Lý thuyết về sự tăng trưởng chính xác là những gì tôi muốn nói: bởi vì chính bản thân nó, vì những thành tựu của nó, và vì những lỗ hổng vẫn còn phải tiếp tục được lấp và đây cũng là dịp
Trang 1TÀI LIỆU
LÝ THUYẾT VỀ SỰ TĂNG
TRƯỞNG VÀ CÁC LÝ
THUYẾT SAU ĐÓ
Trang 3Lý thuyết về sự tăng trưởng và các lý thuyết sau đó
Tôi đã được kể rằng tất cả mọi người đều có những giấc mơ, nhưng một vài người
có thói quen quên chúng ngay trước lúc tỉnh dậy Điều này dường như cũng xảy ra với tôi Bởi vậy tôi không biết liệu tôi đã bao giờ mơ thấy được nói bài diễn thuyết này chưa Tôi biết rằng tôi đã ở trong căn phòng này trước kia nhưng đó là trong cuộc sống thực khi tôi đang thức Nếu tôi đã từng đọc bài diễn thuyết này trong giấc mơ của tôi, thì chắc chắn đề tài sẽ là lý thuyết vể sự tăng trưởng kinh tế Tôi được nhắc nhở rằng chủ đề của bài diễn thuyết nên "về hoặc liên quan tới nghiên cứu đã được giải thưởng" Điều đó là rất rõ ràng Nhưng tôi thậm chí không cần mất thời gian với cụm từ "có liên quan tới" Lý thuyết về sự tăng trưởng chính xác
là những gì tôi muốn nói: bởi vì chính bản thân nó, vì những thành tựu của nó, và
vì những lỗ hổng vẫn còn phải tiếp tục được lấp và đây cũng là dịp để truyền bá một vài tư tưởng về bản chất của những nghiên cứu kinh tế vĩ mô mang tính lý thuyết cũng như những nghiên cứu mang tính thực tế
Lý thuyết về sự tăng trưởng không bắt đầu bằng những bài báo của tôi vào năm
1956 và 1957, và tất nhiên nó cũng không kết thúc ở đó Có thể nó bắt đầu bằng
"Sự giàu có của những quốc gia", mà thậm chí trước Adam Smith vấn đề này cũng
có thể đã được nghiên cứu Hơn thế nữa, vào những năm 50, tôi nghiên cứu theo hướng đã được vạch ra bởi Roy Harrod, Evsey Domar, và cũng bởi Arthur Lewis mặc dù hoàn cảnh kinh tế thời gian đó hơi khác so với trước Trên thực tế, tôi đang
cố gắng nghiên cứu theo hướng của họ và sửa đi vài điểm mà tôi cảm thấy không hài lòng trong công việc của họ Tôi sẽ cố gắng giải thích tôi muốn nói gì trong một vài từ
Harrod và Domar dường như đã trả lời một câu hỏi rất dễ hiểu: khi nào thì một nền kinh tế có khả năng tăng trưởng bền vững ở một tốc độ ổn định? Họ đã đi bằng nhiều con đường đáng chú ý khác nhau để đến một câu trả lời kinh điển và
Trang 4đơn giản: tỷ lệ tiết kiệm quốc gia (phần thu nhập được tiết kiệm) phải bằng với tích số của tỷ lệ vốn - sản lượng và tỷ lệ phát triển của lực lượng lao động (có hiệu quả) Sau đó và chỉ sau đó thì nền kinh tế mới giữ tiền vốn của máy móc và thiết
bị cân bằng với sự cung cấp lao động của nó, để cho sự tăng trưởng bền vững có thể tiếp tục mà không vấp phải sự thiếu lao động ở một bên hoặc là sự dư thừa lao động và thất nghiệp gia tăng ở bên kia Họ đã đúng khi đưa ra kết luận chung này
Điều tôi thấy băn khoăn ở đây là bởi họ tiến hành nghiên cứu vấn đề này dựa trên
sự thừa nhận là tất cả ba thành phần then chốt như là tỷ lệ tiết kiệm quốc gia, tỷ lệ phát triển của lực lượng lao động, và tỷ lệ vốn - sản lượng, cả ba thành phần này đều là là những đại lượng bất biến, những vấn đề của tự nhiên Tỷ lệ tiết kiệm là vấn đề về sở thích, tỷ lệ phát triển của sự cung cấp lao động là vấn đề về xã hôi - nhân khẩu học, tỷ lệ sản lượng vốn là vấn đề về kỹ thuật
