Chính vì vậy, vấn đề dặt ra hiện nay là biên tậpviên cần sử dụng các kỹ năng của mình cũng như mối quan hệ bền chặt giữabiên tập viên và cộng tác viên tác giả để từ đó có được nguồn bản
Trang 2MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
“Sách có thể ít đi một chút nhưng phải tốt, đẹp, không nên đặt một cuốnsách tầm thường lên giá sách Đừng đánh cắp thời gian của những người laođộng chân thực” (N.Oxtơrốpxki) Đối với những người làm công tác xuất bảnviệc tạo ra những cuốn sách hay, sách tốt, sách vàng, sách bạc là chúng ta đãkhông đánh cắp thời gian của người lao động chân thực Như vậy để làm rasách hay sách tốt trách nhiệm không chỉ của tác giả mà còn cả đội ngũ biêntập viên Họ phải biết chắt lọc ra những cuốn sách có giá trị cao chứ khôngphải chỉ chạy theo số lượng
Từ xưa tới nay, sách vốn là người bạn tốt đối với mỗi chúng ta Khôngthể phủ nhận vai trò vô cùng quan trọng của sách, sách có mặt hầu hết trongmọi lĩnh vực của cuộc sống dù bạn làm nghề gì, bạn ở đâu hay bạn học cái gìsách vẫn luôn là một kho tàng quý giá ẩn chứa những điều kỳ diệu: “Sáchgiống như con ong mật truyền nhị hoa từ hoa này đến hoa khác, giúp hoa kếttrái, sách giúp cho con người có thể hoà hợp và có cuộc sống tốt đẹp hơn”(Looen Dgiem)
Để cho ra đời được một cuốn sách hay và hoàn chỉnh thì phải kể tới cônglao rất lớn của đội ngũ biên tập viên Nhưng, nếu chỉ có đội ngũ biên tập viênthôi thì chưa đủ Điều quan trọng là ta phải có được những bản thảo tốt từnguồn cộng tác viên tác giả Chính vì vậy, vấn đề dặt ra hiện nay là biên tậpviên cần sử dụng các kỹ năng của mình cũng như mối quan hệ bền chặt giữabiên tập viên và cộng tác viên tác giả để từ đó có được nguồn bản thảo tốt, sau
đó cho ra những tác phẩm hay, để ại ấn tượng trong lòng người đọc
Để có được một cuốn sách hay mà nội dung của nó không chỉ giàu ýnghĩa nhân văn, ý nghĩa xă hội mà còn đạt hiệu quả kinh tế cao thì công táccộng tác viên tác giả là một khâu rất quan trọng Bản thân tôi cũng là một sinhviên theo học chuyên ngành biên tập xuất bản của Học viện Báo chí và Tuyên
Trang 3truyền Tôi yêu thích chuyên ngành mình đã chọn và luôn nỗ lực cố gắng họchỏi để sau này sẽ có chuyên môn vững chắc, trở thành một biên tập giỏi, giúpcho những cuốn sách hay ra đời làm phong phú thêm văn hóa đọc của mọingười Lựa chọn đề tài: “Mối quan hệ giữa biên tập viên và cộng tác viên tácgiả trong công tác tổ chức bản thảo sách…ở nước ta hiện nay” tôi hy vọng cóthể đóng góp một số ý kiến, một số giải pháp nhằm nâng cao mối quan hệ bềnchặt giữa biên tập viên và công tác cộng tác viên tác giả để cho ra đời đượcnhững cuốn sách hay và có giá trị.
Và một lý do nữa là hiện nay mối quan hệ giữa biên tập viên và cộng tácviên tác giả ở nước ta không chỉ có những mặt tốt mà còn rất nhiều tồn tạiđáng quan tâm.Trong tình hình thực tế hiện nay khi mà xã hội đang cuốn conngười vào vòng xoáy của nền kinh tế thị trường do vậy chúng ta phải cónhững cách thức nào đó để cho mối quan hệ của biên tập viên và cộng tácviên tác giả không bị đồng tiền chi phối Ngoài ra, đội ngũ biên tập viên cũngkhông ngừng nâng cao trình độ của mình để có thể biên tập chỉnh sửa “nhữngđứa con tinh thần” của tác giả và tác giả cũng cần phải có con mắt nhìn khácđối với biên tập viên, không nên coi họ chỉ là những người sửa chữa chính tảđơn thuần mà là những “bà đỡ” cho đứa con tinh thần của mình
Bên cạnh đó, trong quá thình học môn “Tổ chức bản thảo” do hai giảngviên là Th.s Nguyễn Lan Phương và Th.s Vũ Thùy Dương giảng viên khoaXuất bản – Hoạc viện Báo chí và Tuyên truyền đã mở ra cho tôi những hướngnghiên cứu hoàn toàn mới Chính vì thế mà tôi đã lựa chọn đề tài “Mối quan
hệ giữa biên tập viên và công tác cộng tác viên tác giả trong công tác tổ chứcbản thảo sách ở nước ta hiện nay” và tôi đã đi sâu tìm hiểu vấn đề này ở Nhàxuất bản Phụ nữ
II Mục đích chọn đề tài
Trang 4“Nếu ví trí lực như một cái cây, thì sách giống như những con ongchuyển phấn hoa sinh sản từ một trí tuệ này sang một trí tuệ khác.” (G Lô-Oen)
" Không nên giữ sách như giam sách vào tù; chúng phải chuyển từ tủsách vào trí nhớ Chỉ có những cuốn sách tốt thực sự mới đáng để ta đọc vàtiếp thu nội dung; nuôi dưỡng trí tuệ bằng nhiều cuốn sách không có lựa chọn
gì, tức là làm trí tuệ mất sức bay bổng và thậm chí, hủy hoại hoàn toàn nónữa" (G.Pêtơrácca)
Trước thực trạng một số lượng lớn những cuốn sách được xuất bản hiệnnay vẫn chưa thực sự mang lại ý nghĩa đích thực về mặt nội dung cũng nhưgiá trị tư tưởng nên qua bài tiểu luận này tôi muốn chỉ ra những điểm hạn chếcũng như những thành công trong việc gửi bản thảo tới nhà xuất bản và chỉnhsửa bản thảo của đội ngũ biên tập viên và cộng tác viên tác giả Thông qua
đó, góp phần giúp các biên tập viên có thể tạo mối quan hệ tốt đẹp hơn đốivới đội ngũ cộng tác viên tác giả, để tạo ra những cuốn sách hay và có giá trịphù hợp với nhu cầu của bạn đọc nhằm nâng cao văn hóa đọc trong giai đoạnđầy biến động này
III Phạm vi nghiên cứu
Vì thời gian và mục đích nghiên cứu của đề tài có hạn, mặt khác muốn đisâu nghiên cứu đề tài này cần có kiến thức, phương pháp luận chuyên sâu Dovậy, với khả năng có hạn của mình tôi chưa bao quát được hết, bởi thế tôi chỉ
đi sâu vào nghiên cứu những nét nổi trội của đề tài này nhằm giúp người đọchiểu cặn kẽ hơn về mối quan hệ giữa biên tập viên và cộng tác viên tác giả ởmảng sách văn học của Nhà xuất bản Phụ nữ
IV Phương pháp nghiên cứu
Vận dụng kết hợp các phương pháp duy vật biện chứng và một sốphương pháp khác như đọc và tham khảo bài giảng trên lớp của cô NguyễnLan Phương kết hợp với giáo trình Lý luận nghiệp vụ xuất bản của thầy TrầnVăn Hải, đồng thời nghiên cứu các tài liệu có liên quan và các tài liệu nghiên
Trang 5cứu của bản thân để bài tiểu luận của em lôgic và khoa học hơn Vận dụngcác phương pháp nghiên cứu: Tổng kết đánh giá, thống kê, thu thập tài liệu,phân tích, tổng hợp… để tiến hành nghiên cứu đề tài này.
