Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ 1.1.. Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện
Trang 1TRANG BỊ ĐIỆN VÀ CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU
KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN Ô TÔ
Giảng viên: ThS Vũ Thế Truyền
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GTVT
CƠ SỞ ĐÀO TẠO THÁI NGUYÊN
Trang 2TRANG BỊ ĐIỆN VÀ CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU
KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN Ô TÔ
Chương 1 Khái quát chung về trang bị điện và các thiết
bị điều khiển tự động trên ô tô
Chương 2 Hệ thống cung cấp điện
Chương 6 Hệ thống thông tin, chiếu sáng và tín hiệu
Chương 7 Hệ thống điều hòa không khí và thiết bị tiện nghi trên ô tô
Trang 31.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô 1.2 Mạng điện chung trên ô tô
NỘI DUNG
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
Trang 4Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
1.1.1 Những thành tựu và xu hướng phát triển của trang bị điện ôtô
Thành tựu
Trang bị điện ôtô can thiệp vào gần như tất cả các hệ thống từ hệ thống đơn giản có
từ lâu đời như khởi động, cung cấp điện, đánh lửa đến những hệ thống mới được nghiên cứu ứng dụng như phanh, lái, treo, hệ thống an toàn…
Hướng phát triển
Trang 51.1.2 Đặc điểm, yêu cầu của mạng điện ôtô
1- Nhiệt độ làm việc
Tùy vùng khí hậu: Vùng lạnh, cực lạnh(-400): Nga, Canada…; Ôn đới(200) : Nhật, Mỹ, châu Âu…; Nhiệt đới: Việt Nam, các nc Đông Nam á…; Loại đặc biệt: xe cứu thiên tai,xe quân sự…
Chịu được nhiễu điện từ xủa hệ thống đánh lửa và các nguồn khác
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Chịu rung xóc với tần số: 50-250Hz, lực với gia tốc 150m/s2 Chịu được xung điện áp cao với biên độ lên đến vài trăm voltChịu được độ ẩm cao thường ở các nước nhiệt đới
Trang 61.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
1.1.3.1 Một số khái niệm
a Điện áp
Là hiệu số điện thế giữa hai điểm khác nhau của mạch điện: UAB = VA – VB
UAB: điện áp giữa hai điểm A, B ; VA, VB :điện thế của A và B so với gốc(điểm mát); Đơn vị: Vôn (V)
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 71.1.3.1 Một số khái niệm
d Nguồn điện
Là nơi chứa các dạng năng lượng khác có thể chuyển hóa thành điện năng
Ký hiệu: E; Đơn vị: Vôn (V)
e Định luật Ohm cho một đoạn mạch
I = U/R
f Định luật Ohm cho nhánh có nguồn
U = E – Ri IKhi mạch hở (không tải) I = 0 => U = E ; Khi điện trở
mạch ngoài rất nhỏ so với điện trở trong của nguồn U = 0
gọi nguồn bị ngắn mạch, lúc đó I = E/R
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 8g Xung
Là tín hiệu điện áp hay dòng biến đổi theo thời gian dưới dạng rời rạc (gián đoạn)
Nó thay đổi một cách đột biến có quy luật hoặc không có quy luật
Xung điện có thể là xung một chiều hay xung xoay chiều
1.1.3.1 Một số khái niệm
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 91.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
a Linh kiện thụ động
* Điện trở có trị số cố định
Giá trị điện trở được ghi
trực tiếp trên thân
Giá trị điện trở được sơn
bằng mã màu
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 101.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
a Linh kiện thụ động
* Điện trở có trị số cố định
Giá trị điện trở ghi trực tiếp
trên thân
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 111.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 121.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
a Linh kiện thụ động
* Biến trở
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 131.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
a Linh kiện thụ động
* Điện trở biến thiên
- Điện trở nhiệt tecmixto:
Là linh kiện bán dẫn có trị số điện
trở thay đổi theo t o :
t o càng cao thì điện trở càng giảm
- Quang trở:
Là loại điện trở mà điện trở suất
của nó giảm xuống rất nhanh khi
có ánh sáng chiếu vào và hoạt
động trên hiện tượng quang dẫn
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 141.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
a Linh kiện thụ động
* Tụ điện Là một thiết bị có thể tích trữ các điện tích khi cấp lên nó một điện áp
Tụ hóa: có phân cực nên khi sử dụng phải cắm đúng chân với điện áp cung cấp
Các loại tụ hóa có kí hiệu chân cụ thể bằng các
ký hiệu + hoặc -tương ứng với chân tụ
Tụ hóa
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 151.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 161.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
Điốt thu quang
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 171.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
- Khi chưa cung cấp điện áp ngoài lên các cực của tranzito thì hai tiếp xúc phát TE và góp
TC đều ở trạng thái cân bằng và dòng điện tổng chạy qua các cực của tranzito bằng 0.
