TÁC ĐỘNG của QUY LUẬT GIÁ TRỊ TRONG và hậu COVID 19

Tiểu luận Kinh tế chính trị 2021. tác động của quy luật giá trị trong và hậu covid 19, tiểu luận kinh tế chính trị trường đại học ngoại thương. tiểu luận kinh tế chính trị mới nhất liên quan đến covid

1

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

I LÝ LUẬN VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ 4

1 Các quan điểm khác C.Mác về quy luật giá trị 4

2 Quan điểm của Mác về giá trị 6

3 Yêu cầu của quy luật giá trị 7

4 Cơ chế tác động của quy luật giá trị 7

5 Tác động cơ bản của quy luật giá trị trong nền kinh tế hàng hóa 7 II ÁP DỤNG QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀO NỀN KINH TẾ NƯỚC TA TRONG VÀ HẬU ĐẠI DỊCH COVID-19 9

1 Thực tiễn tình hình nước ta hiện nay với đại dịch Covid 19 9

2 Tác động của quy luật giá trị trong và hậu thời kỳ Covid 19 9

2.1 Tác động thứ nhất về điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa 9

2.2 Tác động tự phát thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển 13

2.3 Tác động thực hiện sự bình tuyển tự nhiên và phân hoá người sản xuất 15

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT 18

1 Sản xuất và lưu thông hàng hóa trong và hậu đại dịch 18

2 Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng khoa học công nghệ 19

3 Giảm khoảng cách phân hóa giàu nghèo 20

IV KẾT LUẬN 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

2

LỜI MỞ ĐẦU

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng khẳng định: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đó là nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế, vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước” Như vậy, đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, một mặt vận hành đầy đủ đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường (quy luật giá trị, quy luật lưu thông tiền tệ, quan hệ cạnh tranh, quan hệ cung cầu…), một mặt đảm bảo sự quản lý toàn diện, hiệu quả của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhằm đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước Cho dù trong điều kiện hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường hay trong những tình huống bất lợi như thiên tai, dịch bệnh, nhất là trong giai đoạn cả nước chung sức, đồng lòng chống lại đại dịch Covid-19 thì mục tiêu vì lợi ích của Nhân dân phải được đặt lên trên hết, trước hết, quan trọng nhất Trong đó, đảm bảo lưu thực hiện công tác phòng chống dịch vừa tuân thủ các quy luật kinh tế trong nền kinh tế thị trường nhằm thực hiện mục tiêu kép vừa chống dịch vừa ổn định đời sống Nhân dân, phục hồi phát triển kinh tế - xã hội là vấn đề cấp bách của đất nước

Hiểu rõ các quy luật của nền kinh tế thị trường sẽ là “bước đệm” để ta có được những giải pháp hiệu quả và tối ưu nhất cho đất nước Cũng chính

vì như vậy, em quyết định chọn đề tài “Tác động của quy luật giá trị trong

và hậu thời kỳ Covid-19” Em mong muốn có thể tìm hiểu một cách sâu hơn,

cũng như đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào công cuộc phát

Kết cấu bài tiểu luận gồm:

I Lý luận về quy luật giá trị

II Áp dụng quy luật giá trị vào nền kinh tế nước ta trong và hậu đại dịch Covid-19

III Một số giải pháp đề xuất

IV Kết luận

4

I LÝ LUẬN VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ

1 Các quan điểm khác C.Mác về quy luật giá trị

Ngoài C.Mác, khoa học kinh tế chứng trị cũng đã chứng kiến rất nhiều những quan điểm khác xoay quanh quy luật giá trị

W.Petty

Đối với W.Petty, việc phân biệt giá cả tự nhiên - hao phí lao động trong điều kiện bình thường với giá cả chính trị – lao động chi phí trong điều kiện chính trị không thuận lợi có ý nghĩa to lớn Ông là người đầu tiên trong lịch sử đặt nền móng cho lý thuyết giá trị lao động

A.Đam.Simith

Ông chỉ ra rằng tất cả các loại lao động sản xuất đều tạo ra giá trị, lao động là thước đo cuối cùng của giá trị Ông phân biệt sự khác nhau giữa giá trị sử dụng và giá trị trao đổi và khẳng định giá trị sử dụng quyết định giá trị trao đổi Ông chỉ ra lượng giá trị hàng hoá là do hao phí lao động trung bình cần thiết quyết định và đưa ra 2 định nghĩa về giá cả là giá cả tự nhiên

và giá cả thị trường Về bản chất, giá cả thị trường là biểu hiện tiền tệ của giá trị

