Quản lý nhà nước về báo điện tử ở việt nam hiện nay

Cục quản lý Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Bộ TT&TT sẽ cấp phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp cho cơ quan báo chí, cơ quan ngoại giao và lãnh sự, tổ chức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT HÀNH CHÍNH

-*** -

TRẦN NGỌC QUỲNH TRANG MSSV: 1155050257

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO ĐIỆN TỬ

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Luận văn tốt nghiệp cử nhân luật

Niên khóa: 2011 - 2015

Người hướng dẫn:

ThS CAO VŨ MINH

TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2015

: Thành phố Hồ Chí Minh : Thông tin và Truyền thông : Trang

: Ủy ban nhân dân

Hình 1: Sơ đồ quá trình hình thành và phát triển của báo điện tử tại Việt Nam 8 Bảng 2: Bảng phân biệt các loại hình trang thông tin điện tử 18 Bảng 3: Xu hướng tăng chậm của báo điện tử 46

PHẦN MỞ ĐẦU - 1 -

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ BÁO ĐIỆN TỬ VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO ĐIỆN TỬ - 5 -

1.1 Những vấn đề lý luận về báo điện tử - 5 -

1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của báo điện tử - 5 -

1.1.2 Khái niệm báo điện tử - 9 -

1.1.3 Đặc điểm báo điện tử - 10 -

1.1.4 Vai trò báo điện tử trong đời sống hiện nay - 12 -

1.1.5 Phân biệt khái niệm “báo điện tử” với một số khái niệm liên quan (trang thông tin điện tử, trang thông tin điện tử tổng hợp, chuyên trang báo chí điện tử) - 13 -

1.2 Quản lý nhà nước về báo điện tử - 18 -

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam - 19 -

1.2.2 Đặc trưng quản lý nhà nước về báo điện tử - 21 -

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về báo điện tử - 23 -

1.2.4 Cơ quan quản lý nhà nước về báo điện tử - 25 -

1.2.5 Ý nghĩa của quản lý nhà nước về báo điện tử - 28 -

1.3 Cơ sở pháp lý của quản lý nhà nước về báo điện tử - 29 -

1.3.1 Cơ sở pháp lý của quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam - 29 - 1.3.2 Quản lý nhà nước về báo điện tử theo pháp luật của một số quốc gia (Hoa Kỳ, Pháp) và giá trị tham khảo cho Việt Nam - 31 -

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY - 37 -

2.1 Khái quát thực trạng báo điện tử tại Việt Nam hiện nay - 37 -

2.1.1 Về số lượng, quy mô - 37 -

2.1.2 Về chất lượng - 39 -

2.1.2.1 Chất lượng thông tin trên báo điện tử - 39 -

2.1.2.2 Chất lượng kỹ thuật, hạ tầng công nghệ - 43 -

2.2 Thực trạng quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam hiện nay - 44 -

2.2.1 Trong công tác xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo điện tử - 44 -

2.2.2 Trong công tác ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo điện tử - 46 -

2.2.3 Trong công tác quản lý chất lượng báo điện tử - 49 -

báo điện tử - 49 -

2.2.3.2 Công tác quản lý, bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ đội ngũ cán bộ lãnh đạo - quản lý, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên báo điện tử - 52 -

2.2.4 Trong công tác quản lý phát hành báo điện tử (cấp giấy phép, quản lý hoạt động lưu chiểu) - 53 -

2.2.5 Công tác quản lý báo điện tử trong hoạt động đối ngoại - 55 -

2.2.6 Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động báo điện tử - 57 -

2.3 Nguyên nhân dẫn đến những điểm hạn chế, bất cập trong quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam hiện nay - 61 -

2.3.1 Nguyên nhân chủ quan - 61 -

2.3.2 Nguyên nhân khách quan - 62 -

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM - 65 -

3.1 Phương hướng hoàn thiện những quy định pháp luật liên quan đến quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam - 65 -

3.1.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật báo chí về báo điện tử - 65 -

3.1.2 Hoàn thiện quy định pháp luật về bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí dành riêng cho báo điện tử - 69 -

3.1.3 Hoàn thiện quy định về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận, quyền tiếp cận thông tin trong hoạt động báo chí - 72 -

3.1.4 Xây dựng những quy định để bảo vệ quyền riêng tư của công dân trong hoạt động báo điện tử - 75 -

3.2 Một số giải pháp thực tiễn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam hiện nay - 78 -

3.2.1 Hoàn thiện công tác xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo điện tử - 78 -

3.2.2 Nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước đối với báo điện tử - 80 -

3.2.3 Nâng cao trình độ chuyên môn, văn hóa ứng xử của đội ngũ phóng viên, biên tập viên báo điện tử - 81 -

3.2.4 Các giải pháp khác - 83 -

KẾT LUẬN - 85 -

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO - 87 -

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo điện tử là một loại hình báo chí mới, tích hợp những ưu điểm vượt trội so với các loại hình báo chí truyền thống khác, cho phép mọi người tiếp cận thông tin nhanh chóng mà không bị hạn chế bởi không gian và thời gian Từ khi ra đời tại Việt Nam, báo điện tử đã trở thành công cụ đối nội, đối ngoại hiệu quả của Đảng và Nhà nước, là diễn đàn thúc đẩy quyền tự do ngôn luận phát triển Tuy nhiên, cùng với những bước tiến hết sức mạnh mẽ dựa trên thế mạnh vốn có, báo điện tử cũng bộc lộ cả những dấu hiệu phức tạp và những hệ lụy khó lường nếu không được tổ chức và quản lý tốt Thông tin trên báo điện tử bắt đầu có xu hướng gây mất lòng tin trong công chúng Nhiều tin tức, bài viết “giật gân” câu khách, chạy theo thị hiếu, bất chấp việc xâm phạm quyền riêng tư của công dân; môi trường tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí điện tử bị lạm dụng, bóp méo, đưa đến những thông tin sai sự thật, chống phá công cuộc xây dựng đất nước, gây tổn hại đến quyền và lợi ích của nhân dân Công cụ quản

lý báo điện tử mà chủ yếu là pháp luật, đặc biệt là Luật Báo chí Việt Nam được xây dựng từ thời kỳ hoạt động báo chí bao cấp, khi áp dụng cho công tác quản lý báo điện

tử trong thời đại mới cũng đã xuất hiện nhiều bất cập Đồng thời, quản lý một loại hình báo chí được xây dựng kết hợp với ưu thế về công nghệ thông tin trên nền tảng Internet cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới cho Nhà nước

Nếu coi môi trường thông tin trên mạng Internet là một bức tranh đa màu sắc, báo điện tử đang đóng vai trò là một gam màu mờ nhạt bên cạnh rất nhiều loại hình thông tin phong phú (như blog tin tức, trang thông tin điện tử tổng hợp, mạng xã hội ) tại Việt Nam hiện nay Làm thế nào để nâng cao chất lượng báo điện tử xứng tầm là một

cơ quan ngôn luận đại diện cho Đảng, Nhà nước, đoàn thể và nhân dân; đem đến niềm tin sâu sắc cho công chúng về chất lượng thông tin trên báo điện tử, chống lại sự cạnh tranh thông tin không lành mạnh từ các loại hình hội tụ thông tin điện tử khác? Đó là câu hỏi cần đặt ra cho công tác quản lý nhà nước về báo điện tử nói riêng cũng như nền báo chí nước nhà nói chung

Đứng trước những băn khoăn ấy, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam hiện nay” để tiến hành nghiên cứu Thông qua việc nghiên cứu đề tài này, tác giả hy vọng mang đến những nhận thức đa chiều, toàn diện về báo điện tử tại Việt Nam và công tác quản lý nhà nước về báo điện tử; cũng như đề xuất các phương hướng hữu hiệu nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử, đảm bảo các quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận tại Việt Nam được tôn trọng, góp phần tạo một môi trường thông tin điện tử an toàn, lành mạnh cho người dân

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

“Quản lý nhà nước về báo điện tử” là đề tài tương đối mới trong nền khoa học

pháp lý ở Việt Nam Theo nghiên cứu của tác giả, tính đến nay, nước ta vẫn chưa có nhiều công trình chuyên khảo hay công trình nghiên cứu tổng thể những vấn đề pháp

lý trong hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử Xét nghiên cứu về báo điện tử dưới góc độ định hướng của Đảng có thể kể đến luận án Tiến sỹ của tác giả Nguyễn

Huy Ngọc “Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo báo điện tử trong giai đoạn hiện nay” vào năm 2014 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Dưới góc độ nghiên cứu

quản lý nhà nước về báo chí nói chung có thể kể đến công trình của PGS.TS Lê Thanh

Bình, ThS Phí Thị Thanh Tâm “Quản lý Nhà nước và pháp luật về báo chí” (sách

chuyên khảo dành cho học viên ngành báo chí truyền thông) năm 2009 Các công trình đã nêu đều mang tính chất tham khảo khi nghiên cứu về báo điện tử và hoạt động quản lý nhà nước, nhưng đều chưa kết hợp được việc nghiên cứu quản lý của nhà nước với báo điện tử Đây cũng là một trở ngại cho tác giả về nguồn tài liệu tham khảo khi nghiên cứu vấn đề dưới góc độ tìm hiểu công tác quản lý nhà nước riêng trong lĩnh vực báo điện tử - một loại hình báo chí kết hợp với những ưu thế đa phương tiện, đang phát triển không ngừng trong thời đại ngày nay

3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài này được thực hiện với hai mục đích chính:

Thứ nhất, công trình muốn xây dựng một cách khái quát và hệ thống những vấn

đề lý luận về hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử tại Việt Nam hiện nay (nội dung quản lý, cơ quan quản lý, đặc trưng và ý nghĩa của hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử); để có góc nhìn khách quan, khoa học về công tác quản lý nhà nước và hiệu quả quản lý nhà nước đối với loại hình báo chí hiện đại đang ở thời

kỳ đỉnh cao của sự phát triển như báo điện tử

Thứ hai, tác giả phân tích những ưu điểm và hạn chế trong công tác quản lý nhà

nước về báo điện tử Trên cơ sở xác định những bất cập làm giảm hiệu quả công tác quản lý, tác giả tiến hành đề xuất các phương hướng hoàn thiện pháp luật về báo điện

tử và quản lý nhà nước về báo điện tử; các biện pháp thực tế giúp công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng được cải thiện; từ đó nâng cao chất lượng nội dung và hình thức báo điện tử tại Việt Nam

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Nội dung chủ yếu mà luận văn hướng đến là hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam hiện nay Trong đó, tác giả tập trung nghiên cứu nội dung lý luận

và thực trạng hoạt động quản lý nhà nước đối với loại hình báo điện tử chính thống, tức những báo điện tử đã được cơ quan quản lý cấp giấy phép hoạt động báo điện tử

Phạm vi nghiên cứu sẽ được mở rộng không chỉ ở Hiến pháp, các văn bản pháp luật báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng; mà còn ở các văn bản pháp luật liên quan trong hoạt động sản xuất báo điện tử như Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Quảng cáo; một số kiến thức chuyên ngành về báo chí điện tử, công nghệ thông tin Đồng thời, tác giả cũng chú trọng phân tích các văn bản hành chính, số liệu thống kê, báo cáo hoạt động của cơ quan nhà nước, các vụ việc vi phạm cụ thể của báo điện tử trên thực tế để đảm bảo đưa ra nhận xét khách quan, trung thực nhất về hiệu quả quản lý nhà nước trong

lĩnh vực này

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu cuả ngành luật học, xã hội học Thông qua những phương pháp nghiên cứu chính như nghiên cứu lý luận và điều tra thực tiễn với các thao tác: thu thập thông tin - số liệu, phân tích, chứng minh, giải thích, tổng hợp, so sánh, khảo sát xã hội học, thống

kê; tác giả hi vọng làm rõ hơn vấn đề “Quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam hiện nay” về mặt lý luận và đưa ra đánh giá chân thực hiệu quả quản lý nhà nước

trong lĩnh vực này Qua đó, tác giả đưa ra những phương hướng đóng góp để hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về báo điện tử nói riêng cũng như cơ chế quản lý nhà nước nói chung về báo điện tử

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Với những mục tiêu đã đặt ra, tác giả hy vọng khi đề tài hoàn thành sẽ đem lại nguồn kiến thức lý luận cơ bản nhất về hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử tại Việt Nam hiện nay; đồng thời là nguồn ý tưởng cho việc hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước Cụ thể:

Về mặt lý luận: luận văn này góp phần cung cấp kiến thức làm rõ khái niệm báo

điện tử dưới góc độ quản lý nhà nước, phân biệt báo điện tử với các loại hình hội tụ thông tin khác trên mạng Internet có hình thức tương tự (trang thông tin điện tử tổng hợp, blog cá nhân); phân tích, đánh giá nội dung quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam hiện nay Bằng việc đưa ra phương hướng hoàn thiện pháp luật về báo điện

tử, tác giả cũng hi vọng đây là cách góp phần hoàn thiện, củng cố, nâng cao hơn nữa các quy định pháp luật về báo chí nói riêng và hoạt động thông tin điện tử trên Internet nói chung

Về mặt thực tiễn: luận văn đưa ra một số phương hướng nâng cao hiệu quả quản

lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử tại Việt Nam Đây là một trong những cách thúc đẩy sự phát triển vững chắc, chuyên nghiệp của báo điện tử Việt Nam cũng như nền báo chí nước nhà hướng đến tự do ngôn luận, tự do thông tin hài hòa với lợi ích cá nhân và xã hội Bên cạnh đó, tác giả hi vọng sau khi đọc luận văn, người đọc sẽ có góc

nhìn khách quan, sâu sắc hơn đối với nội dung và mức độ tin cậy của các thông tin ở những loại hình trang tin tức điện tử (báo chí điện tử chính thống, trang thông tin điện

tử tổng hợp, mạng xã hội, blog cá nhân) đang tồn tại ở Việt Nam

7 Kết cấu của luận văn

Bên cạnh phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, cấu trúc nội dung chính của luận văn bao gồm ba chương:

