Xuất bản việt nam với việc phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn hiện nay

Đặc biệt trong xã hội thông tin và nền kinh tế tri thức, xuất bản đang trở thành ngành công nghiệp văn hoá mũi nhọn, là một ngành công nghệ hiện đại”.. Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp

A MỞ ĐẦU

Từ cuối thế kỷ XX toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế trở thànhtất yếu khách quan Nó cuốn hút tất cả các nước từ giàu đến nghèo, từ lớn đếnnhỏ Sự chuyển biến to lớn này là thành quả của sự ra đưòi các công nghệcao, sự hình thành và phát triển của nền kinh tế tri thức, toàn cầu hoá và hộinhập về kinh tế, văn hoá

Kinh tế tri thức là nền kinh tế đó sự sản inh ra, phổ cập và sử dụng trithức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải,nâng cao chất lượng cuộc sống

Việt Nam lựa chọn con đường phát triển kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển khách quan củathừoi đại Kinh tế thị trường Việt Nam là một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuântheo quy luật của nền kinh tế thị trường vừa dựa trên cơ sở và chịu sự dẫn dắt,chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội

Trong thời kỳ phát triển hiện nay, không chỉ Việt Nam mà các nướctrên thế giới đang bùng nổ về công nghệ thông tin Sự phát triển của khoa họccông nghệ tạo ra phương tiện mới trong việc tiếp nhận và truyền bá thông tin

PGS.TS Trần Văn Hải – Trưởng khoa Xuất bản – Học viện Báo chí vàTuyên truyền đã nhận định:

“Trong cơ chế thị trưởng định hưóng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, xuất bản là một binh chủng quan trọng trên mặt trận tư tưởng - chính trị, là công

cụ sắc bén để tuyên truyền, cổ động và tổ chức quần chúng cách mạng, xây dựng hệ tư tưởng và giáo dục ý thức tri giác cách mạng cho mọi người Song xuất bản còn là ngành sản xuất hàng hoá, một ngành kinh tế kỹ thuật Đặc biệt trong xã hội thông tin và nền kinh tế tri thức, xuất bản đang trở thành ngành công nghiệp văn hoá mũi nhọn, là một ngành công nghệ hiện đại”.

Quả đúng như PGS.TS Trần Văn Hải đã nói, hoạt động xuất bản là mộthoạt động truyền thông, giá trị truyền bá là giá trị của tin tri thức và các giá trị

văn hoá tinh thần Xuất bản có tác động không nhỏ đến sự phát triển bền vữngcủa kinh tế Ngược lại, xuất bản nếu không tính đến hiệu quả kinh tế cũngkhông thể tồn tại và phát triển được

Trong xu thế quốc tế hoá, toàn cầu hoá hiện nay, hoạt động xuát bản cóvai trò quan trọng, giúp nước ta có thể giải quyết được bài toán về phát triểnkinh tế tri thức, hội nhập kinh tế quốc tế mà không bị lạc hậu và chậm trễ vềtri thức thông tin và truyền thông, hoàn thành tốt việc chuyển giao công nghệ

Vì lý do trên mà tác giải quyết định chọn đề tài nghiên cứu “Xuất bảnViệt Nam với việc phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn hiện nay”

2 Mục đích viết đề tài

Trong tiểu luận, một mặt tác giả muốn khẳng định vị trí, tầm quantrọng của xuất bản trong lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là việc phát triển kinh tếcủa nước ta trong giai đoạn hiện nay

Hơn nữa, hoạt động xuất bản tham gia vào bồi dưỡng nhân lực, chuyểngiao công nghệ, tích luỹ vốn cho nền kinh tế nước nhà

Mặt khác, hy vọng không những người trong ngành mà tất cả mọingười sẽ trở thành một cộng tác viên đắc lực để tham gia xây dựng một ngànhxuất bản vững chắc và vươn cao hơn trong xã hội hiện đại

và tích luỹ vốn ở Việt Nam hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Để thực hiện đề tài, tác giả sử dụng các phương pháp:

I Vai trò của hoạt động xuất bản trong lĩnh vực kinh tế

II Hiện trạng vai trò của xuất bản đố với việc phát triển nền kinh tếViệt Nam hiện nay