Lý thuyết giá trị – lao động của A.Smith còn có hạn chế Ông nêu lên

2 định nghĩa: Thứ nhất, giá trị do lao động hao phí để sản xuất hàng hoá quyết định Lao động là thước đo thực tế của mọi giá trị Với định nghĩa này, ông là người đứng vững trên cơ sở lý thuyết giá trị–lao động Thứ hai, ông cho rằng, giá trị là do lao động mà người ta có thể mua được bằng hàng hoá này quyết định Từ định nghĩa này, ông suy ra giá trị do lao động tạo ra chỉ đúng trong nền kinh tế hàng hoá giản đơn Còn trong nền kinh tế

TBCN, giá trị do các nguồn thu nhập tạo thành, nó bằng tiền lương cộng với lợi nhuận và địa tô Tư tưởng này xa rời lý thuyết giá trị – lao động

“Giá trị là do lao động hao phí để sản xuất hàng hoá quyết định, lao động là thước đo thực tế của mọi giá trị”

5

David Ricardo

Ông phân biệt rõ 2 thuộc tính của hàng hoá là giá trị sử dụng và giá trị trao đổi và chỉ rõ giá trị sử dụng là điều kiện cần thiết cho giá trị trao đổi, nhưng không phải là thước đo của nó Ricardo đặt vấn đề là bên cạnh giá trị tương đối, còn tồn tại giá trị tuyệt đối Giá trị trao đổi là hình thức cần thiết

và có khả năng duy nhất để biểu hiện giá trị tuyệt đối .Ricardo chỉ ra là định nghĩa “Giá trị lao động hao phí quyết định” là đúng, còn định nghĩa

“Giá trị lao động mà người ta có thể mua được bằng hàng hoá này quyết định” là không đúng Theo ông, không phải chỉ trong nền sản xuất hàng hoá giản đơn mà ngay cả trong nền sản xuất lớn TBCN, giá trị vẫn do lao động quyết định Phương pháp nghiên cứu của ông còn có tính siêu hình Ông coi giá trị là phạm trù vĩnh viễn Ông chưa phân biệt được giá trị hàng hoá và giá cả sản xuất, chưa thấy được mâu thuẩn giữa giá trị và giá trị sử dụng vì chưa có được lý thuyết tính hai mặt của lao động

J.Batis.SAY

J.B.Say đã đồng nhất giá trị với giá trị sử dụng và phủ nhận vai trò duy nhất của lao động trong việc tạo ra giá trị của hàng hoá Ông còn cho rằng, giá trị chỉ được xác định trên thị trường – tức là chỉ được xác định trong trao đổi Thước đo giá trị của một vật phẩm chính là số lượng vật phẩm khác mà người khác đưa lại để đổi lấy vật phẩm đó Nói khác đi theo ông, giá trị được quyết định với quan hệ cung – cầu Rõ ràng ở đây, Say đã đồng nhất giá trị với giá cả thị trường

Sismondi

Ông thấy được mâu thuẫn giữa giá trị sử dụng và giá trị của hàng hoá Ông đã tiến thêm 1 bước so với D.Ricardo là đưa ra thước đo giá trị hàng hoá: “thời gian lao động xã hội cần thiết” Do đó, ông đã quy lao động thành mối liên hệ giữa nhu cầu xã hội và thời gian lao động xã hội cần thiết để thoả mãn nhu cầu Tuy nhiên, khi mà D.Ricardo coi giá trị tương đối của

6

hàng hoá được đo bằng lượng lao động chi phí để sản xuất ra hàng hoá, thì Sismondi, giá trị tương đối của hàng hoá được quy định bởi cạnh tranh, bởi lượng cầu về hàng hoá

Pi-e Giô-Dép PruĐông

Giá trị bao gồm 2 mặt mâu thẫn với nhau: Giá trị sử dụng và giá trị trao đổi, chúng phản ánh hai mặt khuynh hướng mâu thuẫn: dồi dào và khan hiếm Theo ông, giá trị sử dụng là hiện thân của sự dồi dào, còn giá trị trao đổi là hiện thân của sư khan hiếm Mâu thuẫn tưởng tượng này chỉ có thể xoá đi bằng việc thiết lập sự trao đổi ngang giá, tức là “giá trị xác lập”