CHƯƠNG I NHỮNG KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BIÊN TẬP VIÊN VÀ
CỘNG TÁC VIÊN TÁC GIẢ
1 Quan niệm về sách
Sách là sản phẩm của nền văn hóa vật chất tinh thần, là công cụ để tíchlũy và truyền bá tri thức từ thế hệ này sang thế hệ khác Sách chứa đựngnhững giá trị văn hóa tinh thần trên tất cả các lĩnh vực hoạt động trong mọi
Trang 6ra được phát hành rộng rãi đã làm cho việc giao lưu văn hóa, trao đổi kiếnthức kinh nghiệm của loài người được mở rộng, con người đã có thêm vũ khílợi hại để đấu tranh cải tạo xã hội, chinh phục thiên nhiên.
Cùng với quá trình phát triển của lịch sử loài người, các hình thức củasách cũng ngày càng thay đổi để đáp ứng nhu cầu của con người: ghi lại đượcnhiều tri thức hơn, truyền bá được cho đông người hơn và bảo quản được lâuhơn Bắt đầu từ hình thức nguyên thủy thô sơ (vỏ cây, phiến đất nung, thẻ tre,trên lụa hoặc trên các phiến đá…), sau là sách chép tay và tiến tới là sách inhiện đại trên giấy Hiện nay, sự phát triển của công nghệ kỹ thuật hiện đại, tinhọc đã và đang cho hình thức sách truyền thống thay đổi Sách được xuất bảnbằng chất liệu Micrôfilm, đĩa Compac…đã đáp ứng nhu cầu thông tin vô cùngnhanh chóng và đa dạng của con người hiện đại Khái niệm về sách ngày càng
mở rộng và phong phú Chỉ một chiếc đĩa nhỏ bé đã có sức chứa đựng tươngđương với một thư viện Người ta gọi đó là sách điện tử, những cuốn sách
“khổng lồ” được “giấu” dưới một hình thức rất “nhỏ bé” Sách hiện naykhông chỉ là tập hợp các trang giấy in mà còn gồm nhiều lại hình đa dạngkhác Con người tiếp nhận thông tin ở sách không chỉ bằng thị giác mà cònbằng các giác quan khác như thính giác… Sách cùng một lúc tác động đến cả
tư duy tình cảm của con người, thông qua nhiều loại kênh thông tin: kênhchữ, kênh hình, âm thanh…
Sách có nhiều loại khác nhau Việc phân loại sách rất đa dạng, tùythuộc vào những tiêu chí khác nhau như theo phương thức làm sách; mục đích
sử dụng; chức năng xã hội của sách; đối tượng sách; nội dung của sách hoặccăn cứ vào cấu trúc của sách…
Xét từ phương diện nội dung tri thức mà sách chứa đựng người ta cóthể chia sách theo các lĩnh vực văn hóa và khoa học khác nhau: sách khoa học
tự nhiên, kỹ thuật, khoa học xã hội, văn học nghệ thuật, chính trị…
Dù ở thời đại nào, phát triển với hình thức nào, phân chia hệ thống nàothì sách vẫn luôn có vị trí quan trọng trong xã hội N.I.Niculin – nhà văn hóa
Trang 7lớn của nước Nga đã khẳng định: “Sách – đó là nguồn lương thực thiết yếu
để nuôi sống nền văn hóa của toàn xã hội và mỗi con người Nếu như chúng
ta hạn chế khả năng phát triển của nó hoặc khả năng tiếp nhận sách của thư viện, tức là chúng ta trên thực tế đã hạn chế sự phát triển của nền văn hóa, của từng con người và của xã hội nói chung”
2 Khái niệm biên tập xuất bản
Công tác biên tập là khâu trung tâm của hoạt dộng xuất bản Nó cungcấp hạt nhân tinh thần để tạo nên giá trị sử dụng của xuất bản phẩm, quyếtđịnh phương hướng phát triển và ý nghĩa của hoạt động xuất bản
Theo nghĩa rộng, biên tập là hoạt động, gồm việc tổ chức khai thác, lựachọn các tác phẩm để in, nhân bản, để phát trong các chương trình phát thanh,truyền hình; đồng thời góp phần tu chỉnh, sửa chữa, nâng cao chất lượng tácphẩm; kiểm tra những sai sót khi nhân bản; góp phần vào việc phổ biến tácphẩm Với nghĩa này hoạt động biên tập là khâu công tác quan trọng của mọihoạt động truyền thông, của công tác báo chí, thông tin, tuyên truyền
Biên tập xuất bản là khái niệm chỉ hoạt động các xuất bản phẩm trongcác nhà xuất bản, chủ yếu là biên tập sách Đó là công việc khai thác, lựachọn, tổ chức bản thảo; gia công sửa chữa, hoàn chỉnh bản thảo để sẵn sàngnhân bản xuất bản phẩm, nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của xã hội
3 Đề tài là gì?
