Nghe chöìng noâi, cöng chuâa tiïịp lúđi : - Nïịu víơy thò chuâng ta laơi möơt líìn nûôa múê höơi múđi caâc ăoađn ca haât ăïịn lađm vui, chađng thûê nghô xem coâ nïn khöng?. Tađi Xò Phoođ
Trang 1Truyïån cöí caác dên töåc ñt ngûúâi
Trang 2MUƠC LUƠC
CHAĐNG QUAN TRIÏÌU 3
TAĐI XÒ PHOOĐNG 8
MÍỊT TAI, MÍỊT TOÂC 17
HAI ANH EM VAĐ BA CON ÝU TINH 25
BAÂN CAÂI TUÊ ẶÂNG 30
MÖÌ CÖI XÛÊ KIÏƠN 34
KHÖNG BAO GIÚĐ BIÏỊT GIÍƠN 37
CHIÏỊC CÍÌU PHUÂC ẶÂC 47
HOĐ KÑNH THAÂN 53
CHAĐNG NHO SÔ VAĐ COÂC THÍÌN 61
TÒNH BAƠN 67
BÙƯT ĂÏÌN CHÍƠU VAĐNG 72
CAÂ BÖỊNG NUÖỊT CAÂ TRÏ 82
CHAĐNG NGÖỊC ĂI HOƠC 87
TUNG COĐN LÍỊY ẶÚƠC VÚƠ TIÏN 93
Trang 3CHAĐNG QUAN TRIÏÌU
Quan Triïìu möì cöi cha meơ tûđ ngađy cođn nhoê Chađng ặúơc caâc baâc caâc chuâ trong lađng nuöi níịng daơy döî Nùm mûúđi taâm tuöíi chađng líịy vúơ
Nghïì chñnh cuêa chađng lađ quùng chađi, keâo voâ úê ngoađi söng Vúơ chađng thò vađo rûđng haâi cuêi, mùơc duđ hai vúơ chöìng lađm viïơc ríịt siïng nùng nhûng cuöơc söịng víîn thiïịu thöịn
Lađm nghïì cíu caâ, chađng phaêi díơy trûúâc gađ chuöìng ăïí ra söng ăùơt voâ tûđ luâc caâ ăang ăoâi lođng vađ thûâc khuya ăïí ăoân caâ chúi trùng
Vò phaêi thûâc khuya díơy súâm nhû víơy nïn coâ nhiïìu líìn chađng nguê víơt bïn búđ söng, búđ suöịi
Möơt höm, gùơp phaêi ngađy trúđi sûúng muöịi nùơng haơt, gioâ bíịc rñt tûđng höìi Quan Triïìu ngöìi keâo voâ khuya, hai con mùưt chađng cûâ rñu díìn, cuöịi cuđng chađng ngaê lûng vađo möơt göịc cíy to röìi nguê thiïịp ăi luâc nađo khöng biïịt
Coâ möơt ăoađn ngûúđi ăi qua ặúđng, thíịy chađng nùìm co quùưp úê dûúâi göịc cíy : möơt ngûúđi trong boơn hoơ beđn cúêi aâo ăang mùơc ăùưp cho chađng Trúđi saâng roô, chađng thûâc díơy Thíịy coâ caâi aâo khöng biïịt lađ cuêa ai, liïìn cûâ thïị mùơc vađo röìi thu xïịp trúê vïì nhađ
Chađng vïì nhađ giûôa luâc vúơ chađng ăang sûêa soaơn ăi kiïịm cuêi Ăiïìu laơ lađ Quan Triïìu goơi vúơ, ăi laơi saât bïn ngûúđi vúơ mađ vúơ víîn khöng thíịy chöìng, maôi ăïịn khi Quan Triïìu cúêi boê aâo ngoađi ra, vúơ
Trang 4chađng múâi nhòn thíịy chöìng Biïịt lađ aâo coâ pheâp tađng hònh, chađng
sung sûúâng cíịt kyô úê ăíìu giûúđng ăïí chúđ dõp duđng ăïịn ?
Nùm íịy nhađ vua thu nhiïìu vađng baơc chíịt vađo kho ăïí chi vađo
viïơc xíy líu ăađi cung ăiïơn Nhín dín trong nûúâc ngađy cađng ăoâi
khöí Vúơ chöìng Quan Triïìu cuông lím vađo caênh tuâng thiïịu Möơt
höm, chađng mùơc aâo thíìn röìi ăi thùỉng ăïịn kinh ăö, chađng thûê vađo
kho nhađ vua líịy tröơm möơt ñt vađng baơc vïì chi duđng Chađng bûúâc vađo
cöíng, boơn lñnh gaâc, mùưt moê trođn thao laâo mađ víîn khöng thíịy
chađng Quan Triïìu öm möơt duâm baơc ăi ra, boơn lñnh cuông muđ tõt
Líìn ăíìu tiïn líịy ặúơc baơc, chađng cađng thíịy roô giaâ trõ cuêa aâo thíìn
Chađng laơi vađo kho líìn thûâ hai, thûâ ba, khöng möơt ai phaât hiïơn ra
chađng Tûđ ăoâ ngađy nađo chađng cuông vađo kho nhađ vua líịy vađng baơc
vïì phín phaât cho bađ con lađng xoâm Röìi díìn dađ chađng ăem vađng baơc
chia cho caê nhûông dín ngheđo úê quanh vuđng moơi ngûúđi ríịt caêm
phuơc Vò duđng aâo thíìn hađng ngađy nïn aâo ăaô coâ chöî raâch Thíịy aâo
bõ raâch chađng cùưt maênh giíịy daân laơi, vò víơy möîi khi chađng mùơc aâo
thíìn ăi laơi, ngûúđi ta thíịy muơn vaâ tung tùng nhaêy nhoât tûơa nhû
möơt con bûúâm ăang bay lûúơn trong khöng trung
Hađng ngađy vađo kiïím tra, boơn quan quín thíịy kho vađng cuêa
nhađ vua ngađy cađng hao huơt thò líịy lađm laơ, chuâng tra hoêi boơn lñnh
canh Boơn lñnh cuông ríịt ngaơc nhiïn vò hađng ngađy chuâng canh gaâc
cíín míơt, khöng hïì thíịy möơt ngûúđi nađo beân maêng, mađ sao laơi coâ
chuýơn míịt tröơm Chuâng bađn nhau chuâ yâ canh gaâc nghiïm hún
Suöịt ngađy höm sau, chuâng chó thíịy ngoađi möơt con bûúâm bay ăi bay
laơi thò khöng coâ möơt ngûúđi laơ nađo, nhûng ăïịn chiïìu khi xem laơi
ăöịng vađng thò ăaô thíịy míịt hùỉn böịn thoêi vađng thoi Chuâng nghô xa
Trang 5sùn con bûúâm Höm sau laơi möơt con bûúâm bay vađo, lûúâi liïìn síơp xuöịng, chuơp ngay ặúơc Quan Triïìu liïìn bõ bùưt Chuâng giaêi chađng lïn nöơp vua Nhađ vua beđn haơ lïơnh töịng chađng vađo nhađ giam chúđ ngađy xûê aân
Nhín dín quanh vuđng, ặúơc tin Quan Triïìu bõ bùưt giam, liïìn ruê nhau keâo ăïịn gùơp vua, ăöìng thanh xin tha töơi cho chađng Nhûng vua sai quín lñnh ăuöíi hoơ ra khoêi cung
Saâng höm sau, giûôa luâc nhađ vua ăang cuđng caâc quan trong triïìu hoơp bađn xûê töơi Quan Triïìu thò chúơt nghe cíịp baâo úê ngoađi biïn aêi, quín giùơc ăöng nhû kiïịn coê, ăang hung hùng tiïịn síu vađo ăíịt nûúâc cûúâp cuêa giïịt ngûúđi Nghe tin, nhađ vua höịt hoaêng hoaôn ngay viïơc xûê töơi Quan Triïìu, döìn sûâc vađo viïơc chöịng giùơc Thïị giùơc maơnh nhû vuô baôo, quín nhađ vua bõ thua úê khùưp núi Chuâng ăang tiïịn thùỉng vïì kinh ăö, nhađ vua run lïn bíìn bíơt, caâc tûúâng voô, caâc quan vùn mùơt mađy taâi meât, vò quín tung ra bao nhiïu bõ tiïu diïơt bíịy nhiïu Ăaô coâ keê bađn ăïịn viïơc treo cúđ hađng, hoađng híơu, phi tíìn cuông nhû caâc bađ lúân nhađ quan ăïìu khoâc sûúât mûúât Nhín dín trong kinh thađnh kïu khoâc nhû ri, ai níịy cuöịng cuöìng ăi tòm núi laânh naơn
Chúơt coâ ngûúđi nhúâ túâi Quan Triïìu lađ ngûúđi coâ nhiïìu pheâp laơ, liïìn tíu vua xin tha cho chađng ăïí chađng ăem tađi ra deơp giùơc cûâu nûúâc cûâu dín Nhađ vua ríịt tûâc giíơn Quan Triïìu vò ăaô líịy míịt cuêa kho hún bííy trùm thoêi vađng, nhûng nghô túâi ngai vađng, vua liïìn chuíín lúđi tíu, ra lïơnh ín xaâ cho chađng vađ cûê chađng cíìm quín ăaânh giùơc Vua hûâa :
Trang 6- Nïịu nhađ ngûúi deơp ặúơc giùơc nûúâc, ta khöng nhûông tha töơi
chïịt cho mađ cođn phong chûâc tïí tûúâng, hûúêng löơc cao nhíịt trong caâc
hađng vùn voô
Quan Triïìu ặúơc thaê ra giûôa luâc quín giùơc ăang ríìm ríơp keâo
ăïịn chín thađnh víy kñn kinh ăö, giûôa luâc moơi ngûúđi ăang hoang
mang, hoaêng höịt
Sau khi nhíơn lïơnh vua, Quan Triïìu liïìn keâo ăaơi quín ra ngoađi
thađnh röìi ăoâng úê möơt núi, chađng baêo hoơ :
- Ăïí ta sang traơi giùơc dođ thaâm tònh hònh, caâc ngûúđi haôy sùĩn
sađng chúđ lïơnh ta tiïịn lïn diïơt giùơc
Noâi xong chađng mùơc aâo thíìn vađo röìi ăi thùỉng sang dinh traơi
giùơc suơc saơo khùưp núi Boơn lñnh ăöng nhû kiïịn coê nhûng khöng
möơt ai nhòn thíịy chađng Giûôa luâc tïn tûúâng giùơc ăang hung hùng
thuâc quín tiïịn ăaânh thò Quan Triïìu giíơt phùưt thanh kiïịm, theât
