùng
cô và các bạn, thời điểm này phụ huynh trao đổi với cô về tình hình sức khoẻ của trẻ và đây cũng là lúc cô giáo dạy trẻ cách chào hỏi lễ phép với người lớn
* Qua giờ hoạt động góc:
Qua bài thơ, bài hát rèn cho trẻ thói quen khi chơi xong biết cất dọn dùng
đồ chơi để đúng nơi quy định như :
Bạn ơi hết giờ rồi Nhanh tay cất đồ chơi
Nhẹ tay thôi bạn nhé
Cất dồ chơi đi nào”
Hay Giờ chơi hết rồi
Nào các bạn ơi
Ta cùng cất dọn
Đồ dùng đồ chơi
Vào nơi quy định
(Ảnh minh họa: bé chơi và cất đồ chơi – Phụ lục 1)
* Qua giờ hoạt động ăn:
Cô rèn trẻ ngồi vào bàn phải ngay ngắn, khoanh tay để lên bàn, khi có cơm thì cầm thìa bằng tay phải để xúc cơm, tay trái giữ bát, trước khi ăn biết mời cô, mời bạn Khi ăn không được nói chuyện, cơm rơi phải nhặt vào đĩa để từ đó tạo cho trẻ có một thói quen tốt khi ăn uống
Qua bài thơ, bài hát, câu chuyện rèn cho trẻ thói quen khi ăn như:
Bài thơ: “ Giờ ăn”, “ Mời ăn cơm”…
Bài thơ: “ Giờ ăn”
Đến giờ ăn cơm Xúc cho gọn gàng
Vào bàn bạn nhé Chớ có vội vàng
Nào thìa, bát, đĩa Cơm rơi, cơn vãi
Trang 8
(Ảnh minh họa: Giờ ăn – Phụ lục 2)
Trang 9Bài thơ: “ Ăn”.
Rửa tay sạch Ngồi vào ghế
Mặc yếm vào Nhai thật kỹ
Bé đứng trước Nuốt cho ngon
Lớn đứng sau Ăn hết cơm
Dắt tay nhau Không rơi vãi
* Qua hoạt động giờ ngủ:
Cô rèn trẻ đến giờ đi ngủ không được nói chuyện, nằm ngay ngắn vào gối, chân duỗi thẳng, để tay lên bụng, mắt nhắm
Qua bài thơ, bài hát cô rèn trẻ:
Bài thơ : “ Giờ ngủ”
Vào giường đi ngủ
Không nghịch đồ chơi
Không gọi bạn ơi
Không cười khúc khích
Không ai tinh nghịch
Giơ chân, giơ tay
Phải nằm cho ngay
Mắt thì nhắm lại
Bài thơ : “ Giờ đi ngủ”
Giờ đi ngủ
Em lên giường
Nằm lặng im
Hai mắt nhắm
Ngủ cho ngoan
Chiều mẹ đón
(Ảnh minh họa: Giờ đi ngủ - Phụ lục 3)
* Rèn thói quen vệ sinh cho trẻ:
Thời điểm này bé được rèn luyện các kỹ năng vệ sinh cá nhân và lao động
tự phục vụ như đi vệ sinh đúng nơi quy định, đi vệ sinh xong để dép lên giá, rửa tay sạch trước khi ăn cơm hay có mũi phải lấy giấy chùi
Ví dụ: Rèn trẻ thói quen vệ sinh cho trẻ qua các bài:
Bài thơ: “Chùi mũi”
Mỗi khi có mũi
Bé nhớ chùi ngay
Chớ có dùng tay
Quyệt ngay lên má
Trang 10Trông thật xấu quá
Cô chẳng yêu đâu
Cô hướng dẫn trẻ cách rửa tay: Làm ướt tay sau đó xoa xà phòng vào lòng bàn tay, chà xát hai lòng bàn tay, rửa các ngón tay, rửa mu bàn tay rồi đến kẽ tay,
xả xà phòng cho sạch sau đó lau tay vào khăn
Bài thơ: “Rửa tay sạch”
Cô dặn bé
Trước giờ ăn
Khi tay bẩn
Phải rửa ngay
Với xà phòng
Bé ghi lòng
Lời cô dặn
3 Giáo dục trẻ bằng phương pháp dùng tình cảm:
Người giáo viên phải luôn có những hành động, cử chỉ âu yếm, thân thiện chứa đựng sự yêu thương với trẻ tạo cho trẻ những cảm xúc thân thiện gần gũi,
có cảm tình khi tiếp xúc với mình hoặc những người xung quanh
Trẻ ở độ tuổi 24 - 36 tháng vẫn còn rất nhỏ, non nớt và trẻ luôn được ông
bà, cha mẹ người thân ở nhà vỗ về, chiều chuộng Sau khi nghỉ dịch dài ngày do dịch covid-19, các con khi mới đến trường, đến lớp thường rất bỡ ngỡ, lạ lẫm, nhớ bố mẹ, người thân ở nhà, nhiều cháu những ngày đầu đến lớp còn sợ hãi khóc lóc Vì vậy nên rất cần sự âu yếm, vỗ về nhẹ nhàng của cô, cô phải ôm ấp,
vỗ về trẻ để trẻ có thể cảm nhận được sự an toàn, che chở, được quan tâm và được yêu mến Khi trẻ đã làm quen lại với các cô trẻ mới có hứng thú tham gia vào vào các hoạt động một cách dễ dàng, tự nhiên
Ví dụ: Khi đón trẻ vào lớp những ngày đầu khi đi học lại, trẻ còn bỡ ngỡ
thậm chí khóc hờn, cô bế trẻ âu yếm vỗ về rồi cho trẻ xem tranh và trò chuyện hoặc hát cho trẻ nghe rồi kể chuyện, cùng trẻ chơi với các đồ chơi để trẻ quên đi nỗi nhớ nhà, nhớ bố mẹ, người thân Rồi những lúc trẻ ăn cơm, ngủ tại trường với trẻ điều gì cũng mới mẻ cô ân cần dỗ dành, động viên khuyến khích để trẻ
ăn , nằm cạnh vỗ về trẻ để trẻ dễ ngủ Dần dần trẻ đã quen khi đến giờ ăn cô hướng dẫn trẻ tự ngồi vào bàn ăn, ăn không nói chuyện, không làm rơi vãi, khi cơm rơi biết tự nhặt vào khay, lau tay, ăn xong biết uống nước, xúc miệng nước muối, lau miệng sạch sẽ, tự cất ghế của mình, đi vệ sinh đúng nơi quy định Đến giờ ngủ biết tự lấy gối về chỗ nằm của mình Khi nằm ngủ biết duỗi thẳng hai chân, hai tay để lên bụng, không đùa nghịch, nói chuyện trong giờ ngủ Biết nói với các cô khi có nhu cầu đi vệ sinh