Việc đánh giá đúng các điều kiện để thực hiện hòa nhập giáo dục cho trẻ khuyết tật, trong đó có thực trạng cơ sở vật chất của các trường học, là rất quan trọng. Qua quá trình điều tra, khảo sát, nhóm tác giả nhận định, kiến trúc hiện tại của hầu hết các trường tiểu học trong địa bàn thành phố Hồ Chí Minh không đáp ứng được những yêu cầu cần thiết để học sinh hoặc giáo viên khuyết tật tiếp cận và sử dụng.
Trang 1THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI TẠO TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở THÀNH PHỐ HỒ
CHÍ MINH ĐỂ NGƯỜI KHUYẾT TẬT TIẾP CẬN VÀ SỬ DỤNG
Trần Thị Trúc Xinh*, Vũ Thị Thu Trang
Trường Đại học Văn Lang
*Tác giả liên lạc: trucxinh911@gmail.com
TÓM TẮT
Việc đánh giá đúng các điều kiện để thực hiện hòa nhập giáo dục cho trẻ khuyết tật, trong đó
có thực trạng cơ sở vật chất của các trường học, là rất quan trọng Qua quá trình điều tra, khảo sát, nhóm tác giả nhận định, kiến trúc hiện tại của hầu hết các trường tiểu học trong địa bàn thành phố Hồ Chí Minh không đáp ứng được những yêu cầu cần thiết để học sinh hoặc giáo viên khuyết tật tiếp cận và sử dụng Từ thực trạng đó và dựa trên những cơ sở thiết kế dành cho người khuyết tật, chúng tôi đề xuất những giải pháp cải tạo chung cho các trường tiểu học ở thành phố Hồ Chí Minh như lắp thêm thang nâng hoạt động bằng năng lượng bước chân cho các bậc thềm cao, ram dốc cho tam cấp, bảng di động trong lớp học, thêm nhà vệ sinh cho người khuyết tật, sân chơi thích hợp cho cả trẻ bình thường lẫn trẻ khuyết tật… Chọn một công trình là trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng làm trường hợp nghiên cứu điển hình, nhóm đã đo vẽ, khảo sát để đưa ra những đánh giá chi tiết về thực trạng kiến trúc công trình đối với việc đáp ứng cho người khuyết tật sử dụng, từ đó, đề xuất những giải pháp cải tạo cụ thể Các kết quả nghiên cứu này đem đến cái nhìn rõ hơn về những khó khăn trong công cuộc giúp trẻ khuyết tật hòa nhập giáo dục ngay từ bậc tiểu học và đề xuất những giải pháp mang tính thực tiễn, có khả năng nhân rộng cho các trường tiểu học trên địa bàn thành phố
Từ khóa: Trẻ khuyết tật, hòa nhập giáo dục cho trẻ khuyết tật, trường tiểu học
THE CURRENT STATUS AND OFFERED SOLUTIONS FOR DISABBLED PEOPLE APPROACHING PRIMARY SCHOOLS IN HO CHI MINH CITY
Trần Thị Trúc Xinh*, Vũ Thị Thu Trang
Van Lang University - Ho Chi Minh City
*Corresponding author: trucxinh911@gmail.com
The inconvenient for disabled children are being getting attention from society People pay attention on infrustructures of schools if they are suitable for disabled children Some surveys were performed about that and the results showed that most of surveyed primary schools in
Ho Chi Minh city have architecture which does not meet necessary demandings for using from disabled children and disabled teachers
From that reality and basing on design principles for disabled people, the authors offer way