Tất cả những thành phần này như chúng ta đều biết đều có thể thay đổi theo thời gian, nhưng chúng thay đổi không thường xuyên và ít nhiều mang tính độc lập Tuy nhiên trong trường hợp đó, khả năng tăng trưởng bền vững sẽ là một sự may mắn khó tin được Hầu hết các nền kinh tế, phần lớn thời gian, không có đường phát triển cân bằng Lịch sử những nền kinh tế tư bản nên là một sự xen kẽ nhau của những giai đoạn dài thất nghiệp và thiếu lao động trầm trọng
Trên thực tế, lý thuyết đã đưa ra một điều gì đó thậm chí còn sâu sắc hơn Đặc biệt, những tác phẩm của Harrod chứa đứng những lời tuyên bố vấn chưa được nghiên cứu đầy đủ rằng sự tăng trưởng bền vững trong bất cứ trường hợp nào cũng
là một loại không ổn định của sự cân bằng: bất cứ sự bắt đầu nào từ nó sẽ bị thổi phồng lên một cách quá đáng bởi một quá trình phụ thuộc chủ yếu vào sự khái quát hoá mơ hồ về hành vi kinh doanh Quý vị có lẽ vẫn nhớ tới quyển sách "Chu
kỳ kinh doanh" của John Hicks, quyển sách này dựa vào mô hình sự tăng trưởng của Harrod, nó cần viện nhiều hơn nữa những dẫn chứng mức trần việc làm đầy đủ
Trang 5khiến cho hoạt động kinh tế bị sa sút và mức sàn đầu tư bằng không để nền kinh tế được cải thiện Nếu không thì nền kinh tế kiểu mẫu sẽ bị mất đi
Cần phải lưu ý rằng bài tiểu luận của Harrod được xuất bản năm 1939 và bài báo đầu tiên của Domar là vào năm 1946 Lý thuyết về sự tăng trưởng, cũng giống như những lý thuyết khác trong kinh tế học vĩ mô, là một sản phẩm của thời kỳ suy thoái kinh tế vào những năm 30 và của chiến tranh mà cuối cùng cũng chấm dứt lý thuyết này Tôi cũng vậy Tuy nhiên tôi cảm thấy dường như những điều nêu ra từ
mô hình này có cái gì đó sai Một đoàn thám hiểm từ Sao Hoả đến Trái đất nếu có đọc tài liệu này cũng sẽ chỉ mong tìm thấy mảnh vỡ của chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đã bị vỡ vụn từ rất lâu rồi Lịch sử kinh tế thực chất là một bản ghi chép của những dao động cũng như sự tăng trưởng, nhưng hầu hết những chu kỳ kinh doanh dường như có giới hạn của chính nó Tăng trưởng liên tục, mặc dù bị gián đoạn, cũng không phải là một chuyện hiếm
Mô hình của Harrod-Domar có một ẩn ý nào khác nữa dường như không có căn
cứ Nếu điều kiện cho một sự tăng trưởng bền vững là tỷ lệ tiết kiệm bằng với tích
số của tỷ lệ phát triển việc làm và tỷ số vốn - sản được quyết định bởi kỹ thuật, thì một công thức để nhân đôi tỷ lệ tăng trưởng của một nền kinh tế thặng dư chỉ đơn giản là nhân đôi tỷ lệ tiết kiệm, có thể là nhờ vào ngân quỹ chung
Điều này hoàn toàn không phải là đơn giản: như chúng ta đều biết - tuy tôi không chắc rằng hiện giờ chúng ta vẫn biết - rằng nhân đôi tỷ lệ tiết kiệm phía trước sẽ không nhân đôi tỷ lệ tiết kiệm sau trừ phi có một điều gì đó quan tâm đến tỷ lệ đầu
tư trước cùng lúc đó (Tôi hy vọng những cụm từ tiếng Latin mới mẻ này vẫn còn được hiểu tại Stockholm vào năm 1987!) Tuy nhiên, ở những nước kém phát triển, nơi mà sự khát khao tiền vốn mới dường như rất mạnh mẽ, thì công thức có
vẻ sử dụng được Tôi nhớ rằng những bài viết về sự phát triển kinh tế thường khẳng định là chìa khoá cho một sự quá độ từ sự tăng trưởng chậm tới tăng trưởng
Trang 6nhanh là sự tăng liên tục của tỷ lệ tiết kiệm Công thức này nghe có vẻ không hợp
lý đối với tôi Tôi không còn nhớ chính xác là tại sao nhưng nó thực sự là như vậy