III Phương hướng và biện pháp để xuất bản là động lực phát triển kinh

tế Việt Nam hiện nay

B NỘI DUNG

I Vai trò của hoạt động xuất bản trong lĩnh vực kinh tế

1 Một số khái niệm khách quan

1.1 Kinh tế, kinh tế tri thức công nghiệp hoá - hiện đại hoá

* Kinh tế

Kinh tế là tổng thể các hoạt động của một cộng đồng người, một nướcliên quan đến các quá rtình sản xuất, trao đổi, phân phối và tiêu dùng các sảnphẩm xã hội

Theo định nghĩa khác, tổng thể những mối quan hệ trong quá trình sảnxuất vật chất của một hình thái kinh tế - xã hội nhất định, trong tổ chức vàhoạt động của cơ sở hạ tầng của xã hội, bao gồm các ngành kinh tế, kỹ thuật,các loại hình sản xuất tương ứng

Vậy, kinh tế là nền tảng vật chất cho sự tồn tại và phát triển của xã hội.Quan hệ kinh tế, suy đến cùng là nhân tố quyết định mọi mối quan hệ xã hội

Nền kinh tế toàn cầu đã có sự chuyển biến mạnh mẽ Việt Nam cũng làbước không nằm ngoài sự chuyển dịch ấy Từ nền kinh tế lạc hậu chuyển sangnền kinh tế thị trường, kinh tế tri thức…

* Kinh tế thị trường là nền kinh tế lấy khuv ực kinh tế tư nhân làm chủđạo Những quyết định kinh tế được thực hiện một cách phi tập trung bởi các

cá nhân người tiêu dùng và công ty Việc định giá hàng hoá và phân bố cácnguồn lực kinh tế được cơ bản tiến hành theo quy luật cung – cầu

* Kinh tế tri thức

Khái niệm kinh tế tri thức xuất hiện vào đầu những năm 80 của thế kỷ

20, nhưng chỉ gần đây mới rộ lên, nhất là từ khi phát triển máy tính cá nhân,rồi Internet và xa lộ thông tin

Có người gọi kinh tế tri thức là kinh tế mạng, để nhấn mạnh rằng chưabao giờ thế giới tràn ngập những tổ chức mạng như bây giờ

Hiện nay, có nhiều quan điểm và định nghĩa về kinh tế tri thức

Theo nhận định của Giáo sư - Viện sĩ Đặng Hữu trong bài “Kinh tế trithức với chiến lược phát triển của Việt Nam: “Kinh té tri thức là nền kinh tếtrong đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất

đi với sự phát triển kinh tế Tạo ra của cải nâng cao chất lượng cuộc sống.Trong nền kinh tế tri thức hai ngành công nghiệp và nông nghiệp chiếm tỷ lệthấp và chiếm đa số là các ngành kinh tế dựa vào tri thức, dựa vào các thànhtựu mới nhất của khoa học công nghệ

Như vậy, hiện nay không chỉ Việt Nam mà toàn thế giới đang hướngnền kinh tế sang nền kinh tế chủ đạo là kinh tế trio thức Bởi thời đại ngàynay là thời đại của khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin vậy nên tất cả cáclĩnh vực, ngành nghề đều chịu sự ảnh hưởng của tri thức, của khoa học – côngnghệ

* Công nghiệp hoá - hiện đại hoá

Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương khoá VII và Đạihội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, khi xác định nhiệm vụ căn bản trong giaiđoạn cách mạng mới, công cuộc đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ, tiếptục phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế trị trường có

sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN, Đảng cộng sản Việt Nam

Có thể nói, công nghiệp hoá không hải chỉ là phát triển nền côngnghiệp mà là phát triển mọi lĩnh vực vai trò sản xuất vật chất và dịch vụ củanền kinh tế đến các khâu trang thiết bị, phương pháp quản lý, tác phong laođộng, kỹ năng sản xuất

Hiện đại hoá, cũng không có nghĩa chỉ là đưa khoa học – công nghệ kỹthuật thông tin – vi điện tử hiện đại vào các lĩnh vực hoạt động kinh tế mà làquá trình vận dụng tất cả những phương tiện đó vào tổng thể hệ thống kinh tếchính trị, xã hội, nó đòi hỏi phải thực hiện cách mạng công nghệ trong các cơcấu kinh tế - xã hội một cách hợp lý.