to meet these demandings in primary schools in Ho Chi Minh City where disabled people are attending The common offers are installing lift run by feet-power, wheelchair pathway, movable boards, toilets for disabled, playground, The authors chose Dinh Tien Hoang primary school as case study to get more essential details, and then offered the most solution for this case
The research result provide information about difficulties which diasabled people meet when they come to school The result also provive possible solutions which could be spread on primary schools in Ho Chi Minh City
Keywords: Disabled children, integrated education for disabled children, primary school
TỒNG QUAN
Theo thống kê năm 2015, Việt Nam có
khoảng 1,2 triệu trẻ khuyết tật (chiếm 1,18 %
dân số) với số lượng các em khuyết tật nặng
và đặc biệt chiếm khoảng 31% Số lượng trẻ
khuyết tật đi học chỉ chiếm 24,22%, có khoảng 700.000 trẻ khuyết tật chưa từng được đến trường Ngoài những khó khăn của giáo dục hòa nhập như thiếu kinh phí, thiếu giáo viên chuyên biệt, thì rào cản lớn nhất
Trang 2tật nặng tật trí tuệ tật vận động tật ngôn ngữ tật thích giác tật thị giác
đa tật hành vi xa lạ các tật khác
đối với học sinh khuyết tật là không thể tiếp
cận được các ngôi trường trong việc đi lại
cũng như học tập và vui chơi Những trường
học chuyên biệt dành riêng cho các em cũng
không được đầu tư đạt chuẩn xây dựng, tuy
nhiên với mong muốn hòa nhập giáo dục,
nhóm muốn hướng đến một môi trường giáo
dục mới, nơi có thể phù hợp với cả trẻ bình
thường và trẻ khuyết tật vận động
Do đó việc đề xuất cải tạo công trình trường
học là vô cùng cần thiết Tuy nhiên mục đích
không chỉ dừng lại ở việc cải tạo để trẻ
khuyết tật có thể tiếp cận và sử dụng mà hơn
hết nhóm hiểu được tầm quan trọng trong
việc giáo dục nhận thức của trẻ em từ lúc
nhỏ, để các em biết yêu thương, tôn trọng và
đối xử bình đẳng với nhau Cuối cùng,
trường tiểu học - một trong những công trình
giáo dục đầu tiên trẻ được tiếp cận, đã được
nhóm thống nhất chọn nghiên cứu
VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP Khảo sát các trường tiểu học
Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh năm học 2010-2011, Thành phố Hồ Chí Minh có 558 trường nhận trẻ học hòa nhập, trong đó có 144 trường mầm non, 275 trường tiểu học, 115 trường THCS và 24 trường THPT với hơn 2.000 học sinh học hòa nhập Đến năm học 2013 –
2014, TP.HCM có tổng cộng 26 trường chuyên biệt, bao gồm 18 trường công lập và
8 trường ngoài công lập với 7.751 học sinh khuyết tật
Nhóm đã đi thực tế một số trường trong địa bàn Quận 1 nhằm khảo sát và đánh giá hiện trạng cơ sở vật chất cũng như thống kê được
số lượng học sinh và học sinh khuyết tật, từ
đó ra được tỷ lệ số học sinh được giáo dục hòa nhập trong mỗi trường
Tìm hiểu nhu cầu trẻ khuyết tật Bảng 1 Tỷ lệ các loại tật
- Tỉ lệ trẻ tật nặng/tổng số trẻ có tật: 30%
- Tỉ lệ trẻ có tật trí tuệ: 27%
- Tỉ lệ trẻ có tật vận động: 19%
- Tỉ lệ trẻ có tật ngôn ngữ: 17%
- Tỉ lệ trẻ có tật thính giác: 12%
- Tỉ lệ trẻ có tật thị giác: 15%
- Tỉ lệ trẻ đa tật: 4,2%
- Tỉ lệ trẻ có hành vi xa lạ: 1,7%
