Tài liệu Chuyên đề "Tổ quốc và con người kháng chiến" doc

CHUYÊN ĐỀTỔ QUỐC VÀ CON NGƯỜI KHÁNG CHIẾN ĐỀ 1: Trong “Bài ca Việt Nam” chào mừng thắng lợi huy hoàng của dân tộc ta, nhà thơ Tây Ban Nha Hêsut Lôpêt Pachêcô viết: “Hôm nay tôi cần

Chào mừng các bạn đến với tiết

luyện thi Văn 12

Chuyên đề

ĐẤT NƯỚC VÀ CON NGƯỜI

VIỆT NAM

ThS Nguyễn Thanh Nhàn

CHUYÊN ĐỀ

TỔ QUỐC VÀ CON NGƯỜI KHÁNG CHIẾN

ĐỀ 1:

Trong “Bài ca Việt Nam” chào mừng thắng lợi huy hoàng

của dân tộc ta, nhà thơ Tây Ban Nha Hêsut Lôpêt Pachêcô

viết:

“Hôm nay tôi cần viết lại cái tên Việt Nam

Để được tạc ghi bằng nét chữ

Như một ngọn tháp cao không tháp nào bằng,

Như ánh sáng rực rỡ nhất của niềm hy vọng

Và bông hoa đẹp nhất của niềm vui thời đại chúng ta”

Hãy phân tích ý nghĩa những câu thơ trên, kết hợp phát biểu suy nghĩ của bản thân về những lời ngợi ca đầy nhiệt tình của dư luận tiến bộ trên thế giới nói chung, cũng như của nhà thơ đối với Tổ quốc ta, dân tộc ta, trước thắng lợi trọn vẹn của cách mạng Việt Nam sau ba mươi năm đấu tranh kiên cường dưới sự lãnh đạo của Đảng.

ĐỀ 1

I YÊU CẦU

- Cảm thụ được sâu sắc ý nghĩa mấy câu thơ trên của nhà thơ Pachêcô, một biểu hiện trong sáng và sinh động, tiêu biểu đặc sắc cho những lời ca ngợi ca đầy nhiệt tình của dư luận tiến bộ trên thế giới đối với Tổ quốc ta, trước thắng lợi vĩ đại của dân tộc ta đã đánh thắng đế quốc Mỹ hiếu chiến và xâm lược, để giành lại hoàn toàn độc lập, tự do cho đất nước

ĐỀ 1

- Có thể kết hợp liên hệ mở rộng tới những lời biểu dương nhiệt tình khác trong dư luận tiến bộ trên thế giới nói chung đối với dân tộc

ta, để bình luận ý nghĩa đoạn thơ

- Rút ra ý nghĩa thực tiễn bổ ích về thái độ biểu dương, ca ngợi nhiệt tình của thế giới đối với Tổ quốc chúng ta

ĐỀ 1

II NỘI DUNG

1 Phân tích và bình luận ý nghĩa mấy câu thơ

ca ngợi Việt Nam của nhà thơ Lôpêt Pachêcô

1.1 Vì sao nhà thơ muốn tạc ghi lại “cái tên

Việt Nam” như “một ngọn tháp cao không tháp nào bằng”?

ĐỀ 1

a) Vì:

+ Việt Nam, trong cuộc chiến đấu sinh tử vừa qua, đã đứng ở đỉnh cao của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong thời đại cách mạng chống chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động

+ Hơn thế nữa, Việt Nam, với cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ đầy hy sinh gian khổ, đã đứng ở đỉnh cao của chủ nghĩa quốc tế vô sản trong sáng và cao quý

ĐỀ 1

b) Liên hệ mở rộng (kết hợp bình luận nhẹ nhàng)

+ Côrađô Gooctơri, Nhà báo – Giáo sư Xã hội học Italia:

“Dân tộc anh hùng nhất trên thế giới hiện nay là dân

tộc Việt Nam”.

