TRANG PHỤ BÌA TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA KẾ TOÁN LÂM THỊ MỸ YẾN THIẾT LẬP HỆ THỐNG BÁO CÁO VÀ MÔ HÌNH DỰ TOÁN NGÂN SÁCH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP S
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Đề tài nghiên cứu này hướng đến những mục tiêu sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về dự toán ngân sách
- Đánh giá thực trạng về hệ thống báo cáo dự toán và mô hình dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa trong Khu Kinh Tế Dung Quất Quảng Ngãi
- Thiết lập hệ thống báo cáo và mô hình dự toán ngân sách phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ và vừa
- Đề xuất các giải pháp thích hợp giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoàn thiện hệ thống báo cáo dự toán và mô hình dự toán ngân sách.
Câu hỏi nghiên cứu
1 Trong hệ thống các báo cáo dự toán ngân sách, báo cáo dự toán nào thường được các doanh nghiệp sử dụng?
2 Quy trình dự toán ngân sách được các doanh nghiệp xây dựng như thế nào?
3 Trong các mô hình dự toán ngân sách, mô hình nào thường được áp dụng theo từng quy mô doanh nghiệp?
4 Các doanh nghiệp có xây dựng hệ thống định mức chi phí không?
5 Các nhân tố nào tác động đến công tác lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp?
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tiếp cận: Phỏng vấn sơ bộ qua điện thoại hoặc gặp trực tiếp tìm hiểu sơ bộ về các doanh nghiệp trong Khu Kinh tế Dung Quất, làm cơ sở xây dựng thang đo để khảo sát
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
- Phương pháp khảo sát: Khảo sát các doanh nghiệp thông qua bảng câu hỏi, phỏng vấn trực tiếp và phỏng vấn bằng email
- Phương pháp phân tích: Thu thập và phân tích dữ liệu khảo sát
- Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp các dữ liệu phân tích và đề xuất các giải pháp hoàn thiện.
Tổng quan
Sơ lược về các nghiên cứu trước:
1 Tên đề tài: “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2” của tác giả Nguyễn Thúy Hằng năm 2012
Tác giả tiến hành khảo sát các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa thông qua bảng câu hỏi Tác giả tổng hợp số liệu, chạy mô hình và đánh giá thực trạng lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2 trên cơ sở phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách Tác giả kiểm định thang đo và phân tích nhân tố EFA của các biến độc lập và biến phụ thuộc nhằm tập hợp những biến cần thiết cho vấn đề nghiên cứu và được sử dụng để tìm mối quan hệ giữa các biến quan sát với nhau Sau đó, kiểm định các giả thuyết về nguồn nhân lực, chế độ chính sách nhà nước, tổ chức công tác kế toán và quy trình dự toán có ảnh hưởng đáng kể đến báo cáo dự toán của doanh nghiệp hay không? Từ đó, tác giả nêu ra một số mặt tồn tại và hạn chế trong công tác lập dự toán, tìm hiểu nguyên nhân các mặt tồn tại hạn chế này tại các doanh nghiệp và đưa ra các giải pháp, kiến nghị thích hợp để hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu công nghiệp Biên Hòa 2
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
2 Đề tài “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty phân bón miền Nam” của tác giả Nguyễn Ý Nguyên Hân năm 2008
Tác giả nghiên cứu thực trạng công tác dự toán ngân sách tại Công ty Phân bón Miền Nam về mô hình, quy trình và các báo cáo dự toán ngân sách nhằm đánh giá; phân tích các ưu, nhược điểm còn tồn tại trong mô hình, quy trình và các báo cáo dự toán Từ đó, tác giả nêu ra các quan điểm, mục tiêu hoàn thiện công tác lập dự toán và đề xuất các giải pháp giúp cho công tác lập dự toán tại Công ty được tốt hơn
3 Đề tài “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty cổ phần bánh kẹo Phạm
Nguyên” của tác giả Hồ Xuân Hữu năm 2009
Tác giả đi vào phương pháp mô tả lại quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán tại Công ty cổ phần bánh kẹo Phạm Nguyên Từ đó, đánh giá ưu nhược điểm thực trạng công tác lập dự toán còn tồn tại và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình lập dự toán tại Công ty như: cơ cấu tổ chức và quy trình quản lý, loại dự toán va mô hình dự toán, quy trình dự toán, phương pháp sự báo,…
4 Hướng nghiên cứu mới của đề tài “Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất”
- Đề tài nghiên cứu về các mô hình dự toán, quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghệp trong Khu kinh tế Dung Quất
- Tác giả tiến hành khảo sát, dùng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá thực trạng lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất, cụ thể đánh giá về mô hình dự toán, quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán theo từng quy mô doanh nghiệp
- Tác giá nêu ra kết luận về các mô hình dự toán, quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất lớn, các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ trong Khu kinh tế Dung Quất
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
- Tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến những yếu kém còn tồn tại trong công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp
- Từ đó, thiết lập và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm giúp các doanh nghiệp thực hiện việc lập dự toán một cách tốt nhất và đưa ra mô hình tương thích cho loại hình doanh nghiệp.