- Còn lại là những tật khác
Có thể thấy tỷ lệ trẻ mắc tật vận động chiếm
tỷ lệ không nhỏ trong tổng số trẻ có tật
Qua khảo sát thực trạng đời sống vật chất và
tinh thần ở Việt Nam cho thấy: Đa số trẻ
khuyết tật còn nhiều thiệt thòi Hầu hết các
em được sinh ra và lớn lên trong gia đình
nghèo khổ, tình trạng vật chất thiếu thốn, lại
thêm nhiều mặc cảm tự ti về tật
nguyền,…nên vui chơi, học hành cùng trẻ
khác vô cùng khó khăn
Mặt khác, tâm lý chung của nhiều người trong xã hội cho rằng: trẻ có tật rất khó học
về văn hóa, càng không thể có khả năng học chung được với những trẻ bình thường – đây
là một định kiến xã hội mang tính áp đặt, có ảnh hưởng vô cùng xấu tới giáo dục trẻ nói chung, trẻ khuyết tật nói riêng
Hòa nhập giáo dục cho trẻ khuyết tật
Ngoài những quy định về giáo dục đối với người khuyết tật theo Điều 27, 28, 29, 30 Luật số: 51/2010/QH12, chương IV: Giáo Dục, ngày 05/3/2014, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Quyết định số 1029/QĐ-UBND ban hành Kế hoạch thực hiện Quyết định số 1019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc “Phê duyệt Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2012 - 2020” trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2014 – 2020
Trang 3Tiêu chuẩn và nguyên lý thiết kế dành cho trẻ khuyết tật
Hình 1 Kích thước xe lăn
Tiêu chuẩn về kích thước xe lăn ảnh hưởng
rất lớn đến việc thiết kế từ kích thước xe có
thể cho ra những kích thước của các thành
phần cải tạo trong công trình
CVN 10:2014/BXD: quy chuẩn kỹ thuật
quốc gia về xây dựng công trình đảm bảo người khuyết tật tiếp cận sử dụng
Đường vào công trình
Khi thiết kế đường dốc phải tuân theo các quy định sau:
Bảng 2 Thông số cơ bản thiết kế đường dốc cho người khuyết tật
Thiết bị vệ sinh:
Bồn cầu: người lớn 450 – 480mm, trẻ em
400 – 450mm
Tay vịn WC: Độ cao từ 640 – 740mm
Bồn rửa tay cao 680mm
Gương: mép dưới gương cao 800m so với sàn, mép trên gương cao 1900mm, độ nghiêng của gương từ 20 – 30 độ
Tầm với:
Bảng 3 Thông số cơ bản tầm với người khuyết tật ngồi xe lăn
Bảng điều khiển thang máy, thang nâng: 800
– 1000 mm
Khoảng thông gối (khi có bàn):
Người lớn Dài 900mm x Rộng 480mm x Cao
700mm, trẻ em Dài 700mm x Rộng 400mm x
Cao 680mm
Độ cao của bàn: người lớn không được cao
hơn 800mm so với sàn, trẻ em 700 – 780mm
Khoảng trống phía trước để người khuyết tật
có thể thao tác: 900 x 1200mm
Thư viện:
Nên sử dụng cửa quay
Khoảng thông gối (khi có bàn): người lớn
Dài 900mm x Rộng 480mm x Cao 700mm, trẻ em Dài 700mm x Rộng 400mm x Cao 680mm
Độ cao quầy tiếp tân, bàn: người lớn không được cao hơn 800mm so với sàn, trẻ em 700 – 780mm
Sử dụng bàn có thể thay đổi chiều cao
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Khảo sát một số trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, ta có thể thấy tuy có nhiều trường tiểu học áp dụng hòa nhập gióa dục nhưng cơ sở vật chất không đủ đáp ứng
Độ dốc (%) Bề rộng đường
dốc (mm)
Bề dài đường dốc (mm)
Chiếu nghỉ (mm)
Chiều cao tay vịn (mm)
Trang 4các nhu cầu về tiếp cận và sử dụng Lý do