+ Phiđen Caxtơrô, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Cu Ba:

“Việt Nam chiến đấu không phải chỉ vì Việt Nam mà cho

cả thế giới… Chưa có cuộc chiến tranh nào chính nghĩa hơn cuộc chiến tranh của nhân dân Việt Nam… Việt Nam ngày nay là một bằng chứng của thước đo cao nhất của chủ nghĩa quốc tế vô sản”.

c) Khẳng định chắc chắn Việt Nam xứng đáng là “một

ngọn tháp cao không tháp nào bằng”.

ĐỀ 1

1.2 Vì sao nhà thơ lại muốn tạc ghi lại “cái tên Việt Nam” như “ánh sáng rực rỡ nhất của niềm hy vọng”?

a) Vì:

+ Bằng thực tế chiến đấu oanh liệt của mình, lần đầu tiên Việt Nam đã đem lại cho nhân loại hy vọng và niềm tin chiến thắng chủ nghĩa đế quốc.

+ Hơn nữa, Việt Nam còn đem lại cho anh em bè bạn trên thế giới niềm hy vọng và tin tưởng vững chắc ở chân lý sáng ngời và sức mạnh của chủ nghĩa Mác – Lênin bách chiến bách thắng.

ĐỀ 1

b) Liên hệ mở rộng (kết hợp bình luận nhẹ nhàng)

+ Tuyên bố của các nhà văn và nhà báo Ai Cập: “Việt

Nam nêu một tấm gương quang vinh cho tất cả các dân tộc đang đấu tranh, tạo cho cả loài người niềm

hy vọng vào một tương lai tươi sáng”.

+ Phiđen Caxtơrô: “Việt Nam ngày nay là thước đo cao

nhất của những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin”

c) Khẳng định: chúng ta càng hiểu vì sao pachêcô đã

coi Việt Nam ngày nay là “ánh sáng rực rỡ nhất của

niềm hy vọng”

ĐỀ 1

1.3 Vì sao nhà thơ đặc biệt còn muốn tạc ghi lại “cái tên Việt Nam” như “bông hoa đẹp nhất của niềm vui thời đại chúng ta”?

+ Hơn thế nữa, đây chính là niềm vui, niềm hạnh phúc chân chính nhất của mọi dân tộc trong thời đại ngày nay.

ĐỀ 1

b) Liên hệ mở rộng (kết hợp bình luận nhẹ nhàng)

+ Phêlixaan Olivan, một chiến sĩ hòa bình Tây Ban

Nha: “Nhìn tư thế của nhân dân Việt Nam, tôi thấy

rạng đông của một thế giới, tôi thấy một sự biến thiên trong tình cảm và quan hệ giữa những con người…”.

+ Alecxanđrơ Tôrêt, nhà văn Achentina: “Việt Nam là

một bài thơ, là tiếng hát ca ngợi những giá trị đẹp đẽ nhất của con người và là một trang đẹp nhất trong lịch sử loài người”.

c) Khẳng định lại.

Nhảy múa và hát vang

Chính bài ca Việt Nam…

+ Raxun Gamzatop, nhà thơ Liên Xô:

“Người Việt Nam đã cho toàn thế giới thấy rõ

một cách cụ thể: Thế nào là Tổ quốc!

NGHỊ LUẬN VỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ

ĐỀ : “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

1 + Tuổi thanh niên là tuổi có nhiều ước

mơ và cũng là tuổi có nhiều điều kiện tốt nhất để hành động.

+ Ước mơ những gì và hành động như

thế nào để xứng đáng là thanh niên thế

hệ Bác Hồ, trong thời kỳ hội nhập kinh

tế thế giới (dẫn ý kiến).

ĐỀ : “ Thanh niên phải biết ước mơ và

Nếu ước mơ chi phối cả cuộc đời, trở thành mục đích bao trùm của nó thì ước mơ trở thành lý tưởng

ĐỀ : “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

+ Ước mơ mà Tố Hữu nói tới là những ước

mơ cao đẹp, chân chính của những con người tiến bộ, những tâm hồn cách mạng

- Ước mơ của các giai cấp bóc lột

- Ước mơ của các tôn giáo

- Ước mơ của giai cấp vô sản

ĐỀ : “ Thanh niên phải biết ước mơ và

- Có tính chất thực tế xuất phát từ nhu cầu và

điều kiện của đất nước, của thời đại Ước mơ

có thể táo bạo nhưng không nên viển vông hão huyền, vô ích

ĐỀ : “Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động”

b) Vì sao thanh niên phải biết ước mơ?