Kết cấu luận văn
Kết cấu luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về hệ thống báo cáo và mô hình lập dự toán ngân sách trong các doanh nghiệp
Chương 2: Thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
Chương 3: Thiết lập các báo cáo dự toán và mô hình lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG BÁO CÁO VÀ MÔ HÌNH LẬP DỰ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
Khái quát về dự toán ngân sách
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm dự toán ngân sách
Hiện nay, có rất nhiều những khái niệm về dự toán (Budget):
Dự toán ngân sách (Budget) là một kế hoạch cho các hoạt động trong tương lai của doanh nghiệp, thường thể hiện dưới dạng những dữ liệu tài chính Dự toán ngân sách là một bản kế hoạch thể hiện dưới hình thức tiền tệ được chuẩn bị trước cho thời gian sắp tới, thường là một năm (Stephen Brookson [10])
Quá trình hoạch định và kiểm soát bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau: Xác định mục tiêu của doanh nghiệp, nhận diện các chiến lược đánh giá và lựa chọn chiến lược, thực thi chiến lược, quan sát kết quả và điều chỉnh hoạt động hướng về mục tiêu ban đầu Trong quá trình thực thi chiến lược, nhà quản trị phải cụ thể hóa các mục tiêu cho từng giai đoạn cụ thể thành những chỉ tiêu có thể đo lường được Công cụ lượng hóa các mục tiêu quản trị cho từng giai đoạn thực hiện chiến lược được gọi là dự toán ngân sách Theo khái niệm này, dự toán có 3 loại: Dự toán vốn, dự toán linh hoạt và dự toán chủ đạo (TS Trần Đình Phụng [6])
Dự toán là những tính toán, dự kiến, phối hợp một cách chi tiết, tỉ mỉ và toàn diện nguồn lực, cách thức huy động và sử dụng nguồn lực để thực hiện một khối lượng công việc nhất định trong một khoảng thời gian nhất định được biểu hiện bằng một hệ thống các chỉ tiêu về số lượng và giá trị Theo khái niệm này, dự toán bao gồm các thành phần chủ yếu là sự tính toán, dự kiến; sự phối hợp chi tiết và toàn diện, các nguồn lực, thời gian thực hiện; hệ thống các chỉ tiêu về lượng và giá trị (TS Huỳnh Lợi [5])
Như vậy, dự toán ngân sách là một kế hoạch toàn diện và phối hợp của các hoạt động và các nguồn lực của một doanh nghiệp trong tương lai Dự toán cụ thể hóa
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi các mục tiêu mà các tổ chức cần phải đạt được thành những chỉ tiêu có thể đo lường được đồng thời chỉ rõ cách thức huy động và sử dụng các nguồn lực để thực hiện các mục tiêu đó Dự toán được xác định bằng một hệ thống các chỉ tiêu về số lượng và giá trị cho một khoảng thời gian xác định trong tương lai Dự toán là cơ sở, là trung tâm của kế hoạch và dự báo chính là tiền đề cho việc dự toán Đặc điểm của dự toán ngân sách:
- Dự toán ngân sách là một kế hoạch có tính đến sự tác động của các nhân tổ từ bên ngoài (nhân tố khách quan), vượt khỏi phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp (như môi trường kinh doanh; chính sách, chế độ của nhà nước; sự biến động nền kinh tế;…) và bên trong (nhân tố chủ quan) thuộc phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp (như trình độ sử dụng lao động; trình độ sử dụng yếu tố vật chất của quá trình sản xuất; trình độ nhận thức và vận dụng các nhân tố khách quan;…) Dự toán ngân sách không chỉ đề xuất các công việc cần phải thực hiện mà còn chỉ rõ những ảnh hưởng của các nhân tố trên đến việc thực hiện công việc đó
- Toàn diện cho mọi hoạt động của toàn doanh nghiệp: cụ thể dự toán được lập cho từng bộ phận, phòng ban, đơn vị và cho toàn doanh nghiệp Vì vậy, khi lập dự toán ngân sách cần căn cứ vào thực trạng của các bộ phận và phải lập một cách hài hòa tương đối với nhau
