40 lịch sử báo chí việt nam giai đoạn 1954 1975

Việt Namlại là tiêu điểm của phong trào giải phóng dân tộc đang sôi sục ở châu Á SauCách Mạng Tháng Tám khi Việt Nam Dân Cộng Hòa một nhà nước côngnông đầu tiên ở Đông Nam Á ra đời, cục

TIỂU LUẬNMÔN: LỊCH SỬ LÝ LUẬN BÁO CHÍ VIỆT NAM

ĐỀ TÀI:

LỊCH SỬ BÁO CHÍ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954-1975

1 Lý do chọn đề tài

Bộ môn lịch sử báo chí Việt Nam cũng giống như những nhánh kháccủa lịch sử nói chung như lịch sử văn học, lịch sử các sự kiện kinh tế, lịch sửcác phong trào xã hội Nó không thể tạo dựng và lý giải nếu không thamchiếu thường xuyên đến sự tiến hóa tổng quát của các xã hội, mà trong tất cảcác đề tài nghiên cứu lịch sử, tờ báo có lẽ là thứ liên quan mật thiết nhất đếntình hình chính trị, kinh tế, đến tổ chức xã hội và trình độ văn hóa của đấtnước và thời đại mà nó phản ánh

Lịch sử báo chí Việt Nam còn là một khoa học bổ trợ cho lịch sử hiệnđại và đương đại, là tư liệu lưu trữ hàng ngày Các báo là nguồn đầy đủ nhất

và khách quan nhất của lịch sử nói chung Báo chí là nhân chứng và là ngườitrong cuộc của đời sống quốc gia Đồng thời báo chí trang bị những kiến thức

cơ bản đối với sinh viên chuyên ngành báo chí, để sinh viên có cái nhìn tổngquan về quá trình hình thành và phát triển của báo chí Việt Nam qua các thời

kỳ lịch sử

84 năm qua, kể từ số báo Thanh niên đầu tiên (21/6/1925), báo chí ViệtNam không ngừng phát triển phong phú và đa dạng Trong những năm thángkháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta, báo chí có vai trò đặc biệttrong đời sống chính trị-xã hội Báo chí cách mạng là công cụ cực kỳ quantrọng để vận động, tổ chức, tập hợp lực lượng cách mạng và là vũ khí đấutranh sắc bén chống chế độ áp bức, thực dân, thúc đẩy quá trình vận độngcách mạng Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chínước ta đã tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ, xây dựngchủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Từtrong mau lửa của các cuộc kháng chiến, hàng trăm nhà báo-chiến sĩ đã anhdũng hy sinh trên chiến trường, góp phần tô thắm trang sử vẻ vang của báochí cách mạng Việt Nam và dân tộc Việt Nam Bởi vậy, bài viết này xin được

đề cập tới lịch sử báo chí giai đoạn 1954 đến 1975

NỘI DUNG CHƯƠNG I: BỐI CẢNH LỊCH SỬ (1954-1975)

1 Tình hình thế giới

Trên vũ đài chính trị quốc tế những năm sau chiến tranh thế giới lần thứ

II, một hệ thống xã hội mới xuất hiện với hàng loạt nước dân chủ nhân dânchọn con đường phát triển theo chủ nghĩa xã hội mà Liên Xô là một hình mẫulớn Năm 1949 được coi là năm quyết định của quá trình thay đổi căn bản tìnhhình thế giới san đại chiến với việc Liên Xô phá vỡ độc quyền hạt nhân của

Mỹ, nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa ra đời Cán cân so sánh lực lượngtrên thế giới nghiêng hẳn về phía các nước chống chủ nghĩa đế quốc

Thế giới tiến bộ và cách mạng từ cuối thập kỷ 50 đầu thập kỷ 60 bướcvào thời kỳ phát triển với thế và lực mới của mình Trong đó Liên Xô làngười có công đầu trong việc kiến thiết và gìn giữ hòa bình Nhưng lúc ấychâu âu đã bị chia làm đôi, cuộc chiến tranh lạnh bắt đầu, hệ thống xã hội mới

ra đời cũng bước vào thời kỳ đối đầu với chủ nghĩa đế quốc Cũng sau chiếntranh thế giới lần II, phong trào giải phóng dân tộc ở Á - Phi - Mỹ La-tinhphát triển thành cơn bão táp cách mạng, phá vỡ từng mảng thuộc địa của chủnghĩa đế quốc Những cuộc đấu tranh vũ trang, những lực lượng tiên tiến vàcách mạng chiếm ưu thế trong dân tộc Xu hướng độc lập - dân chủ - hòa bình