 Chương 1: Khái quát về báo điện tử và quản lý nhà nước về báo điện tử

 Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam hiện nay

 Chương 3: Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về báo điện tử tại

Việt Nam

***

Qua đây tác giả cũng xin được gửi lời cám ơn chân thành đến Giảng viên – ThS Cao Vũ Minh đã tận tình hướng dẫn, giúp tác giả có những định hướng đúng đắn trong nghiên cứu đề tài Xin cám ơn Khoa Luật Hành chính - Trường Đại học Luật TP.HCM đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả hoàn thành nội dung khóa luận này

Vì giới hạn về khả năng kiến thức của tác giả, cũng như giới hạn về dung lượng luận văn, một số khía cạnh của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử tại Việt Nam vẫn chưa thật sự được phân tích sâu sắc Tác giả luận văn hy vọng sẽ nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô, các nhà nghiên cứu để công trình được đào sâu và hoàn thiện hơn; góp một ý tưởng nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước về báo điện tử ở nước ta trong tương lai

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ BÁO ĐIỆN TỬ VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ BÁO ĐIỆN TỬ 1.1 Những vấn đề lý luận về báo điện tử

1.1.1 1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của báo điện tử

Theo các nhà nghiên cứu truyền thông, lịch sử hình thành và phát triển của báo

chí đều có liên quan mật thiết với những nhân tố, điều kiện xã hội nhất định1

, trong

đó không thể không kể đến yếu tố: nhu cầu thông tin - giao tiếp của con người, trình

độ phát triển kinh tế - văn hóa xã hội và đặc biệt là sự phát triển của khoa học kỹ

thuật, công nghệ Lịch sử của báo in gắn liền với những phát kiến về kỹ thuật in khi

Gutenberg sáng chế ra kỹ thuật in ty-pô bằng kim loại chữ rời vào năm 1455 Sau

đó, năm 1948, máy in offset bốn màu ra đời làm tăng công suất in báo và diện mạo

của tờ báo Nếu như thế kỷ XIX đánh dấu sự phát triển như vũ bão của báo in; thì

thay đổi từ sử dụng kỹ thuật tuyến tính trong những năm đầu thế kỷ XX đến sử dụng

kỹ thuật số cho thấy sự tiến bộ vượt bậc của ngành phát thanh - truyền hình Trong

chừng mực nhất định, lịch sử phát triển của báo chí chính là lịch sử phát triển của

khoa học kỹ thuật và công nghệ nói chung Khoa học công nghệ là tiền đề cho sự

xuất hiện của các loại hình báo chí khi nhu cầu phát triển của báo chí luôn đòi hỏi

những phương tiện, kỹ thuật, công nghệ tương thích Báo điện tử cũng không ngoại

lệ Tiền đề cho sự ra đời, phát triển của báo điện tử chính là sự ra đời và phát triển

của Internet

Từ cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, mạng Internet ra đời và tác động mạnh đến

mọi mặt của đời sống xã hội Khởi nguồn của Internet là các máy tính IBM dùng

chung vào những năm 1960 tại các trường đại học như Dartmouth và Berkeley của

Hoa Kỳ2 Ngay sau khi Liên Xô phóng thành công vệ tinh Spunik - vệ tinh đầu tiên

của loài người năm 1957, tổng thống Hoa Kỳ Eisenhower đã thành lập ARPA nhằm

thúc đẩy quá trình phát triển mạng máy tính và truyền thông Bên cạnh đó, J.C.R

Licklider được coi là người khai sinh khái niệm mạng toàn cầu (“Mạng Thiên hà” -

Galatic Network) công bố năm 1962; ông cũng tham gia vào quá trình kiến thiết

mạng ARPANET3, tiền thân của Internet ngày nay Đặc biệt vào năm 1992, sự xuất

1 Nguyễn Văn Hà (chủ biên), 2011, Giáo trình Cơ sở lý luận Báo chí, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân

văn, Nxb Đại học Quốc gia TP.HCM, từ tr.94 đến tr.106

2

Internet - Đôi điều cần biết (2007), theo báo Dân trí Nguồn online:

http://vnn.vietnamnet.vn/cntt/2007/10/750063/, truy cập ngày 20/06/2015

3

“Advance Research Project Agency Network”, tạm dịch “mạng nghiên cứu cơ quan với các dự án cấp cao” -

ra đời nhờ cuộc Chiến tranh Lạnh và sự kiện phóng Spunik Mạng này giúp cho Bộ Quốc phòng Mĩ có cách

giao tiếp và chia sẻ dữ liệu giữa các máy tính trong quá trình nghiên cứu và phát triển, và cũng là cách thuận

tiện nhất để giữ liên lạc trong trường hợp bị tấn công bằng bom hạt nhân

Formatted: Bullets and Numbering

hiện của World Wide Web4 đã cho phép thiết lập những trang web đơn giản được viết bằng ngôn ngữ siêu văn bản HTML (Hyper Text Markup Language) Đây là một trong những cột mốc quan trọng dẫn đến sự hình thành của báo điện tử khi cùng năm đó, vào tháng 5/1992, tờ báo mạng điện tử đầu tiên được biết đến trên thế giới (Chicago Tribune) ra đời, có máy chủ đặt tại nhà cung cấp dịch vụ American online5

Một trong những hãng truyền thông lớn nhất thế giới là CNN (Mỹ) sau đó đã chạy thử phiên bản báo mạng từ năm 1993 và tiếp đến là trang BBC online (Anh) xuất hiện từ 13/9/1994 Năm 1994 cũng đánh dấu sự ra đời phiên bản điện tử của các

cơ quan báo chí nổi tiếng ở Hoa Kỳ như Los Angeles Times, USA Today, New York Newsday Nhiều tờ báo Châu Á như China Daily, Utusan (Malaysia), Kompas (Indonesia), Asahi Simbun (Nhật) cũng xuất hiện trên mạng Internet vào năm 1995 Theo thống kê của Newslink, năm 1996 trên toàn thế giới có 1335 tờ báo mạng điện tử, đến tháng 9/1998 là 4925 tờ, đầu năm 2000 là 8474 tờ6

Sự hình thành của báo điện tử tại Việt Nam cũng gắn liền với sự du nhập và phát triển của Internet Ngày 5/3/1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 21/1997/NĐ-CP Quy chế tạm thời về quản lý, thiết lập, sử dụng mạng Internet ở Việt Nam Ngày 19/11/1997, Việt Nam chính thức hòa mạng Internet Chỉ một tháng sau khi nối mạng Internet, tờ báo điện tử đầu tiên của Việt Nam - Tạp chí Quê hương Online chính thức ra đời ngày 31/12/1997 có địa chỉ

http://quehuongonline.vn Tạp chí Quê hương trực thuộc Ủy ban về người Việt Nam

ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) Đối tượng phục vụ chủ yếu của Tạp chí Quê hương điện tử lúc này là cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài, thân nhân của

họ ở trong nước, những độc giả quan tâm tìm hiểu các vấn đề liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài, cũng như người nước ngoài muốn tìm hiểu thông tin về Việt Nam Nhận ra ưu thế của loại hình báo điện tử, sau sự ra đời của Tạp chí Quê hương Online, các cơ quan báo chí lần lượt thử nghiệm và xuất bản ấn phẩm điện tử,

điển hình là sự xuất hiện của báo Nhân dân điện tử (http://nhandan.vn) ngày 21/06/1998; Đài Tiếng nói Việt Nam hòa mạng với tên miền http://vovnews.vn và

báo Lao động cho ra đời trang điện tử vào năm 1999

Nguyễn Trí Nhiệm, Nguyễn Thị Trường Giang (2014), Báo mạng điện tử - đặc trưng và phương pháp sáng

tạo, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.13

6

Nguyễn Trí Nhiệm, Nguyễn Thị Trường Giang (2014), Báo mạng điện tử - đặc trưng và phương pháp sáng

tạo, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.15

Ngoài ra, những tờ báo điện tử độc lập, không phải sự gia tăng từ phiên bản báo

in cũng lần lượt xuất hiện, trong đó có thể kể đến tờ Tin nhanh Việt Nam VnExpress

(http://vnexpress.net) ra mắt ngày 26/02/2002 Tờ báo này sau đó đã chính thức

được cấp phép hoạt động và là tờ báo điện tử độc lập đầu tiên ở Việt Nam Tiếp theo

là các báo điện tử độc lập lớn khác được cấp phép hoạt động như: tờ “Tuần Việt

Nam” Vietnamnet (http://vietnamnet.vn) ngày 23/01/2003, VNMedia (http://www.vnmedia.vn) ngày 06/08/2003

Sự ra đời của báo điện tử đã tạo một luồng gió mới thúc đẩy nền thông tin tại Việt Nam ngày càng phát triển Nhận ra tầm quan trọng của loại hình báo chí hiện đại này, ngày 22/7/2005, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị 52-CT/TW về phát triển và quản lý báo điện tử ở nước ta ghi nhận báo điện tử là một loại hình báo chí mới trong hệ thống thông tin đại chúng tại Việt Nam Đến nay, báo điện tử đã chiếm một phần lớn trong tổng số lượng ấn phẩm báo chí Việt Nam Khác với thời gian đầu, thông tin trên báo điện tử ngày càng phong phú, nhanh chóng, hấp dẫn Bài viết, tin tức do đội ngũ phóng viên báo điện tử làm ra mà ít phụ thuộc vào thông tin trên các loại hình báo chí khác Nhiều phiên bản báo điện tử gia tăng từ phiên bản báo in cũng dần khẳng định vị thế độc lập trong lòng độc giả Đặc biệt, với sự ra đời của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), vấn đề bản quyền tác phẩm báo chí đã được quan tâm, tạo tiền đề cho báo điện tử phát triển dựa trên những bài viết do chính tờ báo tự sản xuất

Theo nghiên cứu, ta có thể tóm tắt quá trình hình thành và phát triển của báo điện tử ở Việt Nam thành ba giai đoạn như sơ đồ sau:

báo điện tử Giai

đoạn này chủ yếu là

các trang thông tin

điện tử của cơ quan

báo chí, thông tin

lấy từ báo in đưa

lên, ít hoặc không

có thông tin do

phóng viên báo

điện tử tự làm

Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2001/NĐ-CP

về quản lý, cung cấp và

sử dụng dịch vụ Internet

Các cơ quan báo chí lớn cho ra đời trang thông tin điện tử Đặc biệt, các tờ báo mạng điện tử độc lập xuất hiện (không có phiên bản báo in) Tuy nhiên hầu hết báo điện tử (kể cả báo điện tử độc lập) thông tin vẫn phụ thuộc vào báo

in và các nguồn khác

Ngày 22/7/2005, Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị 52-CT/TW về phát triển và quản lý báo điện tử ở nước ta Giai đoạn này đánh dấu sự đầu

tư và trưởng thành về chất lượng, số lượng báo điện tử Thông tin do đội ngũ phóng viên báo điện tử làm ra Tin, bài phong phú, nhanh chóng, hấp dẫn Giao diện báo chuyên nghiệp, hiện đại Đặc biệt vấn

đề bản quyền tác phẩm báo chí được bàn đến khi Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 có hiệu lực

1.1.2 Khái niệm báo điện tử

Hiện nay, loại hình báo chí điện tử trên thế giới và tại Việt Nam xuất hiện dưới nhiều cái tên khác nhau: báo điện tử (Electronic Journal), báo trực tuyến (Online Newspaper), báo mạng (Cyber Newspaper), báo chí Internet (Internet Newspaper) và báo mạng điện tử Tuy còn tồn tại nhiều danh xưng nhưng “báo điện tử” được xem là

khái niệm thông dụng nhất tại nước ta bởi hai lý do chính: một là, cụm từ “báo điện

tử” gắn liền với tên gọi của nhiều tờ báo mạng điện tử thuộc các cơ quan báo in được

nhiều người biết đến (Quê hương điện tử, Nhân dân điện tử, Lao động điện tử ); hai

là, “báo điện tử” là thuật ngữ được sử dụng trong các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Theo Điều 3 Luật Báo chí năm 1989 (sửa đổi bổ sung năm 1999) thì: “Báo chí nói trong Luật này là báo chí Việt Nam, bao gồm: báo in (báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn), báo nói (chương trình phát thanh), báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe - nhìn thời sự được thực hiện bằng các phương tiện kỹ

thuật khác nhau), báo điện tử (được thực hiện trên mạng thông tin máy tính) bằng

tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài” Như vậy, “báo

điện tử” đã được đề cập trong pháp luật Việt Nam và là một trong bốn loại hình báo chí, được thực hiện trên mạng thông tin máy tính bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài Điều đáng tiếc là mặc dù Luật Báo chí năm 1989 (sửa đổi bổ sung năm 1999) đã “mạnh dạn” liệt kê các loại hình báo chí nhưng trong phần giải thích từ ngữ lại không định nghĩa rõ nội hàm của khái niệm “báo điện tử”

Vì thế, cho đến nay, khái niệm “báo điện tử” vẫn chưa có định nghĩa chính thức, đầy