Trong lý luận nghiệp vụ biên tập xuất bản, đề tài là ý tưởng tổng thể, là
bản thiết kế cho một xuất bản phẩm sắp xuất bản Đó là ý tưởng thiết kế về
“ngôi nhà đang hình thành trong óc nhà kiến trúc”
Đề tài – chính là thiết kế tổng thể về chủ đề, nội dung, tên gọi của xuấtbản phẩm tương lai Đề tài là kết quả tư duy sáng tạo của biên tập viên, kếtquả tập hợp, phân loại xử lý thông tin nhằm phục vụ nhu cầu độc giả và thựchiện một mục đích truyền thông xác định
Đề tài được đề xuất trong khâu biên tập không đồng nhất với khái niệm đề
Trang 8cạnh được phản ánh trong tác phẩm Nó là lĩnh vực hiện thực được nhà văn nhậnthức và phản ánh Nó là kết quả phản ánh sáng tạo của nhà văn, nhà khoa họckhi họ thu nhập thông tin trực tiếp – thông tin bước một – từ cuộc sống.
Đề tài trong hoạt động biên tập không phải chỉ là ý muốn chủ quan củangười biên tập, mà đó là kết quả nghiên cứu, xử lý thông tin nhiều chiều từphía hiện thực cuộc sống, từ độc giả, tác giả và cơ quan truyền thông đạichúng trên tinh thần chủ động, sáng tạo của người truyền bá văn hóa
4.Công tác kế hoạch đề tài
Là chỉ hoạt động đề xuất đề tài của biên tập viên, quá trình xây dựng,quyết định và điều chỉnh kế hoạch đề tài của nhà xuất bản, nhằm bảo đảmhoạt động của đơn vị xuất bản có chất lượng và hiệu quả cao
Nếu như mỗi đề tài được đề xuất từ cán bộ biên tập thì kế hoạch đè tàiđược xây dựng nhờ trí tuệ tập thể của nhiều bộ phận trong nhà xuất bản: BanGiám đốc, phòng ban biên tập, bộ phận kế hoạch – sản xuất, phòng phát hành,
… Trong đó cấp phòng (ban) biên tập là cấp trung gian quan trọng trong việcxây dựng kế hoạch đề tài
Căn cứ vào các tiê chí khác nhau, có thể phân chia thành nhiều loại kếhoạch đề tài Theo thời gian thực hiện, có thể có kế hoạch dài hạn và kế hoạchhàng năm
5 Biên tập viên là gì?
Biên tập viên là người hoạt động (công tác) trong các nhà xuất bản,chuyên làm việc với tác phẩm, tham gia quá trình sửa chữa, gia công, làm chotác phẩm trở nên hoàn thiện hơn, có thể đáp ứng nhu cầu của xã hội về giá trịtinh thần là sách
Biên tập viên đảm nhận khâu xây dựng chiếc cầu nối tác giả và độc giả,đưa đứa con tinh thần của họ và tác giả tới tay của người đọc, làm giàu chovốn kiến thức và văn hóa của con người
Trách nhiệm của đội ngũ biên tập vô cùng quan trọng, quyết định toàn
bộ sự thịnh suy của hệ thống ngành xuất bản Nếu không có những biên tập
Trang 9viên thì không thể có những xuất bản phẩm chất lượng tung ra thị trường,mang tri thức văn hoá đến với nhân dân.
6 Công tác cộng tác viên tác giả
Trong lĩnh vực xuất bản, cộng tác viên là khái niệm chỉ những người cóquan hệ cộng tác với các nhà xuất bản để làm ra sách và phát huy tác dụng củasách Do vậy, công tác cộng tác viên là khâu then chốt của hoạt động biên tập
Có nhiều loại cộng tác viên trong quá trình tổ chức biên tập xuất bản.Hoạt động biên tập xuất bản có bao nhiêu khâu thì có bấy nhiêu loại cộng tácviên
Có cộng tác viên gợi ý, giới thiệu đề tài Họ thường là những cán bộ tưtưởng – văn hóa của cơ quan chủ quản nhà xuất bản, hoặc là cán bộ nghiêncứu, giảng dạy ở các học viện, viện, các trường đại học hoặc cán bộ lãnh đạocủa các tổ chức chính trị - xã hội, các hội nghề nghiệp, họ cũng có thể chính
là các tác giả đã nổi danh đã từng hợp tác với nhà xuất bản
Có cộng tác viên là những người sáng tác, biên soạn, dịch giả… Họ làđội ngũ tác giả tạo ra các sản phẩm văn hóa tinh thần, tạo ra nguồn bản thảodồi dào cho nhà xuất bản, là lực lượng chủ chốt biến kế hoạch của nhà xuấtbản thành hiện thực
Trong hoạt động biên tập xuất bản còn có loại cộng tác viên thẩm địnhbản thảo, cộng tác viên gia công biên tập Đó thường là những chuyên gia họcthuật am hiểu sâu sắc các chuyên ngành tri thức mà lực lượng biên tập củanhà xuất bản còn thiếu và yếu Họ cũng có thể là những cây viết tài năng cóthể truyền tải tri thức khoa học dễ dàng đến mọi đối tượng mà nhà xuất bảncần phục vụ…
Trong biên tập cũng rất cần những cộng tác viên hiệu đính (sách dịch),cộng tác viên thiết kế, trình bày minh họa sách, đọc phê bình giới thiệu sáchcho nhà xuất bản…
Trong cơ chế thị trường, do tính chất xã hội hóa hoạt động xuất bản được
Trang 10Cộng tác viên phát hành sách, cộng tác viên liên kết với nhà xuất bản để insách, các tác giả tự đầu tư liên kết làm sách với nhà xuất bản; các nhà sách tưnhân tham gia hoạt động liên kết với nhà xuất bản ở các khâu biên tập, in ấn
và phát hành
Nhưng trong tiểu luận này tôi chủ yếu tập trung vào nguồn cộng tác viêntác giả, đó là những người sáng tác, biên soạn, dịch giả… Bởi vì họ và biêntập viên có mối liên hệ mật thiết với nhau để tạo ra những tác phẩm hoànchỉnh và có ý nghĩa
II Công tác đề tài và kế hoạch đề tài
1 Vị trí, vai trò
Biên tập là hoạt động sáng tạo văn hóa, đồng thời cũng là khâu đầu tiêncủa hoạt động sản xuất xuất bản phẩm Sản xuất xuất bản phẩm vừa bao gồmsản xuất tinh thần (khâu biên tập), vừa bao gồm sản xuất vật chất (khâu chếbản, nhân bản)
Cùng như mọi hoạt động sản xuất vật chất khác trong xã hội, xây dựng
kế hoạch, kế hoạch hóa hoạt động xuất bản là yêu cầu tự nhiên, khách quan
do sự đòi hỏi tất yếu của sự phân công, hợp tác lao động Đó là việc mở đầucủa mọi tiến trình sản xuất của con người C.Mác nói: “Con ong dù có khéoléo xây dựng cái tổ hoàn hảo đến đâu cũng không thể sánh được với một kỹ