Ước mơ là đặc trưng tâm lý nổi bật của lứa tuổi thanh niên

Ước mơ còn là biểu hiện sức sống và nhu cầu sống của lứa tuổi đang trưởng thành nhanh chóng, khao khát muốn hiểu biết đời sống và mở rộng cuộc

sống của mình như “Những đàn chim

chưa vượt biển bao giờ Khao khát gió khơi thấy chân trời quá hẹp” (Giang

Nam)+

ĐỀ: “Thanh niên phải biết ước mơ và

ĐỀ : “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

+ Sự lãnh đạo của Đảng bảo đảm cho mọi ước

mơ chân chính, dù táo bạo đến đâu cũng sẽ thực hiện được, miễn là chúng ta có chí, có tài,

có đức

“Những kẻ quê mùa đã thành trí thức

Tăm tối, cần lao nay hoá những anh hùng” (Chế Lan Viên)

ĐỀ : “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

2.2 Thanh niên phải biết hành động

a) Hành động là gì?

Hành động là sự thực hiện ý chí, ý định bằng những việc làm cụ thể.

Có những hành động có hại cho cuộc sống và có những hành động có ích cho cuộc sống

ĐỀ: “ Thanh niên phải biết ước mơ và

ĐỀ: “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

b) Vì sao thanh niên phải biết hành động?

+ Hành động là phương pháp duy nhất để thực hiện ước mơ và lý tưởng, ngoài ra không có cách nào khác

+ Hành động còn là thước đo của mọi giá trị tư tưởng, đạo đức, tài năng, phẩm chất cách mạng

ĐỀ: “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

+ Hành động cách mạng, sản xuất và chiến đấu còn là trường học rèn luyện tốt nhất đối với thanh niên, giúp thanh niên khắc phục những nhược điểm của tuổi trẻ, đồng thời giúp thanh niên có điều kiện bồi dưỡng nhân sinh quan cách mạng, tư tưởng, tình cảm, ý chí, nghị lực cách mạng

ĐỀ: “ Thanh niên phải biết ước mơ và

- Phải hành động trong tập thể, vì tập thể, đề cao chủ nghĩa tập thể

- Phải chịu khó rèn luyện tư tưởng, học tập khoa học – công nghệ, đi sâu nắm bắt thực tế nước ta để hành động đạt hiệu quả cao nhất

ĐỀ: “ Thanh niên phải biết ước mơ và

hành động ”

3 Lời khuyên của Tố Hữu dựa trên những đặc điểm của thanh niên và những yêu cầu của thời đại không biết ước mơ, thanh niên thể vươn cao tới những sự nghiệp lớn không chịu hành động, thanh niên sẽ không có lợi ích gì cho xã hội

Trong thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới, thanh niên phải làm gì để xứng đáng là rường cột nước nhà?

CHUYÊN ĐỀ

TỔ QUỐC VÀ CON NGƯỜI KHÁNG CHIẾN

ĐỀ 3:

Trong bài “Ba mươi năm đời ta có Đảng”, nhà thơ Tố Hữu đã

ca ngợi Đảng như sau:

“Đảng ta đó, trăm tay nghìn mắt

Đảng ta đây, xương sắt da đồng

Đảng ta, muôn vạn công nông

Đảng ta, muôn vạn tấm lòng niềm tin

Đảng ta, Mác – Lênin vĩ đại

Lại hồi sinh trả lại cho ta

Trời cao, đất rộng bao la

Bát cơm, tấm áo, hương hoa hồn người”

Hãy phân tích ý nghĩa của đoạn thơ trên và tìm những dẫn

vĩ đại của Đảng, công lao to lớn của Đảng

- Tìm những dẫn chứng trong lịch sử cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng để chứng minh

- Nêu được lòng biết ơn và niềm tự hào về Đảng quang vinh

- Phân tích xong ý nghĩa toàn bộ đoạn thơ rồi mới chứng minh để tránh tản mạn, rời rạc.