Ở nước ta, công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay thực sựđang là một cuộc tiếp diễn lớn lao, rất căn bản của kinh tế - văn hoá Việt Namvới thế giới tri thức hiện đại Công nghiệp hoá - hiện đại hoá nâng cao chấtlượng cuộc sống từ đó hình thành nên những chuẩn mực mới lạ trong đờisống tinh thần

Công nghiệp hoá - hiện đại hoá không chỉ đưa nước ta hội nhập côngnghiệp, nền kinh tế hiện đại với thế giới mà là sự toàn diện khoa học kỹ thuật,kinh nghiệm sản xuất – quản lý kinh tế - xã hội Vậy chúng ta phải biết kếthợp giữa yếu tố nội sinh và yếu tố ngoại sinh, trong đó yếu tố nội sinh là gốc,

là nền tảng Chúng ta hội nhập trên cơ sở định hướng với sự lựa chọn tối ưulàm sao tích hợp được nhiều tinh hoa đặc sắc của nhiều nền khoa học kỹ thuật– công nghệ và cách điều tiết nền kinh tế - xã hội của nhiều nước một cách hợ

lý, phù hợp với đặc điểm và điều kiện của dân tộc mình

Quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá có kết quả hay không còn phụthuộc vào vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá Việt Không để nền khoa học côngnghệ hiện đại làm lu mờ tinh hoa, bản sắc của văn hoá Tiếp thu những nétvăn hoá đặc sắc, đồng thời biết phát huy nét văn hoá truyền thống Mục tiêucủa công nghiệp hoá, hiện đại hoá là phát triển kinh tế hiện đại, kinh tế trithức đồng thời phát triển một cách hài hoà và toàn diện sắc thái văn hoá ViệtNam

1.2 Xuất bản và xuất bản phẩm

* Xuất bản

Xuất bản là một từ Hán – Việt Về từ loại là một động từ, có nghĩa làphổ biến rộng bằng cách in và phát hành những loại sách báo, tranh ảnh và

các văn bản khác Theo ngôn ngữ phương Tây, xuất bản là Publish trong tiếngAnh, Publier trong tiếng Pháp… song đều bắt nguồn từ tiếng La tinhPublicare có nghĩa là công bố cho mọi người đều biết

Theo từ điển Thuật ngữ xuất bản – in – phát hành sách – thư viện –bản quyền (Cục Xuất bản – Nxb Từ điển Bách khoa – 2002)

“Xuất bản là hoạt động truyền bá xã hội Nó không tạo ra các tác phẩmnhưng sử dụng các tác phẩm văn hoá để truyền bá, phổ biến Nó là khâu nốitiếp, nâng cao các giá trị văn hoá, nhân rộng và mang chúng đến với quầnchúng quảng đại trong xã hội”

Xuất bản, hoạt động thuộc lĩnh vực văn hoá, tư tưởng thông qua việcsản xuất, phổ biến xuất bản phẩm đến nhiều người

Xuất bản là một tổ hợp hoạt động văn hoá tinh thần, vừa là một hoạtđộng sản xuất, lưu thông Đáp ứng những nhu cầu văn hoá, tư tưởng xã hội làmục đcíh của hoạt động xuất bản Việc tổ chức sản xuất, lưu thông các xuấtbản phẩm là phương thức, phương tiện hoạt động của sự nghiệp xuất bản

Xuất bản là một quá trình hoạt động nối tiép, đồng bộ, hoàn chỉnh, gồm

ba khâu: “biên tập, in, phát hành các loại xuất bản phẩm trong xã hội”

Theo PGS.TS Trần Văn Hải – Trưởng khoa Xuất bản – Học viện Báochí và Tuyên truyền

“Xuát bản là một thành tựu của nền văn minh nhân loại khi ra đời nóitrở thành một công cụ mạnh mẽ để thúc đẩy sự phát triển của nền văn minhnhân loại Xuất bản là một hoạt động truyền bá, là một quá trình hoạt độngđồng bộ, hoàn chỉnh, khép kín bao gồm ba khâu: biên tập, nhân bản và pháthành Xuất bản là một tổ hợp hoạt động vừa là hoạt động văn hoá tư tưởng,vừa là một hoạt động kinh tế, hoạt động kinh doanh hàng hoá xuất bản phẩm.Xuất bản là một công cụ thống trị của giai cấp thống trị, là công cụ để thúcđẩy sự phát triển của kinh tế, xã hội Có thể nói, khái niệm xuất bản với tưcách là khái niệm của khoa học xuất bản là sự khái quát hoá một quá trình

hoạt động vừa là hoạt động sáng tạo tinh thần, vừa là hoạt động sáng tạo vậtchất, gồm ba yếu tố tạo thành

