TKS000027+Vi Thị Quỳnh Anh+K6B+Môn Luật tố tụng hành chính

Vụ án hành chính 1.1 Khái niệm Khởi kiện VAHC là vụ án phát sinh khi cá nhân, cơ quan tổ chức khởi kiện yêu cầu Tòa án xem xét tính hợp pháp của quy định hành chính, hành vi hành chính

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN HỌC KÌ

MÔN : LUẬT TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH

Đề 02: “Phân tích điều kiện khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của

Luật tố tụng hành chính 2015

Lấy ví dụ về vụ án hành chính cụ thể và phân tích, làm rõ các điều kiện khởi kiện vụ án

hành chính đó”

Họ tên: VI THỊ QUỲNH ANH Lớp: K6B

SBD: TKS000027

Hà Nội 2021

DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

A) Mở đầu 1

B) Nội dung 1

I) Khái quát chung 1

1 Vụ án hành chính 1

2 Khởi kiện vụ án hành chính 2

3 Điều kiện khởi kiện vụ án hành chính 2

II) Phân tích các quy định về điều kiện khởi kiện vụ án hành chính 2

1 Điều kiện về đối tượng khởi kiện 2

2 Điều kiện về chủ thể khởi kiện 6

3 Điều kiện về phương thức khởi kiện và thời điểm khởi kiện 7

4 Điều kiện về hình thức, thủ tục khởi kiện 9

5 Điều kiện về thời hiệu khởi kiện 9

6 Điều kiện về việc nộp đơn đúng thẩm quyền giải quyết của Tòa án 11

III Phân tích các điều kiện khởi kiện trong một vụ án cụ thể 11

1 Tóm tắt nội dung vụ án: 11

2 Phân tích các điều kiện khởi kiện trong vụ án: 12

C) Kết luận 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

1

A) Mở đầu

Luật Tố tụng hành chính được Quốc hội khóa XIII thông qua tại Kỳ họp thứ 10, ngày 25/11/2015 gồm 23 chương, 372 điều với nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng; trong đó, đáng chú ý có nhiều quy định mới, bổ sung về các điều kiện khởi kiện vụ án hành chính Trên thực

tế, rất nhiều đơn khởi kiện của người dân đã không được thụ lý, giải quyết vì không đủ các điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật Điều này có thể do sự tìm hiểu chưa đầy đủ của người dân nhưng cũng có thể do những quy định của pháp luật còn chưa cụ thể, rõ ràng Vì vậy, nhằm có một cái nhìn đầy đủ, hoàn thiện hơn về các điều kiện khởi kiện vụ án hành chính,

em xin chọn đề tài số 02: “Phân tích điều kiện khởi kiện vụ án hành chính theo quy định

của Luật tố tụng hành chính 2015 Lấy ví dụ về vụ án hành chính cụ thể và phân tích, làm

rõ các điều kiện khởi kiện vụ án hành chính đó” làm đề tài cho bài tiểu luận của mình

B) Nội dung

I) Khái quát chung:

1 Vụ án hành chính

1.1 Khái niệm

Khởi kiện VAHC là vụ án phát sinh khi cá nhân, cơ quan tổ chức khởi kiện yêu cầu Tòa

án xem xét tính hợp pháp của quy định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại và quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước và được tòa án thụ lý giải quyết theo quy định của pháp luật

1.2 Đặc điểm

VAHC có những đặc điểm cơ bản sau: (1) VAHC phát sinh theo yêu cầu khởi kiện VAHC của cá nhân, cơ quan, tổ chức đối tượng quản lí hành chính nhà nước có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm hại bởi QĐHC, HVHC của chủ thể quản lí hành chính; (2) VAHC chỉ phát sinh khi được Tòa án thụ lý, tức là việc Tòa án chấp nhận đơn khởi kiện của cá nhân, cơ quan,

tổ chức; (3) VAHC có thể phát sinh sau khiếu nại hoặc nhận được quyết định giải quyết khiếu

2

nại hành chính mà cá nhân, tổ chức không đồng tình với quyết định giải quyết khiếu nại hoặc khiếu nại không được giải quyết

2 Khởi kiện vụ án hành chính

Khởi kiện VAHC là sự kiện pháp lý, là hành vi tố tụng đầu tiên và thuộc quyền định đoạt của người khởi kiện làm phát sinh quan hệ pháp luật TTHC giữa Tòa án với các thành phần tham gia tố tụng và tiến hành tố tụng khác Không có khởi kiện VAHC thì không thể phát sinh VAHC tại Tòa án Điều 8 Luật Tố tụng hành chính quy định về quyền quyết định và tự định