sư, dù chỉ với một kỹ sư tồi, vì trước khi xây dựng ngôi nhà, anh ta đã hìnhdung ra nó ở trong óc” Do vậy, trong hoạt động xuất bản, xây dựng kế hoạch
đề tài được coi là khâu công tác mở đường Bởi lẽ, quá trình xác lập kế hoạch
đề tài chính là quá trình quán triệt định hướng xuất bản của Đảng, quá trìnhthực hiện đường lối quan điểm xuất bản của Đảng và Nhà nước Kế hoạch đềtài thể hiện tính tự giác, chủ động trong nhà xuất bản trong việc nắm vữngyêu cầu của xã hội và độc giả, tìm ra phương án để đáp ứng tốt các nhu cầu
Trang 11này Kế hoạch đề tài là biểu hiện trình độ khoa học trong việc tổ chức sảnxuất, kinh doanh của nhà xuất bản, bảo đảm hiệu quả cao cả về văn hóa xã hội
và kinh tế của hoạt động xuất bản
Kế hoạch đề tài là khâu mở đường còn là vì mọi hoạt động của nhà xuấtbản liên quan đến nội dung biên tập, xuất bản đều phải căn cứ vào kế hoạch
đề tài, vì đó là căn cứ để tổ chức phân công lực lượng biên tập, tổ chức mạnglưới cộng tác viên, là căn cứ để chuẩn bị vật tư, tài chính, xây dựng chiến lượcthị trường cho việc phát hành, kinh doanh xuất bản phẩm… Khâu mở đường
có chất lượng thì toàn bộ các khâu tiếp theo của hoạt động biên tập và xuấtbản sẽ có được hiệu quả mong muốn Và ngược lại, kế hoạch đề tài khôngkhoa học, có sai sót sẽ làm cho xuất bản bị động, kém hiệu quả, thậm chí sẽ
có những sai lầm khôn lường về hiệu quả xã hội
Trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, kế hoạch
đề tài vẫn là nội dung và tính chất của kế hoạch trong quản lý vĩ mô (quản lý nhànước) và quả lý vi mô (quản lý sản xuất kinh doanh của nhà xuất bản)
2 Nội dung lập kế hoạch đề tài
Lập kế hoạch đề tài là quá trình phát hiện và hoàn chỉnh ý tưởng xuấtbản những xuất bản phẩm của một nhà xuất bản, trong một thời gian cụ thể.Lập kế hoạch là công việc của nhiều người, trong đó lực lương cơ bản và chủlực là đội ngũ cán bộ biên tập Một kế hoạch đề tài được xác lập thường baogồm 3 nội dung cơ bản như sau:
2.1 Nội dung và hình thức của xuất bản phẩm sẽ xuất bản
Đây là những nhân tố cơ bản của một bản thiết kế công trình văn hóa.Biên tập viên dựa trên những kết quả của công việc thu thập và xử lý cácthông tin cần thiết đưa ra ý tưởng về vấn đề đề tài cụ thể và tưởng tượng rahình thức của xuất bản phẩm trong tương lai
Nội dung thiết kế mỗi đề tài thường bao gồm: Tên gọi, nội dung chính,tác giả, đối tượng, khổ sách, số chữ, hình thức trang in, kiểu đóng bìa, thời
Trang 12Những hạng mục này, trong quá trình thực hiện có thể sẽ thay đổi, nhưngtrong thiết kế ban đầu vẫn phải chỉ rõ.
2.2 Dự đoán thị trường
Đây là nội dung mang tính chất phân tích, luận giải của bản kế hoạch
Dự đoán thị trường bao gồm sự phân tích các yếu tố sau:
Tình hình, nhu cầu độc giả Tốt nhất là đưa ra được bảng thống kê sốlượng tương đối cụ thể về quy mô, tình hình độc giả, độc giả thực tế và độcgiả tiềm năng
Tình hình xuất bản phẩm cùng loại: Phải phân tích được và so sánh cácxuất bản phẩm cùng loại về thời gian xuất bản, số lượng đã in, nội dung cơbản, đặc điểm chủ yếu va khả năng tiêu thụ của chúng trên thị trường…
Phân tích tính đặc sắc của đề tài: Phân tích nội dung đề tài, so sánh vớicác loại sách cùng loại đã xuất bản, nói rõ các giá trị mới và ưu thế đặc biệtcủa đề tài sẽ được xuất bản
Qua phân tích các yếu tố trên, biên tập viên đánh giá tổng thể về triểnvọng tiêu thụ của đề tài, tính toán ước lượng về lỗ lãi kinh tế, đưa ra ý kiến dựđoán về khả năng cạnh tranh thị trường của đề tài
2.3 Phương án thực hiện đề tài
Đây là nội dung mang tính thao tác, vạch cương lĩnh hoạt động cho việcxuất bản Kế hoạch phải đưa ra phương án có tính khả thi để chuyển đề tàithành sách Phương án thực hiện phải bao gồm các nội dung sau:
Lựa chọn tác giả: Đề tài có sự lựa chọn tác giả phù hợp và giới thiệu tìnhhình cơ bản về họ: trình độ văn hóa, chuyên môn, chức vụ, kết quả nghiên cứusáng tác, đặc điểm phong cách; cần đặc biệt chú trọng các tác giả mới
Bảng tiến độ thời gian thực hiện: Thời gian giao nộp bản thảo, thời gianđưa in và ra sách
Kế hoạch tuyên truyền: Nêu ra yêu cầu tuyên truyền cho các giai đoạnkhác nhau, phương thức tuyên truyền chuẩn bị phải sử dụng và các phươngtiện liên lạc cần áp dụng
Trang 13Chiến lược kinh doanh: Từ đặc điểm, vị trí của đề tài, biên tập viên cầnnêu kiến nghị về chiến lược kinh doanh tiếp thị, giá bán, xúc tiến bán hàng…
3 Các bước xây dựng kế hoạch đề tài
Công tác xây dựng kế hoạch đề tài là một dạng lao động tinh thần phứctạp Đó là công sức của cả tập thể, được tiến hành một cách khoa học, theomột trình tự nhất định, theo chu kỳ thống nhất từ trên xuống dưới và từ dướilên trên Công tác xây dựng kế hoạch đề tài phải trải qua các bước sau:
Sau khi phác thảo kiến nghị đề tài, biên tập viên phải tưởng tượng vềhình thức xuất bản phẩm và dự trù kinh phí cho mỗi đề tài, phòng biên tậpphải tính toán dự trù kinh phí cho toàn bộ kế hoạch đề tài cảu phòng (ban)mình
3.2 Luận chứng kế hoạch đề tài
Luận chứng là bước quyết định để bảo đảm chất lượng kế hoạch đề tàiđược xây dựng Phải tiến hành luận chứng từng đề tài Có những đề tài phảiqua nhiều lần luận chứng mới được chính thức đưa vào kế hoạch Đề tài đượcluận chứng, đánh giá theo các khía cạnh sau:
Trang 14Giá trị của đề tài: đề tài có giá trị tư tưởng, giá trị học thuật, giá trị nghệthuật, giá trị tư liệu hay không?