- Dự toán cho các hoạt động và chỉ rõ nguồn lực và cách thức huy động nguồn lực nghĩa là phải lập kế hoạch về các nguồn lực, cách thức sử dụng nguồn lực như: nguồn tài nguyên, nguồn vốn, nguồn nhân lực,… Các hoạt động của doanh nghiệp thể hiện qua doanh thu và chi phí nên dự toán phải dịnh lượng được doanh thu và chi phí
- Dự toán ngân sách thường gắn liền với một thời hạn cụ thể trong tương lai
- Hệ thống các chỉ tiêu về số lượng và giá trị cho thấy dự toán ngân sách phải theo một trình tự và đảm bảo tính logic Các hoạt động và giao dịch khác nhau được thể hiện bằng các đơn vị đo lường khác nhau, bên canh sử dụng các chỉ tiêu về số lượng để đo lường các số tương đối cần gộp chúng vào một kế hoạch tổng thể, nên
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi phải sử dụng thước đo tiền tệ làm mẫu chung quy đổi cho các đối tượng Như vậy, dự toán ngân sách sẽ xác định một cách cụ thể các chỉ tiêu về số lượng, giá trị
1.1.2 Mục đích, chức năng, và lợi ích của việc lập dự toán ngân sách
Trong môi trường kinh doanh hiện nay, doanh nghiệp phải đối mặt với những áp lực từ sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, sự toàn cầu hóa, sự đa dạng hóa của môi trường kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội, những điều này làm cho doanh nghiệp gặp nhiều rủi ro hơn trong kinh doanh Do đó, đòi hỏi các nhà quản trị doanh nghiệp phải tìm những giải pháp quản trị để ứng phó tốt hơn với những thay đổi đó, dự toán ngân sách được sử dụng như một công cụ quản lý không thể thiếu của các doanh nghiệp Để thiết lập một dự toán ngân sách, các nhà quản đã phải bỏ ra rất nhiều thời gian và công sức
Dự toán ngân sách có 5 mục đích như sau:
- Lập kế hoạch sản xuất kinh doanh: Dự toán ngân sách cung cấp cho doanh nghiệp toàn bộ thông tin về kế hoạch hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định và yêu cầu các hoạt động cần diễn ra đúng kế hoạch, đem lại kết quả kinh doanh tốt nhất
- Phối hợp các hoạt động chức năng trong doanh nghiệp và thuận tiện hóa quá trình truyền đạt: Để đạt được mục tiêu chung của doanh nghiệp, tất cả các bộ phận trong doanh nghiệp phải có sự phối hợp nhịp nhàng với nhau, mỗi bộ phận, cá nhân phải hiểu rõ được nhiệm vụ cụ thể của mình Dự toán là công cụ mà các nhà quản trị dùng để quán triệt kế hoạch kinh doanh cho cấp dưới Dự toán ngân sách là công cụ lượng hóa các mục tiêu ở tất cả các cấp trong doanh nghiệp, đặt ra mục tiêu cụ thể cho từng bộ phận giúp cho quá trinh truyền đạt thông tin giữa các cấp thuận tiện hơn
- Khai thác các nguồn lực: Dự toán ngân sách là căn cứ để khai thác, vận dụng các khả năng tiềm tàng về nguồn lực nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
Ý nghĩa của dự toán ngân sách
Dự toán có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong quản trị doanh nghiệp Điều này được thể hiện qua những vấn đề cơ bản sau:
- Dự toán là cơ sở để triển khai hoạt động động, giám sát hoạt động và đánh giá chất lượng quản lý tại doanh nghiệp trong từng thời kỳ nhất định;
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
- Dự toán giúp doanh nghiệp phối hợp sử dụng, khai thác tốt hơn các nguồn lực, các hoạt động, các bộ phận để đảm bảo hơn cho mục tiêu của doanh nghiệp;
- Dự toán còn là cơ sở giúp doanh nghiệp phát hiện, ngăn ngừa, hạn chế những rủi ro trong hoạt động;
- Ngoài ra dự toán còn là cơ sở để xây dựng và đánh giá trách nhiệm quản lý của các nhà quản trị.