lïn möơt cíu, cheâm ặât ăöi ngûúđi noâ chïịt khöng kõp ngaâp Quín
giùơc míịt tûúâng xön xao nhû ong vúô töí, chuâng giíîm ăaơp lïn nhau,
chaơy tröịn caê vïì biïn aêi, khöng möơt ặâa nađo daâm ngoaâi cöí laơi Thûđa
thùưng Quan Triïìu quay vïì traơi, díîn quín sô ăuöíi theo, tiïu diïơt
Thùưng tríơn trúê vïì, Quan Triïìu ặúơc nhađ vua sai bađy ýịn tiïơc
khoaên ăaôi Vua phong chûâc tïí tûúâng cho chađng giûôa muön tiïịng
reo hođ cuêa quín sô vađ caâc quan vùn voô triïìu ằnh
Sau ăoâ, chađng tíu vua baôi boê lïơnh thu vađng baơc cuêa dín ăïí xíy
líu ăađi, laơi xin ăem vađng baơc trong kho phín phaât cho nhûông
ngûúđi ngheđo Nhađ vua nhíịt nhíịt nghe lúđi
Trùm hoơ ặúơc no íịm Nûúâc nhađ trúê laơi ýn vui
Trang 7Vïì sau, khi Quan Triïìu chïët, dên lêåp àïìn thúâ àïí ghi nhúá cưng cuãa châng.*
Theo lúâi kïí cuãa cuå Hoâng Huy Toẩi
Thõ xậ Cao Bùçng
Trang 8TAĐI XÒ PHOOĐNG
Tađi Xò Phoođng möì cöi cha tûđ ngađy cođn beâ, meơ chađng buöơc buơng
úê víơy nuöi con Ăïịm tûđng ngađy, tûđng thaâng bađ mong ặâa con
choâng lúân Khi Tađi Xò Phoođng 13 tuöíi thò qú hûúng coâ loaơn, hai meơ
con bõ lûu laơc möîi ngûúđi möơt ngaê
Tađi Xò Phoođng ặúơc möơt Nuâng Cuân* ăem vïì nuöi lađm híìu bađn
Díìn díìn lúân khön ặúơc öng chuê giao cho chuýn viïơc níịu ùn
Nuâng Cuân vöịn lađ möơt viïn quan sađnh nghïì ăuơc khoeât Hađng
nùm cûâ ăïịn dõp tïịt ăíìu nùm, tïịt thaâng baêy, hay ngađy giöî öng cha,
hùưn thûúđng múđi kheâo caâc quan tríịn ắa phûúng vïì chúi
Nùm íịy vađo möơt ngađy cuöịi nùm, coâ viïn quan tríịn noơ ăïịn biïịu
Nuâng Cuân möơt con caâ cheâp khiïng hai Nhòn con caâ vûđa ăeơp laơi
vûđa beâo, Nuâng Cuân hađi lođng Hùưn goơi Tađi Xò Phoođng lïn dùơn lađm
thõt, möơt nûêa lađm viïn, möơt goâc xađo taâi, möơt goâc bung dûđ ăïí soaơn
möơt bûôa tiïơc ngon thïịt ba viïn quan lúân Laôo dùơn ăi dùơn laơi :
- Tiïơc tíịt niïn nùm nay ta muöịn doơn toađn caâc moân caâ Ăoâ lađ
bûôa tiïơc hiïịm coâ, ngûúi phaêi níịu ngon, nïịu khöng vûđa lođng khaâch
thò ngûúđi seô míịt tïịt vađ míịt viïơc
- Tađi Xò Phoođng víng lïơnh chuê, xaâch con caâ cheâp cođn söịng
xuöịng búđ söng Khi giú con dao toan möí, böîng chađng thíịy con caâ tûơ
nhiïn chaêy nûúâc mùưt, haâ möìm nhû muöịn kïu van Chađng caêm
Trang 9söng Caâ gùơp nûúâc, quíîy maơnh röìi ăïịn trûúâc mùơt Tađi Xò Phoođng toê
yâ caâm ún vađ biïịn míịt
Giûôa luâc ăang bíng khuíng, Tađi Xò Phoođng sûơc nhúâ túâi bûôa tiïơc, liïìn cíìm röí ra chúơ ắnh mua möơt con caâ khaâc Nhûng ngađy chúơ cuöịi nùm, khöng cođn möơt con nađo, chađng ăađnh phaêi mua thõt lúơn vïì bùm viïn, thõt bođ vïì híìm dûđ vađo xađo taâi thay cho caâ
Khi khaâch bûúâc vađo nhađ, Nuâng Cuân hïịt lúđi khoe moân ùn ăùơc biïơt Nhûng khi thûâc ùn bûng lïn, caê chuê líîn khaâch ăïìu ngaơc nhiïn tröị mùưt nhòn nhau Nuâng Cuân mùơt ăoê gay quay laơi hoêi Tađi
Xò Phoođng, chađng ăađnh thuíơt laơi chuýơn con caâ cheâp khoâc úê búđ söng vađ viïơc thaê caâ cuêa mònh
Nuâng Cuân vûđa tiïịc cuêa laơi vûđa xíịu höí vúâi khaâch, liïìn quaât lñnh löi Tađi Xò Phoođng ra sín noơc cöí ăaânh nùm chuơc roi röìi ăuöíi ra khoêi nhađ
Giûôa buöíi chiïìu ba mûúi tïịt, bõ möơt tríơn ăođn raâch da naât thõt vađ bõ töịng cöí ra khoêi nhađ chuê, Tađi Xò Phoođng khoâ tòm möơt núi nûúng thín, vò theo phong tuơc ắa phûúng, ngađy cuöịi nùm, khöng möơt ai nhíơn ngûúđi laơ mùơt vađo nhađ vađ cuông khöng möơt ai boê tiïìn ra cho möơt ngûúđi nađo Tađi Xò Phoođng beđn ra búđ söng ngöìi öm mùơt khoâc
Böîng möơt con nûúâc tûơ nhiïn phun lïn giûôa dođng, röìi möơt cö gaâi mùơc aâo hoa ăuê nùm mađu : xanh, ăoê, trùưng, tñm, vađng hiïơn lïn giûôa con nûúâc Cö con gaâi mùơt ngoơc, da ngađ, tûđ tûđ tiïịn ăïịn trûúâc mùơt chađng, cuâi ăíìu chađo vađ hoêi ?
- Nùm hïịt tïịt ăïịn, chùỉng hay chađng coâ ăiïìu gò mađ phaêi ra ăíy than khoâc ?
Trang 10Tađi Xò Phoođng kïí cíu chuýơn thaê con caâ cheâp luâc saâng vađ viïơc
bõ chuê ăaânh ăuöíi cho cö gaâi nghe
Cö gaâi beđn noâi :
- Thiïịp ăíy chñnh lađ con caâ mađ chađng thaê ban saâng Nïịu khöng
coâ chađng thaê xuöịng söng thò thiïịp ăíu cođn coâ mùơt úê ăíy Cha thiïịp
lađ vua Long Vûúng, víơy xin múđi chađng vïì ùn tïịt vúâi cha thiïịp goơi
coâ chuât baâo ăïìn, mong chađng chúâ chöịi tûđ
Tađi Xò Phoođng nghe noâi ríịt vui mûđng, beđn gíơt ăíìu bùìng lođng
Cö gaâi baêo chađng nhùưm mùưt laơi röìi cíìm tay dùưt ăi Khi múê mùưt ra,
chađng thíịy úê trûúâc mùơt möơt tođa líu ăađi chñn tíìng cao ngíịt Long
Vûúng niïìm núê chađo ăoân vađ hïịt lúđi caêm ún chađng ăaô cûâu söịng con
gaâi mònh Möơt luâc sau, möơt bađn tiïơc coâ hađng trùm moân ặúơc bađy
biïơn taơi phođng ùn Long Vûúng múđi chađng ùn uöịng thoêa thñch, ùn
xong chađng ặúơc múđi ăïịn möơt phođng íịm cuâng coâ göịi thïu ăïơm gíịm
ăïí nghó lûng, coâ keê híìu ngûúđi haơ Lađ khaâch quyâ cuêa Long Vûúng,
ba ngađy tïịt, chađng ặúơc tiïịp ăaôi hïịt sûâc ăíìy ăuê thín míơt
Sang ngađy thûâ tû, chađng xin pheâp Long Vûúng cho trúê vïì tríìn
Cöng chuâa buöìn ríìu ngoê yâ muöịn ặúơc kïịt duýn vúâi chađng, taơ laơi ún
cûâu söịng
Tađi Xò Phoođng tûđ chöịi noâi mònh lađ thín töi ăođi heđn haơ, khöng
cha meơ, anh em, hoơ hađng, khöng nhađ cûêa, ăíu daâm saânh cuđng
cöng chuâa cađnh vađng laâ ngoơc
Long Vûúng vađ caâc triïìu thíìn úê Thuêy phuê hïịt lúđi khuýn nhuê,
Tađi Xò Phoođng khöng thïí tûđ chöịi ặúơc vađ lïî cûúâi ặúơc töí chûâc ríịt
linh ằnh
Trang 11Sau ngađy cûúâi ñt líu, Tađi Xò Phoođng bađn vúâi vúơ sûêa soaơn vïì tríìn Cöng chuâa bùìng lođng ăi theo chöìng, nađng dùơn chöìng nïịu vua cha cho vađng baơc chíu baâu thò chúâ nhíơn chó nïn xin caâi phuđ luđ tííu.* Coâ caâi ăoâ seô coâ moơi thûâ trïn ăúđi
Buöíi chiïìu höm íịy, Tađi Xò Phoođng gùơp Long Vûúng xin vïì tríìn vađ ngoê yâ ặa caê vúơ vïì theo Long Vûúng khöng giûô chín chađng ặúơc Khi Long Vûúng ắnh cho con rïí vađng, baơc, chíu baâu thò Tađi
Xò Phoođng nhúâ lúđi vúơ dùơn liïìn tíu xin caâi phuđ luđ tííu
Long Vûúng khöng chuât ngíìn ngaơi vađo buöìng riïng líịy ặa cho Tađi Xò Phoođng caêm ún, ăoaơn hai vúơ chöìng tûđ biïơt Long Vûúng vïì tríìn Chađng laơi nhùưm nghiïìn mùưt ăïí vúơ dùưt ăi, chó giíơp baô tríìu, hoơ lïn ăïịn búđ söng Khi mùơt trúđi gaâc nuâi hoơ ăi túâi möơt baôi röơng mïnh möng, cöng chuâa nhòn khùưp böịn phña röìi noâi :
- Trúđi töịi röìi, chuâng ta haôy nghó laơi ăíy thöi !