Do đó, ông đề nghị không chỉ sản xuất những hàng hoá, mà còn đòi hỏi tạo

ra sự trao đổi ngang giá để tất cả các hàng hoá được thực hiện, tức là biến thành “giá trị xác lập” Tức là, giá trị mà nó xuất hiện trong trao đổi và thị trường chấp nhận, ông cho rằng trao đổi và lao động là nguồn gốc giá trị C.Mác đã nhận xét “Lý luận giá trị của Prudong” là sự giải thích một cách không tưởng lý luận của Ricardo Và bằng chính cách đó đã bóp méo, tầm thường hoá cả những phạm trù giá trị khác

2 Quan điểm của Mác về giá trị

Theo C.Mác sản xuất hàng hóa chịu sự tác động của nhiều quy luật kinh tế như : quy luật giá trị, quy luật cung-cầu, quy luật lưu thông tiền tệ,… Nhưng vai trò cơ sở cho sự chi phối nền sản xuất hàng hóa thuộc về quy luật giá trị

Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và trao đổi hàng hóa, ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì ở đó có sự tồn tại và phát huy tác dụng của quy luật giá trị

7

3 Yêu cầu của quy luật giá trị

Yêu cầu chung của quy luật giá trị là việc sản xuất và trao đổi hàng hóa dựa trên cơ sở giá trị của nó, tức là dựa trên hao phí lao động xã hội cần thiết Cụ thể:

Thứ nhất, trong kinh tế hàng hóa, mỗi người sản xuất tự quyết định

hao phí lao động cá biệt của mình, nhưng giá trị của hàng hóa không phải được quyết định bởi hao phí lao động cá biệt của từng người sản xuất hàng hóa, mà bởi hao phí lao động xã hội cần thiết Vì vậy, muốn bán được hàng hóa, bù đắp được chi phí và có lãi, người sản xuất phải điều chỉnh làm sao cho hao phí lao động cá biệt của mình phù hợp với mức chi phí mà xã hội chấp nhận được

Thứ hai, trong lưu thông, hay trao đổi hàng hóa cũng phải dựa trên cơ

sở hao phí lao động xã hội cần thiết, có nghĩa trao đổi phải theo nguyên tắc ngang giá

4 Cơ chế tác động của quy luật giá trị

Sự vận động của quy luật giá trị thông qua sự vận động của giá cả hàng hóa Vì giá trị là cơ sở của giá cả, còn giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị, nên trước hết giá cả phụ thuộc vào giá trị Hàng hóa nào nhiều giá trị thì giá cả của nó sẽ cao và ngược lại Trên thị trường, ngoài giá trị còn , giá cả còn phụ thuộc vào các nhân tố khác như cạnh tranh, cung cầu, sức mua của đồng tiền Sự tác động của các nhân tố này làm cho giá cả hàng hóa trên thị trường tách rời với giá trị và lên xuống xoay quanh trục giá trị của nó Sự vận động giá cả thị trường của hàng hóa xoay quanh trục giá trị của nó chính là cơ chế hoạt động của quy luật giá trị Thông qua sự vận động của giá cả thị trường mà quy luật giá trị phát huy tác dụng

5 Tác động cơ bản của quy luật giá trị trong nền kinh tế hàng hóa

Thứ nhất, điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

8

Thứ hai, kích thích cải tiến kĩ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tăng năng

suất lao động thúc đẩy lực lượng sản xuất xã hội phát triển

Thứ ba, thực hiện sự lựa chọn tự nhiên và phân hóa người sản xuất

hàng hóa thành người giàu, người nghèo

Như vậy, Mác là người đầu tiên phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, đó là lao động cụ thể và trìu tượng, lao động tư nhân và lao động xã hội Mác định nghĩa lượng giá trị hàng hóa đo được bằng thời gian lao động xã hội cân thiết, phê phán các quan điểm đi trước Mác là người đầu tiên phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa Trên cơ sở phát hiện này, Mác đã thực hiện một cuộc cách mạng trong khoa học kinh tế chính trị Ông viết: “Tôi là người đầu tiên phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa và khoa học kinh tế chính trị xoay quanh điểm này”