Hệ thống báo cáo dự toán ngân sách
1.3.1 Khái quát về hệ thống dự toán ngân sách
Hệ thống dự toán ngân sách hoạt động hàng năm của doanh nghiệp bao gồm các bộ phận dự toán sau:
- Dự toán thiêu thụ sản phẩm
- Dự toán nguyên liệu vật trực tiếp
- Dự toán chi phí nhân công trực tiếp
- Dự toán chi phí bán hàng
- Dự toán chi phí quản lý doanh nghiệp
- Dự toán kết quả kinh doanh
- Dự toán thu, chi tiền mặt
- Dự toán bảng cân đối kế toán
Mối quan hệ giữa các báo cáo dự toán bộ phận trong hệ thống dự toán ngân sách của doanh nghiệp được khái quát qua sơ đồ sau:
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa các báo cáo dự toán
Nguồn: Tr.145, Kế toán quản trị (2012), Số 5, Nhà xuất bản Phương Đông
Trong hệ thống các báo cáo dự toán, dự toán về tiêu thụ sản phẩm là quan trọng nhất, nó chi phối toàn bộ các dự toán khác
Sau khi dự toán về tiêu thụ sản phẩm được lập, nó quyết định khối lượng sản phẩm cần thiết sản xuất để phục vụ cho quá trình tiêu thụ Sau đó, dự toán sản xuất lại quyết định dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp
Dự toán thu chi tiền mặt
Dự toán kết quả kinh doanh
Dự toán bảng cân đối kế toán
Dự toán chi phí nhân công trực tiếp
Dự toán chi phí sản xuất chung
Dự toán nguyên vật liệu trực tiếp
Dự toán tiêu thụ sản phẩm
Dự toán chi phí quản lý
Dự toán chi phí bán hàng
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi và chi phí sản xuất chung Các dự toán về chi phí sản xuất này lại tác động đến dự toán tiền
Dự toán tiêu thụ sản phẩm còn chi phối dự toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý, dự toán thu nhập và các dự toán này cũng tác động đến dự toán tiền
Dự toán tiền bị chi phối bởi dự toán tiêu thụ sản phẩm vì việc tiêu thụ tạo ra nguồn tiền để đáp ứng cho việc chi tiêu Các dự toán chi phí đặt ra nhu cầu về nguồn tiền trong kỳ, do vậy chúng tác động đến dự toán tiền Ngược lại, các dự toán chi phí cũng chịu ảnh hưởng bởi dự toán tiền, bởi khả năng về lượng tiền hiện có sẽ ảnh hưởng đến việc thỏa mãn các nhu cầu chi phí đó
Dự toán về vốn cũng nằm trong dự toán ngân sách, nó dự tính chi tiêu để xây dựng nhà xưởng và mua sắm các loại tài sản, trang thiết bị…
Kết quả cuối cùng sau một kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh là tình hình lợi tức, tình hình tài sản – những nội dung này sẽ được phản ánh trên dự toán kết quả hoạt động kinh doanh và Bảng cân đối kế toán
1.3.2 Nội dung, quy trình, phương pháp kỹ thuật và cơ sở lập dự toán ngân sách
1.3.2.1 Nội dung của hệ thống báo cáo dự toán ngân sách a Dự toán tiêu thụ sản phẩm
Dự toán tiêu thụ sản phẩm là dự toán được lập đầu tiên và là căn cứ để xây dựng các dự toán còn lại trong dự toán tổng thể
Dự toán tiêu thụ sản phẩm được xây dựng căn cứ trên chỉ tiêu lượng tiêu thụ với giá bán kỳ vọng Khi lập dự toán tiêu thụ, doanh nghiệp cũng dự kiến dòng tiền thu từ hoạt động bán hàng thu tiền ngay và bán hàng trả chậm bảng dự kiến dòng tiền thu này sẽ là cơ sở để xây dựng dự toán tiền mặt