Luận chứng về tính khả thi của đề tài cần phân tích xem xét về lực lượngbiên tập, trình độ và khả năng của tác giả, điều kiện in ấn, điều kiện về vốn vàphát hành đáp ứng yêu cầu các đề tài như thế nào? Những khả năng rủi ro cóthể gặp trong quá trình thực hiện
Hiệu quả kinh tế của đề tài: Dự tính về lỗ lãi khi kế hoạch đề tài đượcthực hiện
3.3 Quyết định và phê chuẩn kế hoạch đề tài
Tổng biên tập (giám đốc) hoặc Ban Giám đốc sẽ ra quyết định hìnhthành toàn bộ kế hoạch đề tài xuất bản chính thức của nhà xuất bản sau khi tổchức Hội nghị luận chứng lần thứ hai
Hội nghị này do giám đốc hoặc tổng biên tập nhà xuất bản chủ trì Thamgia hội nghị có: phụ trách các cán bộ biên tập (phòng, ban biên tập); phụ tráchphát hành, tuyên truyền Khi cần thiết còn có thể mời người phụ trách các bộphận sản xuất, tài vụ… Nếu là các đề tài trọng điểm, các bộ sách lớn, hội nghịcần mời thêm các chuyên gia học giả có liên quan
3.4 Điều chỉnh và sửa chữa kế hoạch đề tài
Kế hoạch đề tài dù được tiến hành khoa học như thế nào cũng vẫn mangtính chất dự đoán, nội dung đề tài sẽ phải thay đổi cùng với thời gian Hơnnữa, xuất bản thuộc lĩnh vực tư tưởng – văn hóa Đây là lĩnh vực đòi hỏiphạm vi sáng tạo linh hoạt rất cao, không thể rập khuôn, máy móc như sảnxuất vật chất Kế hoạch đề tài xuất bản, vì thế cũng mang tính linh hoạt cao
III Công tác tổ chức cộng tác viên
Là công việc tổ chức mạng lưới những người cộng tác với nhàxuất bản, mà trước hết là hoạt động lựa chọn tổ chức các tác giả, soạn giả,dịch giả; hướng dẫn, bồi dưỡng, giúp đỡ họ để đạt chất lượng và hiệu quả caotrong công việc làm ra bản thảo, nhân bản và đưa xuất bản phẩm đến đúng đốitượng cần phục vụ
Trang 15Trong công tác biên tập, bản thảo đến nhà xuất bản có thể bằng nhiềucon đường, từ nhiều nguồn khác nhau Không phải tất cả đều do nhà xuất bản
tổ chức Do vậy, nội hàm công tác cộng tác viên rộn hơn công việc tổ chứcbản thảo Song, trong các nguồn bản thảo, bản thảo do biên tập viên tổ chức,đặt hàng một cách chủ động, có kế hoạch bao giờ cũng là nguồn bản thảo chủyếu nhất, quan trọng nhất đối với sự tồn tại và phát triển của nhà xuất bản
Do đó, người ta nói công tác cộng tác viên, tổ chức cộng tác viên làm
ra bản thảo là khâu then chốt trong hoạt động xuất bản Bởi lẽ, mục tiêu cơbản của hoạt động xuất bản là truyền bá văn hóa, làm sao có được nhiều tácphẩm tốt, hay để chuyển thành các xuất bản phẩm truyền bá rộng rãi trong xãhội Song, nhân tố quyết định tạo ra các tác phẩm văn hóa, quyết định chấtlượng của nó lại là đội ngũ cán bộ nghiên cứu sáng tác, những tác giả - nhữngngười nằm ngoài biên chế của nhà xuất bản Người biên tập xuất bản chủ yếukhông phải là người nghiên cứu, sáng tác, mà là người khai thác, tổ chức và
sử dụng những thành quả sáng tác vào việc truyền bá phục vụ nhu cầu rộngrãi của xã hội Các nhà xuất bản không phải, cũng không thể biến thành cáctrại viết, viện nghiên cứu, mà phải là các trung tâm lo việc truyền bá, phânphối các sản phẩm văn hóa đến người tiêu dùng Bởi vậy, công tác tổ chứccộng tác viên là khâu then chốt để tạo lực lượng chủ lực thực hiện tôn chỉ,mục đích của các nhà xuất bản, quyết định thắng lợi việc thực hiện kế hoạch
đề tài của nhà xuất bản
Công tác cộng tác viên biên tập, theo nghĩa rộng, còn là công việc thuhút đông đảo lực lượng xã hội tham gia hoạt động xuất bản, thực hiện chủtrương xã hội hóa, dân chủ hóa việc xuất bản sách theo Chỉ thị 42/CT-TWngày 25.8.2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, nhằm thúc đẩy sư nghiệpxuất bản Việt Nam phát triển phong phú, đa dạng và có hiệu quả
Trang 16CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA BIÊN TẬP VIÊN VÀ CỘNG TÁC VIÊN TÁC GIẢ Ở NXB PHỤ NỮ HIỆN
NAY
I Giới thiệu về NXB Phụ nữ và tình hình xuất bản sách văn học
1.Vài nét khái lược về Nhà xuất bản Phụ nữ
Nhà xuất bản Phụ nữ được thành lập vào tháng 10 năm 1957, là nhà xuấtbản duy nhất ở Việt Nam dành cho giới nữ Là cơ quan thông tin, tuyêntruyền, giáo dục của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Là Nhà xuất bản tổnghợp, xuất bản nhiều loại sách và văn hóa phẩm có nội dung thiết thực, bổ ích,góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và trình độ về mọi mặt của phụ nữ
kế hoạch xuất bản ngắn hạn, dài hạn
Nhà xuất bản chú trọng đào tạo, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ, nhất làcán bộ biên tập Đã xây dựng được một đội ngũ cộng tác viên rộng rãi, có tàinăng, giàu nhiệt tình gồm đông đảo các nhà văn, nhà thơ, nhà dịch thuật, nhàkhoa học, bác sĩ…
Nhà xuất bản tiếp tục đẩy mạnh việc tự chủ trong công tác tổ chức bản
Trang 17thảo, tự in ấn và phát hành vì đây là hướng đi đúng đắn đạt hiệu quả tốt cả vềthực hiện nhiệm vụ chính trị và hiệu quả kinh tế.