Tađi Xò Phoođng hoêi :
- Sao khöng kiïịm núi coâ lađng maơc mađ truâ chín laơi nghó taơi chöịn ăöìng khöng möng quaơnh nađy
Cöng chuâa noâi :
Moơi sûơ lo lùưng cuêa chađng seô ặúơc caâi víơt nađy lo cho hïịt
Noâi xong cöng chuâa ăoân líịy caâi phuđ luđ tííu úê trïn vai chöìng röìi ặa lïn miïơng noâi :
Phuđ luđ tííu ! Phuđ luđ tííu ! Haôy cho ta möơt tođa líu ăađi nùm gian
ba tíìng, cho ta moơi thûâ ăöì sang troơng ăíìy ăuê
Noâi dûât lúđi thò möơt tiïịng nöí vang lïn nhû íịm ăöơng, möơt tođa nhađ
ba tíìng hiïơn lïn trûúâc mùơt hai vúơ chöìng Cöng chuâa ặâng díơy dùưt
Trang 12tay chöìng ăi vađo tûđng buöìng, moơi thûâ ăöì duđng úê möîi buöìng ăïìu
bùìng vađng hoùơc bùìng baơc Trïn nhûông chiïịc giûúđng ăïìu coâ ăuê
chùn, mađn quíìn aâo bùìng vaêi voâc luơa lađ, ăuê caâc mađu xanh, ăoê,
trùưng, tñm, vađng haôy cođn gíịp nïịp múâi nguýn Saâng höm sau,
chađng líịy phuđ luđ tííu ra ûúâc möơt ăađn tríu, möơt ăađn bođ vađ lúơn, gađ,
ngan, ngöîng Tûđ ăoâ Tađi Xò Phoođng nghiïîm nhiïn trúê nïn ngûúđi chuê
cuêa möơt cú nghiïơp lúân
Möơt höm, ngađy cuöịi muđa mûa, ngöìi trïn líìu cao nhòn xuöịng
chađng thíịy möơt bađ cuơ lûng cođng, chöịng gíơy ăi qua, bíịt giaâc chađng
nhúâ túâi ngûúđi meơ giađ Thíịy chöìng böîng nhiïn thúê dađi, cöng chuâa hoêi:
- Chùỉng hay chađng cođn coâ nöîi buöìn gò nûôa ? Tađi Xò Phoođng ăaâp
:
- Töi coâ möơt ngûúđi meơ khöng biïịt hiïơn nay lûu laơc núi nađo, nhúâ
ăïịn meơ giađ thín ýu mađ caêm thíịy lođng se gan heâo Cöng chuâa
beđn bađn vúâi chöìng nïn múê höơi phaât chíín cho ngûúđi ngheđo ăoâi ăïí coâ
dõp tòm meơ
Nghe lúđi vúơ, Tađi Xò Phoođng treo baêng múê höơi phaât chíín, tin íịy
truýìn ra, nhûông ngûúđi ngheđo khoâ khùưp núi luô lûúơt tòm ăïịn líu
ăađi Tûđ saâng ăïịn chiïìu, chađng cöị nhíơn mùơt tûđng ngûúđi Nhûng
ngađy nađy tiïịp ngađy khaâc, Tađi Xò Phoođng víîn chûa tòm ra ặúơc
ngûúđi meơ thín ýu
Möơt höm, cöng chuâa hoêi :
- Chùỉng hay ngađy cođn treê meơ chađng cođn coâ tađi nghïơ gò ăùơc biïơt ?
Tađi Xò Phoođng ăaâp :
Trang 13- Nađng hoêi töi múâi nhúâ Höìi cođn treê, meơ töi cođn coâ tađi ca haât, möîi khi meơ töi cíịt tiïịng haât, chuöơt úê trong öí cuông phaêi loâ ăíìu ra nghe, chim ăang bay cuông phaêi ngûđng caânh
Nghe chöìng noâi, cöng chuâa tiïịp lúđi :
- Nïịu víơy thò chuâng ta laơi möơt líìn nûôa múê höơi múđi caâc ăoađn ca haât ăïịn lađm vui, chađng thûê nghô xem coâ nïn khöng ?
Nghe lúđi vúơ Tađi Xò Phoođng ýịt laơi baêng múê höơi ca haât vađ múđi tíịt caê nhûông ăoađn ca haât xa gíìn vïì dûơ Quaê nhiïn nhúđ ăoâ Tađi Xò Phoođng nhíơn ra ặúơc meơ Meơ con gùơp nhau mûđng mûđng tuêi tuêi Tûđ ăoâ meơ Tađi Xò Phoođng úê laơi cuđng vúâi con vađ díu khöng cođn phaêi lo kiïịm ùn tûđng bûôa
Trong gíìn möơt thaâng trúđi, Tađi Xò Phoođng vûđa múê höơi phaât chíín, vûđa múê höơi ca haât, lađm röơn rõp caê möơt vuđng Nuâng Cuân nghe tin líịy lađm laơ lùưm Hùưn beđn thín hađnh ăïịn tíơn núi xem xeât, ặâng
úê dûúâi goâc sín nhòn tröơm lïn líìu, thíịy roô rađng thùìng níịu bïịp cuô cuêa mònh ăang ặâng bïn caơnh möơt cö vúơ treê ăeơp nhû möơt nađng tiïn, hùưn ríịt ngaơc nhiïn vađ ghen tõ Cađng ngùưm vúơ Tađi Xò Phoođng, hùưn cađng mï míín tím thíìn, beđn nííy ra möơt kïị ăïí chiïịm ăoaơt vúơ Tađi Xò Phoođng
Hai höm sau, Nuâng Cuân cho ngûúđi sang múđi Tađi Xò Phoođng laơi chúi Tađi Xò Phoođng hoêi yâ vúơ, vúơ chađng noâi :
- Thùìng Nuâng Cuân vöịn lađ ngûúđi khöng töịt Líìn nađy hùưn múđi chađng ăïịn chúi tíịt coâ yâ gò ăíy Nhûng chađng cûâ ăi, moơi viïơc ăaô coâ thiïịp
Trang 14Tađi Xò Phoođng gíơt ăíìu, sang chúi nhađ Nuâng Cuân Vûđa nhòn
thíịy chađng bûúâc vađo sín, Nuâng Cuân vöơi chaơy ra ăoân chađo vađ múđi
chađng ngöìi lïn giûúđng cao, ăoaơn sai ngûúđi úê sûêa tiïơc múđi khaâch
Sau vađi tuíìn rûúơu, thíịy Tađi Xò Phoođng ăaô chïịnh choaâng húi
men, hùưn lín la hoêi Tađi Xò Phoođng nguýn do vò sao mađ trúê nïn
giađu coâ Tađi Xò Phoođng deêo möìm kïí hïịt moơi bûúâc ặúđng sau ngađy úê
nhađ Nuâng Cuân ra ăi Chađng cuông khöng qún noâi roô caê caâi phuđ luđ
tííu ăaô giuâp chađng líơp nïn cú ăöì. Nuâng Cuân liïìn nöíi lođng tham,
hùưn vûđa muöịn ăoaơt vúơ cuêa Tađi Xò Phoođng laơi vûđa muöịn chiïịm caâi
phuđ luđ tííu Laôo beđn chuöịc thïm rûúơu cho chađng Ăïịn khuya, Tađi
Xò Phoođng say mïìm nhû buân, Nuâng Cuân beđn sai coông ngay chađng
vađo buöìng vúơ ba cuêa mònh Ăïịn gíìn saâng Tađi Xò Phoođng tónh rûúơu,
thò vúơ ba Nuâng Cuân nùưm líịy chađng la lúân lïn rùìng Tađi Xò Phoođng
vađo buöìng mònh ắnh giúê trođ bíơy baơ Nuâng Cuân thûâc díơy hođ heât
ngûúđi úê troâi gö chađng laơi, hùưn híìm híìm quaât thaâo
- Töơi mađy thíơt to nhû trúđi biïín, laât nûôa ta seô cho giaêi ăïịn nhađ
vua
Biïịt lađ mùưc mûu Nuâng Cuân, Tađi Xò Phoođng mùưng nhiïịc traê laơi
khöng tiïịc lúđi Nhûng röìi Nuâng Cuân vúđ giaê nhín giaê nghôa baêo
chađng phaêi chuöơc töơi bùìng caâch ăöíi vúơ, ăöíi nhađ cûêa cuêa caêi kïí caê
caâi phuđ luđ tííu
Tađi Xò Phoođng noâi :
- ûđ ! Ăöíi cuông ặúơc Nhûng töi cođn phaêi hoêi vúơ töi xem ăaô
Nghe Tađi Xò Phoođng noâi víơy, Nuâng Cuân liïìn ra cúêi troâi cho
chađng, hùưn cûúđi hïình hïơch noâi tiïịp :
Trang 15- Mađy vïì nhúâ noâi kheâo vúâi vúơ mađy, mađy ăöíi thïị lađ khön : Ăöíi möơt vúơ líịy ặúơc ba vúơ, ăöíi möơt caâi nhađ líịy möơt tođa nhađ, ăöíi vađi ăađn gia suâc líịy tíịt caê kho vađng baơc chíu baâu, míịt möơt caâi phuđ luđ tííu ặúơc möơt caâi íịn quan• Mađy khöng thiïơt gò caê, nghe khöng !
Tađi Xò Phoođng vïì kïí laơi moơi chuýơn ăaô xííy ra, nhûng vúơ chađng ăaô noâi :
- Ăíy lađ möơt dõp ăïí chađng vûđa giíìu sang vûđa coâ quýìn thïị, chađng haôy nghe lúđi hùưn mađ ăöíi vúơ, ăöíi nhađ Ăaô ăïịn luâc thiïịp phaêi noâi thíơt vúâi chađng, vúâi meơ Thiïịp lađ ngûúđi dûúâi Long cung khöng thïí ùn ăúđi úê kiïịp vúâi chađng maôi ặúơc Súâm muöơn thiïịp seô phaêi tûđ biïơt chađng vađ meơ vïì vúâi cha thiïịp, chađng haôy bùìng lođng lađm theo lúđi laôo quan kia thò seô coâ ba ngûúđi vúơ, coâ nhađ cûêa, coâ vađng baơc, chíu baâu, cuêa caêi vađ íịn quan Nhûông caâi ăoâ múâi thûơc lađ cuêa chađng maôi maôi
Coâ tiïịng Nuâng Cuân goơi úê ngoađi sín, chađng traê lúđi lađ mònh ăaô bùìng lođng
Nuâng Cuân thíịy Tađi Xò Phoođng vađ vúơ bùìng lođng thò vö cuđng mûđng rúô, hùưn liïìn theo Tađi Xò Phoođng lïn líìu gùơp cöng chuâa Cöng chuâa noâi :
- Ta vađ chöìng ta ăaô bùìng lođng, Nuâng Cuân haôy mau mau ặa chöìng ta sang bïn nhađ trao cho chađng tíịt caê vúơ con, gia tađi, íịn tñn röìi haôy sang ăíy
Nuâng Cuân beđn ặa Tađi Xò Phoođng vïì nhađ, trao vúơ con, nhađ cûêa, kho vađng, kho baơc, cuêa caêi, íịn quan cho chađng röìi tíịt tûúêi quay ăi
Ba ngûúđi vúơ ngú ngaâc chùỉng hiïíu cíu chuýơn ra thïị nađo
Trang 16Tađi Xò Phoođng laơi phaêi möơt líìn nûôa kïí tíịt caê moơi viïơc ăaô xííy
ra Ba ngûúđi vúơ Nuâng Cuân bíịy líu cuông ăaô chaân gheât hùưn nay laơi
cađng cùm chöìng ùn úê tïơ baơc Ba nađng ăïìu vui lođng nhíơn líịy Tađi Xò
Phoođng lađm chöìng Nhûông keê ùn ngûúđi úê trong nhađ cuông vui veê
nhíơn chađng lađm chuê
Laơi noâi chuýơn Nuâng Cuân sau khi ăïịn vúâi ngûúđi vúơ múâi, hùưn
cûúđi khađ khađ toan öm chíìm líịy cöng chuâa nhûng cöng chuâa nhanh
nheơn laânh ngûúđi ăi, lađm cho hùưn quúđ huơt ngaô xuöịng sađn Thíịy víơy,
cöng chuâa beđn noâi :
- Vúơ chöìng ùn ăúđi úê kiïịp vúâi nhau, Nuâng Cuân chúâ nïn noâng vöơi,
tûđ nay Nuâng Cuân phaêi nghe thiïịp
Chiïìu höm íịy, cöng chuâa sai phuđ luđ tííu lađm möơt bûôa tiïơc lúân coâ
ăuê 12 thûâ rûúơu ngon vađ möơt trùm moân ùn Trong bûôa tiïơc, ngöìi ăöịi
diïơn vúâi Nuâng Cuân, nađng chuöịc cheân eâp múđi hùưn Tiïơc rûúơu tađn,
hùưn guơc xuöịng bïn bađn ùn, ngaây öì öì nhû síịm !