đủ và cụ thể

Có quan điểm cho rằng khái niệm “báo điện tử” rất chung chung, không giúp hiểu

rõ đặc điểm của loại hình báo chí phát hành trên mạng: tờ báo được sản xuất khép kín trên mạng LAN7 của tòa soạn hay tờ báo được “chạy” trên môi trường mạng toàn cầu Internet8 Đồng thời, đã có thời gian chúng ta sử dụng cách gọi này để chỉ phát thanh

và truyền hình nên nếu dùng lại rất dễ gây nhầm lẫn9 Một số nhà nghiên cứu truyền thông của Học viện Báo chí và Tuyên truyền lựa chọn sử dụng thuật ngữ “báo mạng điện tử” là sự kết hợp các tên gọi có nội dung riêng biệt “báo mạng”, “điện tử” và đưa

ra định nghĩa: “Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức của một trang web, phát hành trên mạng Internet, có ưu thế trong chuyển tải

Nguyễn Trí Nhiệm, Nguyễn Thị Trường Giang (2014), Báo mạng điện tử - đặc trưng và phương pháp sáng

tạo, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.9

thông tin một cách nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện và tương tác cao”10 Không

ít người cũng quan niệm báo điện tử là một loại hình báo chí có sự can thiệp của công nghệ cao, được chế tác, xuất bản và chạy trên môi trường điện tử, dưới hình thức website

Những quan điểm, khái niệm được nêu trên đây đã phần nào thể hiện bản chất và đặc trưng của loại hình báo điện tử nói chung Tuy nhiên, trong phạm vi luận văn này,

do xem xét khái niệm “báo điện tử” dưới góc độ quản lý nhà nước về báo điện tử ở Việt Nam, tác giả sử dụng tên gọi “báo điện tử” (thay vì cách gọi “báo mạng điện tử” của các chuyên gia trong lĩnh vực báo chí) Đây cũng là khái niệm được dùng trong các văn bản pháp luật ở nước ta hiện nay Trên cơ sở đó, dưới góc độ quản lý nhà

nước tại Việt Nam, khái niệm “báo điện tử” sẽ được hiểu như sau:

“Báo điện tử là loại hình báo chí được thực hiện trên mạng thông tin máy tính bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài; sử dụng công nghệ kỹ thuật mạng Internet để chuyển tải thông tin dưới hình thức website Báo điện

tử hoạt động theo Luật Báo chí, phải đăng ký và được các cơ quan quản lý nhà nước cấp giấy phép hoạt động báo chí điện tử”

1.1.3 Đặc điểm báo điện tử

Năm 1998, hai tác giả Michel H.Jackson và Nora Paul trong công trình nghiên cứu “Newspaper publishing and the World Wide Web” đã đưa ra đồng thời sáu tiêu chuẩn mà các trang web nếu vi phạm một trong những tiêu chuẩn đó thì không được xem là một tờ báo điện tử11 Sáu tiêu chuẩn bao gồm:

- Trang web của một công ty truyền thông hay tổ chức mà không cung cấp một sản phẩm riêng biệt để làm tờ báo;

- Trang web không được cập nhật thông tin trong vòng trước đó 14 ngày;

- Trang web không có bản in tương ứng;

- Trang web chỉ cung cấp những thông tin rao vặt, quảng cáo;

- Trang web chỉ bao gồm một (01) trang;

- Trang web chỉ cung cấp khung trang (đề mục) mà không có nội dung đi kèm

10

Xem TS Nguyễn Thị Thoa: Tổ chức và quản lý báo mạng điện tử ở Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học

cấp cơ sở trọng điểm, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2007

11

Nguyên văn tiếng Anh: “Web sites that met one or more of the following conditions were disqualified from

this study: (1) sites presented by a media company or organization that did not provide a separate product for specific newspapers, (2) sites that had not been updated within the previous 14 days (automatic date generate did not qualify as updating), (3) the site had no print newspaper counterpart, (4) the site offered only classified advertising through a national online classifieds company, (5) the site was promotional and consisted of one Web page or less, (6) the site was patently undeveloped (e.g., offering only a template or outline of a site)”

Những tiêu chuẩn nêu trên đã phần nào thể hiện một số đặc điểm của báo điện tử như loại hình báo chí cung cấp các thông tin mang tính xã hội dưới dạng văn bản chữ viết và hình ảnh; thông tin trên báo điện tử phải được đảm bảo cập nhật thường xuyên

Là loại hình báo chí xuất hiện sau, báo điện tử có đầy đủ đặc trưng cơ bản của báo in, báo nói, báo hình (là một hình thức hoạt động truyền thông đại chúng12, một loại hình thông tin chính trị - xã hội cung cấp tin tức dưới dạng chữ viết, âm thanh, hình ảnh) Ngoài ra, với sự trợ giúp của công nghệ thông tin, báo điện tử có thêm những ưu thế đặc biệt, nâng trình độ truyền tải thông tin lên một tầm cao mới Về cơ bản, báo điện

tử ngày nay có những đặc điểm riêng biệt sau:

Một là, báo điện tử mang tính tức thời và phi định kỳ Thông tin trên báo điện tử

được xem là đáp ứng được tính thời sự nhất hiện nay Khác với báo in muốn thông tin cho độc giả phải chờ tới số sau, nhật báo hoặc tuần báo, đài phát thanh và truyền hình

bị phụ thuộc vào khung giờ, thời lượng phát sóng và kỹ thuật; với báo điện tử, thông tin được cập nhật hàng ngày, hàng giờ, thậm chí hàng giây Chỉ cần máy tính xách tay hoặc điện thoại di động nối mạng, các phần mềm phụ trợ thì khi sự kiện xảy ra phóng viên đều có thể cập nhật tin bài ngay lập tức Báo điện tử đáp ứng thông tin đầy đủ và nhanh chóng nhất ngay cả trong những dịp lễ, Tết Công chúng vẫn có thể đọc báo điện tử ngày xuân khi báo in đã tạm dừng xuất bản Báo điện tử vượt qua được các rào cản mà loại hình báo chí khác gặp phải, nội dung thông tin không bị giới hạn bởi khuôn khổ của trang báo, thời lượng phát sóng Quy trình sản xuất thông tin đơn giản nên có thể cập nhật, bổ sung thông tin, sửa chữa bài viết bất kỳ lúc nào với sự hỗ trợ của phương tiện kỹ thuật

Hai là, báo điện tử có khả năng tích hợp đa phương tiện Báo điện tử được coi

như là sự tổng hợp của báo in, phát thanh, truyền hình khi trong cùng một bài viết có thể cung cấp cho độc giả văn bản, âm thanh, hình ảnh qua video hoặc hình ảnh đồ hoạ, hình ảnh khối, hình ảnh động đẹp mắt Nếu như báo in bị giới hạn về mặt âm thanh, hình ảnh động; phát thanh, truyền hình bị giới hạn về mặt cung cấp ngôn ngữ viết thì báo điện tử có thể đáp ứng tốt vấn đề này Báo điện tử mang đến cho bạn đọc những tiện ích thông qua truyền thông đa phương tiện trên nền tảng Internet như nghe nhạc trực tuyến, giải trí trực tuyến, xem tivi trực tuyến Ngoài ra, báo điện tử còn hỗ trợ truyền hình ảnh video trực tiếp và nhanh nhất về các sự kiện thể thao lớn trong khu vực và thế giới; các sự kiện nóng đang diễn ra được bạn đọc quan tâm

12

Theo Melvin L DeFleur và Everette E Dennis (1991), Understanding Mass Communication, Fourth

Edition, Houghton Mifflin Company, Boston, page 19-24: “Truyền thông đại chúng là quá trình mà nhà truyền thông chuyên nghiệp sử dụng các phương tiện truyền thông để phổ biến những thông điệp rộng rãi, nhanh chóng, có tính định kỳ đến một lượng công chúng đông đảo, đa dạng nhằm cố gắng tác động và làm thay đổi cảm xúc, ý nghĩa, hành động của họ”

Ba là, báo điện tử có tính tương tác cao Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ đa phương

tiện, bài viết trên báo điện tử không chỉ dừng ở văn bản, mà còn có cả hình ảnh, âm thanh, đồ họa Điều này tạo ra hình thức tương tác có tính hấp dẫn bạn đọc Độc giả

có thể gửi thư điện tử, bình luận ngay từng tin, từng bài hay phản hồi đến từng tác giả

và tòa soạn bằng thao tác đơn giản, thuận tiện Khả năng tương tác còn khiến báo điện

tử thiết lập diễn đàn hay thực hiện các cuộc bỏ phiếu giúp cho công tác điều tra xã hội học dễ dàng và nhanh chóng Ngoài ra, trên nền tảng Internet không có khoảng cách địa lý nên thông tin trên báo điện tử có thể truyền tải khắp toàn cầu, tương tác với độc giả trên toàn thế giới

Bốn là, báo điện tử không bị giới hạn về khả năng lưu trữ và tìm kiếm thông tin

Báo điện tử là phương tiện lưu giữ dữ liệu đã và đang có Người đọc không chỉ được xem các thông tin hiện tại, mà có thể truy ngược về quá khứ để đọc những thông tin liên quan mà họ quan tâm Thông qua các đường dẫn của báo điện tử có thể liên kết và tạo ra nhiều lớp thông tin cung cấp nguồn tư liệu phong phú, tiện lợi cho công chúng trong việc tìm kiếm tin tức

1.1.4 Vai trò báo điện tử trong đời sống hiện nay

Tính thời sự, phổ cập rộng, tương tác cao, chi phí sản xuất thấp là những lợi thế góp phần để báo điện tử nhanh chóng trở nên phổ biến trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng Để đọc báo điện tử, độc giả chỉ cần những thiết bị thu phát truyền tin như: máy tính, điện thoại di động… có kết nối Internet là có thể truy cập báo điện

tử bất cứ lúc nào Sự phát triển của báo điện tử đồng thời thúc đẩy văn hóa đọc trong

xã hội, lên mạng đọc báo hàng ngày trở thành thói quen của một bộ phận không ít người dân Theo một khảo sát nhỏ của tác giả thực hiện trên 200 người13

, với câu hỏi

“Anh/Chị có thường xuyên theo dõi thông tin trên báo điện tử không?”, có 142 người trả lời “thường xuyên” (chiếm tỷ lệ 71%) và chỉ có 58 người trả lời “không thường xuyên” (chiếm tỷ lệ 29%), khảo sát cho thấy không có ai là chưa từng đọc báo điện tử Chính ưu thế đa phương tiện, tần suất và tốc độ truyền tin đã giúp báo điện tử lấp đầy những khoảng trống không gian và thời gian Báo điện tử vì thế có đầy đủ điều kiện

để phục vụ nhanh chóng nhu cầu thông tin ngày càng cao của độc giả quan tâm tới các vấn đề chính trị - xã hội, phục vụ nhu cầu văn hóa tinh thần của công chúng, mở ra cánh cửa tri thức cho mọi đối tượng xã hội, góp phần nâng cao dân trí

Sự xuất hiện của báo điện tử tạo ra cầu nối giúp mối quan hệ giữa nhà báo và công chúng được chặt chẽ hơn nhờ tính tương tác cao của báo điện tử Thông qua báo điện

tử, các diễn đàn trao đổi, giao lưu trực tuyến, khảo sát đánh giá những vấn đề xã hội

13

Biểu mẫu phiếu khảo sát và kết quả được đính kèm trong Phụ lục 3

được thực hiện dễ dàng và thuận tiện Quyền tự do ngôn luận của người dân vì thế có điều kiện phát triển tốt hơn Báo điện tử không chỉ giúp tuyên truyền, phổ biến những chính sách, pháp luật của Nhà nước đến nhân dân mà còn đưa những ý kiến đánh giá, góp ý, ý tưởng xây dựng đất nước của nhân dân đến Chính phủ thông qua các diễn đàn xã hội trên báo điện tử Những thông tin kịp thời, chính xác trên báo điện tử có thể giúp người dân hạn chế rủi ro trong nhiều lĩnh vực (như đầu tư kinh doanh, tiêu dùng ); cảnh báo khó khăn, chỉ ra những “góc tối” trong công cuộc xây dựng và cải tạo xã hội Báo điện tử nếu được quản lý tốt hoàn toàn có thể là vũ khí chính trị quan trọng, định hướng dư luận vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Riêng đối với các cơ quan báo chí, báo điện tử là “cánh tay nối dài” giúp cơ quan báo chí mở rộng

độ phủ sóng mọi nơi, mọi lúc

Không bị giới hạn bởi khoảng cách đại lý, báo điện tử cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa hình ảnh một đất nước vươn ra thế giới Đây thực sự là công cụ tuyên truyền đối ngoại hữu hiệu, là diễn đàn giao lưu văn hóa giữa các quốc gia, dân tộc Thông qua chất lượng nội dung và hình thức báo điện tử, quốc gia có thể khẳng định sự phát triển của khoa học công nghệ, cung cấp thông tin cho bạn bè quốc tế quan tâm đến quốc gia, tuyên truyền quảng bá hình ảnh đất nước

Báo điện tử đã và đang phát triển không ngừng cùng với những tiến bộ về khoa học - công nghệ, trở thành “người gác cổng thông tin” của thời đại mới, chiếm thế thượng phong trong lòng độc giả cũng như trong đời sống xã hội so với các loại hình báo chí truyền thông khác

1.1.5 Phân biệt khái niệm “báo điện tử” với một số khái niệm liên quan (trang thông tin điện tử, trang thông tin điện tử tổng hợp, chuyên trang báo chí điện tử)

* Phân biệt “báo điện tử” với “chuyên trang báo chí điện tử”

Hiện nay, nhắc đến khái niệm “báo điện tử” cũng là nhắc đến một số khái niệm liên quan như “báo chí điện tử”, “chuyên trang báo chí điện tử” Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư số 33/2011/TT-BTTTT ngày 01/11/2011 quy định chi tiết việc cấp Giấy

phép hoạt động báo chí điện tử, Giấy phép chuyên trang báo chí điện tử, thì: “Chuyên trang báo chí điện tử là trang thông tin điện tử thuộc báo, tạp chí điện tử có nội dung

mang tính chuyên biệt phù hợp với tôn chỉ mục đích của báo, tạp chí điện tử đã được cấp phép”