đoạt của người khởi kiện như sau: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền quyết định việc khởi

kiện VAHC Tòa án chỉ thụ lý giải quyết VAHC khi có đơn khởi kiện của người khởi kiện Trong quá trình giải quyết VAHC, người khởi kiện có quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu khởi

kiện, thực hiện các quyền tố tụng khác của mình theo quy định của Luật này”

3 Điều kiện khởi kiện vụ án hành chính

Điều kiện khởi kiện VAHC có thể hiểu là tổng thể các tiêu chí mà pháp luật yêu cầu đối với một VAHC mà chỉ khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí đó, việc khởi kiện VAHC mới được coi

là đúng quy định và được tòa án thụ lý để giải quyết Cần phải đảm bảo điều kiện về: Đối tượng khởi kiện, chủ thể, phương thức, thủ tục, thời hiệu và nộp đơn khởi kiện đến đúng Tòa

án có thẩm quyền giải quyết

II) Phân tích các quy định về điều kiện khởi kiện vụ án hành chính

1 Điều kiện về đối tượng khởi kiện

Đối tượng khởi kiện trong VAHC là QĐHC mang tính cá biệt do cơ quan hành chính có thẩm quyền ban hành hay là HVHC của công chức nhà nước thực hiện quyền quản lý nhà nước

áp dụng đối với cá nhân, tổ chức và một số đối tượng khác được cho là xâm phạm tới quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức đó Đối tượng khởi kiện được quy định tại Điều 30 Luật TTHC 2015 Bao gồm:

1.1 Quyết định hành chính

3

Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức

được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể1 Trên thực tế, đây là nhóm đối tượng khởi kiện phổ biến nhất trong các vụ khiếu kiện hành chính Tuy nhiên, không phải tất cả các QĐHC đều là đối tượng khởi kiện khi có đơn khởi kiện nộp cho Tòa án Nó chỉ trở thành

đối tượng khởi kiện khi thỏa mãn điều kiện quy định tại Khoản 2 Điều 3 Luật TTHC là “làm

phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan,

tổ chức, cá nhân”

Định nghĩa về QĐHC bị kiện nêu trên đã phản ánh đầy đủ những dấu hiệu của QĐHC để trở thành đối tượng khởi kiện: (1) Chỉ có QĐHC cá biệt được coi là đối tượng khởi kiện trước Tòa án trong TTHC Quyết định cá biệt (quyết định áp dụng pháp luật) đây là loại quyết định chứa các mệnh lệnh pháp luật cụ thể để giải quyết một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một số đối tượng cụ thể Quyết định này trực tiếp tác động đến quyền và lợi ích của những đối tượng khởi kiện (2) Về hình thức, phải được thể hiện bằng văn bản và không loại trừ hình thức văn bản điện tử Đó là những dạng thức tồn tại nội dung quyết định có thể lưu giữ lại làm bằng chứng (3) QĐHC được cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành trong khi giải quyết, xử lý những việc cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính (4) Chủ thể ban hành QĐHC là các cơ quan hành chính nhà nước; cơ quan, tổ chức được giao thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó (5) QĐHC bị khiếu kiện chủ yếu là quyết định đầu (là quyết định được cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước ban hành lần đầu khi xử lý vụ việc cụ thể) Tuy nhiên, cũng có quyết định lần 2 hoặc quyết định giải quyết khiếu nại[6]

1.2 Hành vi hành chính

1

Khoản 1 Điều 3 Luật TTHC 2015

2 Khoản 4 Điều 3 Luật TTHC 2015

3 Giáo trình Luật TTHC, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, 2015

4

Khoản 3 Điều 3 Luật TTHC quy định: “HVHC là hành vi của cơ quan hành chính nhà

nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm

vụ, công vụ theo quy định của pháp luật” Cũng giống như QĐHC bị kiện, HVHC bị kiện khi

hành vi đó “làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức,

cá nhân”2

Lưu ý: Khi xác định đối tượng khởi kiện là QĐHC, HVHC thì cần xem xét có

thuộc trường hợp mà pháp luật quy định không phải là đối tượng khởi kiện tại Tòa án hay không? Bởi không phải tất cả các QĐHC, HVHC đều được khởi kiện mà trừ các quyết định, hành vi quy định tại khoản 1 Điều 30, đó là các quyết định thuộc phạm vi Bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao; trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính, xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng; quyết định mang tính nội bộ Quy định như vậy nhằm bảo vệ bí mật quốc gia, nội bộ cũng như giúp việc tiến hành giải quyết vụ án trở nên nhanh chóng, khách quan hơn