Cöng chuâa beđn gheâ möi kheô noâi vúâi chiïịc bíìu baơc:
- Phuđ luđ tííu haôy hoađn laơi caâi líu ăađi nađy, cuđng tíịt caê caâc víơt
duđng trong nhađ vïì cho Long Vûúng
Dûât lúđi möơt tiïịng nöí long trúđi lúê ăíịt vang lïn vađ moơi thûâ ăïìu
biïịn míịt Chó cođn laơi möơt mònh Nuâng Cuân Ăöơt nhiïn nûúâc díng
lïn möîi luâc möơt to lađm cho Nuâng Cuân böîng thûâc giíịc Thíịy mònh
ăang nùìm trïn baôi coê, hùưn ruđng mònh kïu la cíìu cûâu, hùưn gađo,
theât ăïịn ặât húi, nhûng khoaêng khöng trung chùỉng coâ ai traê lúđi
hùưn Hùưn hoaêng höịt ặâng lïn, uđ teâ chaơy Nhûng muöơn míịt röìi, lađn
nûúâc ăaô cuöịn hùưn vïì vúâi vûơc thùỉm
Theo lúđi kïí cuêa öng Vûúng Viïịt Khoaêng
Ăöìng Ăùng, Laơng Sún
Trang 17MÍỊT TAI, MÍỊT TOÂC
Ngađy xûa, coâ möơt chađng thanh niïn möì cöi cha meơ tûđ tíịm beâ, ặúơc ngûúđi lađng nuöi cho lúân khön Ngûúđi ta quen goơi chađng lađ Möì cöi
Möì cöi cađng lúân cađng lađm khoêe, khöng coâ ruöơng vûúđn, ngađy ngađy chađng ăem sûâc ăöíi líịy hai bûôa ùn Thíịy chađng cíìn cuđ vađ coâ lođng töịt, caâc bíơc giađ caê, caâc cö con gaâi vađ caâc em beâ ăïìu quyâ mïịn Nhûông ngađy mûa to gioâ lúân, chađng khöng ăi lađm ặúơc thò caâc cö con gaâi ruê nhau ăem gaơo nhađ sang giuâp Thíịy víơy möơt vađi chađng trai treê trong lađng ăem lođng ghen gheât, hoơ tòm caâch haôm haơi Möì cöi
Möơt höm, Möì cöi bõ böịn trai lađng xuâm laơi ăaânh ăïịn sûât mùơt, meê traân giûôa luâc chađng ăang cuđng möơt cö gaâi lađng ăi lađm ăöìng vïì Chađng bõ ăau dûđ caê ngûúđi, nùìm míịy ngađy chûa laơi sûâc
Thíịy boơn con trai gheât mònh, chađng beđn chaơy sang lađng bïn caơnh lađm thú, gaânh mûúân nuöi thín Nhûng ăïịn úê lađng nađy chûa ặúơc bao líu, chađng laơi bõ boơn trai lađng ruê nhau gíy chuýơn vađ ăaânh ăíơp
Möì cöi laơi phaêi boê lađng nađy ra ăi möơt líìn nûôa líìn nađy chađng ắnh ăi kiïịm ùn úê möơt núi ríịt xa Chađng ăi ba ngađy liïìn, ăïịn möơt lađng nhoê úê ven rûđng heêo laânh Chađng vađo möơt nhađ phuâ öng xin úê
Trang 18lađm thú Phuâ öng thíịy Möì cöi maơnh khoêe, nhanh nheơn, liïìn nhíơn
lúđi giao cho chađng cöng viïơc haâi traâm
Nhûng khi nhòn rûđng traâm röơng mïnh möng, cíy nađo cuông to
bùìng hai ba ngûúđi öm vađ cao thùỉng vuât lïn trúđi Möì cöi lùưc ăíìu, leđ
lûúôi Phuâ öng ngon ngoơt döî dađnh vađ hûâa traê cöng cao, tređo xong
rûđng traâm, laôo seô traê cho 500 laơng baơc Laôo cođn bađy caâch bùưc thang
tre ăïí tređo Cöng viïơc leo tređo thíơt lađ vö cuđng víịt vaê vađ nguy hiïím,
nhûng vò thíịy lađ phuâ öng ăöịi ăaôi coâ veê töịt, nïn Möì cöi khöng tiïịc
sûâc
Tûđ ăoâ ngađy nađo chađng cuông tređo thang lïn ngoơn cíy traâm, cíìm
sađo vuơt ruơng tûđng chuđm traâm chñn xuöịng ăíịt ăïí phuâ öng cuđng vúơ
vađ con caâi thaê sûâc thu lûúơm ặa ra chúơ baân Möơt thaâng rûúôi tröi
qua, vúâi cíy sađo vađ caâi thang Möì cöi leo hïịt cíy traâm nađy ăïịn cíy
traâm khaâc Phuâ öng cuông thu vïì hïịt moân baơc nađy ăïịn moân baơc kia
Höm íịy, Möì cöi tređo ăïịn cíy traâm thûâ hai trùm cuông lađ cíy
cuöịi cuđng Thíịy sùưp phaêi tñnh cöng traê cho Möì cöi söị baơc hún nùm
trùm laơng, phuâ öng goơi vúơ ăïịn bađn mûu tñnh kïị
Saâng höm íịy, vúơ chöìng phuâ öng díơy tûđ luâc gađ gaây, sai con níịu
cúm lađm bûôa múđi Möì cöi
Cúm nûúâc xong, Möì cöi laơi theo gia ằnh phuâ öng vaâc sađo ra
rûđng traâm
Sau khi Möì cöi ăaô tređo ăïịn ngoơn cíy thò úê dûúâi göịc, phuâ öng sai
con ruât líịy thang tre vaâc vïì nhađ, mùơc cho Möì cöi úê trïn cao kïu la
íìm ô Chađng cöị tòm caâch tuơt xuöịng, nhûng loay hoay hađng nûêa
buöíi, cuông khöng tòm ra caâch gò caê Thín traâm thùỉng tùưp, to bùìng
Trang 19tûđ ăíịy, chađng phaêi söịng úê trïn ngoơn cíy traâm nhû loađi khó vûúơn ăoâi, chađng phaêi haâi quaê traâm ùn söịng, khaât nûúâc, chađng liïịm tûđng gioơt sûúng ăïm ăoơng trïn tûđng chiïịc laâ Ăïm cuông nhû ngađy, chađng khöng daâm nguê say, ùn hïịt quaê traâm, chađng phaêi ùn ăïịn laâ,
ùn hïịt laâ, chađng phaêi ùn ăïịn voê
Möơt buöíi saâng, trúđi hûêng nùưng Möì cöi cúêi chiïịc aâo caânh phúi lïn möơt cađnh trûúâc mùơt, giûôa luâc íịy coâ möơt con gíịu ngûơa ăi qua dûúâi göịc cíy Tröng thíịy caâi aâo cuêa Möì cöi noâ tûúêng lađ töí ong, liïìn tređo lïn ắnh ùn míơt Ăïịn gíìn bïn caâi aâo, mùưt gíịu lim dim ăïí traânh ong ăöịt vađo mùưt nhû thoâi quen cuêa noâ, röìi nhoađi ngûúđi ra ngoùơm líịy caâi aâo caânh nhai ngíịu nhai nghiïịn
Thíịy thïị, möơt yâ nghô taâo baơo múâi nííy ra trong oâc Möì cöi
Nhùìm luâc con gíịu ăang nhùưm tõt caê hai mùưt vađ maêi nhai caâi aâo Möì cöi liïìn nheđ nheơ tuơt xuöịng, cûúôi ngay lïn lûng con gíịu, hai tay ghò chùơt líịy cöí Gíịu bõ öm bíịt thònh lònh, höịt hoaêng nhûng cuông khöng daâm buöng tay ăađnh phaêi coông caê Möì cöi tuơt díìn xuöịng göịc Khi gíịu cođn caâch mùơt ăíịt hai ba saêi, Möì cöi vöơi nhííy xuöịng ăíịt boê chaơy Gíịu cuông chaơy ăuöíi theo Möì cöi Möì cöi cöị sûâc chaơy maôi vađo rûđng Böîng coâ möơt caâi hang síu chùưn ngang trûúâc mùơt, chađng ăađnh phaêi nhaêy liïìu xuöịng hang ; gíịu khöng daâm nhaêy theo Möì cöi nhúđ víơy ặúơc thoaât
Nhûng cuông tûđ ăíy chađng laơi lím vađo möơt caênh khöí cûơc, nguy hiïím khaâc Hang töịi om om, chađng phaêi líìn mođ tûđng bûúâc chín ăïí tòm möơt löịi ra ngoađi Chađng ăi maôi trong hang nhûng ăi túâi ăíu cuông chó thíịy töịi nhû bûng Xung quanh chađng chó coâ nhûông con dúi bay ăi bay laơi, chuâng bay giûôa ăíìu chađng rûât tûđng súơi toâc, tûđng
Trang 20maênh da Mùơc díìu víơy chađng cöị len loêi ăi hïịt goâc hang nađy laơi dođ
ăi sang goâc hang kia mong tòm möơt löịi thoaât
Chúơt möơt höm chađng líìn túâi möơt chöî coâ möơt tia aânh saâng loơt
vađo Chađng vui mûđng khíịp khúêi, nhûng vïì sau múâi biïịt ăoâ chó lađ
möơt löî thöng thiïn chûâ khöng phaêi lađ cûêa hang Tuy víơy chađng
cuông cöị võn vađo vaâch ăaâ tređo lïn ăïí vûúơt ra ngoađi Nhûng sûâc
chađng ăaô ýịu lùưm, ăaô nùm bííy líìn leo lïn ặúơc vađi ba saêi tay röìi
laơi bõ ngaô xuöịng chöî cuô
Möơt höm trong khi nùìm ngíịt trong hang, chađng thíịy möơt öng
cuơ ăíìu toâc baơc phú, tay cíìm möơt caâi ròu vađ möơt hođn ăaâ thíìn ăïịn
gíìn Öng cuơ baêo :
- Ta lađ thíìn nuâi ; thíịy con khöí cûơc quaâ nïn ăïịn cûâu con ăíy !