- trung lập xuất hiện Đó là những nét mới trong tiến trình phát triển củaphong tràn các nước trên thế giới

Chiến tranh thế giới qua đi, chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt, nhiều nước

đế quốc, cả thắng trận và bại trận bị tàn phá nghiêm trọng, nhưng đế quốc Mỹlại trở nên giàu có hơn bao giờ hết Là một trong những nước lớn góp phầnquyết định vào thắng lợi của phe Đồng minh trong chiến tranh, lại là nướcgiàu mạnh nhất sau chiến tranh, Hoa Kỳ đã giương lên ngọn cờ sen đầm quốc

tế và muốn áp đặt tự do kiểu Mỹ ở khắp nơi trên thế giới Chiến lược toàn cầucủa Mỹ phản ánh một tham vọng muốn xác lập sức mạnh của đế quốc Hoa Kỳ

trên tất cả mọi khu vực của thế giới Mục tiêu trong các kế hoạch chiến lượccủa Mỹ lúc này là:

- Tiêu diệt chủ nghĩa xã hội trọng tâm là Liên Xô và các nước Đông Âu

- Dập tắt phong trào giải phóng dân tộc ở Á - Phi - Mỹ La-tính trọngtâm là Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á và Cu Ba trong khu vực Mỹ La-tinh Lôi kéo, khống chế các nước đồng minh, trọng tâm là Tây âu - NhậtBản

Chiến lược toàn cầu của Mỹ sử dụng 3 phương thức chủ yếu: chiếntranh lạnh, chạy đua vũ trang và thực hiện chủ nghĩa thực mới Các chiếnlược này tạo ra sự đối đầu giữa hai hệ thống thế giới Lúc đó Mỹ sẽ lôi kéocác nước phe Mỹ vào cuộc chiến chống Liên Xô và phe xã hội chủ nghĩa; chủnghĩa thực dân mới sẽ thay thế lối thống trị thuộc địa mà phương Tây nay đãlỗi thời

Ba chỗ dựa trọng yếu của chiến lược toàn cầu của Mỹ lúc này là: Việntrợ kinh tế - quân sự - xây dựng hệ thống liên minh phòng thủ - củng cố lựclượng quân sự mạnh Sau kế hoạch Marshall chi 50 tỷ Dollar vào việc phụchồi các nước tư bản, Mỹ tiếp tục đẩy mạnh viện trợ cho các nước Tính bìnhquân mỗi năm trong thời kỳ 8 năm (1953 - 1960) là 5 tỷ Dollar Trong đó sốviện trợ quân sự gần 3 tỷ Dollar với tỷ lệ theo ưu tiên cho các khu vực là: Tây

âu 54% Đông Nam Á và Viễn Đông 24,2% Trung Cận Đông 14,9% các nơikhác 6%

Những khối liên minh song phương và đa phương do Mỹ đứng đầuhoặc bảo trợ lần lượt ra đời như: khối Bắc Đại Tây Dương (NATO) thành lậpnăm 1949, khối Đông Nam Á (SEATO) ra đời năm 1954, khối Trung CậnĐông (CENTO) hình thành năm 1955, khối Nam Thái Bình Dương (ANZUC)lập ra năm 1951 Ngoài ra còn các Hiệp ước tay đôi giữa Mỹ và một sốnước ở Đông á, Nam á, Đông Nam á Về lực lượng quân sự, những năm 1953

- 1960, Mỹ cũng đề ra nhiều ý nghĩa chính trị và kinh tế cho Mỹ lúc này.Quân số giảm đi nhưng căn cứ quân sự ở nước ngoài lại được tăng cường