Việc quy định rõ ràng về QĐHC, HVHC bị khởi kiện của Luật TTHC 2015 đã tạo ra cơ

sở pháp lý rõ ràng cho việc khởi kiện và thụ lý đơn khởi kiện, khắc phục bất cập của thực tiễn

do việc đánh giá, nhận diện QĐHC, HVHC thuộc đối tượng khởi kiện còn nhiều cách hiểu và vận dụng khác nhau dẫn đến việc khởi kiện, thụ lý trong nhiều trường hợp không đúng với quy định của pháp luật

1.3 Các đối tượng khởi kiện khác

- Quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức giữ chức vụ từ Tổng Cục trưởng và tương

đương trở xuống: Theo Luật cán bộ, công chức năm 2008 thì khi công chức có hành vi vi phạm

có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, buộc thôi việc Trong các hình thức kỷ luật thì hình thức kỷ luật buộc thôi việc là hình thức kỷ luật cao nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và danh dự của công chức

bị kỷ luật Vì lý do đó nên quyết định này thuộc phạm vi đối tượng khởi kiện VAHC nhằm cung cấp cho công chức bị buộc thôi việc quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình Bên cạnh đó, QĐHC, HVHC mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức cũng bị loại trừ khỏi danh

2 Khoản 4 Điều 3 Luật TTHC 2015

5

mục đối tượng khởi kiện của VAHC trong Luật TTHC 2015 Việc này sẽ tránh làm can thiệp sâu vào hoạt động điều hành, quản lý của cơ quan, tổ chức, làm mất tính ổn định, trật tự trong chỉ đạo, điều hành

- Quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, là một đối tượng

mới của khởi kiện Vụ việc cạnh tranh do Bộ trưởng Bộ công thương quy định, và quyết định này do Chủ tịch Hội đồng cạnh tranh ban hành Cũng cần phân biệt giữa hai loại quyết định đó là: Quyết định xử lý vụ việc hành chính và Quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý

vụ việc cạnh tranh Trong hai loại này thì chỉ có Quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định

xử lý vụ việc cạnh tranh là đối tượng khởi kiện của VAHC Cần chú ý thêm rằng nó chỉ được khởi kiện mà không bị khiếu nại

- Quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước: Đây là một đối

tượng mới được quy định trong Luật TTHC 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2019 Quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán có tính chất đặc biệt hơn so với các QĐHC thông thường Theo đó, quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước bao gồm các quyết định giải quyết khiếu nại về hành vi của Trưởng Đoàn kiểm toán, Tổ trưởng

Tổ kiểm toán, thành viên Đoàn kiểm toán và các quyết định giải quyết khiếu nại về đánh giá, xác nhận, kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước trong báo cáo kiểm toán, thông báo kết quả kiểm toán, thông báo kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà nước Quy định này được ra đời nhằm vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các cơ quan, tổ chức (là đơn vị được kiểm toán hoặc tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động kiểm toán) Cho họ có quyền khởi kiện quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả trong công tác này

- Danh sách cử tri cũng là một đối tượng khởi kiện mới được quy định tại khoản 3 Điều

115 Luật TTHC Danh sách cử tri là danh sách những người đạt độ tuổi nhất định, đủ năng lực hành vi, không bị hạn chế quyền công dân trên một địa bàn, một khu vực bầu cử3 sẽ tham gia

bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, trưng cầu ý dân Nó sẽ trở thành đối tượng khởi kiện của VAHC trong trường hợp sau khi đã khiếu nại người khiếu nại

3

Giáo trình Luật TTHC, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, 2015

6

không đồng ý về kết quả giải quyết khiếu nại hoặc hết thời hạn giải quyết mà khiếu nại không được giải quyết Trong trường hợp này, người đã khiếu nại có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có cơ quan lập danh sách cử tri So với Luật TTHC 2010 thì Luật TTHC năm 2015 đã bỏ cụm từ “bầu cử đại biểu Quốc hội, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân” ở khoản 2 Điều 28 và sửa đổi lại là “Khiếu kiện danh sách cử tri” nhằm mở rộng hơn về đối tượng khởi kiện