Ta cho con möơt caâi ròu, noâ seô cho con cúm ùn aâo mùơc Ta cho con
hođn ăaâ thíìn nađy, con ăem ròu mađi vađo hođn ăaâ nađy vađo da, da seô trúê
nïn trùưng treêo vađ ăeơp ăeô Cuöịi cuđng ta cho con viïn thuöịc nađy noâ
seô cho con sûâc khoêe vûúơt hang
Noâi xong, thíìn nuâi biïịn míịt Möì cöi tónh díơy, nhùơt viïn thuöịc
boê vađo möìm, tûơ nhiïn thíịy ngûúđi nheơ nhoôm laơ thûúđng Chađng giùưt
caâi ròu vađ hođn ăaâ vađo thùưt lûng röìi leo theo vaâch thùỉng lïn löî
thöng Khaâc vúâi nhûông líìn trûúâc, líìn nađy chađng tređo nhanh thoùn
thoùưt, chó möơt laât ăaô túâi löî thöng húi vađ nhòn thíịy aânh saâng bïn
ngoađi Chađng nhùưm mùưt laơi möơt luâc röìi ău ngûúđi ra khoêi hang
Chađng líìn xuýn qua rûđng, ăïịn quaâ trûa, túâi búđ möơt con söng
caâi Chađng men búđ, xuöi theo dođng Ăi ặúơc möơt quaông chađng gùơp
möơt öng cuơ tiïìu phu, nhòn thíịy Möì cöi mùơt muôi gúâm ghiïịc, ăíìu
Trang 21naât, öng cuơ boê chaơy, Möì cöi ăuöíi theo kïí moơi nöîi gian lao cuêa mònh cho öng nghe Öng cuơ baêo chađng giuâp mònh ăöịn cuêi vađ phaât nûúng röìi seô ặa vïì nhađ
Möì cöi liïìn líịy caâi ròu ra mađi vađo hođn ăaâ thíìn, caâi ròu trúê nïn ríịt sùưc Chađng chó chùơt möơt luâc ăaô ặúơc möơt ăöịng cuêi chíịt ăíìy caê möơt gian nhađ Töịi höm íịy, chađng ặúơc ùn nghó úê nhađ öng cuơ
Öng cuơ coâ saâu cö con gaâi Caê saâu cö ăïìu ăaô ăïịn tuöíi líịy chöìng Thíịy böị dùưt vïì möơt chađng trai khöng ra hònh ngûúđi, caâc cö con gaâi, trûđ cö uât, ăïìu traânh xa Hoơ noâi vúâi böị ăuöíi ngay Möì cöi ra khoêi nhađ Öng cuơ phaêi mùưng maôi, caâc cö múâi chõu im Cuöịi cuđng caâc cö baêo böị cho Möì cöi ra úê lïìu ngoađi nûúng ăïí chađng vûđa phaât thïm ríîy vûđa coi luâa Hađng ngađy caâc cö seô luín phiïn nhau ặa cúm, bùưt ăíìu tûđ cö caê
Ăïí khoêi giaâp mùơt Möì cöi, cö caê ăem möơt caâi moô treo lïn möơt göịc cíy úê ăíìu nûúng caâch lïìu khoaêng möơt trùm bûúâc Cö goô moô möơt höìi
ba tiïịng röìi ăùơt nùưm cúm úê dûúâi göịc cíy, goơi Möì cöi ăïịn líịy cúm ùn Ăoaơn cö ba chín böịn cùỉng quay trúê vïì nhađ, khöng cíìn biïịt rùìng Möì cöi coâ nghe hay khöng Líìn lûúơt böịn cö em cuông bùưt chûúâc lađm nhû cö chõ Duy chó coâ cö uât ăïịn lûúơt mònh ặa cúm, cö khöng boê nùưm cúm úê dûúâi göịc cíy, cuông khöng goô moô nhû caâc chõ, mađ ăi vađo ăïịn tíơn lïìu, trao tíơn tay Möì cöi Trong khi Möì cöi ùn cúm, cö ngöìi laơi, hoêi thùm sûâc khoêe, qú quaân, gia ằnh cuêa chađng Cö cöị yâ ngöìi chúđ cho Möì cöi ùn xong röìi múâi vïì nhađ
Tûđ ngađy ra úê lïìu, Möì cöi víîn lađm moơi viïơc nhû öng cuơ dùơn Saâng nađo chađng cuông mađi ròu vađo hođn ăaâ thíìn cho ròu thïm sùưc ăïí chùơt ặúơc nhiïìu cíy ; Chiïìu nađo chađng cuông ra suöịi tùưm, líịy hođn
Trang 22ăaâ thíìn kyđ vađo ngûúđi quaê nhiïn da deê chađng díìn díìn trúê laơi höìng
hađo ăeơp trai hún trûúâc
Bùĩng ăi möơt thúđi gian khöng thíịy cö uât ăïịn ặa cúm Chađng
thíịy buöìn cho lađ cö uât cuông bùưt chûúâc caâc chõ ăùơt cúm nùưm úê göịc
cíy, röìi vöơi vaô trúê laơi nhađ ngay Khöng biïịt rùìng cö uât bíơn sang
giuâp viïơc nhađ bađ cö úê lađng bïn
Sau ba thaâng cö uât trúê laơi nhađ, cö laơi ăem cúm vađo lïìu cho Möì
cöi Nhûng khöng thíịy chađng Möì cöi xíịu xñ nhû moơi ngađy mađ chó
thíịy möơt chađng trai mùơt mađy saâng suêa, da deê höìng hađo, ăíìu toâc
goơn gheô thò líịy lađm ngaơc nhiïn, vöơi hoêi :
- Chađng lađ ai ? Chađng úê ăíu ăïịn ? Chađng coâ biïịt caâi anh Möì cöi
bõ dúi ùn míịt hai vađnh tai, rûât hïịt maâi toâc trûúâc ăíy coi nûúng úê
lïìu nađy khöng?
Biïịt lađ cö uât khöng nhíơn ra mònh nûôa vò mònh ăaô nhúđ ăaâ thíìn
mađ thay ăöíi nhiïìu lùưm Nhûng Möì cöi chó gíơt ăíìu chađo cö uât
khöng thûa khöng rùìng Cö uât hoêi túâi hai ba líìn mađ chađng chó cûúđi
chûâ khöng noâi möơt lúđi Thíịy víơy, cö uât ăùơt nùưm cúm xuöịng sađn,
quay ra cûêa nhòn vïì phña rûđng goơi Möì cöi Cö goơi túâi hai ba tiïịng,
víîn khöng coâ tiïịng traê lúđi
Goơi xong cö uât xuöịng thang ăi vađo rûđng tòm Cö tòm khùưp böịn
goâc nûúng laơi huâ goơi luön möìm nhûng víîn khöng thíịy, cö ăađnh
chaơy möơt maơch vïì nhađ
Ngađy höm sau, ăïịn lûúơt cö caê ăi ặa cúm, cö uât xin ăi thay Cö
ắnh höm nay phaêi tòm cho bùìng ặúơc Möì cöi múâi thöi, nhûng laơi
chó thíịy anh chađng trùưng treêo höm qua Cö hoêi nhûng chađng trai
Trang 23quay ra cûêa ắnh vađo rûđng tòm Líìn nađy Möì cöi khöng thïí lađm thinh ặúơc nûôa, chađng noâi :
- Cö uât úi ! Cö khöng phaêi ăi tòm nûôa Trûúâc hïịt töi xin cö thûâ löîi vò ăaô lađm cho cö phaêi míịt cöng tòm kiïịm, bíy giúđ töi ăaô roô hïịt lođng daơ cuêa cö ăöịi vúâi töi röìi Töi chñnh lađ anh Möì cöi míịt tai míịt toâc ngađy noơ ăíy !
Cö uât quay laơi tröị mùưt ngaơc nhiïn noâi :
- Chađng ăíịy ađ ! Sao chađng choâng thay ăöíi nhû thïị nađy ?
Möì cöi sung sûúâng traê lúđi :
- Cö uât aơ ! Nhúđ coâ hođn ăaâ thíìn nađy mađ töi ăaô díìn díìn trúê laơi lađnh lùơn nhû thïị nađy ăíy
Tûđ höm íịy ngađy nađo cö uât cuông thay caâc chõ vađo nûúng ặa cúm Thíịy em uât chõu khoâ ặa cúm thay, caâc cö chõ ríịt thñch khöng cíìn hoêi duýn cúâ vò sao, duy chó coâ öng cuơ thò húi líịy lađm laơ Möơt höm öng leên ăi theo rònh xem cho roô sûơ tònh, níịp úê trong buơi, öng cuơ khöng thíịy anh chađng Möì cöi xíịu xñ höìi noơ mađ chó thíịy möơt chađng trai treê ăeơp, noâi noâi cûúđi cûúđi vúâi con gaâi uât cuêa mònh Chúđ cho con vïì, öng cuơ vađo lïìu hoêi xem chađng trai noơ lađ ai, sau khi nghe kïí öng cuơ múâi roô chađng trai chñnh lađ anh Möì cöi míịt tai míịt toâc
Töịi höm íịy, öng cuơ goơi caâc cö con gaâi laơi hoêi :
- Anh chađng Möì cöi úê vúâi ta ăaô líu ngađy Chađng ríịt chùm lađm vađ lađm ríịt khoêe, böị vûđa lïn nûúng xem thò thíịy möơt mònh chađng khöng nhûông ăaô tröng nom ríịt chu ăaâo nûúng luâa nûúng ngö, mađ cođn phaât göịc, chùơt cíy, ặúơc ríịt nhiïìu nûúng ríîy Vò víơy böị ríịt
Trang 24mïịn, vađ muöịn keân chađng vađo lađm rïí nhađ ta Coâ ặâa nađo bùìng lođng
líịy chađng khöng ?