Tôi đã cùng với tinh thần này để bắt đầu phát triển lý thuyết về sự tăng trưởng kinh tế và cố gắng phát triển mô hình Harrod-Domar Tôi không biết vì sao điều tôi nghĩ đến đầu tiên là thay thế tỷ số vốn - sản lượng bất biến (và công suất lao động) bằng một đại diện khác phong phú và thực tế hơn của công nghệ Tôi còn nhớ từ khi còn là sinh viên tôi đã bị cuốn vào lý thuyết về sản lượng hơn là lý thuyết chính thức về lựa chọn của người tiêu dùng Lý thuyết này có vẻ thực tế hơn Điều này xuất hiện trong tôi ngay từ đầu, như là một nhà kinh tế vĩ mô bẩm sinh vậy, rằng thậm chí ngay chính kỹ thuật công nghệ cũng không phải là quá linh động cho mỗi sản phẩm tại một thời điểm nhất định, cường độ hệ số chung phải biến thiên nhiều hơn nữa bởi vì nền kinh tế có thể chọn lựa tập chung vào những sản phẩm cần nhiều vốn hoặc cần nhiều lao động hoặc cần nhiều đất đai Tuy vậy, tôi đã tìm thấy một điều gì đó thật thú vị ngay lập tức
Sẽ thật là ngớ ngẩn nếu tôi giải thích một cách chi tiết cho quý vị ở đây tôi đã tìm thấy điều gì Gần như tất cả những người dành thời gian trong căn phòng này đều
đã biết cả "Mô hình tăng trưởng kinh tế tân cổ điển" đã bắt đầu một nền công nghiệp nhỏ Nó khuyến khích hàng trăm bài báo mang tính lý thuyết cũng như thực tế của nhiều nhà kinh tế học khác Nó đã rất nhanh tìm đường vào trong
những quyển sách giáo khoa và vào kho hiểu biết chung của những người trong nghề Thực chất đấy chính là điều cho phép tôi nghĩ rằng tôi là người xứng đáng được thuyết trình ngày hôm nay Tuy nhiên, tôi phải tóm tắt kết quả trong một vài câu, để tôi có thể tiếp tục những câu hỏi thú vị hơn về những gì vẫn chưa được biết hoặc chưa chắc chắn và vẫn cần được khám phá
Chỉ tính đến một mức độ hợp lý của tính linh hoạt trong kỹ thuật đã nêu lên được hai điều Trước hết, sự tồn tại của một hướng đi khả thi cho sự tăng trưởng bền vững hoá ra không phải là một sự việc phi thường Trạng thái bền vững là hoàn
Trang 7toàn có thể, và phạm vi còn thậm chí rất rộng nếu cường độ hệ số chung rộng Có nhiều cách khác mà một nền kinh tế có thể thích ứng với điều kiện của Harrod-Domar, nhưng đối với tôi thì sự biến thiên trong cường độ hệ số chung có thể là quan trọng nhất
Điều thứ hai, hàng hoá bị trả lại giảm bớt nói lên rằng tỷ lệ cân bằng của sự tăng trưởng không những không cân xứng với tỷ lệ tiết kiệm (vốn đầu tư), mà còn độc lập với tỷ lệ tiết kiệm (vốn đầu tư) Một nền kinh tế đang phát triển mà thành công trong việc tăng một cách thường xuyên tỷ lệ tiết kiệm sẽ đạt tới một mức sản lượng cao hơn là nếu nó không làm như vậy, vì thế nó sẽ phát triển nhanh hơn trong một thời gian Nhưng nó sẽ không đạt được một tỷ lệ cao hơn lâu dài trong
sự phát triển sản lượng Một cách chính xác hơn: tỷ lệ phát triển sản lượng ổn định mỗi một đơn vị cung cấp lao động độc lập với tỷ lệ tiết kiệm (vốn đầu tư) và phụ thuộc hoàn toàn vào tỷ lệ phát triển khoa học kỹ thuật theo một ý nghĩa rộng nhất
Một kết quả thứ ba mà dường như có ích và chắc chắn giúp tạo nên mô hình hấp dẫn đối với những nhà kinh tế học Lý thuyết về sự phát triển trước kia máy móc
và theo quy luật tự nhiên, điều này không phải là xấu nhưng các lý thuyết trước đó hoàn toàn chỉ là sự miêu tả của luồng và trữ lượng hàng hoá.Mô hình tân cổ điển hoàn toàn hợp lý và thiết thực khi miêu tả những đường cân bằng, tính toán giá và động lực lãi suất, điều này sẽ khuyến khích đường cân bằng