Sau chiến tranh Mỹ có hơn 2.200 căn cứ quân sự có mặt ở khắp các châu lục,

7 hạm đội trải ra khắp các đại dương, phái đoàn quan sự và cố vấn Mỹ hoạtđộng ở 45 nước trên thế giới, nhiều loại vũ khí trang bị mới được ra đời nhưmáy bay ném bom chiến lược B52, B47, tên lửa vượt đại châu có đầu đạn hạtnhân, tên lửa tầm trung, tàu ngầm nguyên tử trang bị tên lửa hạt nhân chiếnthuật

2 Tình hình trong nước

Ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Mỹ đã triển khai chiến lượctoàn cầu từ rất sớm, trong đó Việt Nam là một trong những trọng điểm ViệtNam nằm trong khu vực có tiềm năng lớn về kinh tế vì rất giàu khoáng sản,nguyên nhiên liệu, lại có nguồn nhân lực lao động dồi dào

Việt Nam còn có vị trí chiến lược quan trọng về quân sự cho cả vùngĐông Nam á Đất liền nối với nhiều quốc gia và đi sâu vào tận miền Trung á.Biển có những đảo và hải cảng không những thuận tiện giao thông, dễ sựdụng tàu thuyền, mà còn có khả năng khống chế cả vùng rộng lớn Việt Namlại là tiêu điểm của phong trào giải phóng dân tộc đang sôi sục ở châu Á SauCách Mạng Tháng Tám khi Việt Nam Dân Cộng Hòa một nhà nước côngnông đầu tiên ở Đông Nam Á ra đời, cục diện chính trị trên bán đảo ĐôngDương thay đổi lớn, bất lợi cho chủ nghĩa đế quốc: Đã có sự tập hợp các lựclượng phản cách mạng chống lại lượng cách mạng, những chứng đã khôngthành công Cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam đã kết thúc thắng lợivới việc giải phóng miền Bắc, đi lên chủ nghĩa xã hội Có thể nói Việt Namchính là miếng mồi béo bở đối với Mỹ

Sau Hiệp định Giơnevơ 1954, vấn đề lập lại hòa bình ở Đông Dương,hình thái chính trị ở Việt Nam có sự thay đổi: Đất nước Việt Nam bị chia làmhai miền Từ vĩ tuyến 17 trở ra, nhân dân miền Bắc hào hứng bắt tay hàn gắnvết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế, đồng thời chi viện chocuộc đấu tranh của đồng bào mình ở miền Nam để đấu tranh chống Mỹ canthiệp và chế độ bù nhìn tay sai

Nhân dàn hai miền đều nhận thức được rằng hiệp định Giơnevơ khôngđem lại kết quả đầy đủ nhưng đã thật sự chấm dứt ách thống trị của thực dânPháp, nên nghiêm chỉnh thi hành Hiệp định đê tiến tới lựa chọn một chínhphủ và thể chế chính trị phù hợp với quyền lợi cơ bản và nguyện vọng thiêngliêng của dân tộc ta bằng cuộc tổng tuyển cử tự do và dân chủ vào tháng 7năm 1956.

Âm mưu chiến lược của Mỹ là biến miền Nam Việt Nam thành thuộcđịa kiểu mới, thành căn cứ quân sự, một bàn đạp để tấn công miền Bắc vàphe xã hội chủ nghĩa từ phía Nam, ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩacộng sản đang lan tràn xuống vùng Đông Nam á

Mỹ đã thi thố ở Việt Nam 4 chiến lược chiến tranh, ứng dụng từ 3 lầnthay đổi chiến lược toàn cầu, do 5 đời tổng thống kế tiếp nhau thực hiện từnăm 1953 đến năm 1975 Đó là sự lựa chọn đúng nơi, đúng lúc, đúng đốitượng tiến hành chiến tranh của Mỹ Chưa bao giờ Mỹ huy động được sứcmạnh của cả nước Mỹ cùng các nước phe Mỹ, trên các lĩnh vực kinh tế, chínhtrị, văn hóa, khoahọc kỹ thuật và quân sự như là trong thời kỳ họ tiến hànhchiến tranh Việt Nam Ý chí và quyết tâm của Mỹ khi đánh Việt Nam khôngphải chỉ nhằm khuất phục một dân tộc, dập tắt một ngọn lửa đấu tranh vì độclập tự do, mà còn nhằm đe dọa nhiều nước khác, đồng thời thể nghiệm sứcmạnh của Hoa Kỳ trong nửa cuối thế kỷ XX Cách mạng Việt Nam vừa giànhthắng lợi to lớn trong cuộc kháng chiến 9 năm chống chủ nghĩa thực dânPháp, nay lại đứng trước kẻ thù mới vừa lớn mạnh vừa đầy tham vọng