Nghe böị noâi, nùm cö chõ nhòn nhau nhöí boơt phò phò vađ ăïìu traê
lúđi :
- Böị meơ ặđng nghô nhû víơy, chuâng con khöng bao giúđ boê phñ caâi
tuöíi thanh xuín, díịn thín lađm vúơ möơt anh chađng “ngûúđi khöng ra
ngûúđi, quyê khöng ra quyê íịy !” Öng cuơ hoêi cö uât Cö ăoê mùơt ăaâp :
- Cha meơ muöịn gaê con cho chađng thò con cuông xin víng
Öng cuơ nhòn vúơ röìi nhòn cö uât ín cíìn noâi :
- Víơy ngađy mai chuâng ta seô sûêa soaơn lađm lïî cûúâi ăoân rïí cho con
gaâi uât cuêa chuâng ta
Saâng höm sau, caê nhađ öng cuơ sûêa soaơn lïî cûúâi cho cö uât, tíịt caê
hoơ hađng vađ xoâm lađng ăïìu ríịt ngaơc nhiïn Hoơ xò xađo baêo nhau :
“Öng cuơ kheâo líín thíín, sao laơi gaê cö uât treê ăeơp, hiïìn lađnh, cho caâi
anh chađng xíịu xñ íịy”
Nhûng buöíi ăoân rïí ăaô lađm cho tíịt caê ngûúđi hoơ, ngûúđi lađng cuông
nhû nùm cö chõ ăïìu hïịt sûâc ngaơc nhiïn vađ ghen tõ Ăi bïn caơnh cö
uât khöng phaêi lađ chađng Möì cöi xíịu xñ mađ lađ möơt chađng trai treê
ăeơp, voâc ngûúđi vaơm vúô, da deê höìng hađo, mùơt mađy saâng suêa, ăíìu toâc
goơn gađng vađ nöíi tiïịng ăöịn cíy lađm ríîy khoêe
Theo lúđi kïí cuêa bađ Vuô Thõ Bùìng Xaô Höìng Viïơt — Hođa An — Cao Bùìng
Trang 25HAI ANH EM VAĐ BA CON ÝU TINH
Ngađy xûa coâ hai anh em möì cöi ùn úê vúâi nhau ríịt hođa thuíơn vađ biïịt thûúng ýu nhûúđng nhõn nhau
Nhûng khi ngûúđi anh líịy vúơ thò tònh anh em ăaô khaâc trûúâc Ngûúđi chõ díu khöng nhûông ùn úê vúâi em khöng töịt mađ cođn líịy cúâ lađ
em chó ùn haơi, beđn xuâi chöìng gheât boê em vađ ăuöíi em ra khoêi nhađ Thíịy anh chõ ùn úê tïơ baơc vúâi mònh, ngûúđi em ăađnh gaơt nûúâc mùưt ra ăi Chađng ắnh vađo rûđng, dûơng möơt tuâp lïìu röìi phaât ríîy ăïí tröìng ngö gieo luâa
Höm íịy maêi chùơt cíy, trúđi töịi luâc nađo khöng biïịt, khöng kõp trúê vïì chađng ăađnh tređo lïn ngoơn möơt cíy cao, tûơ buöơc mònh vađo cađnh cíy mađ nguê Möơt mònh trong ăïm töịi, úê giûôa rûđng, chađng khöng sao chúơp mùưt
Khöng ngúđ göịc cíy íịy vöịn lađ núi tuơ hoơp cuêa ba con ýu tinh : Híìu tinh, Höí tinh vađ Huđng tinh Khi ba con keâo ăïịn chuâng khõt muôi ăaânh húi röìi kheô baêo nhau :
- úê quanh ăíu ăíy coâ muđi thõt ngûúđi, chuâng ta haôy mau mau luđng tòm may ra ặúơc möơt bûôa cheân
Huđng tinh lađm ra veê thaơo ăúđi, ăïí tay lïn ngang muôi ngûêi ngûêi hñt hñt möơt luâc röìi noâi :
Trang 26- Caâc baơn nhíìm röìi, coâ khi nađo ngûúđi laơi loơt ặúơc vađo ăíy giûôa
luâc ăïm khuya thanh vùưng nađy Caâc baơn ăoâi buơng quaâ mađ tûúêng
tûúơng ra nhû víơy ăíịy Thöi ! Chuâng ta haôy nguê möơt giíịc ăïí qún
bûôa ! Coâ gò saâng mai ta seô bađn
Híìu tinh vađ Höí tinh nghe noâi víơy thò cho lađ phaêi, vađ boê qua
cíu chuýơn íịy Chuâng beđn dûơa lûng vađo nhau ắnh ăaânh möơt giíịc
dađi, nhûng vò ăoâi buơng, caê ba ăïìu khöng sao nguê ặúơc Caê ba con
suơc saơo ăi tòm möơt laât khöng thíịy gò, chuâng laơi trúê vïì göịc cíy, möơt
con lïn tiïịng :
- Nađy caâc baơn úi ! Khöng coâ gò ăíu Thöi bíy giúđ chuâng ta haôy
kïí cho nhau nghe nhûông chuýơn bñ míơt mađ chuâng ta biïịt ăi Hai
con kia ăöìng yâ Híìu tinh bùưt ăíìu kïí :
- úê caâi lađng bïn kia chín ăöìi coâ möơt caânh ăöìng röơng mïnh
möng, nhûng dín lađng ăađnh boê hoang vò phíìn lúân khöng bao giúđ coâ
ăuê nûúâc cíịy Nïịu hoơ biïịt ăađo bíơt cíy ăa to ăíìu lađng ăi thò nguöìn
nûúâc úê ăoâ seô phun lïn, vađ hoơ seô coâ thûđa nûúâc tûúâi khùưp caânh
ăöìng
Ăïịn lûúơt Huđng tinh kïí :
- Cuông úê lađng ăoâ, caâi nhađ coâ cíy thõ úê trûúâc sín íịy tröìng ặúơc
möơt rûđng truâc ăùìng ngađ, trong ăoâ coâ möơt cíy chó coâ bííy ăöịt Ai líịy
ặúơc cíy truâc bííy ăöịt kia vïì lađm keđo nhađ thò ăïm nađo vađng baơc úê
trïn tríìn gian nađy cuông seô tûơ nhiïn bay vađo nhađ túâi tíịp
Ăïịn lûúơt Höí tinh kïí :
- Cuông lađng íịy, caâi nhađ ăíìu lađng coâ möơt caâi ao nhoê nhûng ríịt
síu, dûúâi ăaây ao trong lúâp buđn thûâ ba, coâ möơt chum vađng thoi mađ
Trang 27chuê nhađ vađ nhûông ngûúđi laâng giïìng ăïìu chûa biïịt Nïịu ai líịy ặúơc thò seô trúê nïn giađu coâ vûúơt xa thiïn haơ
Cíu chuýơn cuêa ba con ýu tinh ăïịn ăíy chíịm dûât Trúđi tang taêng saâng, chuâng chia tay nhau möîi con möơt ngaê
Saâng díơy ngûúđi em xuöịng nuâi tòm ặúđng ăïịn caâi lađng bïn kia chín ăöìi, chađng ăïịn xin úê thú cho nhađ coâ cíy thõ úê trûúâc sín Nhađ chuê ăang cíìn ngûúđi liïìn vui veê nhíơn Hađng ngađy sau nhûông buöíi
ăi lađm ăöìng cho chuê, chađng lïn rûđng truâc tòm cíy truâc ăùìng ngađ baêy ăöịt, sau nhiïìu ngađy tòm kiïịm, chađng ăaô thíịy Ăoâ lađ möơt cíy truâc cong queo, chó coâ bííy ăöịt nhûng ăöịt ríịt dađi khöng lađm ặúơc
gò, vò víơy tûđ líu víîn chûa bõ chùơt, chađng mûđng thíìm lađ sau nađy chùưc chùưn seô xin ặúơc cíy truâc íịy dïî dađng
Chađng laơi ăïịn xin úê thú vúâi chuê ngöi nhađ úê ăíìu lađng Nhađ nađy cuông vui veê tiïịp nhíơn Khöng míịy chöịc chađng ăaô tòm ra caâi ao nhoê síu ăaây mađ möơt trong nhûông con ýu tinh ăaô noâi túâi Ăi úê míịy nùm, chađng chó xin öng chuê traê cöng cho mònh bùìng caâch cho mûúơn caâi ao nhoê ăïí thaê ñt caâ lađm vöịn riïng, vò coâ nhiïìu ao to nïn öng chuê sùĩn sađng ăöìng yâ
Trong khi chùm nom cho caâ, chađng thûúđng lùơn xuöịng ăaây ao ăïí dođ tòm caâi chum vađng Khi tòm ặúơc chum vađng, chađng mûđng rúô ăaânh díịu, chúđ ngađy ăïịn líịy
Böîng cuöịi nùm íịy, haơn haân keâo dađi Nûúâc söng, nûúâc suöịi nûúâc höì, nûúâc ao ăïìu khö röng röịc Khöng nhûông cíy coê ăaô bùưt ăíìu heâo díìn, mađ tríu bođ cuông khöng cođn chöî uöịng nûúâc Chúơt Möì cöi nhúâ túâi cíu chuýơn giûôa ba con ýu tinh ngađy noơ, chađng beđn ruê dín lađng ra ăađo giïịng úê dûúâi göịc cíy ăa Thíịy hoơ toê ra nghi ngúđ, chađng
Trang 28hûâa vúâi hoơ nïịu ăađo mađ khöng thađnh thò chađng seô nöơp tíịt caê tiïìn
cöng ăi úê suöịt ăúđi cho lađng, nïịu ăađo coâ nûúâc cho dín lađng duđng thò
lađng phaêi lađm nhađ cûúâi vúơ cho mònh Lađng nhíơn lúđi vađ ra sûâc ăađo
bíơt göịc cíy ăa theo lúđi cuêa chađng Quaê nhiïn, khi cíy ăa cöí thuơ
nùìm xuöịng thò möơt dođng nûúâc baơc úê göịc phun lïn, vađ tûđ ăíịy cûâ
phun maôi, tûúâi khùưp caânh ăöìng baât ngaât
Dín lađng vö cuđng caêm taơ chađng Nhû lúđi hûâa hoơ baêo nhau chia
ruöơng cho Möì cöi, cûúâi vúơ cho chađng vađ giuâp chađng lađm nhađ lađm
cûêa Sau ăoâ, Möì cöi ăïịn xin öng chuê möơt cíy truâc ăùìng ngađ Öng
chuê noâi :
- Caê rûđng truâc kia, anh muöịn líịy muöịn chùơt cíy nađo cuông
ặúơc
Möì cöi chó líịy coâ möơt cíy truâc bííy ăöịt vïì lađm keđo nhađ Trong
bííy ăïm liïìn, nhûông cuơc vađng trođn trođn nhû quaê ăađo tûơ nhiïn úê
ăíu bay vïì rúi löơp ăöơp trïn sín Hai vúơ chöìng chađng sung sûúâng
thu nhùơt boê vađo hođm Röìi chađng laơi lùơn xuöịng ăaây caâi ao noơ líịy
díìn nhûông thoêi vađng úê trong caâi chum kia vïì
Tûđ ăoâ chađng trúê nïn giađu coâ ngang vúâi nhûông nhađ giađu coâ vađo
bíơc nhíịt vuđng íịy
Nghe ăöìn ngûúđi em mònh böîng trúê nïn giađu coâ, ngûúđi anh tòm
ặúđng sang thùm em, thíịy vúơ chöìng em coâ nhađ cao cûêa röơng, nhiïìu
baơc lùưm vađng, ngûúđi anh hïịt sûâc ngaơc nhiïn Hùưn lín la hoêi em
bùìng caâch nađo mađ choâng coâ cuêa nhû víơy Ngûúđi em thûơc buơng kïí
cho anh nghe moơi ăiïìu tûđ luâc nguê ăïm giûôa rûđng síu gùơp ýu tinh
nhû thïị nađo röìi líìn höìi ặa vađng baơc vïì nhađ ra sao v.v
Trang 29Nghe noâi víơy, ngûúđi anh liïìn vïì bađn vúâi vúơ röìi cuông lïn ặúđng