Trong 5 năm qua, Nhà xuất bản đã chủ động biên soạn tài liệu, và phốihợp với các ban, đơn vị của Trung ương Hội xuất bản 121 tít sách gồm nhiềunghìn bản, và chuyển phát trực tiếp xuống các cấp Hội phụ nữ cơ sở trên toànquốc dùng làm tài liệu sinh hoạt nghiệp vụ công tác Hội
Bên cạnh mảng sách chính trị, công tác Hội, sách giáo dục truyền thống;các mảng sách khoa học giáo dục và đời sống, sách văn học Việt Nam và vănhọc nước ngoài có nội dung đề tài phong phú, thiết thực, giữ vững được chấtlượng nên được nối bản, tái bản nhiều lần, đã góp phần nâng cao trình độ vềnhiều mặt cho hội viên, phụ nữ
Nhà xuất bản không chỉ quan tâm đến việc nâng cao chất lượng sách, màcòn coi trọng việc cải tiến hình thức, kỹ thuật in ấn, trình bày sách để đáp ứngnhu cầu ngày càng cao của độc giả Là đơn vị sự nghiệp có thu tự chủ về tàichính, hạch toán kinh tế độc lập, Nhà xuất bản đã chủ động xây dựng mạnglưới phát hành xuất bản phẩm, kinh doanh đạt hiệu quả, làm tròn nghĩa vụ vớiNhà nước
Từ năm 2007 đến nay, Nhà xuất bản đã tích cực mở rộng quan hệ đốingoại với nhiều tổ chức, cá nhân ở nhiều nước như Mỹ, Pháp, Anh, TrungQuốc, Đức, Ba Lan… nhằm đẩy mạnh sự hợp tác trong lĩnh vực xuất bản, xin
và mua bản quyền sách
2 Tình hình hoạt động xuất bản sách văn học nói chung
Trong cuộc sống, văn học đã trở thành nhu cầu tinh thần không thể thiếutrong đời sống con người Trong hoàn cảnh sống vô cùng khó khăn, cách biệtvới nền văn hóa chữ viết, nhân dân lao động hàng ngàn thế hệ qua vẫn nốitiếp nhau thầm lặng sáng tạo nên nền văn học chung của mình Nền văn họcViệt Nam đã phát triển từ rất sớm, cho dù trước đây bị coi là một nước nô lệ,nhỏ bé, không được thừa nhận bản sắc riêng của mình
Trang 18Văn học hàng ngàn đời nay không đơn giản chỉ là thỏa mãn nhu cầu giảitrí Văn học nâng cao con người trong quá tình chiếm lĩnh, đồng hóa hiệnthực khách quan Mỗi tác phẩm văn học dù ít hay nhiều nó cũng làm tâm hồncon người thêm phong phú Nó nâng đỡ và bồi dưỡng tâm hồn cao đẹp chomỗi chúng ta, giúp chúng ta hiểu ra nhiều giá trị tốt đẹp của cuộc sống Trongtác phẩm “Ý nghĩa văn chương” tác giả Hoài Thanh có viết “Văn chương gâycho ta những tình cảm ta không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có”.Qua mỗi một thời kỳ nền văn học Việt Nam lại có sự thay đổi nhất định.Văn học thời kỳ đổi mới tồn tại và phát triển trong tình hình xã hội có nhiềubiến đổi Đời sống văn học trong những năm qua rất đa dạng, phức tạp vàbước đi của văn học không ít những quanh co, thăng trầm Khuynh hướng tưtưởng, cảm hứng sáng tác văn chương, phương thức nghệ thuật có nhiều sựthay đổi.
Văn học hiện nay rất đa dạng về đề tài, phong phú về thể loại, có nhiềutìm tòi về thủ pháp nghệ thuật và phong cách cũng như khuynh hướng thẩm
mĩ, sự phong phú, đa dạng cũng đi liền với tính phức tạp và không ổn đinh.Nhiều cuốn sách văn học xuất bản chỉ rộ ra trong một thời gian ngắn rồi bị rơivào quên lãng nhanh chóng Thị hiếu của công chúng không thuần khiết vàcũng luôn biến động, các nhu cầu của bạn đọc sách ngày càng cao hơn và đòihỏi cần có nhiều yếu tố mới trong các tác phẩm văn học Sự phức tạp vàkhông ổn định này do sự chi phối của cơ chế thị trường Văn học tất yếu phải
là một sản phẩm hàng hóa trong nền kinh tế thị trường Điều đó vừa có tácđộng thúc đẩy sự phát triển sách văn học, vừa tác động tiêu cực khó tránhkhỏi đối với sáng tác và xuất bản
Thực trạng chung của nền kinh tế thị trường có tác động không nhỏ đếnnền văn học nói chung mà đặc biệt là nền văn học trong nước Văn học lànhân hộc và là một khía cạnh của đời sống còn người Nhà Thơ, nhà phê bìnhvăn học Trần Mạnh Hảo đã từng phát biểu trên tạp chí Văn nghệ trẻ (số 19)
rằng: “Nhìn vào một dân tộc, muốn biết dân tộc đó đang thịnh hay suy vong
Trang 19người ta nhìn vào thế hệ trẻ, xem thế hệ này yêu hay ghét môn văn” Văn học
phản ánh một mặt của nền văn hóa Nhưng hiện nay, đối với công tác xuấtbản thì số lượng sách văn học xuất bản đang trong tình trạng tìm lối thoát.Thực tế cho thấy rằng nhu cầu đọc sách văn học đang có chiều hướng thayđổi, bạn đọc trẻ chủ yếu tìm đọc những cuốn sách văn học ngôn tình nướcngoài và dường như quên lãng đi phần văn học trong nước Để kích thích nhucầu bạn đọc quan tâm tới mảng sách văn học trong nước nhà xuất bản cũngnhư các tác giả đang chuyển dần sang xu hướng viết các loại sách ngôn tình
để thu hút nhiều bạn đọc hơn hay nói đúng hơn là sách văn học thị trường.Theo đánh giá chung của giới phê bình văn học thì nền văn học nước nhàtrong thời điểm hiện tại chưa có những tác phẩm được coi là vượt trội
3 Tình hình xuất bản sách văn học ở NXB Phụ Nữ
Giống như tất cả các nhà xuất bản khác khi xuất bản mảng sách văn học.NXB Phụ nữ cũng đứng trước những khó khăn, thử thách chung của nền vănhọc hiện nay Tuy nhiên, khó khăn mà nhà xuất bản gặp phải có phần phứctạp hơn, vì nhà xuất bản không phải là nơi chuyên đi sâu khai thác về mảngsách văn học, sách xuất bản chính của nhà xuất bản là sách đời sống, chiếm60% tổng lượng sách phát hành Chính vì vậy, mảng sách văn học chỉ là mảngsách thứ yếu và chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng sách phát hành Nếu sovới các nhà xuất bản chuyên sâu về mảng sách văn học như Nhà xuất bản Vănhọc, hoặc Nhà xuất bản Hội nhà văn thì mảng sách văn học của Nhà Xuất bảnPhụ nữ có phần hạn hẹp hơn về mảng đề tài và cũng như mối quan hệ với cácnhà văn có tên tuổi Song, không phải vì thế mà nhà xuất bản Phụ nữ chịuđứng yên Họ không ngừng đưa ra những giải pháp mới để tìm kiếm va tạomối quan hệ thân thiết với các tác giả có tên tuổi
Là một trong số các nhà xuất bản lâu năm, nhà xuất bản đã trải qua mộtchặng dường khá dài là 55 năm, do vậy uy tín của nhà xuất bản trong lòngđộc giả rất lớn Nguồn bản thảo đưa tới nhà xuất bản ngày càng nhiều, tuy
Trang 20nguồn bản thảo đó thì cần phải qua tay đội ngũ biên tập đầy kinh nghiệm củanhà xuất bản Hiện nay nhà xuất bản đang từng bước khẳng định tên tuổi củamình trong làng sách văn học Tuy sách phát hành ra ít nhưng chất lượng kháttốt và có rất nhiều những tác phẩm đạt giải cao trong nước.