ĐỀ 3

II NỘI DUNG

1 Phân tích ý nghĩa của đoạn thơ

Đoạn thơ, qua một loạt điệp từ ngữ, vang lên niềm tự hào lớn và lòng biết ơn sâu sắc đối với Đảng Cộng sản Việt Nam

ĐỀ 3

1 Phân tích ý nghĩa đoạn thơ

1.1 Năm câu đầu: Sức mạnh vô địch của Đảng.

Hình ảnh chỉ tinh thần kiên cường, bất khuất của Đảng chịu đựng được mọi thử thách và không gì tiêu diệt nổi.

ĐỀ 3

 Do đâu Đảng có sức mạnh?

Đảng ta, muôn vạn công nông

Đảng ta, muôn vạn tấm lòng niềm tin Đảng ta, Mác – Lênin vĩ đại

- Muôn vạn công nông:

- Muôn vạn tấm lòng niềm tin:

- Đảng ta, Mác – Lênin vĩ đại:

Hình ảnh chỉ sức mạnh giai cấp của Đảng.

Hình ảnh chỉ sức mạnh quần chúng của Đảng Hình ảnh chỉ sức mạnh khoa học của Đảng.

ĐỀ 3

1.2 Ba câu cuối: Công lao trời bể của Đảng đối với dân tộc

Lại hồi sinh trả lại cho ta

Trời cao, đất rộng bao la

Bát cơm, tấm áo, hương hoa hồn người

ĐỀ 3

- Hồi sinh:

- Trời cao, đất rộng bao la:

- Bát cơm, tấm áo:

- Hương hoa hồn người:

Hình ảnh ẩn dụ chỉ công lao trời bể của Đảng đã đưa

dân tộc ta, nhân dân ta từ “cõi chết” của cuộc đời nô

lệ trở về “cõi sống” của cuộc đời tự do.

Hình ảnh tượng trưng chỉ đời sống độc lập, tự do của đất nước.

chỉ đời sống ấm no về vật chất.

chỉ đời sống cao quý về tinh thần.

- Đường lối sáng tạo của Đảng.

- Chiến lược sáng tạo của Đảng

- Chăm lo xây dựng những tổ chức cách mạng, phát huy cao độ sức mạnh của tổ chức cách mạng

ĐỀ 3

b) Sức mạnh dũng khí cách mạng của Đảng ta

“xương sắt da đồng”

- Đảng đảm nhận những sứ mệnh lịch sử vĩ đại nhất (dc)

- Đảng đương đầu với những khó khăn, những

kẻ thù ghê gớm nhất của cách mạng (dc)

- Đảng đã nêu những gương hy sinh chiến đấu

“xả thân vì cách mạng” hết sức oanh liệt (dc)

ĐỀ 3

c) Kết quả vĩ đại là:

- Sau 15 đấu tranh đấu tranh (1930-1945): Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời – Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á

- Sau 30 năm đấu tranh (1945-1975): “Nước ta

có vinh dự lớn là một nước nhỏ mà đã anh dũng đánh thắng hai đế quốc to là Pháp và Mỹ” (HCT) Cả nước tiến lên cách mạng xã

hội chủ nghĩa và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân thế giới…

ĐỀ 32.2 Công lao của Đảng

Công lao của Đảng là đã đem lại độc lập, tự do và đưa cả nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội, nhằm đem lại hạnh phúc cho nhân dân về tất cả các mặt tư tưởng chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội …

Ba mươi năm phấn đấu và thắng lợi biết bao nhiêu tình

Đảng ta là đạo đức, là văn minh

CHUYÊN ĐỀ

TỔ QUỐC VÀ CON NGƯỜI KHÁNG CHIẾN

Đề 4:

Hình ảnh cuộc sống và con người kháng chiến

qua các tác phẩm văn, thơ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), đồng thời nêu rõ những hình ảnh đó có tác dụng giáo dục như thế nào đối với anh (chị).