ra ăi nhû ngûúđi em Ăïm höm íịy, ngûúđi anh cuông nguê laơi trïn cađnh cöí thuơ mađ ngađy nađo em mònh ăaô tûơ troâi mònh nguê ăïí chúđ gùơp ýu tinh Quaê nhiïn, ăïm íịy vïì khuya, Híìu tinh, Höí tinh vađ Huđng tinh laơi keâo nhau ăïịn hoơp úê göịc cíy íịy Chuâng khõt ăaânh húi röìi noâi vúâi nhau :
- Quanh ăíu ăíy coâ muđi thõt ngûúđi, chuâng ta haôy ăi tòm mađ ùn cho ăúô ăoâi
Noâi xong chuâng chia nhau ăi luđng suơc, thíịy noâi víơy ngûúđi anh ngöìi trïn cađnh cíy hoaêng höịt vaôi ăaâi luâc nađo khöng biïịt Nûúâc ăaâi chaêy xuöịng rúi löơp böơp trïn ăöịng laâ khö, nghe tiïịng ăöơng Híìu tinh ngííng mùơt nhòn lïn cíy vađ phaât hiïơn ra anh chađng Híìu tinh liïìn tređo lïn keâo cöí anh chađng xuöịng vađ goơi Höí tinh cuđng Huđng tinh ăïịn Ngûúđi anh kïu van röịi rñt, nhûng nhûông lúđi cíìu khíín cuêa hùưn khöng loơt tai luô ýu tinh ăang ăoâi Chó möơt loaâng, chuâng ăaô nuöịt goơn hùưn vađo buơng
Theo lúđi kïí cuêa öng Lùng Trung Haêo
Huý ơn Vùn Laông, Laơng Sún
Trang 30BAÂN CAÂI TUÊ ẶÂNG
Ngađy xûa úê lađng noơ coâ möơt laôo paên* nhađ giađu nûât ăöị ăöí vaâch,
vađ ríịt haâm sùưc Tuy tuöíi ăaô ngoađi nùm mûúi vađ ăaô coâ böịn vúơ, hùưn
víîn chûa líịy lađm thoêa maôn Ăaô nhiïìu líìn hùưn boê tiïìn baơc ra ăïí duơ
döî vúơ ngûúđi khaâc
Thíịy chõ vúơ nhađ kia xinh ăeơp, laôo paên coâ yâ tođm tem, hùưn ăaô thaê
lúđi trïu gheơo, nhûng bõ chõ ta mùưng thùỉng vađo mùơt Thíịy caênh nhađ
chõ ngheđo khoâ, hùưn boê tiïìn ra mua chuöơc cuông khöng lay ặúơc lođng
ngûúđi ăađn bađ Tuy víơy hùưn víîn tòm moơi caâch ăïí ặa con möìi vađo
trođng
Möơt höm laôo paên goơi chöìng chõ ta ăïịn baêo :
- Ta cíìn xeê möơt trùm tíịm vaân ăïí laât caâi nhađ Thíịy anh lađm ùn
cíín chíơn, cíìn cuđ, ta ắnh nhúđ anh möơ thúơ xeê giuâp ta söị vaân íịy, nay
ta trao cho anh möơt trùm laơng baơc ăïí anh lađm cho ta
Anh nhađ ngheđo chûa hiïíu ặúơc thím yâ cuêa laôo paên, nïn traê lúđi
:
- Töi nhíơn seô ăi möơ thúơ cûa vaân giuâp öng Nhûng möơt laơng baơc
mua ặúơc nhûông hađng chuơc tíịm vaân sao öng laơi trao cho töi nhiïìu
baơc nhû víơy ? Nhúô töi vö yâ lađm míịt baơc thò líịy gò mađ ăïìn Khi nađo
cíìn bao nhiïu töi seô ăïịn nhíơn vúâi öng bíịy nhiïu
Nhûng laôo paên baêo :
Trang 31Anh nhađ ngheđo ăađnh cíìm líịy goâi baơc röìi vïì nhađ kïí chuýơn laơi vúâi vúơ, chõ vúơ anh chó cûúđi khííy, röìi noâi thíơt cho chöìng roô daô tím cuêa laôo paên
Nghe vúơ noâi, anh nhađ ngheđo múâi “tûúng kïị tûơu kïị” tòm caâch tiïu khöng cuêa laôo trùm laơng baơc Buöíi chiïìu höm íịy, sau khi bađn mûu vúâi vúơ xong, anh xaâch khùn goâi ra ăi, biïịt laôo paên ặâng rònh úê ngoađi cûêa, anh noâi to cöị yâ ăïí cho hùưn nghe :
- Töi ăi líu lùưm thò cuông chó khoaêng nûêa thaâng lađ cuđng Nïịu úê nhađ coâ gùơp khoâ khùn thò lïn tòm laôo paên nheâ, öng ta ríịt töịt vúâi vúơ chöìng mònh, cö chúâ ngaơi
Anh nhađ ngheđo vûđa ăi ặúơc möơt luâc thò laôo paên ăaô tòm caâch leên
vađo nhađ, hùưn roân reân öm líịy chõ Chõ ăííy hùưn ngaô xuöịng giûúđng, hùưn giuâi luön vađo tay chõ hai mûúi laơng baơc vađ noâi :
- Biïịu cö söị tiïìn, cö ặđng kïu la nheâ !
Vúơ anh nhađ ngheđo noâi :
- Khöng míịy khi öng chiïịu cöị túâi nhađ, chuâng ta haôy lađm bûôa cúm ùn xñu deơ* röìi seô hay
Thíịy chõ ta coâ chiïìu ûng thuíơn, hùưn líịy lađm mûđng lùưm ngöìi ăúơi Möơt luâc líu chõ bûng chaâo thõt gađ lïn nhađ trïn múđi hùưn Hùưn ngöìi vađo bađn vûđa ùn vûđa buöng lúđi laê lúi ăuđa cúơt Chõ cuông giaê vúđ noâi noâi cûúđi cûúđi, lađm cho hùưn cađng mï míín tím thíìn
Böîng úê ngoađi coâ tiïịng goô cûêa, möîi luâc möơt gíịp, laôo paên vađ vúơ
anh nhađ ngheđo ngûđng nhai, ngûđng ăuđa, lùưng tai nghe Nghe roô tiïịng goơi cuêa anh nhađ ngheđo, laôo paên cuöịng cuöìng Chõ cuông giaê vúđ cuöịng quyât Hùưn ặâng lïn ngoâ trûúâc ngoâ sau ăïí tòm chöî tröịn, chõ
Trang 32chöî kñn hún, chõ vöơi vađng quay laơi múê ngay caâi tuê cho laôo chui vađo
ăíịy vađ khoâa laơi cíín thíơn, röìi ra múê cûêa ăoân chöìng
Anh nhađ ngheđo vađo nhađ noâi to vúâi vúơ, cöị yâ ăïí laôo paên nghe
tiïịng
- Thíơt khöng may cho ta, söị baơc cuêa laôo paên rúi vađo tay boơn keê
cûúâp míịt röìi Töi phaêi van laơy chuâng maôi, chuâng múâi tha chïịt cho
vïì ăíy Bíy giúđ biïịt baân chaâc caâi gò ăïí traê núơ ặúơc
Chõ vúơ vúđ thúê dađi, luön möìm kïu tiïịc cuêa Anh chöìng laơi noâi
tiïịp :
- Caê nhađ ta chó cođn coâ caâi tuê ặâng kia lađ ăaâng giaâ, hay lađ mai ta
ăem ăïịn baân cho laôo paên ăïí trûđ núơ
Noâi röìi hai vúơ chöìng ăi nguê
Saâng súâm höm sau, hai vúơ chöìng anh nhađ ngheđo khiïng caâi tuê
sang nhađ laôo paên Muơ vúơ caê cuêa hùưn hoêi giaâ, anh ăaâp :
- Caâi tuê nađy vúâi giaâ möơt nghòn laơng baơc khöng hún khöng keâm,
nïịu nhađ bađ khöng mua thò töi ăem baân cho nhađ quan lúân Ăïí töi
vïì líịy chòa khoâa cho bađ xem bïn trong
Khi muơ vúơ caê ăïịn xem tuê, thò tiïịng cuêa laôo paên tûđ trong tuê noâi
roô ra :
- Bađ noâ ăíu ! Bao nhiïu baơc cuông phaêi mua nhÐ ! Kh«ng th×
tao chÕt ®Íy ! C¸i tñ mµ r¬i vađo tay laôo quan thò tao cuông toi maơng
vúâi noâ thöi !
Muơ ăoaân ngay chöìng mònh ăi chođng gheơo vúơ ngûúđi ăïí bõ bùưt
nhöịt vađo tuê Muơ ăađnh phaêi cùưn rùng líịy möơt nghòn laơng baơc trao
Trang 33cho vúơ chöìng anh nhađ ngheđo ăïí líịy caâi tuê göî moơt Khi cođn möơt mònh vúâi caâi tuê, muơ quaât :
- Caâi thùìng dï giađ kia ! Mađy ăi lađm bíơy baơ vúâi vúơ ngûúđi ta röìi bõ chöìng noâ bùưt nhöịt vađo tuê phaêi khöng ? Noâi mau keêo tao ăem dòm xuöịng söng ngay bíy giúđ
- Nhađ haôy múê tuê cho töi ra ngoađi keêo töi chïịt ngaơt bíy giúđ
Muơ líịy chòa khoâa múê tuê, laôo paên loâp ngoâp bûúâc ra, bõ muơ tuâm ngay líịy toâc giuâi xuöịng ăaânh tuâi buơi Laôo ăađnh phaêi van laơy vúơ, thuâ thíơt moơi ăiïìu
- Thöi ặđng ăaânh töi nûôa Ăau lùưm röìi ! Tûđ nay töi xin chûđa
Theo lúđi kïí cuêa öng Lùng Trung Haêo
Huý ơn Vùn Laông, Laơng Sún
Trang 34MÖÌ CÖI XÛÊ KIÏƠN
Ngađy xûa möơt viïn quan tríịn noơ thíịy Möì Cöi thöng minh, hoaơt
baât, liïìn ặa chađng vïì híìu ăiïịu ăoâm Trong nhûông buöíi xûê kiïơn
viïn quan ăïìu cho Möì Cöi ăi theo Vò víơy díìn díìn Mö Cöi cuông
biïịt caâch xûê kiïơn Nhiïìu buöíi, say rûúơu hoùơc moêi mïơt, quan cuông
cho pheâp Mö Cöi thay mònh hođa giaêi nhûông vuơ xñch mñch nho nhoê
Chađng thûúđng nghe ngoâng cíín thíơn, noâi nùng hođa nhaô Vađ nhúđ
thöng minh, chađng phín xûê ăíu ra ăíịy nïn ăaô nhiïìu líìn lađm cho
caê nguýn líîn bõ hađi lođng Vò thïị quan laơi cađng tin duđng Cođn dín
möîi líìn phaêi ặa nhau lïn cûêa quan, thûúđng muöịn ặúơc Mö Cöi
xeât xûê
Möơt höm, coâ vuơ möơt chuê quaân úê chúơ kiïơn möơt öng cuơ giađ, chuê
quaân thûa rùìng :
- Höm nay nhađ hađng chuâng töi bõ öng cuơ nađy lađm döng, öng vađo
hađng, giúê goâi cúm nùưm ra ùn Vûđa ùn, cuơ vûđa nhòn chùìm chùìm vađo
tuê hađng ăíìy thûâc ùn, röìi hñt vađ nuöịt vađo caê hûúng võ cuêa nhûông
miïịng thõt lúơn quay, nhûông con gađ söịng thiïịn luöơc, nhûông con võt
raân tíím phíím höìng thúm phûâc cuêa cûêa hađng Vò cuơ hñt vađ nuöịt hïịt
muđi thúm cuêa thõt nïn cûêa hađng töi höm nay khöng baân ặúơc cho
ai nûôa Sau khi hñt hïịt hûúng võ thõt hađng cuêa töi ăïí ùn xong bûôa
cúm, cuơ öng caêm ún möơt cíu röìi ra ăi vađ khöng traê tiïìn, bíịt ăùưc dô
töi phaêi ặa öng cuơ ăïịn ăíy ăïí nhúđ quan lúân minh xeât Quan beđn
Trang 35giao cho Mư Cưi xûã kiïån vuå nây Mư Cưi quay sang hỗi cuå giâ, ưng cuå trẫ lúâi :
- Tưi vâo hâng ngưìi nhúâ, ùn miïëng cúm nùỉm ; tưi khưng mua thõt, khưng mua cúm cuãa nhâ hâng thị sao lẩi cûá nùçng nùåc àôi tiïìn tưi
- Cố phẫi chuã quấn tưë cấo ưng cuå nây hđt mêët hûúng võ lúån quay, gâ luưåc, võt rấn cuãa nhâ hâng khưng ?