Thị trường sách văn học hiện nay rất đa dạng Nhà xuất bản nào hầu nhưcũng xuất bản mảng sách này Vì đây là mảng sách đang thu hút được nhiềuđối tượng bạn đọc và tăng nguồn thu nhập cho nhà xuất bản Tuy nhiên, đâycũng chính là thách thức để sách văn học NXB Phụ nữ phải khẳng định mình
và phát triển Trong nhà xuất bản đã tập hợp được một đội ngũ biên tập viênban văn học xuất sắc, dày dặn kinh nghiệm Nguồn bản thảo sách văn học hầunhư đều do ban này phụ trách
Mảng sách văn học của nhà xuất bản đã có từ rất lâu, ngay từ những nămđầu nhà xuất bản thành lập Nghĩa là, sách văn học có bề dày truyền thống là
55 năm Một số tác phẩm được xuất bản từ những năm đầu và đã khẳng định
được giá trị như: Thăm chồng (Hải Hồ - 1957); Nhãn đầu mùa (Xuân Tùng.,
Trần Thanh – 1959), Người mẹ cầm súng (Nguyễn Thi - 1966); Nhớ nguồn (Sơn Tùng – 1967)…
Số lượng và chất lượng sách văn học ngày càng được nâng cao theo từngnăm Từ khi thành lập đến nay nhà xuất bản đã xuất bản 2148 đầu sách vănhọc nhiều tác phẩm đã có sức sống trong thời kì kháng chiến mang ý nghĩagiáo dục về tư tưởng, tình cảm cách mạng và nâng cao đời sống tinh thần,khắc họa hình tượng người phụ nữ trong thời kỳ kháng chiến và trong côngcuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Với ýnghĩa vô cùng to lớn đó, mảng sách văn học của nhà xuất bản phần nào đápứng được nhu cầu độc giả và đang ngày càng khẳng định được vị thế củamình trong làng sách văn học
Trang 21II Vai trò của biên tập viên trong công tác xây dựng kế hoạch đề tài
1 Tình hình chung về công tác xây dựng kế hoạch đề tài của các nhà xuất bản
Xây dựng kế hoạch đề tài là công việc quan trọng của nhiều nhàxuất bản Trong công tác kế hoạch đề tài, biên tập viên giữ vai trò trọng yếu
Đó là việc chủ động tìm chọn và đề xuất những đề tài hay, có chất lượng Đềtài là căn cứ cơ bản để biên tập viên hướng tới độc giả
Trong 6 tháng đầu năm 2012, các nhà xuất bản đã đăng ký kế hoạch xuấtbản 38.358 cuốn, cục Xuất bản xác nhận đăng ký kế hoạch xuất bản 37.107cuốn, lưu chiểu 6.358 cuốn, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2011 Nhìn chungcác nhà xuất bản đăng kí đề tài phù hợp với nội dung, có ý kiến của cơ quanchủ quản và cơ quan chức năng đã được một số nhà xuất bản thực hiệnnghiêm
Các nhà xuất bản thực hiện tốt kế hoạch xuất bản như: NXB Y học(58%), NXB Bách khoa Hà Nội (53%), NXB Hồng Bàng (51%), NXB KimĐồng (45%)
Dưới đây tôi xin đi sâu nghiên cứu về công tác xây dựng kế hoạch đề tài
ở mảng sách văn học của Nhà xuất bản đó là Nhà xuất bản Phụ nữ
2 Những căn cứ để xây dựng kế hoạch đề tài ở ban văn học của Nhà xuất bản Phụ nữ
2.1 Kế hoạch đề tài được xây dựng căn cứ vào định hướng của
Đảng và Nhà nước
Công tác xuất bản hoạt động theo cơ chế thị trường có sự quản lý củaNhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa Hoạt động xuất bản trong điềukiện hiện nay, do đặc điểm và vị trí quan trọng của nó, về cơ bản do các cơquan Nhà nước thực hiện Vì vậy, vai trò của Nhà nước là điều kiện cơ bản cótính chất quyết định đến chất lượng khâu công tác kế hoạch đề tài xuất bản
Trang 22Mỗi cuốn sách được xuất bản phải mang nội dung thiết thực phục vụ chocuộc sống con người Với định hướng như vậy nên mỗi biên tập viên luôn có
kế hoạch khai thác bản thảo có giá trị Vì vậy kế hoạch đề tài bám sát vàoquan điểm đường lối của Đảng trong từng thời kỳ
Trong thời kì kháng chiến thì biên tập viên phải đưa vào kế hoạch củamình những tác phẩm đề cập đến con người với những đóng góp to lớn vào sựnghiệp giải phóng dân tộc Nhưng trong giai đoạn đất nước đang đổi mới vàphát triển thì kế hoạch đề tài hướng vào đề cập con người trong sự nghiệpcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Định hướng của Đảng, Nhà nước là căn cứ quan trọng để nhà xuất bản
có kế hoạch đề tài chung theo mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra Đối với biên tậpviên phải nắm vững những định hướng chiến lược, chương trình của Đảng vàNhà nước để từ đó có sự thẩm định, đánh giá bản thảo theo quan điểm, đườnglối chính trị của Đảng và Nhà nước
2.2 Kế hoạch đề tài được xây dựng căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của nhà xuất bản
Quá trình phát triển 55 năm qua, chức năng, nhiệm vụ của NXB Phụ nữluôn được mở rộng, phát triển và cho đến ngày nay, đã được cụ thể hóa trên mộtphạm vi thật sự rộng rãi và phong phú Thông qua các ấn phẩm của mình, Nhàxuất bản Phụ nữ tuyên truyền, giới thiệu những quan điểm của Đảng, chính sách,luật pháp của Nhà nước liên quan đến cuộc sống của phụ nữ và trẻ em; phươnghướng và chương trình hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, kinhnghiệm công tác của đoàn thể phụ nữ Phổ biến những kiến thức khoa học cầnthiết, bổ ích nhất thuộc nhiều lĩnh vực liên quan đến đời sống phụ nữ và trẻ em.Giới thiệu các tác phẩm văn học có giá trị của Việt Nam và nước ngoài viết vềcuộc sống của người phụ nữ Nhà xuất bản đã bám sát sự chỉ đạo và nhữngđịnh hướng lớn của Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông
về hoạt động xuất bản; phương hướng và chương trình hoạt động của Hội Liênhiệp Phụ nữ Việt Nam, yêu cầu của phong trào phụ nữ để vận dụng xây dựng và
Trang 23thực hiện các kế hoạch xuất bản ngắn hạn, dài hạn.