Công thức xác định dự toán tiêu thụ sản phẩm:
Dự toán doanh thu bán hàng = Số lượng dự kiến tiêu thụ x Đơn giá bán kỳ vọng
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi b Dự toán sản xuất
Dự toán sản xuất được lập trên cơ sở số lượng tiêu thụ, số lượng dự trữ cho kỳ kế tiếp và tồn kho thành phẩm đầu kỳ Mục đích của dự toán này là phải tính được số lượng sản phẩm cần sản xuất trong kỳ nhằm đảm bảo kế hoạch bán ra của kỳ dự toán và tuân thủ chính sách tồn kho sản phẩm của doanh nghiệp
Công thức xác định lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ: c Dự toán nguyên vật liệu trực tiếp
Mục đích lập dự toán nguyên vật liệu trực tiếp là xác định được từng loại nguyên vật liệu trực tiếp cần mua vào trong kỳ nhằm đảm bảo kế hoạch sản xuất diễn ra liên tục theo tiến độ đã định Để lập dự toán này, căn cứ vào số sản phẩm từng loại sản xuất trong kỳ; định mức lượng tiêu hao từng loại nguyên vật liệu để sản xuất từng loại sản phẩm cụ thể; định mức tồn kho nguyên vật liệu trực tiếp cuối kỳ; số lượng nguyên vật liệu trực tiếp hiện có đầu kỳ; và định mức giá từng loại nguyên vật liệu trực tiếp
Công thức xác định một số các chỉ tiêu dự toán như sau:
- Tổng mức tiêu hao lượng nguyên vật liệu trực tiếp để sản xuất từng loại sản phẩm:
Tổng mức tiêu hao lượng NVL = Số lượng SX x Định mức tiêu hao lượng NVL
- Lượng nguyên vật liệu trực tiếp từng loại mua vào trong kỳ:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp để sản xuất một loại sản phẩm nào đó được sác định theo công thức:
CP NVL trực tiếp SX SPA = Qa x ΣM i x Gnl i
Số sản phẩm sản xuất trong kỳ
Số sản phẩm bán ra trong kỳ
Số sản phẩm dự trữ cuối kỳ
Số sản phẩm tồn kho đầu kỳ
Lượng NVL trực tiếp mua vào
Tổng mức tiêu hao lượng NVL
Lượng NVL dự trữ cuối kỳ
Lượng NVL tồn kho đầu kỳ
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
Trong đó, Qa: Số lượng sản phẩm A cần sản xuất trong kỳ
Mi: Định mức lượng NVL trực tiếp loại i Gnli: Định mức giá NVL trực tiếp loại i d Dự toán chi phí nhân công trực tiếp
Dự toán nhân công trực tiếp căn cứ vào số lượng sản phẩm, dịch vụ sản xuất trong kỳ, định mức thời gian (giờ) để sản xuất một đơn vị sản phẩm hoặc thực hiện một dịch vụ và định mức giá nhân công Các chỉ tiêu được tính như sau:
- Tổng giờ công để sản xuất sản phẩm A:
Tổng giờ công sản xuất SPA = Q a x H a
Trong đó, Qa là số lượng sản phẩm A sản xuất trong kỳ; Ha là định mức thời gian sản xuất một đơn vị SPA
- Tổng giờ công sản xuất ở một đơn vị:
Tổng giờ công sản xuất đơn vị =Σ Q i x H i
Trong đó, Qi là số lượng sản phẩm i cần sản xuất; Hi là định mức thời gian sản xuất một đơn vị sản phẩm i
- Chi phí nhân công trực tiếp của từng loại sản phẩm cũng như toàn bộ sản phẩm sản xuất trong kỳ tính theo công thức:
Chi phí nhân công trực tiếp =Σ Q i x H i x Gnc
Trong đó, Gnc là định mức giá nhân công bình quân 1 giờ làm việc của nhân công trực tiếp e Dự toán chi phí sản xuất chung