Hình ảnh cuộc sống và con người kháng chiến qua các tác phẩm văn, thơ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), đồng thời nêu rõ những hình ảnh đó có tác dụng giáo dục như thế nào đối với anh (chị).

I YÊU CẦU

1 Phân tích một số tác phẩm viết về đề tài kháng chiến chống Pháp (1946-1954), nêu một số hình ảnh về cuộc sống, con người kháng chiến Qua đó làm toát lên truyền thống cách mạng trong cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện của dân tộc và nêu được tác dụng giáo dục của các tác phẩm đối với bản thân

2 Biết lựa chọn và phân tích một số nhân vật, tình tiết, chi tiết nghệ thuật, đoạn thơ … để làm rõ chủ đề bài viết.

Hình ảnh cuộc sống và con người kháng chiến qua các tác phẩm văn, thơ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), đồng thời nêu rõ những hình ảnh đó có tác dụng giáo dục như thế nào đối với anh (chị).

II NỘI DUNG

1 Hình ảnh cuộc sống, con người kháng chiến qua các tác phẩm

Có thể nêu đầy đủ hình ảnh các mặt của cuộc kháng chiến, hình ảnh những con người kháng chiến (công nhân, nông dân, bộ đội, mẹ chiến sĩ, phụ nữ, thiếu nhi …)

Có thể phân tích một mặt nào đó của cuộc sống kháng chiến cùng với hình ảnh con người kháng chiến

Hình ảnh cuộc sống và con người kháng chiến qua các tác phẩm văn, thơ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), đồng thời nêu rõ những hình ảnh đó có tác dụng giáo dục như thế nào đối với anh (chị).

Từ việc phân tích đó, cần nêu được:

a) Hình ảnh chân thực của cuộc sống chiến đấu, anh

cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, vì độc lập, tự

do cho Tổ quốc

b) Hình ảnh chân thực của những con người ở các

kháng chiến với tâm hồn giản dị, lạc quan, dũng cảm, giàu lòng hy sinh, yêu thương gắn bó với nhau trong nhiệm vụ chung

Hình ảnh cuộc sống và con người kháng chiến qua các tác phẩm văn, thơ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), đồng thời nêu rõ những hình ảnh đó có tác dụng giáo dục như thế nào đối với anh (chị).

2 Tác dụng giáo dục

cao thượng, cái hào hùng của cuộc sống, con người trong kháng chiến.

dưới sự lãnh đạo của Đảng, bồi dưỡng tình cảm tin yêu đối với Tổ quốc, với nhân dân …

c) Xác định một thái độ đúng đắn trước cuộc sống.

MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO

1 Cuộc sống trong kháng chiến

+ Đất nước (Nguyễn Đình Thi)

+ Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm)

MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO

2 Bộ đội Cụ Hồ

+ Xung kích (Nguyễn Đình Thi)

+ Cá nước (Tố Hữu)

+ Hoan hô chiến sĩ Điện Biên (Tố Hữu)

+ Tây Tiến (Quang Dũng)

+ Đồng chí (Chính Hữu)

MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO

3 Dân công:

+ Phá đường (Tố Hữu)

+ Hoan hô chiến sĩ Điện Biên (Tố Hữu)

MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO

MỘT SỐ TƯ LIỆU THAM KHẢO

5 Thiếu nhi

Lượm (Tố Hữu)

“Một đồng chí ở Thừa Thiên ra kể cho tôi nghe

những tấm gương chiến đấu dũng cảm ở quê nhà và cho tôi biết tin về cháu Lượm Nó là con một chú em họ của tôi Nó đi liên lạc cho đơn vị, trong khi đưa thư qua một cánh đồng, cháu bị trúng đạn, hy sinh khi mới 14 tuổi Tôi viết bài thơ Lượm, thấy như còn đâu đây dáng điệu dễ thương khuôn mặt còn trẻ con nhưng rất cứng cỏi của nó”.

(Tố Hữu, Nhớ lại một thời, Nxb Văn học – 2000)