Một số phương pháp tạo hứng thú trong việc dạy học môn Giáo dục công dân ở bậc Trung học cơ sở

I. Tên sáng kiến: “MỘT SỐ PHÖÔNG PHAÙP TAÏO HÖÙNG THUÙ TRONG VIEÄC DAÏY HOÏC MOÂN GIÁO DỤC CÔNG DÂN ÔÛ BAÄC TRUNG HỌC CƠ SỞ” . II. Lĩnh vực áp dụng: bộ môn Giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở III. Mô tả bản chất của giải pháp 1. Tình trạng giải pháp đã biết Trước đây, bộ môn Giáo dục công dân không được coi trọng ở trường, người dạy thường trái ban, hoặc giáo viên chủ nhiệm lớp nào thì dạy bộ môn giáo dục công dân lớp đó. Vì vậy, giáo viên dạy bộ môn này chưa có sự đầu tư trong bài dạy. Nội dung bài dạy đơn điệu, sơ sài. Thậm chí giờ dạy chỉ qua loa, chiếu loa, chiếu lệ để giáo viên chủ nhiệm còn giải quyết việc khác của lớp. Hiện nay bộ môn giáo dục công dân đã được chỉ đạo cải tiến về phương pháp dạy học cùng những kì thi giáo viên giỏi qua từng cấp, đặc biệt hàng năm phòng giáo dục có thanh tra bộ môn này. Qua những đợt hội giảng, thi giáo viên giỏi các cấp hay những đợt thanh tra chuyên môn, giáo viên được cọ sát, học hỏi rất nhiều. Song chỉ qua những đợt thi đó thì chưa đủ mà giáo viên còn phải tìm tòi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong giờ học, đồng thời kiêu gợi niềm say mê, háo hức của học sinh với bộ môn giáo dục nhân cách này. Mặc khác không ít phụ huynh và học sinh có một thực trạng đáng buồn là chưa nhận thức hết tầm quan trọng của môn học và cho rằng đây là môn học phụ nên ít quan tâm, ít đầu tư thích đáng cho việc học. Cá biệt, có một số học sinh, tỏ ra thực sự hững hờ, thiếu nghiêm túc đối với môn học này; Bộ môn giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng, bởi vì nó không chỉ cung cấp cho người học những kiến thức về đạo đức và pháp luật mà còn góp phần hoàn thiện nhân cách con người, giúp học sinh biết phân biệt được lẽ phải, trái, biết tôn trọng bản thân và người khác, biết sống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha. Đặt biệt, những kiến thức của môn Giáo dục công dân giúp các em hình thành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời, ý thức tổ chức kỷ luật, có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật; Chính tầm quan trọng của môn học đã ý thức trong tôi cần phải có sự thay đổi phương pháp dạy học để tạo sự hứng thú cho học sinh, và đó cũng là lý do tôi chọn đề tài “Một số phương pháp tạo hứng thú trong việc dạy học môn Giáo dục công dân ở bậc Trung học cơ sở”. 2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến 2.1. Mục đích của giải pháp - Nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng giáo dục môn Giáo dục công dân nói riêng trong nhà trường Trung học cơ sở hiện nay; - Nhằm góp phần thực hiện chủ đề năm học “Nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới phương pháp giảng dạy; - Thông qua đề tài này, với niềm hy vọng tạo hứng thú cho HS trong việc học môn Giáo dục công dân để các em hoàn thiện đạo đức, và nắm vững kiến thức pháp luật.

CỘNG HỊA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MƠ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số (do Thường trực Hội đồng ghi): ……….

I Tên sáng kiến: “MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TẠO HỨNG THÚ TRONG VIỆC DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CƠNG DÂN Ở BẬC TRUNG HỌC CƠ SỞ”

II Lĩnh vực áp dụng: bợ mơn Giáo dục cơng dân ở trường Trung học cơ sở III Mơ tả bản chất của giải pháp