Như vậy, báo điện tử có thể hiểu là “tập hợp mẹ” của các “tập hợp con” là chuyên trang báo chí điện tử (nếu có) Chuyên trang báo chí điện tử là trang chuyên mục đặt dưới sự quản lý của cơ quan báo điện tử, khai thác chuyên sâu một mảng lĩnh vực thông tin, có nội dung phù hợp với tôn chỉ mục đích báo chí điện tử đã được cấp phép,

hiển thị dưới hình thức bản điện tử Cơ quan báo chí điện tử sau khi thành lập, muốn

bổ sung, xây dựng thêm chuyên trang báo chí điện tử không nằm trong quy định của Giấy phép hoạt động báo chí điện tử đã được cấp phải làm thủ tục đề nghị cấp phép theo quy định Hiện nay, theo Thông tư số 33/2011/TT-BTTTT thì thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động chuyên trang báo chí điện tử thuộc về Cục trưởng Cục Quản lý Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử14 Điều kiện cấp giấy phép hoạt động chuyên trang báo chí điện tử tương tự như điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí điện tử15 Tuy nhiên, cơ quan đứng tên làm thủ tục đề nghị cấp Giấy phép hoạt động chuyên trang báo chí điện tử là cơ quan báo chí điện tử; thay vì cơ quan chủ quản trong việc đề nghị cấp Giấy phép hoạt động báo chí điện tử Tùy theo nhu cầu mở rộng và khai thác thông tin chuyên sâu của các báo điện tử, một báo điện tử có thể không có chuyên trang báo chí điện tử nào ngoài phiên bản báo điện tử chính thức; hoặc cũng có thể cùng lúc hoạt động nhiều chuyên trang báo chí điện tử Ví dụ như Thanh Niên Online (phiên bản báo điện tử chính thức tại đại chỉ

www.thanhnien.com.vn) có chuyên trang Thế giới xe (chuyên trang báo chí điện tử

của Thanh Niên Online khai thác thông tin về các loại xe tại địa chỉ

thegioixe.thanhnien.com.vn), chuyên trang văn hóa giải trí (chuyên trang báo chí điện

tử của Thanh Niên Online khai thác thông tin trong lĩnh vực giải trí tại địa chỉ

ihay.thanhnien.com.vn) Báo điện tử hay chuyên trang báo chí điện tử đều có trang

chủ là trang thông tin điện tử hiển thị đầu tiên trên màn hình, có tên miền được quy định trong giấy phép hoạt động báo chí điện tử Cuối mỗi trang chủ thường có số hiệu giấy phép hoạt động, ngày được cấp giấy phép, tên cơ quan báo chí, thông tin liên hệ

và các quy định về bản quyền

* Phân biệt “báo điện tử” với “trang thông tin điện tử tổng hợp”

“Báo điện tử” thường xuyên bị nhầm lẫn với “trang thông tin điện tử tổng hợp”

do tính chất cùng cung cấp các thông tin mang tính xã hội Các trang thông tin điện tử tổng hợp cũng thường xây dựng hình thức như một tờ báo, với những bài viết được dẫn từ nhiều báo, nguồn khác nhau Đây là hai loại hình hoàn toàn khác biệt Theo khoản 2 Điều 20 Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15/07/2013 về quản lý, cung

cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng quy định: “Trang thông tin điện

tử tổng hợp là trang thông tin điện tử của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp

thông tin tổng hợp trên cơ sở trích dẫn nguyên văn, chính xác nguồn tin chính thức và ghi rõ tên tác giả hoặc tên cơ quan của nguồn tin chính thức, thời gian đã đăng, phát thông tin đó”

Cùng là loại hình trang thông tin điện tử, nhưng “báo điện tử” và “trang thông tin điện tử tổng hợp” có những yêu cầu và quy trình thủ tục cấp phép khác nhau Việc xin cấp phép hoạt động báo điện tử cần phải đáp ứng yêu cầu khắt khe hơn so với xin cấp phép của một trang thông tin điện tử tổng hợp16 Giấy phép hoạt động báo chí điện tử

do Bộ trưởng Bộ TT&TT cấp Cục quản lý Phát thanh, truyền hình và thông tin điện

tử thuộc Bộ TT&TT sẽ cấp phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp cho cơ quan báo chí, cơ quan ngoại giao và lãnh sự, tổ chức trực thuộc Trung ương, tổ chức tôn giáo hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, tổ chức Chính phủ và phi chính phủ nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, Sở TT&TT và các cơ quan, tổ chức khác theo quy định của Bộ TT&TT Các tổ chức, doanh nghiệp khác không thuộc nhóm đối tượng đã nêu, muốn thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp sẽ do Sở Thông tin và Truyền thông cấp phép Hơn nữa, báo điện tử được xác định là một trong bốn loại hình báo chí Việt Nam, lẽ tất nhiên sẽ hoạt động theo quy định của pháp luật báo chí Trong khi đó trang thông tin điện tử tổng hợp hiện nay hoạt động chủ yếu theo quy định của Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15/07/2013 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng

Từ góc độ quản lý, sự khác biệt giữa hai loại hình “trang thông tin điện tử tổng hợp” và “báo điện tử” như sau: giấy phép hoạt động báo điện tử17 sẽ được cấp cho các

cơ quan, tổ chức, không được cấp cho doanh nghiệp18 Báo điện tử được hoạt động như một tờ báo với cơ cấu thành phần có tổng biên tập, bộ phận tòa soạn, phóng viên Báo điện tử được quyền đăng tải nội dung (tin, bài báo) do tờ báo sản xuất hoặc dẫn lại nội dung thông tin của các tờ báo khác (có thỏa thuận về bản quyền) Trong khi đó, giấy phép với trang thông tin điện tử tổng hợp có thể được cấp cho doanh nghiệp hay các cơ quan, tổ chức, trong đó có cơ quan báo chí Trang thông tin điện tử tổng hợp không được phép tự sản xuất nội dung thông tin và đưa lên trang của mình như cơ

và báo điện tử nói riêng thuộc về tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, không thuộc về doanh nghiệp

quan báo chí mà phải lấy lại thông tin từ tờ báo cùng cơ quan chủ quản19 hoặc các trang web khác (phải có thỏa thuận về bản quyền) Trang thông tin điện tử tổng hợp khi trích dẫn lại thông tin phải tuân theo quy định về nguồn tin20; không đăng tải ý kiến nhận xét, bình luận của độc giả về nội dung tin, bài được trích dẫn (trừ trang thông tin điện tử tổng hợp của cơ quan báo chí)

Trang thông tin điện tử tổng hợp có thể là của doanh nghiệp hay cơ quan, tổ chức khác không hoạt động báo chí; hoặc của cơ quan báo chí Nhưng với những khác biệt nêu trên, giả sử một cơ quan báo in không hoạt động báo điện tử, nếu chỉ có giấy phép làm trang thông tin điện tử tổng hợp thì chỉ được đăng lại tin, bài của tờ báo giấy chứ không được tự sản xuất tin, bài cho trang thông tin điện tử tổng hợp này

Điểm khác nhau giữa báo điện tử và loại hình trang thông tin điện tử tổng hợp thực chất nằm ở khâu quản lý (cấp phép và quản lý hoạt động) Vì vậy, trên thực tế, người đọc khó phân biệt được đâu là báo điện tử và đâu là trang thông tin điện tử tổng hợp do hình thức thể hiện của hai loại hình này khá giống nhau (đây là hai loại hình trang thông tin điện tử dễ gây nhầm lẫn21

nhất cho độc giả) Đặc biệt là khi có nhiều

tờ báo in lớn cũng xin phép hoạt động trang thông tin điện tử tổng hợp mà không xin cấp phép báo điện tử Chẳng hạn như báo Phụ Nữ TP.HCM (cơ quan chủ quản: Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM) là một tờ báo in có uy tín Báo Phụ Nữ TP.HCM có phiên

bản điện tử mang tên Phụ Nữ Online với tên miền http://phunuonline.com.vn, nội

dung cung cấp thông tin theo chuyên mục như phiên bản báo in Điều này rất dễ khiến độc giả lầm tưởng phiên bản điện tử này là báo điện tử của Báo Phụ nữ TP.HCM, nhưng thực chất đây chỉ là trang thông tin điện tử tổng hợp của Báo Phụ Nữ TP.HCM theo giấy phép số 28/GP-TTĐT do Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử cấp ngày 20/06/2014 Ngoài ra, thực tế tồn tại nhiều trường hợp các trang thông tin điện tử tổng hợp thường được đặt những tên gọi có từ “Báo” gây nhầm lẫn cho độc giả như: Báo du học (www.baoduhoc.vn), Báo mới (www.baomoi.com), Việt Báo (www.vietbao.vn)

* Phân biệt “báo điện tử” với “trang thông tin điện tử”

Quy định của pháp luật Việt Nam đã chỉ rõ năm loại trang thông tin điện tử, trong

đó bao gồm22

:

- Báo điện tử dưới hình thức trang thông tin điện tử

- Trang thông tin điện tử tổng hợp là trang thông tin điện tử của cơ quan, tổ chức,

doanh nghiệp cung cấp thông tin tổng hợp trên cơ sở trích dẫn nguyên văn, chính xác nguồn tin chính thức và ghi rõ tên tác giả hoặc tên cơ quan của nguồn tin chính thức, thời gian đã đăng, phát thông tin đó

- Trang thông tin điện tử nội bộ là trang thông tin điện tử của cơ quan, tổ chức,

doanh nghiệp cung cấp thông tin về chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, dịch vụ, sản phẩm, ngành nghề và thông tin khác phục vụ cho hoạt động của chính cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đó và không cung cấp thông tin tổng hợp

- Trang thông tin điện tử cá nhân là trang thông tin điện tử do cá nhân thiết lập

hoặc thiết lập thông qua việc sử dụng dịch vụ mạng xã hội để cung cấp, trao đổi thông tin của chính cá nhân đó, không đại diện cho tổ chức hoặc cá nhân khác và không cung cấp thông tin tổng hợp (có thể kể đến các trang blog, Facebook cá nhân )

- Trang thông tin điện tử ứng dụng chuyên ngành là trang thông tin điện tử của cơ

quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ ứng dụng trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ thông tin, phát thanh, truyền hình, thương mại, tài chính, ngân hàng, văn hóa, y tế, giáo dục và các lĩnh vực chuyên ngành khác và không cung cấp thông tin tổng hợp

Như vậy, báo điện tử là một trong năm loại hình trang thông tin điện tử Nếu như báo điện tử buộc phải đăng ký cấp giấy phép hoạt động và hoạt động theo pháp luật báo chí; thì các loại hình trang thông tin điện tử khác có thể không cần giấy phép của

cơ quan nhà nước mà vẫn hoạt động Theo Thông tư số 09/2014/TT-BTTTT quy định chi tiết về hoạt động quản lý, cung cấp, sử dụng thông tin trên trang thông tin điện tử, các trang thông tin điện tử không phải cấp phép gồm23

: trang thông tin điện tử nội bộ; trang thông tin điện tử cá nhân; trang thông tin điện tử ứng dụng chuyên ngành; diễn

đàn nội bộ dành cho hoạt động trao đổi, hỏi đáp thông tin nội bộ liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, dịch vụ, sản phẩm, ngành nghề phục vụ cho hoạt động của chính cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đó; trang thông tin điện tử của cơ quan nhà nước cung cấp thông tin được quy định tại Điều 10 Nghị định

số 43/2011/NĐ-CP ngày 13 tháng 6 năm 2011 của Chính phủ quy định về việc cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến trên trang thông tin điện tử hoặc cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước

Bên cạnh đó, thông tư số 09/2014/TT-BTTTT cũng quy định các trang thông tin điện tử phải cấp phép hoạt động là24

: trang thông tin điện tử tổng hợp; các trang thông

tin điện tử nội bộ, trang thông tin điện tử ứng dụng chuyên ngành khi cung cấp thông tin tổng hợp thì phải đề nghị cấp phép như đối với trang thông tin điện tử tổng hợp; mạng xã hội, các trang thông tin điện tử nội bộ, trang thông tin điện tử ứng dụng chuyên ngành, trang thông tin điện tử tổng hợp nếu thiết lập mạng xã hội phải đề nghị

cấp phép như đối với mạng xã hội Đặc biệt, trang thông tin điện tử tổng hợp của cơ quan báo chí cấp phép như đối với trang thông tin điện tử tổng hợp

Từ những quy định của pháp luật và thực tiễn nghiên cứu, một số khác biệt cơ bản của các loại hình trang thông tin điện tử sẽ được tác giả khái quát qua bảng phân biệt dưới đây:

Bảng 2: Bảng phân biệt các loại hình trang thông tin điện tử

Báo điện tử Trang thông

tin điện tử tổng hợp

Trang thông tin điện tử nội bộ

Trang thông tin điện tử cá nhân

Trang thông tin điện tử ứng dụng, chuyên ngành Đăng ký

cấp phép

cung cấp thông tin tổng hợp thì phải đề nghị cấp phép như đối với trang thông tin điện tử tổng hợp)

Không Không (trừ khi

cung cấp thông tin tổng hợp thì phải

đề nghị cấp phép như đối với trang thông tin điện tử tổng hợp)

sự phát triển loại hình báo in

Phục vụ cho hoạt động của chính

cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp

Mục đích cá nhân

Quảng bá, cung cấp dịch vụ, ứng dụng

24

Khoản 2 Điều 2 Thông tư số 09/2014/TT-BTTTT của Bộ TT&TT ngày 19/08/2014 quy định chi tiết về hoạt động quản lý, cung cấp, sử dụng thông tin trên trang thông tin điện tử