Dự toán chi phí sản xuất chung được lập dựa vào số lượng sản phẩm sản xuất hoặc thực hiện dịch vụ; định mức biến phí sản xuất chung; định mức định phí sản xuất chung Cụ thể là số lượng sản xuất, định mức giờ công của nhân công trực tiếp và đơn giá phân bổ biến phí, định phí sản xuất chung Dự toán chi phí sản xuất sản xuất chung bao gồm dự toán biến phí sản xuất chung và dự toán định phí sản xuất chung
Các mô hình dự toán ngân sách
1.4.1 Mô hình thông tin một xuống
Sơ đồ 1.3: Mô hình thông tin một xuống
Nguồn: Tr.136, Kế toán quản trị (2012), Số 5, Nhà xuất bản Phương Đông
Theo mô hình này, các chỉ tiêu dự toán được định ra từ ban quản lý cấp cao nhất của doanh nghiệp và truyền đạt cho các cấp quản lý trung gian, sau khi quản lý cấp trung gian xem xét sẽ chuyển xuống cho quản lý cấp cơ sở thực hiện
Với mô hình này, các doanh nghiệp tập trung hóa được việc quản lý của cấp cao, thông tin chuyển xuống nhanh và không bị nhiễu thông tin Tuy nhiên, lập dự toán theo mô hình này mang nặng tính áp đặt từ quản lý cấp cao xuống nên rất dễ tạo ra sự gây ra sự bất bình của các bộ phận riêng lẻ trong doanh nghiệp Đôi khi dự toán do nhà quản lý cấp cao tự ấn định sẽ quá cao hoặc quá thấp so với mức độ hoạt động và năng lực thực tế của bộ phận, điều này không khuyến khích sự cộng tác chung sức và tăng năng suất của các bộ phận trong tổ chức Tâm lý của nhiều người thì họ thích làm những gì mà mình hoạch định hơn là những gì áp đặt từ bên ngoài vì thế dự toán ngân sách khó có thể thành công
Khi lập dự toán ngân sách theo mô hình này đòi hỏi nhà quản lý cấp cao phải có tầm nhìn tổng quát, toàn diện về mọi mặt của doanh nghiệp và nhà quản lý cấp
QUẢN LÝ CẤP TRUNG GIAN
QUẢN LÝ CẤP CƠ SỞ
QUẢN LÝ CẤP CƠ SỞ
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi cao phải nắm vững chặt chẽ chi tiết hoạt động của từng bộ phận trong doanh nghiệp cả về mặt định tính và định lượng, điều này chỉ phù hợp với doanh nghiệp có qui mô nhỏ, có ít sự phân cấp về quản lý hoặc được sử dụng trong những trường hợp hoặc tình thế đặc biệt mà buộc doanh nghiệp phải tuân theo sự chỉ đạo của quản lý cấp cao hơn
1.4.2 Mô hình thông tin hai xuống, một lên
Sơ đồ 1.4: Mô hình thông tin hai xuống, một lên
Nguồn: Tr.137, Kế toán quản trị (2012), Số 5, Nhà xuất bản Phương Đông
Theo mô hình này, việc lập dự toán theo trình tự như sau:
- Các chỉ tiêu dự toán được ước tính từ ban quản lý cấp cao nhất của doanh nghiệp, mang tính chất dự thảo, được phân bổ xuống đơn vị cấp trung gian Trên cơ sở đó, cấp trung gian phân bổ cho các đơn vị cấp cơ sở
- Các bộ phận quản lý cấp cơ sở căn cứ vào các chỉ tiêu dự thảo, căn cứ vào khả năng, điều kiện của mình để xác định các chỉ tiêu dự toán có thể thực hiện được và bảo vệ trước bộ phận quản lý cấp cao hơn (bộ phận quản lý cấp trung gian)
QUẢN LÝ CẤP TRUNG GIAN
CẤP CƠ SỞ QUẢN LÝ
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
- Bộ phận quản lý cấp trung gian trên cơ sở tổng hợp các chỉ tiêu dự toán từ các bộ phận cấp cơ sở, kết hợp với một tầm nhìn tổng quát và toàn diện hơn về hoạt động của các bộ phận cấp cơ sở, để xác định các chỉ tiêu dự toán có thể thực hiện được ở bộ phận mình và bảo vệ trước bộ phận quản lý cấp cao hơn (Bộ phận quản lý cấp cao)