1 Tình trạng giải pháp đã biết

Trước đây, bợ mơn Giáo dục cơng dân khơng được coi trọng ở trường, người dạy thường trái ban, hoặc giáo viên chủ nhiệm lớp nào thì dạy bợ mơn giáo dục cơng dân lớp đĩ Vì vậy, giáo viên dạy bợ mơn này chưa cĩ sự đầu tư trong bài dạy Nợi dung bài dạy đơn điệu, sơ sài Thậm chí giờ dạy chỉ qua loa, chiếu loa, chiếu lệ để giáo viên chủ nhiệm cịn giải quyết việc khác của lớp Hiện nay bợ mơn giáo dục cơng dân đã được chỉ đạo cải tiến về phương pháp dạy học cùng những kì thi giáo viên giỏi qua từng cấp, đặc biệt hàng năm phịng giáo dục cĩ thanh tra bợ mơn này Qua những đợt hợi giảng, thi giáo viên giỏi các cấp hay những đợt thanh tra chuyên mơn, giáo viên được cọ sát, học hỏi rất nhiều Song chỉ qua những đợt thi đĩ thì chưa đủ mà giáo viên cịn phải tìm tịi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy được tính tích cực, chủ đợng của học sinh trong giờ học, đồng thời kiêu gợi niềm say mê, háo hức của học sinh với bợ mơn giáo dục nhân cách này Mặc khác khơng ít phụ huynh và học sinh cĩ mợt thực trạng đáng buồn là chưa nhận thức hết tầm quan trọng của mơn học và cho rằng đây là mơn học phụ nên ít quan tâm, ít đầu tư thích đáng cho việc học Cá biệt, cĩ mợt số học sinh, tỏ ra thực

sự hững hờ, thiếu nghiêm túc đối với mơn học này;

Bộ môn giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng, bởi vì nó không chỉ cung cấp cho người học những kiến thức về đạo đức và pháp luật mà còn góp phần hoàn thiện nhân cách con người, giúp học sinh biết phân biệt được lẽ phải, trái, biết tôn trọng bản thân và người khác, biết sống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha Đặt biệt, những kiến thức của môn Giáo dục công dân giúp các em hình thành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời, ý thức tổ chức kỷ luật, có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật;

Chính tầm quan trọng của môn học đã ý thức trong tôi cần phải có sự thay đổi phương pháp dạy học để tạo sự hứng thú cho học sinh, và đó cũng là lý do tôi chọn

đề tài “Một số phương pháp tạo hứng thú trong việc dạy học môn Giáo dục công dân ở bậc Trung học cơ sở”

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

2.1 Mục đích của giải pháp

- Nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng giáo dục môn Giáo dục công dân nói riêng trong nhà trường Trung học cơ sở hiện nay;

- Nhằm góp phần thực hiện chủ đề năm học “Nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới phương pháp giảng dạy;

- Thông qua đề tài này, với niềm hy vọng tạo hứng thú cho HS trong việc học môn Giáo dục công dân để các em hoàn thiện đạo đức, và nắm vững kiến thức pháp luật

2.2.Điểm mới trong nghiên cứu

Gắn liền với việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia là phong trào xây dựng

“ trường học thân thiện – học sinh tích cực”

* Vài suy nghĩ về vấn đề tạo hứng thú với môn học cho học sinh:

Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học là vấn đề mà bất kì giáo viên nào khi lên lớp cũng đều mong muốn mình có thể làm tốt, song thực tế không phải ai cũng thành công Bằng chứng cho thấy, có những giáo viên khi lên lớp, học sinh rất thích học, nhưng cũng có những giáo viên khi lên lớp học sinh không có hứng thú với giờ học, môn học, gây ra mất trật tự Theo tôi để tạo được hứng thú trong giờ học Giáo dục công dân giáo viên phải nắm vững các bước sau:

2.3 Các biện pháp thực hiện: Đầu tiên tôi sẽ nghiên cứu về nội dung

chương trình mà mình được phân công giảng dạy trong đó bao gồm những bài về đạo đức và pháp luật Từ đó, tùy đặc điểm của từng bài tôi sẽ chọn những phương pháp, những hình ảnh và câu chuyên phù hợp để giảng dạy cho các em

Để tạo sự hứng thú cho tiết học tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

*Phương pháp đưa thực tiển, tư liệu cuộc sống vào bài giảng, làm cho bài giảng phong phú, sinh động, học sinh dễ hiểu và có ấn tượng sâu sắc về bài học

Những tư liệu này phải phong phú, cập nhật những vấn đề mang tính thời sự

mà học sinh quan tâm Muốn vậy, đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên theo dõi những vấn đề của xã hội đặc khi đọc các thông tin trên báo, mạng In ternet, truyền hình giáo viên phải lưu lại những vấn đề có thể phục vụ cho bài giảng

Ví dụ: Giáo dục công dân lớp 9 bài 10 - tiết 14: Lí tưởng sống của thanh niên

(Tiết 2)