Xuất bản là hoạt động gia công biên tập đối với các tác phẩm, làmchốnphù hợp với nhu cầu của độc giả

Xuất bản là hoạt động nhân bản hàng loạt tác phẩm đã được gia công

Luật xuất bản 2004 đã định nghĩa xuất bản phẩm:

“Xuất bản phẩm là tác phẩm, tài liệu về chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn học, nghệ thậut được xuất bản bằng tiếng Việt, tiếng dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài

và còn được thể hiện bằng hình ảnh, âm thanh từ các vật liệu, phương tiện kỹ thuật khác nhau

Tài liệu theo quy định của luật này bao gồm tài liệu tuyên truyền, cổ động, hướng dẫn học tập, thi hành chỉ thị, nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước, hưóng dẫn kỹ thuật sản xuất, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, kỷ yếu hội thảo”

Trong điều 1 nghị định của Chính phủ năm 2005; xuất bản phẩm quyđịnh tại điều 4 luật Xuất bản được thể hiện dưới các hình thức sau:

(1) Sách, kể cả sách cho người khiếm thị, sách điện tử, sách trên mạng,thông tin máy tính (internet)

(2) Tranh ảnh, bản đồ, áp phích, tờ rơi, tờ gấp, câu đối, cuốn thư

(3) Lịch tờ, lịch blốc, lịch bàn, lịch túi, lịch số, lịch bướm

(4) Băng rôn thanh, băng, đĩa hình do nhà xuất bản có nội dung thaysách hoặc minh hoạ cho sách

2 Vai trò của hoạt động xuất bản trong lĩnh vực kinh tế

Công tác xuất bản là công cụ truyền bá thông tin, công cụ giáo dục cótác động to lớn đối với sự phát triển kinh tế trên nhiều phương tiện Và nhất làhiện nay trong thời đại kinh tế tri thức, nền khoa học – công nghẹ hiện đại,vấn đề truyền thông đang rất được chú ý và đóng góp phần quan trọng vàoviệc phát triển và vận dụng tri thức ấy

Xuất bản ra đời do nhu cầu kinh tế, từ xa xưa, sự phát triển của laođộng sản xuất làm cho xã hội loài người phát triển về trí tuệ, phát triển ngônngữ, chữ viết… nhu cầu giao lưu xã hội, nhu cầu lưu giữ và truyền hoá thôngtin bằng văn bản xuất hiện

Có thể nói, hoạt động xuất bản từ khi xuất hiện, có tác động to lớn đốivới các lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

2.1 Tác động của xuất bản với lực lượng sản xuất

Thứ nhất, xuất bản có tác động mạnh mẽ đến nguồn lao động, chủ yếu

là đào tạo, nâng cao kỹ năng Ta đã biết, con người là nhân tố cơ bản quyếtđịnh sự phát triển của lực lượng sản xuất Con người trực tiếp tiếp thu và vậndụng những kiến thức, tiến bộ của khoa học công nghệ để đưa vào sản xuất,phát triển nền kinh tế, tạo ra hàng hoá, phát triển xã hội và đáp ứng nhu cầu

xã hội

Vì lẽ đó, công tác xuất bản góp phần nâng cao dân trí, dào tạo nhân lực,bồi dưỡng nhân tài, tạo ra phẩm chất cao đẹp của người lao động, phát huynhân tố con người để thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Ngày nay, nền kinh tế nước ta đang bước vào nền kinh tế tri thức, nêntri thức khoa học đến với mọi ngơìư là rất cần thiết Xuất bản dần đáp ứngđược đầy đủ tri thức cho mọi người ở hầu hết các lĩnh vực Từ nông nghiệp,các nhà xuất bản đã xuất bản được những cuốn sách, tài liệu cho việc pháttriển của nhà riêng Đưa tri thức đến với những người nông dân, giúp họ hiểu

biết và nâng cao trình độ Nhất là trong các ngành công nghiệp và dịch vụ.Không những cung cấp những kiến thức đơn giản về khoa học kỹ thuật màviệc chuyển giao công nghệ là một vấn đề rất quan trọng trong việc phát triển,đào tạo và nâng cao kỹ năng của người lao động

Thông qua xuất bản phẩm, con người nhận thức được mọi hiện tượng

tự nhiên, xã hội, kinh tế đã và đang diễn ra, trên cơ sở đó, người lao động sẽ

có thái độ và hoạt động đung đắn theo quy luật nhằm phù hợp với phát triểnkinh tế và cải tạo thế giới