Đăng tải nội dung

(tin, bài báo) do

tờ báo sản xuất

(có qua quá trình

biên tập) hoặc

dẫn lại nội dung

thông tin của các

mà phải lấy lại thông tin từ tờ báo cùng cơ quan chủ quản hoặc các trang web khác (phải

có thỏa thuận về bản quyền)

Tự cung cấp thông tin về tổ chức bộ máy, dịch vụ, sản phẩm, ngành nghề và thông tin khác liên quan hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp;

không cung cấp thông tin tổng hợp

Tự cung cấp, trao đổi thông tin của chính cá nhân, thông tin

do cá nhân tự sản xuất, không đại diện cho tổ chức hoặc cá nhân khác, không cung cấp thông tin tổng hợp

Tự cung cấp dịch

vụ ứng dụng trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ thông tin, phát thanh, truyền hình, thương mại, tài chính, ngân hàng, văn hóa, y tế, giáo dục và các lĩnh vực chuyên ngành khác

và không cung cấp thông tin tổng hợp

sở trích dẫn tin chính thức

Tổ chức hoặc cá nhân có nhu cầu thông tin về mình

Tổ chức hoặc cá nhân có nhu cầu thông tin về mình

Tổ chức hoặc cá nhân có nhu cầu thông tin về mình

1.2 1.2 Quản lý nhà nước về báo điện tử

1.2.1 1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam

Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, nhưng nhìn chung,

theo định nghĩa của điều khiển học đưa ra, quản lý là sự tác động định hướng lên một

hệ thống hay quá trình, nhằm trật tự hóa hệ thống hay quá trình ấy, hướng chúng vận

động theo ý muốn của người quản lý nhằm đạt được những mục đích đã định trước và

phát triển phù hợp với các quy luật nhất định Tóm lại, đặc điểm của quản lý là sự tác

động có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, với nhiệm vụ chỉ đạo

hoạt động chung cũng như phối hợp các hoạt động riêng lẻ thành hành động thống

nhất của hệ thống để hướng đến mục tiêu đã định Quản lý hiệu quả cần thực hiện

bằng tổ chức và quyền uy nhằm đảm bảo sự phục tùng cũng như sự thống nhất trong

quản lý

Quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành Hiến pháp, luật và điều hành trên cơ sở

Hiến pháp và các luật đó, đây còn được gọi là hoạt động chấp hành và điều hành nhà

nước Với tư duy này thì quản lý nhà nước về báo chí là hoạt động của bộ máy nhà

nước nhằm đảm bảo cho hoạt động báo chí được ổn định và phù hợp với xu thế phát

triển chung của xã hội Trong đó, Nhà nước đại diện cho nhân dân, đảm bảo cho công

dân thực hiện các quyền cơ bản như quyền tự do ngôn luận, quyền tự do báo chí Nhà

nước có trách nhiệm điều tiết đảm bảo báo chí phát triển, đáp ứng các nhu cầu về

thông tin của nhân dân, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Đặc biệt,

Nhà nước còn đóng vai trò chống các thế lực thù địch lợi dụng chính sách tự do ngôn

Formatted: Bullets and Numbering

luận, tự do báo chí để đưa ra các luận điệu sai trái, thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” gây mất an ninh chính trị và trật tự trong nước25

Nói cách khác, quản lý nhà nước về báo chí cũng như bất kỳ một dạng quản lý xã hội nào khác, là dạng quản lý công vụ quốc gia của bộ máy nhà nước - là công việc của bộ máy hành pháp Nó là sự tác động có tổ chức và được điều chỉnh bằng pháp luật, trên cơ sở quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hoạt động báo chí

do những cơ quan có thẩm quyền trong hệ thống hành pháp từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước, phát triển các mối quan

hệ xã hội, thỏa mãn nhu cầu tự do báo chí của công dân26

Nội hàm của quản lý nhà nước về báo điện tử - một trong bốn loại hình báo chí Việt Nam, cũng phần nào nằm trong khuôn khổ của khái niệm quản lý nhà nước về báo chí nói chung này Bên cạnh đó, báo điện tử là loại hình báo chí hình thành và phát triển trên nền Internet kết hợp với những yếu tố riêng có về công nghệ cũng như quy trình sản xuất - kiểm soát thông tin, vấn đề quản lý báo điện tử cũng gắn liền với các hoạt động quản lý nhà nước về thông tin trên Internet

Từ những nhận định nêu trên, khái niệm quản lý nhà nước về báo điện tử có thể

được hiểu như sau: Quản lý nhà nước về báo điện tử là dạng quản lý công vụ của các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền Đây là sự tác động có tổ chức và được điều chỉnh bằng pháp luật, trên cơ sở quyền lực nhà nước đối với quá trình hoạt động báo chí điện tử, hoạt động thông tin trên Internet liên quan đến báo chí điện tử, do các cơ quan hành chính có thẩm quyền từ trung ương đến cơ sở tiến hành nhằm đảm bảo trật

tự quản lý, quyền công dân trong lĩnh vực báo chí, cũng như xây dựng nền báo chí tiến bộ, cách mạng có khả năng hội nhập mạnh mẽ với thế giới và đáp ứng kịp thời nhu cầu thông tin phục vụ đời sống xã hội ngày càng cao ở Việt Nam

Qua khái niệm trên, có thể xác định các yếu tố của quản lý nhà nước về báo điện tử:

Chủ thể của hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử là các cơ quan và các

chức vụ trong cơ quan nhà nước (từ trung ương đến cơ sở) Ngoài ra, hoạt động này còn được tiến hành bởi các cá nhân, tổ chức được nhà nước trao quyền quản lý nhà nước về báo điện tử

Đối tượng của hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử là các thiết chế báo chí,

hoạt động thông tin trên Internet liên quan đến hoạt động báo chí điện tử; các tổ chức,

cá nhân thực hiện hoạt động liên quan đến báo điện tử (người đứng đầu cơ quan báo

chí, các nhà báo )

Khách thể của hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử là trật tự quản lý trong

lĩnh vực chuyển tải thông tin ở nước ta, tạo ra cơ chế hợp lý đảm bảo quyền công dân

trong lĩnh vực báo chí, cũng như xây dựng nền báo chí cách mạng mới đáp ứng kịp

thời nhu cầu thông tin trong xã hội ngày nay

1.2.2.2 1.2.2 Đặc trưng quản lý nhà nước về báo điện tử

Một là, quản lý nhà nước về báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng là một

dạng hoạt động mang tính quyền lực đặc biệt, tính tổ chức cao và được điều chỉnh

bằng pháp luật 27

Luật Báo chí quy định rõ vai trò và chức năng của báo chí nước Cộng hòa Xã hội

Chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu, là cơ quan ngôn

luận của các tổ chức Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và là diễn đàn của nhân

dân Như vậy, hoạt động báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng cần được quản lý

hướng đến mục đích xây dựng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm

phục vụ cuộc sống nhân dân và đảm bảo các quyền công dân, quyền con người Do

đó, hoạt động này mang tính quyền lực đặc biệt của Nhà nước “của dân, do dân, vì

dân”

Hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử cũng là hoạt động mang tính tổ chức

cao và được điều chỉnh bằng pháp luật Tính tổ chức thể hiện ở phương diện: đây là

hoạt động trực tiếp cùa các cơ quan nhà nước được giao chức năng nhiệm vụ trong

lĩnh vực báo chí điện tử; đây cũng là hoạt động phải đảm bảo về bộ máy chuyên trách

có tính khoa học để phát huy hiệu quả quản lý Ngoài ra, hoạt động quản lý nhà nước

với nghĩa là hoạt động chấp hành và điều hành cũng sẽ sử dụng pháp luật như một

kênh để tổ chức bộ máy và đưa ra các khuôn mẫu xử sự cho cơ quan quản lý và công

dân; căn cứ vào quy định pháp luật để giải quyết vấn đề quyền tự do ngôn luận, tự do

báo chí của công dân thật chặt chẽ

Hai là, quản lý nhà nước về báo điện tử là quản lý hoạt động thông tin trên

Internet theo quy định của pháp luật báo chí, xuất bản và quảng cáo; quản lý trên

lĩnh vực văn hóa tư tưởng Hoạt động quản lý cần gắn với các yếu tố khoa học công

nghệ

Báo điện tử ra đời trên nền tảng sự phát triển của Internet, vì vậy, việc quản lý báo

điện tử cũng liên quan mật thiết đến quản lý Internet, đặc biệt là hoạt động thông tin

trên Internet (đăng tải, sử dụng, lan truyền thông tin ) Nguyên tắc này cũng được cụ

27

Lê Thanh Bình - Phí Thị Thanh Tâm (2009), Quản lý nhà nước và pháp luật về báo chí, Nxb Văn hóa -

Thông tin, Hà Nội, tr.24 đến tr.25

Formatted: Bullets and Numbering

thể hóa tại Điều 21 Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15/07/2013 về quản lý, cung

cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng: “việc quản lý, cung cấp, sử dụng thông tin trên mạng dưới hình thức báo điện tử, xuất bản điện tử và quảng cáo phải tuân theo các quy định pháp luật về báo chí, xuất bản và quảng cáo”. Để quản lý, kiểm tra một khối lượng thông tin được cập nhật hàng ngày, hàng giờ trên các báo điện tử, trang thông tin điện tử tổng hợp của các cơ quan báo chí, việc quản lý cần bằng phương tiện kỹ thuật công nghệ quản lý hiện đại, chủ thể quản lý báo điện tử cần

có kiến thức khoa học kỹ thuật nhất định về Internet để thực hiện tốt hoạt động quản lý; đây cũng là cách phát triển lĩnh vực thông tin ở nước ta, tạo nền tảng vững chắc cho nền báo chí nước ta hội nhập mạnh mẽ cùng thế giới Bên cạnh đó, quản lý nhà nước trên lĩnh vực báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng gắn với thể chế chính trị nhất định, thể hiện mục tiêu, lợi ích Nhà nước nên tính định hướng chính trị của nội dung thông tin được quan tâm đặc biệt

Ba là, đảm bảo nguyên tắc tôn trọng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận của công dân, đấu tranh chống lợi dụng quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận làm trái pháp luật

Quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận là một quyền Hiến định28 trong pháp luật Việt Nam Đây cũng là một trong các quyền con người cơ bản, được các Nhà nước trên thế giới ghi nhận trong Hiến pháp và tạo ra cơ chế pháp lý nhằm đảm bảo thực hiện trong đời sống Luật Báo chí năm 1989 (được sửa đổi, bổ sung năm 1999) cũng

đã nêu ra nguyên tắc đảm bảo quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân tại Điều 2 và cụ thể hóa tại Điều 429

Ngoài ra, nội dung Điều 2 cũng quy định: “Không

ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tập thể và công dân” Báo điện tử có lượng thông tin

khổng lồ được cập nhật nhanh chóng cùng với đặc điểm phát hành trên môi trường Internet tại Việt Nam còn nhiều điểm yếu về khoa học kỹ thuật Các thế lực thù địch, ngoại bang hoàn toàn có thể lợi dụng loại hình báo chí này chống phá Nhà nước và sự

28 Điều 25 Hiến pháp 2013 quy định:“Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội

họp, lập hội, biểu tình Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”

29

Điều 4 “Quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân Công dân có quyền:

1- Được thông tin qua báo chí về mọi mặt của tình hình đất nước và thế giới;

2- Tiếp xúc, cung cấp thông tin cho cơ quan báo chí và nhà báo; gửi tin, bài, ảnh và tác phẩm khác cho báo chí

mà không chịu sự kiểm duyệt của tổ chức, cá nhân nào và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin;

3- Phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới;

4- Tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ trương,

chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;

5- Góp ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trên báo chí đối với các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và thành viên của các tổ chức đó.”

nghiệp đại đoàn kết toàn dân dưới danh xưng của tự do ngôn luận, tự do báo chí Vì

thế, nhằm đảm bảo nguyên tắc tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân phát triển

đúng hướng, Nhà nước cần tạo ra các cơ chế pháp lý phù hợp với loại hình báo điện tử

có khả năng cập nhật thông tin nhanh chóng nhằm phục vụ tốt nhu cầu của người dân;

cũng như đề ra phương thức hướng các báo điện tử hoạt động trong khuôn khổ pháp

luật, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan chức năng trong việc quản lý Ngoài ra,

Nhà nước cũng phải chú trọng đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật trong hoạt động

Internet nói chung, khắc phục các điểm yếu về an ninh mạng tồn tại ở các báo điện tử

hiện nay

Bốn là, quản lý nhà nước về báo điện tử là hình thức quản lý có chiến lược, có

chương trình, kế hoạch thực hiện mục tiêu mở rộng dân chủ, thúc đẩy giao lưu hội

nhập, nâng cao đời sống văn hóa cho nhân dân

Đặc trưng này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước về báo điện tử phải có chương

trình, kế hoạch dài hạn, trung hạn và hàng năm; có các tiêu chí mang tính định hướng

và có các biện pháp cơ bản tổ chức thực hiện, căn cứ mức độ hội nhập để điều chỉnh,

bổ sung pháp luật tương thích Chẳng hạn để đảm bảo người dân (đặc biệt người dân

ở các vùng điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn) dễ dàng tiếp cận với loại hình báo điện

tử, bước đầu Nhà nước thông qua các kế hoạch, đề án phát triển thông tin truyền

thông với nhiệm vụ trước mắt là phát triển cơ sở hạ tầng, mạng lưới thông tin truyền

thông Internet tại các vùng nông thôn giai đoạn 2011 đến 202030, tạo tiền đề cho

những thành quả của báo điện tử được phổ biến toàn xã hội

1.2.2.3 1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về báo điện tử

Theo Điều 3 Luật Báo chí năm 1989 (sửa đổi bổ sung năm 1999) thì báo điện tử là

một trong bốn loại hình báo chí Việt Nam Xuất phát từ bản chất này, nội dung quản

lý nhà nước về báo điện tử cũng thuộc phạm vi nội dung quản lý nhà nước về báo chí