Đối với mục Xác định lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay, tôi đưa các tư liệu, hình ảnh trong cuộc sống vào bài giảng Những tư liệu này không chỉ giới học sinh qua tâm mà toàn xã hội đang quan tâm đó là tư liệu về hiến máu nhân đạo, hình ảnh thanh niên tình nguyện tham gia vào rất nhiều hoạt động, chung tay khắc phục lũ lụt …

Những tư liệu này rất đơn giản và đều có trên mạng VD: Đây là thông tin để học sinh tìm hiểu về lí tưởng sống của thanh niên ngày nay:

Từ ngày 10/10/2014 đến 12/10/2015,

điểm hiến máu đặt tại Bến Tre đã có 105

bạn trẻ đăng ký hiến máu, 50 đơn vị

máu được tiếp nhận

Thanh niên tình nguyện vận động các

bạn trẻ hiến máu

Tơi cho các em đọc, quan sát ảnh và sau đĩ nêu câu hỏi: Từ những thơng tin

đĩ, em cĩ suy nghĩ gì về hoạt động của thanh niên hiện nay?

Học sinh dễ dàng thấy được hoạt đợng của thanh niên rất đa dạng, phong phú, thiết thực Thanh niên tham gia vào rất nhiều lĩnh vực của đời sống xã hợi đến những nơi đất nước và nhân dân đang cần;

Từ đĩ cho học sinh thấy được ý nghĩa việc làm của họ đĩ là đem đến cho con người cuợc sống ấm no, gĩp phần thực hiện mục tiêu cơng nghiệp hố hiện đại hố

Sau đĩ giáo viên cho học sinh tự rút ra lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay là gì bằng câu hỏi phụ: "Theo em, thanh niên ngày nay cần phải sống như thế nào?" Khi học sinh trình bày ý kiến của mình, giáo viên viết tĩm tắt ý kiến đĩ lên bảng, sau đĩ gạch chân các từ ngữ quan trọng và cuối cùng chốt lại - đây chính

là lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên này nay

*Sử dụng những hình ảnh trực quan sinh động:

Để cĩ được những hình ảnh thì tơi phải:

-Truy cập mạng Internet;

-Phải sưu tầm hình ảnh trên các trang báo

Và sau đĩ tùy đặc điểm của từng bài mà tơi sẽ minh họa bằng những hình ảnh phù hợp Như bài “giản dị”, tơi đưa cho các em xem những tấm hình về những đứa trẻ ăn xin, đánh giày, bán vé số……từ đĩ tơi giảng cho các em hiểu giản dị là khơng đua địi, se sua, khơng tiêu tiền hoang phí, khi tiêu xài phải nhớ đến những người cĩ hồn cảnh khĩ khăn hơn mình

*Kể những câu chuyện gần gũi trong cuộc sống và lồng vào bài học những đoạn nhạc

-Với những câu chuyện minh họa cho bài giảng thì tơi cũng sưu tầm trên mạng Internet, trên sách báo, những câu chuyện mà tơi chứng kiến trong trường lớp, trong cuợc sống……

-Và những đoạn nhạc sinh đợng thì tơi tải từ mạng Internet để minh họa cho bài giảng

Như bài “biết ơn”, bên cạnh những tấm hình về sự vất vả, tần tảo của cha mẹ,

tơi cịn kể cho các em nghe câu chuyện về hồn cảnh ra đời bài hát “lịng mẹ” của

nhạc sĩ Y Vân, và lồng vào đĩ là đoạn nhạc bài “lịng mẹ” với nhạc nền là tiếng mẹ

ru, tiếng trẻ khĩc

Trong tiết giảng tơi cịn lồng những bài ca dao tục ngữ nĩi về cơng ơn của đấng sinh thành:

Công cha ba năm tình thâm lai láng

Nghĩa mẹ đậm đà chín tháng cưu mang

Bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn

Biết lấy chi đền đáp khó khăn

Hai đứa mình lên non lấy đá xây lăng phụng thờ

Hay

Cơm cha cơm mẹ đã từng

Con đi làm mướn kiếm lưng cơm người

Cơm người khổ lắm mẹ ơi

Chẳng như cơm mẹ con chỉ ngồi xuống ăn

Hoặc bài “yêu thương con người” tôi cho các em nghe đoạn nhạc “quê em

mùa nước lũ” với hình ảnh các em học sinh đang quyên tiền giúp đỡ đồng bào lũ

lụt, từ đó gieo vào lòng các em sự nhân ái, tình yêu thương đồng bào

* Phương pháp xử lý tình huống kết hợp với tiểu phẩm.