Những tác động của quy luật giá trị đến nền kinh tế hàng hóa có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức to lớn: một mặt, quy luật giá trị chi phối sự lựa chọn tự nhiên, đào thải các yếu kém, kích thích các nhân tố tích cực phát triển; mặt khác, phân hóa xã hội thành kẻ giàu người nghèo, tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội Như vậy, quy luật giá trị vừa có tác động tích cực, vừa có tác động tiêu cực Do đó, đồng thời với việc thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển, nhà nước cần có những biện pháp để phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của nó, đặc biệt trong điều kiện phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Dù ở bất cứ thời điểm nào, nền kinh tế nước ta vẫn tuân thủ quy luật giá trị Trong và sau thời kỳ Covid-19, những tác động từ quy luật giá trị càng được phản ánh sâu sắc hơn bao giờ hết

9

II ÁP DỤNG QUY LUẬT GIÁ TRỊ VÀO NỀN KINH TẾ NƯỚC TA TRONG VÀ HẬU ĐẠI DỊCH COVID-19

1 Thực tiễn tình hình nước ta hiện nay với đại dịch Covid 19

Đại dịch COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra có trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 23 tháng 1 năm 2020 Xã

hội, kinh tế bị tác động bởi đại dịch Giống như đa số nền kinh tế trên thế giới, ở Việt Nam, các ngành công nghiệp tư nhân bị thiếu hụt nguồn

nguyên liệu cung ứng và đối mặt với nguy cơ dừng sản xuất.[1] Dịch

Covid-19 còn ảnh hưởng nặng nề đến hàng hải, hậu cần hay các lĩnh vực phân phối, bán lẻ trong nước Nhiều doanh nghiệp (DN), các hộ kinh doanh

"gặp khó khăn" hoặc đứng bên bờ vực phá sản

2 Tác động của quy luật giá trị trong và hậu thời kỳ Covid 19

2.1 Tác động thứ nhất về điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

❖ Vận dụng quy luật giá trị vào lĩnh vực sản xuất (đối với việc lên kế hoạch phương án sản xuất của các DN):

Trong nền kinh tế thị trường ở nước ta, mỗi DN là người sản xuất hàng hóa cạnh tranh gay gắt với nhau, để đứng vững được trên thị trường, muốn chiến thắng đối thủ cạnh tranh thì họ phải tính đến hiệu quả sản xuất kinh doanh thông qua các hình thức giá trị, giá cả, lợi nhuận, chi phí Để việc sản xuất hàng hóa diễn ra thuận lợi, sản xuất được mặt hàng phù hợp với nhu cầu xã hội, họ cần phải có phương án sản xuất cho DN, nên tập trung, đẩy mạnh sản xuất mặt hàng nào, mặt hàng nào nên tạm thời dừng lại Để làm được điều đó, DN phải nắm vững quy luật cung – cầu và vận dụng tốt vào trong hoạch toán kinh tế

Thông qua tình hình cung – cầu của các ngành hàng, biến động giá cả trên thị trường, các DN đã có nhiều hướng đi khác biệt Những mặt hàng liên quan đến sức khỏe, y tế đã tăng giá trong đại dịch do nhu cầu sử dụng khẩu trang và các loại dung dịch sát trùng, diệt khuẩn y tế lại tăng cao

DN đã đẩy mạnh sản xuất, tập trung nguồn lực vào việc sản xuất các sản phẩm khẩu trang y tế, dung dịch sát trùng, đồ bảo hộ trước lượng cầu tăng lên đáng kể như vậy Đây là một ví dụ điển hình cho việc thay đổi hàng hóa chủ lực để duy trì trong đại dịch

Ngược lại, các DN cũng phải thực hiện các chính sách gia giảm hoạt động sản xuất các hàng hóa có cầu giảm mạnh trong thời gian dịch bệnh Các sản phẩm hàng hóa có thể kể đến ở đây thuộc ngành Du lịch, Hàng không hoặc Nhà hàng, Khách sạn Cục Hàng không ước tính doanh thu hàng không thiệt hại khoảng 25.000 tỷ đồng; ngành hàng không rơi vào tình trạng "xấu nhất" trong lịch sử 60 năm phát triển, toàn bộ các đường bay bị tạm ngừng Cục Thuế Hà Nội cho biết trong 2 tháng đầu năm 2021 có hơn 2.600 hộ kinh doanh giải thể và 6.400 hộ kinh doanh nghỉ kinh doanh, ngân sách Nhà nước thất thu từ 4.200 đến 16.600 tỷ đồng Công nghiệp du lịch–nghỉ dưỡng và liên vận thiệt hại doanh thu do chính

sách cách ly xã hội, lượt du khách quốc tế trong 3 tháng đầu năm đạt 3,7 triệu người và giảm 18,1% so với cùng kỳ năm 2019, thị trường du lịch trong nước và quốc tế "gần như đóng băng hoàn toàn"