Cụ thể, theo quy định pháp luật hiện hành, nội dung quản lý nhà nước đối với báo chí

nói chung và báo điện tử nói riêng bao gồm31

30 Theo Quyết định 119/QĐ-TTg ngày 18/01/2011 Quyết định phê duyệt “Đề án Phát triển thông tin, truyền

thông nông thông giai đoạn 2011-2020”

31

Điều 17 Luật Báo chí năm 1989 (sửa đổi bổ sung năm 1999)

Formatted: Bullets and Numbering

-Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ báo chí;

- Tổ chức, quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí;

- Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động báo chí, thẻ nhà báo;

- Quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và hoạt động báo chí nước ngoài tại Việt Nam;

- Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý kho lưu chiểu báo chí;

- Tổ chức, chỉ đạo công tác khen thưởng trong hoạt động báo chí;

- Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí và việc chấp hành pháp luật về báo chí; thi hành các biện pháp ngăn chặn hoạt động báo chí trái pháp luật; giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm trong hoạt động báo chí

Do loại hình báo điện tử là kết quả của sự tích hợp giữa công nghệ và truyền thông, xây dựng trên nền tảng Internet và có nhiều ưu thế hơn các loại hình báo chí khác, nội dung quản lý nhà nước về báo điện tử bên cạnh công tác kiểm soát hoạt động của tòa soạn báo điện tử, còn được chú trọng ở công tác “tổ chức, quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí” cũng như công tác tổ chức, quản lý thông tin của báo chí trên mạng Internet Trọng tâm của nội dung quản lý nhà nước về báo điện tử có thể thay đổi theo từng thời kì và phụ thuộc vào tình hình kinh tế - xã hội nhưng cần xây dựng các kế hoạch, biện pháp thực hiện tuần tự và thích hợp để việc quản lý đạt hiệu quả

Tóm lại, dựa trên các bước của hoạt động quản lý, nội dung công tác quản lý nhà

nước về báo điện tử có thể phân thành các nhóm chính sau: một là, công tác hoạch

định và lãnh đạo (xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch

phát triển sự nghiệp báo chí; ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm

pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí); hai là, công tác tổ

chức (bao gồm tổ chức quản lý phát hành trong cấp giấy phép hoạt động báo điện tử

và kiểm tra lưu chiểu; tổ chức quản lý chất lượng qua việc quản lý thông tin trên báo

điện tử, đào tạo đội ngũ cán bộ báo chí, tổ chức hoạt động khoa học - công nghệ trong

lĩnh vực báo điện tử; tổ chức quản lý đối ngoại về báo điện tử); ba là, công tác kiểm

soát (tổ chức công tác khen thưởng trong hoạt động báo điện tử; hướng dẫn, thanh

tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động báo điện tử) Nội dung và thực trạng hoạt

động của những công tác quản lý này sẽ được phân tích rõ hơn ở chương 2 của công trình

Từ góc nhìn tổng quan, có thể thấy, hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí nói chung và trong lĩnh vực báo điện tử nói riêng ở nước ta hiện nay chủ yếu

là hoạt động của cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp, trong khi còn thiếu vắng

hoạt động của cơ quan tư pháp (xét xử) khi có hành vi vi phạm pháp luật về báo chí

Công tác quản lý còn tập trung nhiều vào công tác hành chính như: cấp giấy phép hoạt

động báo chí điện tử, cấp thẻ nhà báo, kiểm tra lưu chiểu,

1.2.2.4 1.2.4 Cơ quan quản lý nhà nước về báo điện tử

Cơ quan quản lý nhà nước về báo điện tử là các cơ quan hành chính nhà nước, cụ

thể32:

1 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí

2 Bộ Văn hóa - Thông tin chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý

nhà nước về báo chí

3 Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm vụ,

quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về báo chí theo quy

định của Chính phủ

Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan

thuộc Chính phủ trong việc phối hợp với Bộ Văn hóa - Thông tin để thực hiện thống

nhất quản lý nhà nước về báo chí

4 Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện quản lý nhà

nước về báo chí trong phạm vi địa phương theo sự phân cấp của Chính phủ

Như vậy, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí nói chung và báo

điện tử nói riêng thông qua Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Thông tin và Truyền

thông) Theo đó, Bộ TT&TT là cơ quan quản lý chuyên ngành đối với các hoạt động

trong lĩnh vực báo chí điện tử, với mục đích là làm cho các hoạt động đó đi đúng

khuôn khổ pháp luật33 Ngoài ra, có những Bộ khác liên quan đến nội dung quản lý

32

Điếu 17a Luật sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí 1999

33 Khoản 5 Điều Nghị định số 132/2013/NĐ-CP ngày 16 tháng 10 năm 2013 của Chính phủ quy định chức

năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Thông tin và Truyền thông:

“Về báo chí (bao gồm báo chí in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình, bản tin thông tấn):

a) Hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức thực hiện quy hoạch mạng lưới báo chí trong cả nước, văn phòng đại diện

cơ quan thường trú ở nước ngoài của các cơ quan báo chí Việt Nam đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt;

b) Tổ chức giao ban báo chí, quản lý thông tin báo chí theo quy định của pháp luật về báo chí;

c) Tổ chức thực hiện quy chế người phát ngôn cung cấp thông tin cho báo chí theo quy định của Thủ tướng

Chính phủ;

d) Ban hành quy chế tổ chức hội thi, liên hoan, hội thảo về báo chí;

đ) Quy định về báo lưu chiểu, quản lý kho lưu chiểu báo chí quốc gia;

e) Cấp, gia hạn, sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi giấy phép hoạt động báo chí; giấy phép

xuất bản bản tin, đặc san, số phụ, phụ trương, chương trình đặc biệt, chương trình phụ; thẻ nhà báo; cấp thẻ cho

báo chí xuất bản ở nước ngoài phát hành tại Việt Nam; chấp thuận việc họp báo;

g) Hướng dẫn việc hoạt động của báo chí và nhà báo trong cả nước, phối hợp với các cơ quan có liên quan

quản lý hoạt động của báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và hoạt động báo chí của nước ngoài, tổ chức

nước ngoài tại Việt Nam;

h) Thỏa thuận về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm Tổng biên tập, Phó Tổng biên tập, Tổng giám đốc, Phó Tổng

giám đốc, Giám đốc, Phó Giám đốc các cơ quan báo chí;

Formatted: Bullets and Numbering

nhà nước về báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng mà Bộ TT&TT phải phối hợp trong một số mặt của hoạt động báo chí như Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, Bộ Công an Trong những công tác phối hợp này, nhiệm vụ chính vẫn thuộc về Bộ TT&TT, các Bộ, ngành khác chỉ đóng vai trò giúp đỡ Bộ TT&TT thực hiện hoạt động quản lý báo điện tử trong phạm vi có liên quan đến hoạt động chuyên môn của Bộ, ngành Ví

dụ như trong công tác tổ chức thông tin cho báo chí, Bộ Ngoại giao phối hợp với các

Bộ, ngành, địa phương liên quan hướng dẫn báo chí trong nước đưa tin về hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Nhà nước và phối hợp hướng dẫn đưa tin về tình hình quốc tế, tin trong nước liên quan đến đối ngoại Bộ Công an phối hợp với Bộ TT&TT tổ chức họp báo cung cấp thông tin trong phạm vi lĩnh vực hoạt động của Bộ cho báo chí Bộ Tài chính phối hợp với Bộ TT&TT xây dựng kế hoạch hỗ trợ ngân sách đầu tư cho hoạt động báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng

Một cơ quan khác giữ nhiệm vụ trực tiếp quản lý các hoạt động cụ thể liên quan đến báo điện tử là Cục Báo chí (theo như Quyết định số 984/QĐ-BTTTT được Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Bắc Son ký ngày 16/07/2014) là tổ chức trực thuộc Bộ TT&TT, thực hiện chức năng giúp Bộ TT&TT quản lý nhà nước và thực thi pháp luật

về báo chí in, báo chí điện tử, bao gồm: báo in, báo điện tử, tạp chí in, tạp chí điện tử, bản tin, đặc san, bản tin thông tấn Bên cạnh đó, một tổ chức trực thuộc Bộ TT&TT cũng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động quản lý báo chí điện tử là Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử Trước đây, đơn vị quản lý báo điện tử là Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử34 nhưng kể từ ngày 16/7/2014, khi Bộ trưởng Bộ TT&TT ký Quyết định số 984/QĐ-BTTTT và Quyết định số 981/QĐ-BTTTT, nhiệm vụ quản lý báo điện tử được bàn giao về cho Cục Báo chí, Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử là tổ chức trực thuộc Bộ TT&TT, thực hiện chức năng giúp Bộ trưởng Bộ TT&TT quản lý nhà nước và thực thi pháp luật trong lĩnh vực phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử, bao gồm: phát thanh, truyền hình, trang tin điện tử, mạng xã hội, trò chơi điện tử Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Quản lý phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử vẫn còn thẩm quyền cấp Giấy phép chuyên trang báo chí điện tử theo khoản 2 Điều 4 Thông tư 33/2011/TT-BTTTT quy định chi tiết việc cấp Giấy phép hoạt động báo chí điện tử, Giấy phép chuyên trang báo chí điện tử

i) Quy định tiêu chuẩn, chuyên môn, nghiệp vụ người đứng đầu cơ quan báo chí;

k) Quản lý các dịch vụ phát thanh, truyền hình theo quy định của pháp luật;”

34

Nguồn online: http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/194989/cuc-bao-chi-chinh-thuc-quan-ly-bao-dien-tu.htm, truy cập ngày 25/06/2015

Ở điạ phương, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí là UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương mà chủ

yếu là UBND trong lĩnh vực báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng bao gồm: xây dựng dự án quy hoạch phát triển báo chí địa phương theo hướng dẫn của Bộ TT&TT; kiểm tra việc thực hiện pháp luật, chính sách, chế độ về báo chí đối với cơ quan báo chí của địa phương; thực hiện quản lý nhà nước đối với báo chí Trung ương và báo chí địa phương khác hoạt động tại địa phương mình theo ủy quyền của Bộ TT&TT; tổ chức thanh tra hoặc phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các hoạt động báo chí theo quy định của pháp luật 35

.Giúp việc về chuyên môn cho UBND trong quản lý nhà nước về báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng là Sở TT&TT36

; các phòng ban chuyên môn được giao nhiệm vụ quản lý báo điện tử trực thuộc Sở TT&TT (Phòng Báo chí - Xuất bản, Phòng Thông tin điện tử) Với vai trò tham mưu cho UBND trong hoạt động quản lý báo điện tử, nhiệm vụ của Sở TT&TT cũng như các

phòng ban liên quan trực thuộc Sở xoay quanh những công tác: hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về hoạt động báo điện tử trên địa bàn; tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và đề nghị các cấp có thẩm quyền cấp phép hoạt động báo điện

tử, cấp thẻ nhà báo (cho nhà báo của các báo điện tử) theo quy định của pháp luật; tham mưu cho cho phép các cơ quan báo điện tử của địa phương khác đặt văn phòng đại diện, văn phòng liên lạc, cơ quan thường trú trên địa bàn của địa phương mình)

Ngoài ra, còn có các cá nhân, tổ chức được Nhà nước trao quyền hành chính trong quản lý báo điện tử như Bộ trưởng Bộ TT&TT có thẩm quyền cấp Giấy phép hoạt động báo chí điện tử, Giấy phép sửa đổi, bổ sung giấy phép hoạt động báo chí điện tử theo quy định pháp luật; Cục trưởng Cục Quản lý phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử có thẩm quyền cấp Giấy phép chuyên trang báo chí điện tử; cơ quan chủ quản

35

Điều 10 Nghị định số 51/2002/ NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2002 hướng dẫn thi hành Luật Báo chí

36

Sở Thông tin và Truyền thông là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc

Trung ương (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về: báo chí; xuất bản; bưu chính và chuyển phát; viễn thông và Internet; truyền dẫn phát sóng; tần số vô tuyến điện; công nghệ thông tin, điện tử; phát thanh và truyền hình; cơ sở hạ tầng thông tin truyền thông;quảng cáo trên báo chí, mạng thông tin máy tính và xuất bản phẩm (sau đây gọi tắt

là thông tin và truyền thông); các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý của Sở; thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo sự phân cấp, ủy quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và theo quy định của pháp luật Sở Thông tin và Truyền thông có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế

và công tác của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Thông tin và Truyền thông

Sở Thông tin và Truyền thông được thành lập và hoạt động trên cơ sở Thông tư liên tịch số

03/2008/TTLT-BTTTT-BNV ngày 30/6/2008 của Bộ TT&TT và Bộ Nội vụ Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ,

quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Thông tin và Truyền thông thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Phòng Văn hóa

và Thông tin thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện

báo chí37 liên đới chịu trách nhiệm về các hoạt động báo chí của những tờ báo, tạp chí

điện tử do các cơ quan này đứng ra xin cấp phép; thanh tra Thông tin và Truyền

thông38

1.2.2.5 1.2.5 Ý nghĩa của quản lý nhà nước về báo điện tử

Báo chí luôn được xem là một trong những vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng

chính trị do nó có khả năng tạo lập và định hướng dư luận Ở mọi nơi trên thế giới, dù

thuộc chế độ chính trị nào, Nhà nước đều cần sự định hướng cho báo chí để báo chí

phát triển và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật Do thông tin có tính chất công

khai, rộng rãi, duy lý nên báo chí là một “quyền lực” trong xã hội dân chủ, dù không

chính thức nhưng không kém mạnh mẽ so với quyền lực kinh tế, quyền lực chính trị39