Với chủ đề của từng bài học, tôi gợi ý cho các em dựng tiểu phẩm, phần kịch bản các em tự viết sau đó tôi đọc lại chỉnh sửa cho hoàn chỉnh hơn Các em cũng

tự phân vai cho các bạn diễn và sau đó với với tình huống của tiểu phẩm thì các bạn trong lớp cùng nhau giải quyết và sau cùng tôi sẽ nhận xét, chốt lại vấn đề

*Phương pháp tổ chức trò chơi:

Dưạ trên các chương trình game show trên truyền hình, tôi luân phiên đưa vào từng bài học các trò khác nhau: trúc xanh, kim tự tháp, ghép tranh, ghép ca dao -Trò chơi “trúc xanh” trong bài “yêu thương con người”, tôi cho các em xem tấm hình về giàn bầu, giàn bí và các em tìm câu ca dao ứng với hình đó

- Trò chơi “kim tự tháp” trong bài “Tự chăm sóc và rèn luyện thân thể”, tôi

ghi lên những tâm bìa nhỏ về những môn thể thao mà nhiều người yêu thích:bóng

dá, bóng chuyền, bơi lội….sau dó một bạn giải thích, một bạn trả lời

*Phương pháp nêu gương người thật, việc thật.

- Mỗi khái niệm đạo đức, pháp luật mỗi chủ đề cần đưa gương tốt về người thật, việc thật Đồng thời cả gương xấu nếu có để học sinh tránh Những tấm gương nêu ra phải được hiều học sinh biết, đặc biệt là những tấm gương ở địa phương mình Mặc khác với sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, chúng tôi sẽ mời những nhân vật điển hình vượt khó trong học tập, vươn lên trong cuộc sống…

Sẽ giao lưu với các em trong các buổi sinh hoạt đầu tuần, qua đó tính giáo dục sẽ tác động sâu sắc đến các em.yêu thương con người, biết ơn cha mẹ, thầy cô, và sẽ

cố gắng vươn lên trong học tập…

* Phương pháp mời báo cáo ngoại khóa

Ví dụ:

- Mời báo cáo an toàn giao thông

- Báo cáo, tọa đàmvề luật lệ đi đường

- Báo cáo gương tốt trả của rơi cho người bị mất

- Báo cáo về gương dũng cảm cứu người bị nạn

Biện pháp này, học sinh phải được chuẩn bị, giáo viên hướng dẫn học sinh tìm tư liệu, kiểm tra bài báo cáo trước khi học sinh trình bày trước lớp

* Phương pháp tổ chức cho học sinh đi tham quan các chủ đề đạo đức và pháp luật.

Biện pháp này phải được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, giáo viên nên liên hệ địa điểm trước khi tham quan thông báo và được sự nhất trí của phụ huynh học sinh

* Phương pháp viết báo tường, hát các bài có chủ đề về đạo đức-người tốt, việc tốt.

Biện pháp này có thể kết hợp với đoàn đội, giáo viên chủ nhiệm để học sinh được tập duyệt trong giờ sinh hoạt lớp

* Phương pháp đổi mới cách ra đề, kiểm tra đánh giá học sinh

Bên cạnh sự đổi mới về phương pháp, chúng tôi còn đổi mới cách ra đề, kiểm tra đánh giá học sinh Đề kiểm tra không chỉ đơn thuần là những khái niệm, những kiến thức máy móc mà còn có những câu hỏi gợi mở để các em bày tỏ quan điểm

và cảm xúc của mình Ví dụ như bài “bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên” tôi đặt cho các em câu hỏi “Ở địa phương, gia đình, bản thân em đã làm gì để góp phần bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên?” Hay trong những bài kiẻm tra

15 phút tôi thường cho các em viết cảm nghĩ của mình về bài học để từ đó các em

có dịp so sánh và tìm lại cảm xúc của mình, đồng thời tôi cũng sẽ hiểu được các

em nhiều hơn, qua đó sẽ có những bài giảng xác thực với các em hơn”

2.4 Khả năng áp dụng của giải pháp

1/.Phạm vi nghiên cứu

- Bộ môn Giáo dục công dân

2/.Đối tượng nghiên cứu

-Học sinh Trung học cơ sở

2.5 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng các giải pháp

a) Đối với giáo viên

- Bằng việc chuẩn bị tốt cho giờ dạy(đầu tư tìm tư liệu xây dựng giáo án) giúp giáo viên khắc sâu kiến thức cần dạy, mở rộng, liên hệ, tích hợp kiến thức ở các phân môn khác tạo điều kiện để học sinh nhanh chóng tiếp thu và vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống, đẩy mạnh việc rèn luyện tư tư tưởng đạo đức cho học sinh