❖ Vận dụng quy luật giá trị vào lĩnh vực lưu thông hàng hóa

Trong lĩnh vực lưu thông, quy luật giá trị yêu cầu trao đổi phải theo nguyên tắc ngang giá, tức giá cả bằng giá trị Dưới tác động quy luật giá trị, hàng hóa trong nền kinh tế sẽ được đưa từ nơi có giá cả thấp đến nơi có giá cả cao, từ nơi cung nhiều đến nơi cầu nhiều Thông qua sự biến động về giá cả

Bên cạnh đó quá trình lưu thông hàng hóa lại làm phát sinh thêm chi phí lưu thông, chi phí lưu thông hàng hóa là chi phí lao động xã hội cần thiết thể hiện bằng tiền trong lĩnh vực lưu thông nhằm chuyển đưa hàng hóa từ nơi sản xuất (mua hàng) đến nơi tiêu dùng (hay nơi bán hàng) Đó là chi phí vận tải, bốc dỡ hàng hóa; chi phí bảo quản, thu mua, tiêu thụ (bán hàng); chi phí hao hụt hàng hóa và chi phí quản trị kinh doanh của doanh nghiệp thương mại C.Mác đã chỉ ra các phi phí lưu thông (chi phí lưu thông thuần túy và chi phí lưu thông bổ sung đã được nhà sản xuất tính toán và bán hàng hóa thấp hơn giá trị thực tế của nó (giá bán buôn), để rồi

DN thương mại bán lại hàng hóa cho người tiêu dùng đúng giá trị (giá bán lẻ), thu về lợi nhuận thương nghiệp

Tuy nhiên, có những trường hợp chi phí lưu thông tăng vượt mức dự kiến trong những tình huống bất bình thường (thiên tai, lũ lụt, dịch bệnh,

12

chiến tranh, giao thông ngưng trệ, thiếu nhân viên vận chuyển, giá xăng dầu tăng,…) trong tình huống này chi phí lưu thông phát sinh được doanh nghiệp thương mại cộng trực tiếp vào giá bán lẻ gây ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng Đây chính là hiện trạng của lưu thông trong đại dịch vừa qua Một số doanh nghiệp thương mại bán lẻ lại thực hiện tăng giá bán hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu với lý do bất khả kháng là chi phí lưu thông hàng hóa và nhu cầu về hàng hóa thiết yếu trong điều kiện phòng chống dịch Covid-19 tăng cao, điều này gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của đại bộ phận người dân nhất là những người yếu thế trong xã hội

Những ngành như phân phối bán lẻ, vận tải và logistics, xuất khẩu nông sản… chính là những huyết mạch của nền kinh tế Tại thời điểm xảy

ra tình trạng chuỗi cung ứng hàng hóa bị đứt gãy, nhiều người dân tại các tỉnh, thành phố thực hiện giãn cách khó mua hàng hóa thiết yếu Các hoạt động xuất nhập khẩu bị đình trệ, kể cả vật tư, nguyên liệu đầu vào và sản phẩm đầu ra cho thị trường trong nước và thế giới Nhiều sản phẩm nông sản đã không thể xuất khẩu do tình hình dịch bệnh, nhưng một thời gian sau đã được vận chuyển đến các địa phương để tiêu thụ Theo kết quả khảo sát vào của Tổng cục Thống kê cho thấy, tại thời điểm từ 10/4/2020-

20/4/2020 có tới 85,7% số DN trên phạm vi cả nước bị tác động bởi dịch COVID-19 Số DN bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 cho rằng thị trường tiêu thụ bị giảm mạnh chiếm 57,7% Có 22,1% DN bị thiếu hụt nguyên liệu đầu vào Có tới 45,5% số DN khảo sát đang bị thiếu hụt nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh Để ứng phó với đại dịch và cũng như tác động tất yếu của quy luật giá trị, 5,4% DN chuyển đổi sản phẩm chủ lực; 7,7% DN tìm thị trường mới cho nguyên liệu đầu vào; 17% DN phải tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm đầu ra ngoài thị trường truyền thống