Miền Bắc được giải phóng và có lực lượng cách mạng của cả nước tậptrung về Do đó niềm Bắc có nhiệm vụ phải nhanh chóng hoàn thành nốtnhững nhiệm vụ còn lại của Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân để bướctiếp sang cuộc cách mạng mới, đưa miền Bắc lên chủ nghĩa xã hội Miền Namchưa được giải phóng, cách mạng lại bị mất thế lực, quần chúng nhân dânđang tiếp tục bị khủng bố đàn áp Vì thế miền Nam có nhiệm vụ phải gây

dựng lại lực lượng và phong trào cách mạng, tiếp tục cuộc Cách mạng dân tộcdân chủ nhân dân để giải phóng miền Nam, giành tụ do độc lập

Cả hai miền Nam Bắc có nhiệm vụ chung là giải phóng miền Nam, bảo

vệ miền Bắc, tiến tới hòa bình thống nhất Tổ quốc để xây dựng một Việt Namhòa bình - thống nhất - độc lập - dân chủ và giàu mạnh Cuộc chiến tranh xâmlược của Mỹ kéo dài hơn 20 năm buộc nhân dân Việt Nam phải chọn conđường cách mạng bạo lực để gạt bỏ mọi trở ngại trên con đường hòa bình -thống nhất Tổ quốc

Chấp nhận cuộc đụng đầu với Mỹ, người Việt Nam cũng sớm nhậnthức được tinh chất quyết liệt của cuộc chiến tranh không cân sức này Thực

tế cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam những năm 1954

-1975 đã cho thấy: không vũ lực nào đè bẹp được một dân tộc thiết tha với độclập tụ do Như Đảng Cộng Sản Việt Nam đã tổng kết ngay sau khi cuộc khángchiến chống Mỹ vừa kết thúc thắng lợi : "Năm tháng sẽ trôi qua nhưng thắnglơi của nhân dân ta trong sụ nghiệp kháng chiến chống Mỹ cả nước mãi mãiđược ghi vào lịch sử dân tộc như một đang chói lọi nhất, một biểu tượng sángngời về sự toàn thắng của Chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người

và đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ một sự kiện cótầm quan trọng quốc tế to lớn và có tính thời đại sâu sắc "

CHƯƠNG II: BÁO CHÍ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 -1975

1 Tổng quan về tình hình báo chí giai đoạn 1954 -1975

Năm 1954-1975 là một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Việt Nam, gắnliền với sự kiện đất nước bị chia cắt, hình thành các thể chế chính trị và cáclực lượng xã hội khác nhau Theo đó, một cách đương nhiên, dòng chảy củađời sống báo chí Việt Nam đã có một bước ngoặt quan trọng và rõ rệt hơn cácgiai đoạn trước đó: Nó có sự phân nhánh thích ứng với một bối cảnh chính trị

xã hội như vậy

Tháng 7 năm 1954 cuộc kháng chiến của ta thắng lợi, bọn Việt gian tay sai của thực dân Pháp cùng báo chí của chúng phải cuốn gói vào MiềnNam Miền Bắc nước ta được hoàn toàn giải phóng, bước vào thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội, nhân dân ta được hưởng quyền tụ do báo chí

-Ngày 14 tháng 12 năm 1956 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 282/

SL về chế độ báo chí Sắc lệnh này đã được Quốc hội nước Việt Nam dân chủcộng hòa biểu quyết thông qua kỳ họp thứ 6 ngày 2%5/1957 Sắc lệnh gồm 9điều quy định về tính chất, nghĩa vụ quyền lợi của báo chí