- Giáo viên đỡ phải vất vả viết bảng chính nhiều như như phương pháp dạy

truyền thống (bảng chính chỉ cần ghi những đề mục lớn và nội dung cơ bản của bài)

- Tiết kiệm được thời gian, công sức và kinh phí trong việc chuẩn bị đồ dùng,

giáo cụ trực quan, bản thân người thực hiện sẽ nhanh chóng nâng cao kỹ năng về CNTT

- Tạo trực quan rất sinh động cho h/s, giáo viên phát huy được vai trò chủ đạo của

mình trong việc hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức và vận dụng kiến thức đó vào thực tế

- Có nhiều điều kiện tạo tình huống có vần đề để kích thích học sinh tư duy,

phát huy tính tích cực, sáng tạo cho học sinh

- Thuận lợi, dễ dàng trong kiểm tra đánh giá khả năng nhận thức của học sinh

dự báo sớm được kết quả học tập để có biện pháp bồi dưỡng uốn nắn kịp thời đối với tất cả các đối tượng học sinh

Chắc chắn rằng không chỉ tôi mà còn nhiều thầy cô môn Giáo dục công dân

và những môn học khác cũng rất tận tâm với nghề, luôn tìm tòi, đổi mới và vận dụng sáng tạo các phương pháp giảng dạy để làm cho việc học tập các bộ môn trở

nên nhẹ nhàng nhưng mang lại hiệu quả cao, góp phần tạo ra sự chuyển biến về chất lượng giáo dục trong nhà trường hiện nay

b) Đối với học sinh:

- Thay cho việc chỉ sử dụng SGK là duy nhất, nay học sinh được sử dụng những

phương tiện có tác dụng tốt trong việc tạo hứng thú học tập cho học sinh: Các em được nhìn - nghe - nói - viết một cách trực quan sinh động, được thảo luận trong nhóm học tập của mình, được đưa ra ý kiến, được rèn luyện các kĩ năng nói và viết của bản thân Điều đó giúp các em phát huy tối đa vai trò chủ động của mình trong giờ học

- Học sinh có nhiều điều kiện làm quen và học tập, ứng dụng CNTT; nhất là với h/s trong nhà trường thuộc địa bàn vùng sâu ít có điều kiện tiếp cận, ứng dụng với máy tính, với khoa học công nghệ

- Với những phương pháp trên, trong năm học vừa qua 100% các em đạt điểm trên trung bình môn Giáo dục công dân, 90% các em đạt điểm khá, giỏi và điều quan trọng là từng bài giảng đã khắc sâu trong tâm trí các em Các em đã khóc trong những bài học cảm động, các em đồng cảm với từng nhân vật trong câu chuyện và điều đó giúp các em tiến bộ hơn trong học tập và đạo đức, các em ngoan hơn, biết lễ phép, biết làm điều tốt tránh điều xấu, biết sửa sai khi phạm lỗi, và trong thực tế có những em lấy cắp đồ bạn đã biết trả lại cho bạn

- Cĩ trn 80% học sinh pht huy tích cực, chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức;

- Đa số các em ham thích tiết học, phát huy tính đoàn kết gây hứng thú trong việc học tập;

- Đặc biệt, một số học sinh cá biệt do phát triển tâm sinh lý lứa tuổi được chuyển biến tích cực;

- Kiểm tra viết đạt điểm tốt khá nhiều;

- Giảm số học sinh không thuộc bài, chép bài đủ (giáo viên kiểm tra);

- Có kỹ năng phân tích, so sánh, nhận xét, đánh giá, …

* Kết quả bộ môn năm họ:

GDCD 7 Tổng số học sinh: 123

- Giỏi: 96  78, 1 % :

- Khá: 2016, 3 %

- TB: 7  5, 6 %

- Yếu: 0

GDCD 9 Tổng số học sinh: 133

Giỏi: 107 80, 5 %

- Khá: 24 18, 1 %

- TB: 2  1, 4 %

- Yếu: 0

*Học sinh giỏi vòng huyện: 1 học sinh

* Học sinh giỏi vòng Tỉnh: 1 học sinh

2.5 Tài liệu kèm theo: không.