Như vậy, có thể thấy Luật TTHC 2015 đã quy định một cách khá cụ thể và chặt chẽ về các đối tượng thuộc thẩm quyền xét xử hành chính của Tòa án nhân dân, làm hoàn thiện hơn pháp luật TTHC Bên cạnh việc kế thừa những quy định của Luật TTHC 2010 thì Luật TTHC

2015 cũng đã bổ sung thêm một số những đối tượng mới, những điểm mới này đã tạo điều kiện cho người dân thực hiện tốt quyền khởi kiện, tạo thuận lợi cho việc xử lý các vụ án, nâng cao hiệu quả trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước Nhưng bên cạnh đó một số quy định của Luật vẫn cần được giải thích, hướng dẫn một cách chi tiết như về khái niệm QĐHC, HVHC hay xác định rõ hơn việc khiếu kiện về “hành vi lập danh sách cử tri” thay vì là “danh sách cử tri” bởi bản chất của việc kiện này là kiện về lập danh sách cử tri (hành vi hành chính)

2 Điều kiện về chủ thể khởi kiện

Khái niệm về chủ thể khởi kiện được quy định tại Khoản 8 Điều 3 Luật TTHC 2015

Theo đó, chủ thể khởi kiện VAHC là “người khởi kiện”, bao gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân

khởi kiện VAHC đối với QĐHC, HVHC, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước, danh sách cử tri Luật TTHC không phân biệt giữa chủ thể có

quyền khởi kiện với chủ thể thực hiện việc khởi kiện VAHC mà chỉ quy định chung: “người

khởi kiện” nên khi xem xét về chủ thể khởi kiện VAHC ta sẽ xem xét đến hai điều kiện:

Thứ nhất, cá nhân, tổ chức có quyền khởi kiện VAHC là những cá nhân, tổ chức có quyền

và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi những đối tượng được quy định tại Điều 115 Luật TTHC 2015

Thứ hai, để quyền khởi kiện VAHC của cá nhân, tổ chức được hiện thực hóa thì quyền

khởi kiện phải được thực hiện bởi những chủ thể có “năng lực TTHC” bao gồm “năng lực pháp

7

luật TTHC” và “năng lực hành vi TTHC” Năng lực pháp luật TTHC là khả năng có các quyền, nghĩa vụ trong TTHC do pháp luật quy định Mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức có năng lực pháp luật TTHC như nhau trong việc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; Năng lực hành vi TTHC là khả năng bằng chính hành vi của mình cá nhân thực hiện quyền và các nghĩa vụ hành chính được pháp luật hành chính thừa nhận.4

Như vậy, việc khởi kiện VAHC chỉ có thể được thực hiện bởi người có quyền khởi kiện VAHC hoặc người đại diện của người có quyền khởi kiện VAHC với điều kiện người đó từ đủ

18 tuổi trở lên và đảm bảo năng lực TTHC Pháp luật cũng quy định cho các cá nhân dưới 18 tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc người

có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi khi tham gia khởi kiện cần có người đại diện khi định đoạt khởi kiện, người đại diện đương nhiên tự tham gia hoặc ủy quyền cho người khác Đồng thời, theo quy định tại Điều 60, người đại diện của người có quyền khởi kiện VAHC bao gồm: người đại diện theo ủy quyền hoặc người đại diện theo pháp luật Người đại diện theo pháp luật của người có quyền khởi kiện VAHC bao gồm: cha mẹ, người đỡ đầu, người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên, người không có năng lực hành vi dân sự, người đứng đầu của người khởi kiện là cơ quan, đơn vị, tổ chức Có thể thấy, Luật TTHC quy định về phạm vi của người khởi kiện là tương đối rộng khi bao gồm cả cơ quan, tổ chức5 và cá nhân

3 Điều kiện về phương thức khởi kiện và thời điểm khởi kiện

Phương thức khởi kiện là việc các chủ thể có thể chọn nhiều cách thức khác nhau để khởi kiện Việc lựa chọn này tùy thuộc vào từng loại đối tượng khởi kiện Theo quy định tại Điều

119 Luật TTHC 2015, người khởi kiện gửi đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo đến

Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án bằng một trong các phương thức sau đây: Nộp trực tiếp

tại Tòa án; Gửi qua dịch vụ bưu chính; Gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án

(nếu có)

Về thời điểm khởi kiện, Luật khiếu nại 2011 hay Luật TTHC 2015 không quy định về vấn

đề phải khiếu nại mới có thể khởi kiện Mà việc khởi kiện có thể thực hiện ngay từ thời điểm tổ

4 Điều 54 Luật TTHC 2015

5

Xem thêm tại Khoản 11 Điều 3 Luật TTHC 2015