Tôi không nghĩ ra lúc đó rằng khi làm điều này tôi đang mang đến tin tốt và tin xấu Tin tốt là những nhà kinh tế học sẽ thích cách đó theo bản năng của người nghiên cứu kinh tế, và mối quan hệ này sẽ giúp những đồng nghiệp của tôi quan tâm hơn tới lý thuyết phát triển Hơn thế nữa, đấy là một bản năng tốt, (tức là nó
có lợi), dù một người đương đầu kinh tế tư bản hay chủ nghĩa xã hội Tin xấu là mối liên kết này quá hay và thú vị và tháo gỡ một sự cám dỗ thường trực để nghe như là Dr.Pangloss, một Dr.Pangloss rất thông minh Tôi nghĩ rằng xu hướng đó
Trang 8đã chiến thắng trong vài năm gần đây, vì tôi sẽ cố gắng giải thích sau đây, mặc dù
đã quá muộn cho tôi để đóng giả làm Candide
Khi tôi đọc lại những bài báo tôi viết vào những năm 50 và 60 về những vấn đề chung này, tôi đã bị ấn tượng và thậm chí còn hơi ngạc nhiên về việc tôi đã dành bao nhiêu nỗ lực để mở rộng cơ cấu kỹ thuật của lý thuyết phát triển Tôi muốn chắc chắn rằng mô hình có khả năng nêu bật được ý rằng kỹ thuật mới chỉ có thể được giới thiệu cùng với những ứng dụng của trang thiết bị vốn mới được thiết kế
và sản xuất, tỉ lệ các nhân tố đó có thể khác nhau vì nó phụ thuộc vào tổng đầu tư, không phải sau khi trang thiết bị vốn trở thành một hình thức đặc biệt nào khác, và rằng có thể đạt đủ tính linh hoạt cùng với những hoạt động riêng rẽ, thậm chí chỉ với một hoạt động với điều kiện là độ dài tuổi thọ của tự liệu sản xuất có thể được chọn lựa một cách kinh tế Và trong mọi trường hợp tôi muốn chỉ ra rằng những mối quan hệ thích hợp giữa hàng hoá - giá cả - người bán - giá cả có thể được thực hiện và làm cho dễ hiểu dưới dạng bản năng thừa kế của những nhà kinh tế học (Trong trường hợp của tôi, tôi đã thừa kế chúng phần lớn từ Knut Wicksell và Paul Samuelson.)
Có nhiều lý do cho những quyết định đặc biệt này, những lý do dường như cũng khá thuyết phục vào thời gian đó Trước hết, chính đoạn mở đầu của tính linh hoạt của tính kỹ thuật đã mở đường cho lý thuyết phát triển được áp dụng nhiều hơn trong thực tế và khiến cho nó trơ nên gần gũi hơn với lý thuyết kinh tế học nói chung Sẽ là một điều rất quan trọng khi chúng ta chắc chắn rằng những điều đạt được này không liên kết quá chặt chẽ với một kiểu rất đơn giản của sự thay thế nhân tố
Thứ hai, tôi đã bắt đầu làm một số công việc mang tính kinh nghiệm bằng cách sử dụng hàm số tổng sản lượng với những kết quả đáng ngạc nhiên và rất có ý nghĩa Ngay chính bản thân tôi đã rất hoài nghi về cách làm này và tôi biết rằng những người khác cũng có nỗi nghi ngờ riêng của họ Đó thực sự là một ý kiến hay khi
Trang 9chúng ta chắc chắn rằng phương pháp này, ít nhất cơ bản, có thể đối phó với một vài liều thuốc đầu tiên của chủ nghĩa hiện thực
Và điều thứ ba là tôi đã bị mắc bẫy vào "Cuộc tranh luận Cambridge" nổi tiếng Tôi sử dụng từ "mắc bẫy" bởi vì toàn bộ thời gian đó đối với tôi bây giờ là một sự lãng phí, một trò chơi hệ tư tưởng theo ngôn ngữ kinh tế học phân tích Khi đó, tôi nghĩ - và văn học đã cho tôi lý do để suy nghĩ - rằng một phần của sự tranh cãi về
sự thoát ly ra khỏi sự phát triển của xã hội, về một sự cách ly êm ả Bởi vậy tôi muốn chỉ ra rằng những kết luận về lý thuyết và về sự thi hành theo kinh nghiệm của nó không chắc chắn với công thức đặc biệt đó Tôi đoán nó đáng được làm, nhưng tất nhiên không làm yên bất kỳ ai