được đưa ra là đối tượng trẻ khuyết tật đa
phần là trẻ khuyết tật về trí tuệ, rất ít trẻ
khuyết tật vận động, do đó nhà trường chưa thực sự quan tâm đến đối tượng trẻ này, dẫn đến việc cơ sở vật chất chưa đáp ứng được
Bảng 4 Bảng khảo sát một số trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
Một số giải pháp thiết kế
Hình 2 Thang nâng
Đường tiếp cận và di chuyển trong công
trình
- Ram dốc: cải tạo lại những nơi có sẵn ram
dốc theo quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng,
bổ sung thêm ram dốc tại những đầu mối
giao thông
- Thang nâng sử dụng năng lượng bước chân:
áp dụng cho những vị trí có nhiều bậc thang
mà ram dốc không thể giải quyết được
Sử dụng công trình
Nhà vệ sinh: áp dụng tiêu chuẩn nhà vệ sinh
cho người khuyết tật
Lớp học: bố trí thêm bàn ghế và vị trí ngồi cho trẻ khuyết tật, phá bỏ bục giảng, thay đổi chiều cao bảng một cách linh động bằng cách
bố trí hệ thống trợ lực bảng có khả năng thay đổi chiều cao của bảng
Sân chơi: xây dựng sân chơi phù hợp với tiêu chuẩn về độ cao tầm với của trẻ
Sân khấu: giải quyết việc lên xuống sân khấu bằng hệ thống thang nâng sử dụng năng lượng bước chân
Việc kết hợp kỹ thuật vào kiến trúc giúp hỗ trợ tốt cho người khuyết tật có thể sử dụng
Trang 5Hình 3 Sơ đồ thang nâng sử dụng năng lượng bước chân Trường hợp nghiên cứu điển hình: Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng
Hình 4 Cải tạo sân khấu-bố trí thêm thang nâng di chuyển
Hình 5 Giải pháp thang nâng cho người khuyết tật tiếp cận
Trang 6Hình 6 Thang nâng trở lại là bậc tam cấp bình thường khi không có người khuyết tật sử dụng
KẾT LUẬN VẦ ĐỀ NGHỊ
Đề tài này không chỉ nằm ở khía cạnh giáo
dục hòa nhập tiểu học, mà còn có nói đến
trách nhiệm của một kiến trúc sư ở hiện tại
và trong tương lai Qua khảo sát ta thấy được
thực trạng về giáo dục và kiến trúc của một
số trường trên địa bàn thành phố, hầu như
các trường đều có giáo dục hòa nhập cho trẻ
khuyết tật, tuy nhiên đều là khuyết tật về tâm
lý như tự kỷ, tăng động, mà chưa có hòa
nhập cho trẻ khuyết tật vận động Một phần
lớn là do cơ sở vật chất chưa đáp ứng được nhu cầu cần thiết cho việc tiếp cận và sử
dụng Đề tài này mong muốn đem đến cái
nhìn rõ hơn về những khó khăn trong công cuộc giúp trẻ khuyết tật hòa nhập giáo dục ngay từ bậc tiểu học và đề xuất những giải pháp mang tính thực tiễn, có khả năng nhân rộng cho các trường tiểu học trên địa bàn thành phố
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DŨNG, V (2015) Giáo dục trẻ khuyết tật: Huy động các cháu đến trường
ROSENTHAL, E VÀ VIỆN QUỐC TẾ BẢO VỆ QUYỀN NGƯỜI KHUYẾT TẬT TÂM THẦN (2009) Quyền của trẻ em khuyết tật tại Việt Nam Đưa - Luật pháp của Việt Nam phù hợp với Công ước Liên Hiệp quốc về Quyền của Người khuyết tật
BAO VAN HOA.VN (2014) Giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật thế nào
(2013) Tiểu luận Trẻ em khuyết tật ở Việt Nam
HỒNG, K (2014) Việt Nam có 1,3 triệu trẻ em bị khuyết tật
TÌNH, T (2010) Trường học thân thiện, giúp trẻ khuyết tật hòa nhập