2.2 Tác động của xuất bản đối với quan hệ sản xuất

Đối với quan hệ sản xuất, hoạt động xuất bản góp phần xây dựng quan

hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất Biểuhiện rõ nhất vai trò của xuất bản đối với quan hệ sản xuất được thể hiện ở tácđộng của nó với việc bảo vệ và thực hiện quan hệ sở hữu trí tuệ và nâng caohiệu lực, hiệu quả quản lý kinh tế

Nhất là đối với nước ta hiện nay, nền kinh tế đang phát triển, việc đưakhoa học kỹ thuật, công nghệ vào để thay đổi nền sản xuất kinh tế là cần thiết

Để làm được công việc đấy một cách có hiệu quả, trước tiên việc bảo vệ và sởhữu những tri thức khoa học đã được ghi nhận và từ đó phát triển thành nộidung của từng ngành kinh tế

Bởi vậy mà xuất bản là công cụ quan trọng dể thực hiện và bảo vệquyền sở hữu trí tuệ – quyền sở hữu cơ bản nhất trong nền kinh tế tri thức

Hoạt động xuất bản còn là nơi bẩo vệ quyền tác giả, nơi thựchiện quyềntác giả khi thành tựu trí tuệ của họ được truyền bá Từ đó, phát huy đượcnguồn lực trí tuệ vào sản xuất, bảo vệ lợi ích của người sản xuất

Trong thời đại công nghệ thông tin ngày nay, xuất bản là công cụ thôngtin quan trọng, góp phần xây dựng, tạo nên hệ thống thông tin thông suốtnhiều chiều: ngang, dọc, xuôi, ngược giữa chủ thể và đối tượng quản lý kinh

tế, góp phần vào việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả lq kinh tế cả ở tầm cỡ vĩ

mô - quản lý Nhà nước về kinh tế, cả ở tầm vĩ mô - quản lý sản xuất, kinhdoanh của các chủ thể quản lý kinh tế

Có thể nói, hoạt động xuất bản có tác động lớn đến kinh tế, việc xuấtbản sách báo khoa học kỹ thuật đã cung cáp cơ sở khoa học và thực tế choviệc xây dựng chiến lược kinh tế, kế hoạch sản xuất, kinh doanh của các đơn

vị kinh tế Xuất bản còn là công cụ makerting, phương tiện quảng cáo và giớithiệu sản phẩm Hoạt động xuất bản đang ngày càng phát triển và hiện đại đểphù hợp với nền kinh tế thị trường và kinh tế tri thức

3 Ảnh hưởng của đời sống kinh tế đối với công tác xuất bản

Kinh tế là nền tảng vật chất cho sự tồn tại và phát triển của xã hội Nóiđến đời sống kinh tế tác là nói đến mối quan hệ của con người với thiên nhiên

và mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất xã hội.Quan hệ kinh tế, suy đến cùng, là nhân tố quyết định mọi mối quan hệ xã hội.Bởi vậy, công tác xuất bản phụ thuộc rất nhiều đến các yếu tố của đời sống

xã hội và nhất là kinh tế

Đối với ngành xuất bản, kinh tế có ảnh hưởng và mối quan hệ chặt chẽ

Có thể nói, nhu cầu phát triển kinh tế quyết định sự ra đời của hoạt động xuấtbản Sự phát triển của lao động sản xuất làm cho xã hội loài người phát triển

về trí tuệ, ngôn ngữ, chữ viết và văn tự Từ đấy, nhu cầu lưu giữ và truyền báthông tin bằng văn bản xuất hiện Và hoạt động xuất bản đã ra đời để thựchiện sứ mệnh của mình

Hoạt động xuất bản từng bước phát triển, gắn liền với việc tìm kiếm,sản xuất của vật liệu và nguyên liệu làm sách Tuỳ từng thời kỳ và từng quốcgia, có những vật liệu làm sách khác nhau Như ở Trung Quốc, họ biết dùngtre, lụa; người Ai Cập dùng vỏ cây Papirus bên bờ sông Nil, dùng mai rùa…sau đó là nghề làm giấy ra đời, giấy được xem là vàng tráng của xuất bản

Cho đến ngày nay, khi nền kinh tế có sự thay đổi, nền kinh tế thị trườngtác động đến các ngành khoa học, hoạt động xuất bản cũng có nhiều thay đổi.Xuất hiện máy tính điện tử, công nghệ thông tin đang đưa xuất bản trở thành