- Bộ phận quản lý cấp cao, trên cơ sở tổng hợp các chỉ tiêu dự toán từ các bộ phận cấp trung gian kết hợp với tầm nhìn tổng quát và toàn diện hơn về toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp, hướng các bộ phận khác nhau đến việc thực hiện các mục tiêu chung Bộ phận quản lý cấp cao sẽ xét duyệt thông qua các chỉ tiêu dự toán cho các bộ phận quản lý trung gian, trên cơ sở đó bộ phận trung gian xét duyệt thông qua các chỉ tiêu cho các bộ phận cấp cơ sở
Với mô hình dự toán này, các doanh nghiệp đã kết hợp tầm nhìn tổng quát và toàn diện của quản lý cấp cao với khả năng cụ thể của cấp quản lý cấp trung gian và cấp cơ sở Lập dự toán theo mô hình này sẽ thu hút được trí tuệ và kinh nghiệm của các cấp quản lý khác nhau vào quá trình lập dự toán Mô hình này thể hiện được sự chung sức trong việc xây dựng dự toán ngân sách trong doanh nghiệp từ quản lý cấp cơ sở đến nhà quản lý cấp cao, vì vậy dự toán sẽ có tính chính xác và độ tin cậy cao
Dự toán được lập trên sự tổng hợp về khả năng và điều kiện cụ thể của các cấp quản lý nên chắc chắn tính khả thi sẽ cao Tuy nhiên nếu lập dự toán theo mô hình này sẽ phải tốn nhiều thời gian và chi phí cho việc thông tin dự thảo, phản hồi, xét duyệt và chấp thuận Hơn nữa, việc lập dự toán theo mô hình này đòi hỏi có sự liên kết chặt chẽ giữa các bộ phận và sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên trong mỗi bộ phận để có thể đưa ra những số liệu dự toán phù hợp với bộ phận của mình, vì vậy nhân tố con người đóng vai trò quan trọng, các thành viên và các bộ phận trong doanh nghiệp phải đoàn kết và đồng lòng thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp Nếu quá trình dự toán thực hiện không được tốt, sẽ không cung cấp thông tin kịp thời cho kỳ kế toán
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
1.4.3 Mô hình thông tin một lên, một xuống
Sơ đồ 1.5: Mô hình thông tin một lên, một xuống
Nguồn: Tr.138, Kế toán quản trị (2012), Số 5, Nhà xuất bản Phương Đông
Theo mô hình này, dự toán được lập từ cấp quản lý thấp đến cấp quản lý cao nhât Các bộ phận quản lý cấp cơ sở căn cứ vào các khả năng, điều kiện của mình để lập các chỉ tiêu dự toán và được trình lên cấp quản lý cao hơn (bộ phận cấp trung gian) Trên cơ sở tổng hợp các chỉ tiêu dự toán ở các cấp cơ sở, cấp trung gian tổng hợp các chỉ tiêu dự toán ở bộ phận mình để trình lên bộ phận quản lý cấp cao Bộ phận quản lý cấp cao tổng hợp các chỉ tiêu dự toán các cấp trung gian kết hợp với tầm nhìn tổng quát toàn diện về toàn bộ hoạt động của tổ chức và hướng các bộ phận đến việc thực hiện các mục tiêu chung, sẽ xét duyệt thông qua dự toán cho các cấp trung gian Trên cơ sở đó, cấp trung gian xét duyệt thông qua các cấp cơ sở
Với mô hình này, các doanh nghiệp khai thác tối đa tính sáng tạo của các cấp cơ sở bởi vì lập dự toán ngân sách theo mô hình này rất thoáng, hầu như mọi việc đều để cho các bộ phận tự quyết định Người trực tiếp tham gia trong các hoạt động