Báo chí có ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt của đời sống xã hội, vì vậy nếu không

làm tốt công tác quản lý có thể dẫn đến những hậu quả khó lường, những lệch lạc về

nhận thức trong nhân dân Hơn thế nữa, trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật, y tế, giáo

dục, thể thao giữa các quốc gia, dân tộc đã và đang được rút ngắn một phần nhờ vào

báo chí, đặc biệt là báo điện tử Trong những năm qua, báo chí nói chung và báo điện

tử nói riêng đã đóng góp cho sự nghiệp phát triển và hội nhập thế giới của đất nước

trên mọi lĩnh vực Nhằm sử dụng báo điện tử như một công cụ truyền thông hiệu quả

quảng bá hình ảnh đất nước và đưa Việt Nam kết nối với thế giới, quản lý nhà nước

đóng vai trò rất quan trọng trong định hướng hoạt động báo điện tử, quy định những

vấn đề không được thông tin trên báo chí cũng như tạo tiền đề khoa học công nghệ

cho công cuộc phát triển báo điện tử chuyên nghiệp, hiện đại

Quản lý nhà nước về báo điện tử cũng nhằm tăng cường đấu tranh với những thế

lực thù địch lợi dụng lỗ hổng an ninh mạng, lợi dụng quyền tự do báo chí, tự do ngôn

luận gây ảnh hưởng đến tình hình trị an nhân dân, trật tự xã hội đất nước Trên thực tế,

37

Điều 12 Luật Báo chí năm 1989 sửa đổi bổ sung năm 1999: “Cơ quan chủ quản báo chí là tổ chức đứng tên

xin cấp giấy phép hoạt động báo chí và trực tiếp quản lý cơ quan báo chí Cơ quan chủ quản báo chí có những

nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Xác định, chỉ đạo việc thực hiện tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ và phạm vi phát hành chủ yếu, công

suất, thời gian, tần số, phạm vi tỏa sóng, ngôn ngữ thể hiện của cơ quan báo chí được quy định trong giấy

phép;

2 Chỉ đạo cơ quan báo chí thực hiện nhiệm vụ, phương hướng và kế hoạch hoạt động,tổ chức bộ máy, xây

dựng đội ngũ cán bộ báo chí;

3 Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức người đứng đầu cơ quan báo chí trực thuộc saukhi trao đổi ý kiến với cơ

quan quản lý nhà nước về báo chí;

4 Kiểm tra hoạt động của cơ quan báo chí;

5 Tạo điều kiện cần thiết cho cơ quan báo chí hoạt động;

6 Chịu trách nhiệm trước pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình đốivới các sai phạm của cơ

quan báo chí trực thuộc"

38 Nghị định số 140/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của thanh tra TT&TT

39

Nguyễn Văn Hàn (2011), Giáo trình Cơ sở lý luận Báo chí (giáo trình trường Đại học Khoa học xã hội và

nhân văn), 2011, NXB Đại học Quốc gia TPHCM, tr.82

Formatted: Bullets and Numbering

nhiều cá nhân, tổ chức lợi dụng ưu thế tương tác và cập nhật thông tin nhanh chóng

của báo điện tử để lan truyền những tin, bài vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền con

người, quyền công dân ở Việt Nam Cần nhớ rằng, Nhà nước ta là Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa, báo chí Việt Nam là báo chí cách mạng, cơ quan ngôn luận

của Đảng, Nhà nước và nhân dân Vấn đề tự do báo chí, tự do ngôn luận phải tuân

theo khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật Báo điện tử - một phương tiện của truyền

thông trong lĩnh vực văn hóa tư tưởng, một phạm trù của xã hội cũng cần được đặt

trong sự quản lý của hành lang pháp luật nhất định Bên cạnh đó, quản lý nhà nước về

báo điện tử ở Việt Nam cũng đặt ra các vấn đề hỗ trợ nhà báo và người dân có cơ sở

thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận, giúp nhân dân bảo vệ quyền và lợi ích

hợp pháp của mình khi bị báo điện tử xâm phạm

Nhìn chung, quản lý nhà nước về báo điện tử có ý nghĩa quan trọng trong phát

triển thông tin đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội nhưng vẫn đảm bảo cho

người dân có một môi trường thông tin trong sạch, chất lượng và đáng tin cậy trên

phương diện truyền thông đại chúng

1.3 1.3 Cơ sở pháp lý của quản lý nhà nước về báo điện tử

1.3.1 Cơ sở pháp lý của quản lý nhà nước về báo điện tử tại Việt Nam

Luật Báo chí năm 1989 chưa có quy định về báo điện tử, các loại hình báo chí lúc

này được xác định là báo in, báo nói và báo hình Năm 1997, Internet bắt đầu xuất

hiện tại Việt Nam, lúc này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 21/1997/NĐ-CP

ngày 05/03/1997 về quy chế tạm thời về quản lý, thiết lập, sử dụng mạng Internet ở

Việt Nam Ngay khi Việt Nam chính thức hòa mạng Internet, hàng loạt báo điện tử

lớn nhỏ đã ra đời Từ thực trạng đó, Nhà nước nhận ra rằng báo điện tử là một loại

hình báo chí mới, hứa hẹn trở thành phương tiện truyền thông chiếm vị trí quan trọng

trong tương lai Vì thế, năm 1999, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí

đã đưa báo điện tử trở thành một trong bốn loại hình báo chí Việt Nam, trở thành đối

tượng điều chỉnh của Luật Báo chí nói riêng và pháp luật về báo chí nói chung Như

vậy, báo điện tử với vai trò là đối tượng quản lý của nhà nước trong khuôn khổ Hiến

pháp và pháp luật, phải chịu sự điều chỉnh trước hết bởi các quy định của Hiến pháp,

các quy phạm pháp luật báo chí của Luật Báo chí và các văn bản pháp luật khác liên

quan đến hoạt động báo chí

Loại hình báo điện tử có nhiều đặc trưng mới về công nghệ, tổ chức tòa soạn, tổ

chức thông tin, quy trình sản xuất Điều này cũng đồng thời đặt ra cho quản lý những

vấn đề mới Các quy định về quản lý báo điện tử thường ít đứng độc lập mà chủ yếu

nằm trong hay liên quan đến các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí nói chung

hoặc về Internet Chẳng hạn như Nghị định số 55/2001/NĐ-CP của Chính phủ về

Formatted: Bullets and Numbering

quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet ra đời ngày 23/08/2001 (nay đã hết hiệu lực) Ngày 28/08/2008, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 97/2008/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet để thay thế Nghị định số 55/2001/NĐ-CP Ngày 20/03/2009, Chính phủ ban hành Nghị định

số 28/2009/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet Đây là cơ sở để Bộ TT&TT ra những thông tư hướng dẫn thực hiện như: Thông tư số 05/2008/QĐ-BTTTT ngày 12/11/2008, Thông tư số 14/2010/TT-BTTTT ngày 29/6/2010 Tuy nhiên, trong những nghị định, thông tư này, chỉ một số ít nội dung có liên quan đến báo điện tử được đề cập đến Các văn bản pháp luật về báo điện tử thời kì đầu tuy chưa đi vào quy định chi tiết, cụ thể, nhưng tương đối bao quát được những vấn đề cơ bản của hoạt động báo điện tử Nội dung pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử

có thể trình bày khái quát thành những nhóm sau: pháp luật quản lý nhà nước về phát hành báo điện tử (giấy phép hoạt động, thẻ nhà báo, lưu chiểu ); pháp luật quản lý nhà nước về nội dung, thông tin trên báo điện tử; pháp luật quản lý nhà nước về báo điện tử trong hoạt động đối ngoại; xử lý vi phạm pháp luật về báo điện tử

Nhìn chung, pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử có nội dung

cơ bản gồm hai phần: những quy định chung và những quy định cụ thể Phần những quy định chung của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo điện tử gồm có: các quy phạm điều chỉnh quan hệ có tính chất chung, phát sinh trong quản lý nhà nước về báo chí như: vai trò, chức năng của báo chí, bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí; các loại hình báo chí Phần những quy định cụ thể bao gồm các nhóm quy phạm điều chỉnh hoạt động báo điện tử Cụ thể là những quy định về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; quy định nhiệm vụ quyền hạn của báo điện tử; quy định về tổ chức báo điện tử và nhà báo; quy định về quản lý nhà nước về báo chí; quy định về xử lý vi phạm trên báo điện tử Bên cạnh những quy phạm về nội dung còn có các quy phạm hình thức (quy phạm thủ tục) quy định trình tự, thủ tục quản lý nhà nước về báo chí Các quy phạm hình thức này là các quy tắc xử sự điều chỉnh quan hệ xã hội hình thành trong quá trình thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia thủ tục hành chính ở lĩnh vực báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng Các cơ quan quản lý nhà nước về báo điện

tử có trách nhiệm tổ chức thực thi những thủ tục đó

Tính đến thời điểm này, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng Bên cạnh các văn bản điều hành hoạt động báo chí, cơ sở pháp lý của quản lý báo điện tử cũng liên quan đến pháp luật về quản lý thông tin điện tử trên Internet chứa các quy phạm quản lý về báo

điện tử Đặc biệt, ta cần lưu ý40

các văn bản quan trọng như: Thông tư số 33/2011/TT-BTTTT ngày 1/11/2011 của Bộ TT&TT ban hành quy định chi tiết việc

cấp giấy phép hoạt động báo chí điện tử, giấy phép chuyên trang báo chí điện tử trong

đó quy định các điều kiện để được cấp giấy phép hoạt động báo chí điện tử41

; Nghị định số 72/2013/NĐ-CP thay thế Nghị định số 97/2008/NĐ-CP về quản lý, cung cấp,

sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên mạng; Nghị định số 51/2002/ NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2002 hướng dẫn thi hành Luật Báo chí; Nghị định số 159/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản; Nghị định số 174/2013/NĐ-CP ngày 13/11/2013 (thay thế Nghị định

28/2009/NĐ-CP) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số vô tuyến điện42

Báo mạng điện tử ra đời và phát triển hơn 18 năm tại Việt Nam nhưng đến nay những văn bản quy phạm pháp luật riêng về quản lý báo điện tử còn thiếu và chưa đáp ứng kịp tình hình thực tế; phần lớn cơ sở pháp lý vẫn được lồng ghép trong pháp luật

về báo chí, đặc biệt là Luật Báo chí từ năm 1989 (được sửa đổi bổ sung năm 1999) đã xuất hiện nhiều bất cập khi áp dụng trong thời đại ngày nay

Hiện tại, Bộ TT&TT đã xây dựng dự án Luật an toàn thông tin và Luật này đã được trình trước Quốc hội khóa XIII vào ngày 4/6/201543

(dự kiến luật sẽ được thông qua vào tháng 10/2015) vì an toàn thông tin, đặc biệt là thông tin trên mạng cũng như báo điện tử đang đối mặt với nhiều rủi ro và nguy cơ, nếu không có phạm vi, chế tài

cụ thể thì không thực hiện được việc bảo đảm an toàn an ninh quốc gia

1.3.2 Quản lý nhà nước về báo điện tử theo pháp luật của một số quốc gia (Hoa Kỳ, Pháp) và giá trị tham khảo cho Việt Nam

Tùy thuộc vào tình hình kinh tế - xã hội, thể chế chính trị mà mỗi quốc gia sẽ xây dựng quy chế quản lý thông tin, quản lý hoạt động báo chí nói chung (bao gồm quản

40

Các văn bản này là những văn bản hiện hành thường được sử dụng để điều chỉnh trực tiếp những vấn đề cơ bản của hoạt động báo điện tử như: quản lý phát hành, quản lý nội dung thông tin, quản lý trong hoạt động đối ngoại, xử lý vi phạm báo điện tử

41 Theo Điều 6 Thông tư số 33/2011/TT-BTTTT, điều kiện cấp Giấy phép hoạt động báo chí điện tử: Phải phù hợp với quy hoạch báo chí đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt; xác định rõ tên gọi của báo chí điện tử dự kiến đề nghị cấp giấy phép; tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ, ngôn ngữ thể hiện của cơ quan báo chí điện tử; phải sử dụng ít nhất một tên miền.vn còn thời hạn sử dụng tối thiểu 6 tháng tại thời điểm xin cấp phép; Đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, tài chính, kỹ thuật theo hồ sơ đề nghị cấp phép; Được Chủ tịch

Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chứng nhận có đủ điều kiện để hoạt động báo chí điện

tử Về nhân sự cơ quan báo chí điện tử cần có người đủ điều kiện để bổ nhiệm tổng biên tập, phó tổng biên tập,

có đủ nhân sự dự kiến để hình thành lãnh đạo các phòng, ban chuyên môn và có đủ đội ngũ phóng viên, biên tập viên đã được cấp Thẻ nhà báo bảo đảm cho hoạt động báo, tạp chí điện tử

42

Các quy định có liên quan đến hoạt động quản lý thông tin điện tử thuộc mục 3 chương 4 của Nghị định

43 Hồng Phương, Luật An toàn thông tin được trình trước Quốc hội, Tạp chí An toàn thông tin Nguồn online:

http://antoanthongtin.vn/Detail.aspx?CatID=fe6c0d3f-2956-4de5-b085-8251fb00547f&NewsID=a03fe10e-5 61e-42b8-958d-634ce03bc777&MenuID=, truy cập ngày 25/6/2015

lý báo điện tử) theo một cách khác nhau Tuy nhiên dù theo cách thức nào, mọi quốc gia cũng đều có những quy định ràng buộc, tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động thông tin Nói cách khác, pháp luật chính là cách Nhà nước thể hiện vai trò quản lý ở các lĩnh vực trong đời sống, bao gồm lĩnh vực báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng

* Pháp luật Hoa Kỳ

Một nguyên tắc cơ bản trong nghề làm báo tại Hoa Kỳ là báo chí độc lập với Chính phủ Chính phủ không nắm hệ thống các phương tiện thông tin đại chúng mà giao cho tư nhân để đảm bảo quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí Không có đạo luật hay cơ quan chính phủ nào hoặc cá nhân nào yêu cầu về xin phép hoạt động đối với các tờ báo, cũng như không có định nghĩa hay quy định nào về một ấn bản cung cấp thông tin chính thống Tu chính án thứ nhất của Hoa Kỳ quy định “Quốc hội sẽ không ban hành một đạo luật nào hạn chế tự do ngôn luận hoặc báo chí” Mọi tờ báo

ở Hoa Kỳ đều được thừa nhận, từ báo lá cải cho đến những tờ báo lớn có uy tín, được công chúng đón nhận, báo điện tử cũng không ngoại lệ Chính vì vậy, Hoa Kỳ thừa nhận báo chí tư nhân Báo chí Hoa Kỳ do khu vực tư nhân kiểm soát và không bị Chính phủ kiểm duyệt Điều này ngoài việc tạo ra động lực thúc đẩy tự do báo chí, tự

do ngôn luận phát triển, còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của các cơ quan báo chí nói chung Báo chí độc lập với chính trị và Chính phủ, không thuộc về một đảng - phái nào, có thể tự do biểu đạt quan điểm phê bình, góp ý trước những chính sách của Nhà nước Ngoài ra, cơ quan báo chí khi được thành lập phải tự có nghĩa vụ đảm bảo khả năng tài chính để duy trì hoạt động Báo chí Hoa Kỳ nói chung vì thế sẽ có khả năng “tự lập” và tự chịu trách nhiệm về chất lượng để thu hút độc giả hơn thay vì dựa dẫm vào sự tài trợ và điều hành của Chính phủ Tuy nhiên, hoạt động báo chí Hoa Kỳ nói chung (bao gồm báo điện tử) vẫn có những khuôn khổ nhất định Đó là những khuôn khổ do pháp luật tạo ra để đảm bảo các quyền con người, quyền công dân và những vấn đề an ninh quốc gia Ví dụ như hoạt động báo chí vẫn cần tuân theo các nguyên tắc thống nhất, đạo luật chung nhất được ban hành tại quốc gia, cụ thể là đạo luật về quyền riêng tư cá nhân (Privacy Act) Báo chí phải tuân thủ những đạo luật liên quan đến bí mật quốc gia, đạo luật về tội do thám, đạo luật về tội bạo động đã được Quốc hội thông qua Quốc hội Hoa Kỳ cũng có tiểu ban về thông tin của Hạ viện

để phân tích và kiểm tra các thông tin trên báo chí trong thời gian khủng hoảng Năm

1918, Quốc hội Hoa Kỳ còn thông qua đạo luật cấm phổ biến bất kỳ loại ấn phẩm nào phê phán hình thức lãnh đạo của Hoa Kỳ

Ngoài ra, dù không có sự quản lý chính thức, cơ chế “kiềm chế” và “đối trọng” báo chí (bao gồm cả báo điện tử) vẫn tồn tại ở cả trong và ngoài ngành Sự kiềm chế

từ bên ngoài bao gồm các đạo luật về chống bôi nhọ danh tiếng và sự giám sát của các

tổ chức giám sát do báo giới thành lập Sự kiềm chế từ bên trong là việc một số tờ báo chỉ định “thanh tra viên” có nhiệm vụ điều tra ý kiến phàn nàn của công chúng, xuất bản các bài tự phê bình và thi hành những chuẩn mực nội bộ44

* Pháp luật Pháp

Báo chí Pháp khởi sắc kể từ năm 1881 trên nền tảng chế độ cho phép sự phát triển

tự do của các doanh nghiệp báo chí Tương tự như Hoa Kỳ, nước Pháp thừa nhận báo chí tư nhân, báo chí hoạt động vẫn được công nhận mà không đòi hỏi phải có sự đăng

ký trước hay được cơ quan nhà nước cấp phép Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào quản lý hoạt động báo chí nói chung cũng như báo điện tử nói riêng Quan điểm nước Pháp cho rằng việc tự do thành lập ra các doanh nghiệp báo chí mà không cần sự cho phép trước là cần thiết để cho ra đời những ấn phẩm mới, thúc đẩy tự do báo chí,

tự do ngôn luận phát triển45 Báo chí tại Pháp hoạt động mà không cần giấy phép của Chính phủ46

Nguyên tắc cơ bản nền tảng của hệ thống dân chủ, tự do báo chí được ghi nhận trong Điều 11 của Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1789, theo đó: “Tự do trao đổi suy nghĩ và ý kiến là một trong những quyền quý giá nhất của con người” Nguyên tắc này cũng được ghi nhận trong Điều 19 của Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền năm 1948 và Điều 10 của Công ước châu Âu về Nhân quyền năm 1950 Tuân theo các nguyên tắc quốc tế, nước Pháp đã ban hành Luật tự do báo chí ngày 29/7/1881 (Loi du 29 juillet 1881 sur la liberté de la presse) Đạo luật ngày 29/7/1881

về tự do báo chí đã xác định các quyền tự do và trách nhiệm báo chí Pháp, đặt ra một khuôn khổ pháp lý cho các ấn phẩm báo chí tại quốc gia Đạo luật năm 1881 đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần nhằm đảm bảo kiểm soát sự tự do này không xâm phạm các quy tắc liên quan đến tôn trọng quyền con người, bảo vệ trẻ vị thành niên, sự chống lại tình trạng lạm dụng, bôi nhọ hay xâm phạm đời tư, đấu tranh chống phân biệt chủng tộc, phân biệt đối xử, xúc phạm hay bôi nhọ một người hoặc một nhóm người vì nguồn gốc dân tộc, quốc gia, chủng tộc hay tôn giáo của họ Tháng 12/1998, Hội đồng hành chính Nhà nước (Conseil d’État) cũng đã nghiên cứu chuyên đề

"Internet và các mạng lưới kỹ thuật số", trong đó xác định rằng "tất cả chế độ pháp lý

44

Vũ Văn Nhiêm (2010), Quyền tự do báo chí ở Mỹ và một số giá trị tham khảo đối với Việt Nam, Công trình

nghiên cứu khoa học trường Đại học Luật TPHCM, TP.HCM, tr.80

45

Charles Debbesch - Hervé Isar - Xavier Agostinelli (2002), Droit de la communication: Audiovisuel - Presse

- Internet, Droit Public Science Politique, Editions Dalloz, page 02

46

Lê Thanh Bình - Phí Thị Thanh Tâm (2009), Quản lý nhà nước và pháp luật về báo chí, Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, tr.30

hiện hành áp dụng cho thông tin trên Internet", bao gồm báo chí điện tử47

Khác với Việt Nam, Chính phủ Pháp không chủ động cấp ngân sách cho hoạt động báo chí Báo chí tại Pháp không cần đăng ký hoạt động với cơ quan nhà nước Tuy nhiên, Chính phủ khuyến khích việc đăng ký này bằng cơ chế viện trợ tài chính cho những ấn phẩm báo chí đã đăng ký với Ủy ban xuất bản và các cơ quan báo chí (CPPAP - Commission paritaire des publications et agences de presse), đáp ứng được mục tiêu chính: sự phân bố khoa học và rộng khắp, đảm bảo sự hiện đại hóa và đa dạng hóa về tính đa phương tiện của các doanh nghiệp báo chí Ngoài ra, Chính phủ

có phương án giảm thuế cho các cơ quan báo chí đã đăng ký với CPPAP Theo Bộ Văn hóa và Truyền thông Pháp, viện trợ cho báo chí đã đạt gần 800 triệu USD trong năm 201248

Quy định về cấp thẻ nhà báo tại Pháp được thực hiện theo Chỉ thị về Thông tin pháp lý và hành chính của Thủ tướng và Bộ Văn hóa và Truyền thông Pháp ban hành (Direction de l'information légale et administrative (Premier ministre) et Ministère en charge de la culture et de la communication) Về nguyên tắc: thẻ nhà báo được cấp cho các nhà báo chuyên nghiệp hoạt động trên 3 tháng tại các cơ quan báo chí in, phát thanh - truyền hình, báo chí điện tử để phục vụ cho hoạt động báo chí của họ Thẻ này được cấp bởi Ủy ban Căn cước của các nhà báo chuyên nghiệp (Commission de la carte d’identité des journalistes professionnels - CCIJP), dựa theo những điều kiện cụ thể Một doanh nghiệp báo chí không thể sử dụng một phóng viên chuyên nghiệp nhưng không có thẻ nhà báo trong thời gian hơn 3 tháng49

Khi Internet ra đời, sự phát triển của khoa học - công nghệ đã tạo ra những mối e ngại mới cho nền pháp lý Tuy nhiên, dù quá trình quốc tế hóa mạng lưới thông tin liên lạc khiến cho quá trình kiểm soát thông tin khó khăn hơn, Internet và báo chí điện

tử cũng không là ngoại lệ của pháp luật về truyền thông đại chúng ở Pháp Sự tự do của các phương tiện truyền thông đại chúng ở Pháp nói chung và báo điện tử nói riêng dựa trên nguyên tắc tại Điều 11 Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1789, theo đó: “Tự do trao đổi suy nghĩ và ý kiến là một trong những quyền quý giá nhất của

47

Liberté de la presse en France: quel cadre légal? (2015), Website Cục Thông tin Pháp lý và Hành chính

Pháp (Direction de l’Information Légale et Administrative) Nguồn online:

http://www.vie-publique.fr/actualite/dossier/rub1816/liberte-presse-france-quel-cadre-legal.html, truy cập ngày 15/7/2015

48

Liberté de la presse en France: quel cadre légal? (2015), Website Cục Thông tin Pháp lý và Hành chính

Pháp (Direction de l’Information Légale et Administrative) Nguồn online:

http://www.vie-publique.fr/actualite/dossier/rub1816/liberte-presse-france-quel-cadre-legal.html, truy cập ngày 15/7/2015

49 Nguồn online: http://vosdroits.service-public.fr/professionnels-entreprises/F22389.xhtml, website chính thức của bộ máy hành chính Pháp (Le site officiel de l’administration francaise), tác giả truy cập ngày 15/7/2015

con người Vì thế, bất kỳ công dân nào cũng có thể nói, viết và công bố tự do; tuy nhiên, họ sẽ chịu trách nhiệm nếu lạm dụng quyền tự do này theo quy định của pháp luật”50 Chính phủ Pháp, vì vậy cũng không nắm giữ quyền điều hành hoạt động các báo điện tử mà hoạt động các báo này thuộc trách nhiệm của các cơ quan báo chí tư nhân Việc hoạt động báo điện tử hiệu quả hay thất bại phụ thuộc vào khả năng lãnh đạo, điều hành của từng doanh nghiệp báo chí, nhưng nhìn chung hoạt động báo chí đều phải trong khuôn khổ pháp luật

Tất nhiên, nguyên tắc báo chí độc lập với Chính phủ và báo chí thuộc về quản lý

tư nhân chưa thể áp dụng trong điều kiện kinh tế - xã hội tại nước ta Luật Báo chí Việt Nam đã quy định báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, các tổ chức

xã hội và là diễn đàn của nhân dân Theo cơ chế này, hoạt động báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng không thể tách rời với quyền lợi của Nhà nước, vì vậy không thể phủ nhận vai trò quản lý, cấp phép hoạt động cho báo điện tử của Nhà nước tại Việt

Nam

Tuy nhiên, qua công tác điều hành hoạt động báo chí trong pháp luật Pháp và Hoa

Kỳ, có thể thấy, báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng tại Pháp hay Hoa Kỳ hoạt

động trong sự tự do nhưng không vô kỷ luật, vẫn có những khuôn khổ, nguyên tắc nhất định mà hoạt động báo chí cần tuân theo một cách nghiêm ngặt Đó là những nguyên tắc về bảo vệ quyền con người (ví dụ như quyền riêng tư của công dân, quyền tiếp cận thông tin ) nguyên tắc hoạt động nghề nghiệp của nhà báo, nguyên tắc bảo

vệ bí mật quốc gia Những giá trị này nên được tham khảo để hoàn thiện bổ sung cho công tác quản lý báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng ở nước ta được tốt hơn Hơn nữa, ở các nước tư bản, tuy vai trò của Nhà nước được đề cập đến nhưng vai trò quản lý của Hội nghề nghiệp và Quy tắc báo chí vẫn được đề cao hơn trong quản

lý báo chí; trực tiếp kiểm tra, điều chỉnh hoạt động sai lệch của báo chí Đây cũng là một giá trị đáng tham khảo cho công tác quản lý báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng ở Việt Nam Vì những hiệp hội về báo chí (như Hội Nhà báo Việt Nam) là tổ chức chuyên mộn gần với các cơ quan báo chí, nhà báo; nếu được trao quyền có thể giúp công tác quản lý vận hành nhanh chóng và hiệu quả hơn trên thực tế

* Tiểu kết chương 1

1 Báo điện tử là loại hình báo chí được thực hiện trên mạng thông tin máy tính,

sử dụng công nghệ Internet để truyền tải thông tin dưới hình thức website Trên góc

độ quản lý nhà nước tại Việt Nam, báo điện tử là những tờ báo được cấp Giấy phép hoạt động báo chí điện tử, được phân biệt với những loại hình hội tụ thông tin khác

50

Charles Debbesch - Hervé Isar - Xavier Agostinelli (2002), Droit de la communication: Audiovisuel - Presse

- Internet, Droit Public Science Politique, Editions Dalloz, page 03