Có một sản phẩm phụ tồi trong trọng tâm này về sự mô tả của công nghệ Tôi nghĩ tôi chú ý quá ít vào những vấn đề của nhu cầu có hiệu lực Nói một cách khác: một
lý thuyết về sự phát triển cân bằng rất cần - và vẫn còn cần - một lý thuyết lệch hướng từ hướng phát triển cân bằng
Tôi có thể thành thực nói rằng tôi nhận ra sự cần thiết khi đó Có một đoạn ngắn gọn ở cuối bài báo của tôi vào năm 1956 mà giải quyết một cách qua loa mối quan
hệ mật thiết của tiền lương thực tế và khả năng của một cái bẫy thanh toán bằng tiền mặt Đấy chỉ là một việc làm qua quýt Cũng có một đoạn tôi cảm thấy tự hào hơn: nó nêu rõ một vấn đề rằng lý thuyết tăng trưởng cung cấp một khung mà với
nó một người có thể thảo luận một cách nghiêm túc những chính sách kinh tế vĩ
mô mà không chỉ đạt được và duy trì việc làm đầy đủ mà còn chọn lựa một cách thận trọng giữa sự tiêu dùng và đầu tư hiện hành, và vì thế giữa sự tiêu dùng hiện tại và tương lai
Chỉ một vài năm sau đó tôi đã có một kinh nghiệm đáng nhớ tại Hội đồng những nhà tư vấn kinh tế Kennedy-Heller khi tìm thấy những ý kiến được viết vào Bản báo cáo Kinh tế năm 1962 (cái này sắp sửa được suất bản bởi MIT Press) Lịch sử
Trang 10của bảy năm qua tại Hoa Kỳ gợi ý rằng bài học vẫn chưa được học tại
Washington
Vấn đề kết hợp kinh tế vĩ mô thời gian dài và ngắn vẫn chưa được giải quyết Tôi
sẽ trở lại vấn đề này sau Đây là nơi để tôi thú nhận (và thanh minh) về một sự nhầm lẫn nhỏ của tuổi trẻ Trong những cuộc tranh cãi trước kia về lý thuyết phát triển của Harrod-Domar, có rất nhiều lời bàn tán về tính không ổn định bên trong của sự phát triển cân bằng "Tính không ổn định" có thể và đã có 2 ý nghĩa khác nhau, và những ý nghĩa không phải lúc nào cũng được phân biệt rõ ràng Nó có thể
có ý nghĩa là những lối đi cân bằng tốt bị bao quanh bởi những lối đi cân bằng xấu, cốt để một bước đi nhỏ về một phía có thể dẫn đến tai hoạ cuối cùng Hoặc nó cũng có thể có ý nghĩa là tính không ổn định thích ứng với thái độ không cân bằng, để cho một nền kinh tế một khi lạc đường từ sự phát triển cân bằng sẽ không
tự động tìm đường quay trở lại bất kỳ con đường phát triển cân bằng nào
Mô hình nguyên bản chính của Harrod-Domar dường như khó tránh khỏi cả hai khó khăn này Tôi nghĩ tôi đã chỉ ra rằng sự mở rộng của mô hình đã làm mất đi
sự sâu sắc từ kiểu đầu tiên của tính không ổn định Tuy vậy, loại thứ hai thực sự bao hàm sự hợp nhất của kinh tế vĩ mô ngắn hạn và dài hạn, lý thuyết phát triển và
lý thuyết chu kỳ kinh doanh Harrod và nhiều nhà bình luận đương đại đã chống lại vấn đề này bằng cách đưa ra những sự thừa nhận rất đặc biệt (và không có tính thuyết phục) về thái độ đầu tư Tôi có thể đã không chắc chắn khi đó như hiện giờ
về điều khác biết giữa hai khái niệm về tính không ổn định Hôm nay tôi sẽ đưa ra vấn đề vẫn chưa được giải quyết này như sau Một trong những thành tựu của lý thuyết phát triển là đã liên kết sự phát triển cân bằng với tài sản định giá dưới những điều kiện ổn định Phần khó khăn của sự phát triển không cân bằng là chúng ta không có - và có lẽ là không thể có - một lý thuyết thực sự tốt về sự định giá tài sản dưới những điều kiện thay đổi bất thường (1987 là một năm rất tốt để thực hiện sự quan sát đó!)