QUẢN LÝ CẤP TRUNG GIAN
CẤP CƠ SỞ QUẢN LÝ
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi hàng ngày của doanh nghiệp lập dự toán thì số liệu sẽ chính xác hơn và thực tế hơn Tâm lý chung thì mọi người sẽ thích làm những gì do mình đặt ra, vì vậy dự toán mang tính khả thi cao và kéo mọi người trong tổ chức cùng hướng đến mục tiêu chung của tổ chức
Mối quan hệ giữa hệ thống báo cáo với mô hình lập dự toán
Hệ thống các báo cáo là kết quả của dự toán, tùy theo nhu cầu thông tin của từng doanh nghiệp, hệ thống báo cáo sẽ bao gồm các bảng có nội dung kinh tế và kết cấu, chỉ tiêu khác nhau Hệ thống báo cáo dự toán ngân sách là mục tiêu của dự toán hướng đến đảm bảo Ngược lại, mô hình lập dự toán là cách thức tổ chức vận hành để đảm bảo có được kết quả tốt nhất cho những báo cáo dự toán ngân sách, từ đó hệ thống báo cáo dự toán là nền quyết định lựa chọn mô hình dự toán phù hợp.
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi
Dự toán ngân sách đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chức năng hoạch định, kiểm soát, đo lường, đánh giá tình hình hoạt động của doanh nghiệp và nó giữ vai trò quan trong trong công tác kế toán quản trị của doanh nghiệp
Trong Chương này, tác giả trình bày nội dung khái quát về dự toán và dự toán ngân sách, ý nghĩa của việc lập dự toán
Dự toán ngân sách ngắn hạn trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh bao gồm các báo cáo dự toán như: dự toán tiêu thụ, dự toán sản xuất, dự toán chi phí nguyện vật liệu, dự toán chi phái sản xuất chung,…Dự toán phải được lập theo quy trình rõ ràng, nhất quán bắt đầu từ dự toán tiêu thụ đến dự toán báo cáo tài chính
Dự toán ngân sách thường được lập theo ba giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn soạn thảo và giai đoạn kiểm soát Và tùy theo từng đặc điểm, quy mô của doanh nghiệp và đặc điểm của các nhà quản lý sẽ tương ứng với ba mô hình thông tin: một xuống, hai xuống một lên hay một lên một xuồng
Có ba loại mô hình dự toán mà các doanh nghiệp thường áp dụng đó là: mô hình thông tin một xuống, mô hình thông tin hai xuống một lên và mô hình thông tin một lên một xuống
Nhìn chung, nội dung Chương 1 giới thiệu tổng quan về lý luận dự toán ngân sách là cơ sở lý luận nghiên cứu ở các chương sau Từ những lợi ích mà công tác lập dự toán mang lại cho thấy các doanh nghiệp càng nghiên cứu ứng dụng và ngày càng hoàn thiện hơn công tác dự toán tại doanh nghiệp mình Và nội dung chương này cũng chính là cơ sở lý thuyết để tác giả đi vào nghiên cứu thực trạng về công tác lập dự toán của các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Dung Quất ở Chương 2 và thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Dung Quất được trình bày ở Chương 3
Tên đề tài LVThS: Thiết lập mô hình dự toán ngân sách và các báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp sản xuất trong Khu kinh tế Dung Quất Quảng Ngãi.