Trang 18b Các thiết bị nguồn và giắc
* Cầu chì
Ký hiệu
Cấu tạo
Phân loại
Giá trị dòng cực đại cho phép ghi trên vỏ cầu chì, ví dụ: 10A, 15A, 20A,30A,
Nhận biết khả năng chịu tải (Ampe) bằng màu vỏ: 5 Màu vàng nâu; 7.5 Màu nâu; 10 Màu đỏ; 15 Màu xanh da trời; 20 Màu vàng; 25 Màu trắng; 30 Màu xanh lá
1.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 19* Cầu chì tự nhảy (cầu chì nhiệt; rơle nhiệt-Circuit breaker)
Là một cầu chì với một thanh lưỡng kim thay cho phần nóng chảy
Khi dòng điện chạy qua thanh lưỡng kim đạt tới một giá trị tới hạn, thanh sẽ cong lên và
mở tiếp điểm, ngắt dòng điện
b Các thiết bị nguồn và giắc
1.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 20* Rơle điện từ
Hình thực
b Các thiết bị nguồn và giắc
1.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 21* Rơle điện từ
b Các thiết bị nguồn và giắc
1.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 22c Giắc và các mạch đấu nối
- Nối các linh kiện điện với nguồn hoặc giữa các nguồn
- Có hình dáng khác nhau: hình chữ nhật, vuông, tròn… và có từ 1 đến 21 chân giắc
- Tuỳ theo hình dáng chân giắc mà ta có giắc đực và giắc cái
- Ký hiệu trên sơ đồ mạch: Giắc được ký hiệu bởi “CN” và các thông số đi kèm.
Ví dụ: CN – M29 (X4):
CN - giắc; M29 – Số thứ tự của giắc này trên sơ đồ mạch; X – Kiểu giắc; 4 – Số chân g
1.1.3.2 Linh kiện điện và điện tử cơ bản
1.1.3 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Trang 231.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
Ắc quyĐầu không nốiĐầu nối
Cầu chìCầu chìCầu chìTranzito loại NPN
Tranzito loại PNP
Đèn
Điện trở
Động cơBơm
Còi
1.1.4 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô (FORD, Mỹ)
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
Trang 24Công tắc thường mở
Công tắc thường đóng
Rơle thường mởRơle thường đóngCuộn dây có điện trở không đổi
Điện trở nhiệt
Tụ điệnCuộn dây
Công tắc
ĐiốtĐiốt phát quang
Điốt ổn áp (Điốt zenner)
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
1.1.4 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô (FORD, Mỹ)
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
Trang 25BẢNG MÀU DÂY
(FORD )
1.1 Giới thiệu chung về mạng điện ô tô
1.1.4 Một số khái niệm và ký hiệu trong mạng điện ôtô (FORD, Mỹ)
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
Trang 261.2 Mạng điện chung trên ô tô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
Trang 271.2 Mạng điện chung trên ô tô
Chương 1- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRANG BỊ ĐIỆN VÀ
CÁC THIẾT BỊ ĐIỀU KHIỂN TỰ ĐỘNG TRÊN ÔTÔ
7 Hệ thống phanh điều khiển điện tử
8 Hệ thống lái điện tử
9 Hệ thống mã hóa khóa động cơ và chống trộm
10 Hệ thống điều khiển xe điện
11 Hệ thống điều khiển xe hybrid
nước, khóa cửa, điều khiển từ xa,
6.Hệ thống điều khiển điều hòa
không khí