- Àuáng nhû thïë ẩ ! Chuã quấn àấp
Mư Cưi lẩi hỗi cuå giâ :
- Cuå cố nhêån rùçng cuå àậ hđt hûúng thúm lúån quay, gâ luưåc, võt rấn cuãa nhâ hâng khưng ?
Cuå giâ àấp :
- Tưi nhêån rùçng cố
Mư Cưi nối :
- Thïë lâ rộ, ưng àậ hđt hûúng võ cuãa nhâ hâng thị ưng phẫi bưìi thûúâng cho nhâ hâng lâ àuáng lệ Vêåy chuã quấn muưën bưìi thûúâng bao nhiïu ?
Trang 36Nghe noâi, öng cuơ giađ giíîy nííy, rúm rúâm nûúâc mùưt noâi :
- Ö hay ! Nhû víơy thò cođn ăíu lađ leô phaêi ? Töi coâ ăuơng chaơm
ăïịn thûâc ùn cuêa nhađ hađng ăíu mađ bùưt töi traê ngíìn íịy tiïìn
- Cuơ cûâ ặa tiïìn ăíy ăïí töi phín xûê
- Töi chó coâ hai ăöìng baơc trùưng ăíy mađ thöi
- Cuông ặúơc
Mö Cöi thaên nhiïn cíìm líịy hai ăöìng baơc boê vađo möơt caâi baât röìi
uâp möơt caâi baât khaâc lïn ặa cho cuơ giađ vađ noâi :
- Cuơ haôy cíìm baât xoâc lïn cho ăuê mûúđi líìn Cođn chuê quaân, öng
haôy chõu khoâ vïính caê hai tai lïn mađ nghe
Hai ngûúđi tuy chûa hiïíu nhûng cuông cûâ lađm theo, khi ăöìng baơc
trong baât uâp ăaô kïu laơch caơch ăïịn mûúđi líìn, Mö Cöi phaân :
- Öng cuơ giađ nađy ăaô hñt hûúng võ tíịt caê lúơn quay, gađ luöơc, võt
raân cuêa nhađ hađng mađ nhûông moân ùn íịy giaâ trõ ăïịn hai mûúi ăöìng
baơc trùưng Bíy giúđ chuê quaân cuông ăaô ặúơc nghe ăuê tiïịng kïu cuêa
nhûông ăöìng baơc trùưng röìi ăíịy, thïị lađ öng giađ nađy ăaô böìi thûúđng cho
öng ăuê söị Nhû víơy lađ cöng bùìng : möơt bïn “hñt muđi thõt” möơt bïn
“nghe tiïịng baơc” Thöi ăi vïì lađm ùn
Noâi xong Möì Cöi traê hai ăöìng baơc trùưng cho cuơ giađ röìi tuýn böị
kïịt thuâc vuơ kiïơn
Theo lúđi kïí cuêa öng Vûúng Viïịt Khoaêng
úê Ăöìng Ăùng – Laơng Sún
Trang 37KHÖNG BAO GIÚĐ BIÏỊT GIÍƠN
Ngađy xûa, möơt phuâ öng noơ coâ cö con gaâi ríịt xinh Nhiïìu trai baên mï nađng, nhúđ ngûúđi möịi laâi, nhûng ăïìu bõ phuâ öng tûđ chöịi Phuâ öng thûúđng noâi vúâi moơi ngûúđi :
- Töi khöng cíìn rïí lùưm vađng, nhiïìu baơc mađ chó cíìn möơt ngûúđi thöng minh lanh lúơi Bònh sinh töi khöng bao giúđ biïịt giíơn, nïịu ngûúđi nađo coâ tađi lađm cho töi nöíi giíơn thò ngûúđi ăoâ seô xûâng ăaâng lađm rïí töi
Nghe lúđi thaâch cuêa phuâ öng, nhiïìu chađng trai baên trïn lađng dûúâi ăaô líìn lûúơt tröí tađi nhûng bao nhiïu caâch choơc tûâc cuêa hoơ ăïìu
bõ phuâ öng coi nhû nûúâc laô Laôo khöng nhûông khöng hïì toê chuât giíơn dûô, lùưm luâc laơi cođn cûúđi phaâ lïn lađm cho nhûông ngûúđi bíịy líu tûơ cho mònh lađ thöng minh lanh lúơi ăïìu khoanh tay Duy chó coâ chađng Möì Cöi úê lađng bïn lađ chûa chõu
Möơt höm Mö Cöi ăïịn xin úê thú cho phuâ öng Chađng khöng cho biïịt mònh coâ yâ ắnh lađm rïí, vïì phíìn phuâ öng cuông coi chađng nhû nhûông ngûúđi lađm cöng khaâc
Mö Cöi chùm chó lađm hïịt moơi viïơc ặúơc giao, phuâ öng mûđng vò mûúân ặúơc ngûúđi chùm lađm vađ cíín thíơn
Möơt buöíi saâng, Mö Cöi ruê phuâ öng ăi sùn, tuy ríịt thñch ăi sùn nhûng khöịn nöîi nhađ khöng coâ choâ sùn, cho nïn thíịy Mö Cöi ruê, phuâ öng noâi ăuđa :
Trang 38- Khöng coâ choâ sùn thò ăi sùn sao ặúơc ! Hay lađ mađy lađm choâ
sùn nheâ !
Nghe phuâ öng noâi, Mö Cöi khöng nhûông khöng chaơnh lođng mađ
cođn hñ hûêng nhíơn lúđi ngay, chađng ăaâp :
- Ăûúơc ! Ăûúơc ! Öng cûâ ặa con ăi Con seô chaơy ăuöíi thuâ cho
öng coi !
Phuâ öng liïìn tay tïn tay noê raêo cùỉng ăi trûúâc, Mö Cöi ngoan
ngoaôn theo sau Túâi möơt khu rûđng ríơm, phuâ öng neâm möơt hođn ăaâ
vađo trong buơi cíy röìi xuyơt choâ “Con choâ” ngoan ngoaôn laâch qua göịc
lau, buâi coê, tòm möìi Ăïịn trûa “choâ” bùưt ặúơc möơt con cíìy löi túâi cho
chuê Phuâ öng mûđng rúô khen con choâ thaơo sùn, röìi sai Möì Cöi vaâc möìi
vïì Mö Cöi noâi :
- Choâ khöng biïịt vaâc ăíu, öng chuê haôy vaâc líịy chûâ !
Phuâ öng ăađnh phaêi vaâc con cíìy lïn vai ăem vïì nhađ Bíịy líu
khöng quen lađm viïơc nùơng, nay phaêi vaâc con cíìy laôo vûđa ăi vûđa thúê
höìng höơc, möì höi vaô ra nhû tùưm Vïì ăïịn nhađ laôo ăùơt con cíìy xuöịng
sín thúê höín hïín, röìi baêo Mö Cöi ăem cíìy lađm thõt
Mö Cöi laơi ăaâp :
- Choâ khöng biïịt lađm thõt ăíu, öng chuê muöịn ùn phaêi tûơ tay
lađm líịy !
Phuâ öng laơi phaêi veân tay vađo möí thõt cíìy Lađm xong laôo laơi sai
Mö Cöi níịu Mö Cöi laơi noâi :
- Öng chuê laơ quaâ ! Choâ xađo níịu thïị nađo ặúơc, öng muöịn ùn thò
haôy ăi lađm líịy !
Trang 39Phuâ öng thíịp lyâ, ăađnh chuâi ăíìu vađo bïịp, trong khi íịy Mö Cöi vađo nhađ ăaânh möơt giíịc dađi Khi thõt ăaô chñn, phuâ öng muâc ra ẵa, baât, bađy lïn mím röìi baêo Mö Cöi díơy ăi mua rûúơu
- “Choâ” ăíu ? Ai ùn hïịt caâc moân röìi laơi ăöí bûđa baôi ra caê mím nhû thïị kia ? Sao “choâ” khöng coi giûô cho chuê ?
Mö Cöi noâi voơng tûđ trong nhađ ra :
- “Choâ” ùn ăíịy ! Ngûúđi giađ thûúđng baêo maôi “choâ treo međo ăíơy” Thïị mađ öng chuê chaê theđm treo mađ cuông khöng theđm ăíơy Ăúđi nađo choâ chï thõt chï cúm Thöi ! Öng aơ ! Coâ tiïịc cuêa thò haôy húât thõt ăöí
úê trïn mím mađ ùn víơy
Phuâ öng khöng noâi thïm möơt lúđi Laôo cíịt chai rûúơu röìi quay ra thu doơn baât ẵa, queât saơch xûúng xííu, röìi thaên nhiïn ngöìi vađo bađn
ùn Mö Cöi liïìn nhöím díơy, ăi ăïịn gíìn phuâ öng hoêi :
- Öng úi ! Höm nay con lađm phiïìn öng nhiïìu quaâ Öng coâ giíơn con chuât nađo khöng ?
Trang 40Phuâ öng móm cûúđi ăaâp :
- Mađy ặđng lo ! Öng giíơn mađy thò öng cođn úê vúâi ai ặúơc
Saâng höm sau hai thíìy trođ laơi ăi sùn Líìn nađy theo yâ phuâ öng,
Mö Cöi ăoâng vai öng chuê cođn laôo thò lađm “choâ”, yâ ắnh cuêa laôo lađ
traê miïịng laơi Möì Cöi Möì cöi luöm möìm huyât saâo goơi “choâ” Ăïịn
trûúâc nhûông buơi coâ nhiïìu gai goâc Mö Cöi neâm ăaâ vađo röìi xuyơt “choâ”
ruâc vađo “Choâ” khöng chõu chui vađo buơi gai, sùĩn gíơy trong tay Mö
Cöi ăaânh “choâ” tuâi buơi vađ mùưng nhiïịc hïịt lúđi, röìi chađng laơi co chín
chaơy khùưp núi lađm cho “choâ” cuông phaêi cöị chaơy thíơt nhanh ăïí cho
kõp “chuê”
Ăïịn khi mùơt trúđi ặâng boâng, Mö Cöi cuông bùưt ặúơc möơt con cíìy
hûúng, chađng vúđ sai phuâ öng :
- “Choâ” vaâc cíìy vïì nhađ nheâ !
Phuâ öng ăùưc chñ noâi :
- “Choâ” khöng biïịt vaâc ăíu Öng chuê phaêi vaâc líịy !
Möì Cöi giaê vúđ cheâp miïơng, miïîn cûúông vaâc cíìy lïn vai, vïì ăïịn
nhađ chađng laơi nhúđ phuâ öng lađm thõt vúâi mònh möơt tay Nhûng phuâ
öng ăaô noâi :
- “Choâ” khöng biïịt lađm thõt ăíu
Möì Cöi laơi giaê vúđ cheâp miïơng lađm möơt mònh Lađm thõt xong boê
vađo nöìi, Möì Cöi laơi nhúđ phuâ öng ăun lûêa höơ, phuâ öng ăaâp :
- “Choâ” khöng biïịt ăun lûêa ăíu
Möì Cöi laơi giaê vúđ mïơt nhoơc vò phaêi lađm líịy tíịt caê Khi mùơt trúđi
vûđa gaâc nuâi thò chaêo thõt ăaô chñn, chađng gùưp thõt ra ẵa, muâc canh