Kế hoạch đề tài phải bám sát vào chức năng, nhiệm vụ của nhà xuất bản
để từ đó lựa chọn đề tài phù hợp với thị hiếu của đối tượng bạn đọc cần phục
vụ Trong mỗi giai đoạn cụ thể của cách mạng, ngoài đề tài dài hạn và ngắnhạn đăng kí theo kế hoạch hàng năm của nhà xuất bản, biên tập viên cần hiểubiết về thời cuộc, nhạy bén với chính trị, bổ sung các đề tài đột xuất để đápứng nhu cầu bạn đọc, phục vụ kịp thời sự phát triển chung của đất nước
2.3.Kế hoạch đề tài được xây dựng căn cứ theo thị hiếu của độc giả
Thị trường luôn là yếu tố quan trọng trong công tác kế hoạch đề tài củabiên tập viên trong ban văn học Mỗi biên tập viên làm sách văn học phải tựtìm hiểu thị trường, thị hiếu của độc giả Thị trường đòi hỏi về sách văn học ởmỗi thời kỳ khác nhau Thị hiếu của độc giả cũng khá đa dạng Chính vì vậy,ban biên tập luôn nắm được những nhu cầu đó của độc giả để xuất bản sách.Mỗi nhà xuất bản đều có đối tượng công chúng riêng Nếu như đối tượngphục vụ của NXB Thanh niên là bạn đọc trẻ tuổi thì NXB Văn hóa thông tinvới nhiệm vụ tuyên truyền giới thiệu đến độc giả trong và ngoài nước nhữngthành tựu tinh hoa văn hóa Việt Nam và thế giới, NXB Lao Động phục vụ đờisống văn hóa tinh thần cho người lao động trong cả nước thì NXN Phụ nữ lạihướng tới đối tượng chủ yếu là phụ nữ và trẻ em Nhưng đấy chỉ là đối tượngphục vụ chung của các mảng sách đời sống, khoa học, còn sách văn học thìnhà xuất bản hướng tới nhiều đối tượng bạn đọc Do vậy, đề tài cũng kháphong phú và đa dạng không thua kém gì nhiều nhà xuất bản khác Như thếđồng nghĩa với việc biên tập viên phải khai thác đề tài ở mọi lĩnh vực, mọikhía cạnh của hiện thực cuộc sống cũng như tâm tư, tình cảm của phái đẹp.Thị trường sách văn học có nhiều biến động Việc lập kế hoạch lớn vàdài hạn cũng gặp nhiếu khó khăn nên kế hoạch đề tài của ban văn học gói gọntrong một năm, thậm chí ngắn hơn Những ý tưởng mà biên tập viên ban văn
Trang 24thể kế hoạch đề tài không thực hiện được ngay trong năm mà phụ thuộc vàothời điểm Vấn đề thời điểm có ý nghĩa quan trọng Ban biên tập có thể cónhiều bản thảo hay, nhưng không hẳn đã phù hợp với nhu cầu của thị trường
và tiến độ khai thác bản thảo của ban biên tập
2.4 Kế hoạch đề tài được xây dựng căn cứ vào tình hình sách xuất bản năm trước đã được tổng kết, đánh giá ưu khuyết điểm và những bài học kinh nghiệm.
Thị trường sách văn học hiện nay rất đa dạng Đây là mảng sách gầnnhư nhà xuất bản nào cũng xuất bản Vì vậy, mỗi biên tập viên phải khôngngừng cải tiến tốt chức bản thảo Căn cứ vào tình hình xuất bản từng năm củanhà xuất bản mà biên tập viên có kế hoạch đề tài cụ thể
Theo thời gian, số lượng, chất lượng sách văn học được nâng lên đáng
kể Mỗi cán bộ biên tập luôn nhìn nhận, dự báo tình hình thị trường sách đã,đang và sẽ xuất bản để bổ sung vào kế hoạch đề tài của mình
2.5 Kế hoạch đề tài được xây dựng căn cứ vào mối quan hệ số lượng bản thảo sẵn có
Căn cứ vào số lượng bản thảo sẵn có của nhà xuất bản và biên tập viên
Nguồn bản thảo sẵn có cũng là căn cứ để biên tập viên xây dựng kếhoạch đề tài Đây được coi là dạng bản thảo lai cảo Đó là những bản thảo tácgiả gửi trực tiếp đến cho nhà xuất bản do cộng tác viên lâu năm hoặc có thể lànhững cây bút trẻ mới sáng tác Ngoài ra, một dạng bản thảo nữa cũng kháquan trọng là bản thảo liên kết (Với cộng tác viên và các nhà sách)
Căn cứ vào sự chủ động trong xây dựng kế hoạch đề tài của biên tập viên
Người biên tập luôn có quỹ đề tài, quỹ bản thảo dự trữ để kịp thời điềuchỉnh, bổ sung kế hoạch Như vậy, công tác kế hoạch đề tài được thực hiệnkhá linh hoạt và có hiệu quả Ngoài căn cứ vào nhu cầu của độc giả trên thịtrường, căn cứ vào định hướng của Đảng, Nhà nước và chức năng, nhiệm vụ