Báo chí cách mạng trong những năm kháng chiến chống Mỹ đã cónhững cơ hội thuận lợi để phát triển thế nhưng cũng gặp không ít những khókhăn thách thức, rào cản vô cùng khắc nghiệt Trong nước có hai bộ phận báochí cùng hướng tới mục tiêu giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, đó là:

bộ phân báo chí cách mạng miền Bắc phát triển trong điều kiện của chế độdân chủ nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng; Còn bộ phận báo chí cáchmạng miền Nam phát triển trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn của cuộc chiếntranh và sự khủng bố, đàn áp của đội quân xâm lược Mỹ và chế độ ngụyquyền Sài Gòn Do hoàn cảnh lịch sử trong những năm chống Mỹ các nhà báohai miền Nam, Bắc có tổ chức riêng của mình song đều chung một cội nguồn

do Đảng lãnh đạo

Nhìn đại thể, sẽ có hai khu vực báo chí của thời kỳ này: Báo chí miềnBắc và Báo chí miền Nam Tuy nhiên, sự phân chia mang tính lịch sử độc đáo

và phức tạp lại thể hiện rõ nhất ở báo chí miền Nam Báo chí khu vực này tiếptục phân nhánh thành hai khu vực nhỏ hơn: Báo chí cách mạng miền Nam vàbáo chí Sài Gòn

Báo chí miền Nam và báo chí miền Bắc, hai mảng báo chí này khácnhau về tên gọi, về những nhiệm vụ cụ thể trước mắt nhưng thống nhất về bảnchất và mục đích Báo chí yêu nước tiến bộ, về cơ bản vẫn có sự chỉ đạo củacách mạng thông qua bộ phận trí vận trong các đô thị miền Nam, đặc biệt là ỞSài Gòn Như vậy, nhìn một cách chung nhất chỉ còn sự phân chiến tuyếngiữa báo chí Cách mạng và XHCN với báo chí chính quyền ngụy Sài Gòn.Đây là cuộc đối đầu vô cùng quyết liệt mang đậm dấu ấn lịch sử suốt 21 nămđất nước bị chia cắt, nó tác động dữ dội đến toàn bộ đời sống báo chí ViệtNam giai đoạn này, chi phối từ thái độ lựa chọn của các nhà báo đến nhữngphương cách hoạt động nghề nghiệp của họ Hơn thế nữa, những hoạt độngbáo chí ở Việt Nam lúc này còn có những tác động rất đáng kể tới giới truyềnthông quốc tế, thu hút được sự chú ý của họ về mọi mặt của dời sống tronghoàn cảnh đặc biệt là có chiến tranh Mức độ quyết liệt của cuộc đối đầu lầnnày diễn ra chưa từng có Nếu chúng ta đã làm tất cả những gì có thể làmđược trên mặt trận báo chí tư tưởng để góp phần vào sức mạnh tổng lực củatoàn dân tộc trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, thì phía bên kia, chínhquyền Sài Gòn với sự trợ giúp đắc lực của Mỹ cũng không một ngày buônglơi thứ vũ khí này Chẳng hạn, Nha báo chí của họ luôn trực thuộc Phủ Tổngthống và vào thời điểm ác liệt nhất của cuộc chiến tranh Họ đã đổi tên Bộthông tin thành Bộ chiến tranh tâm lý, công khai đưa bộ máy truyền thông vàotham chiến Chính CIA cũng đã từng thú nhận, họ đã tạo ra các chiến dịchthông tin "đen" ra sao để chống phá cách mạng Việt Nam

Tất cả những ai quan tâm đến đời sống báo chí Việt Nam thời kỳ

1954-1975 đều nhận thấy sự phức tạp của nó; Với các nhà nghiên cứu thì trước mắt

họ còn là một sự ngổn ngang, bề bộn về tư liệu, nhân chứng và cả những cáchnhìn nhận, đánh giá báo chí miền Bắc XHCN và báo chí cách mạng miềnNam về cơ bản đã có sự đánh giá thống nhất, bởi trước hết bản thân nó khôngquá phức tạp Cách đánh giá về báo chí chính quyền ngụy Sài Gòn cũng dễ điđến thống nhất, bởi bản chất của nó là đối lập với báo chí Cách mạng vàXHCN Tuy nhiên, để hiểu sâu sắc và toàn diện về nhóm báo chí này thì lạikhông dễ, nó còn phụ thuộc vào tư liệu và cách phân loại tư liệu, phụ thuộcvào sự hiểu biết về tất cả những gì diễn ra sau những tờ báo đó, được vậnhành bởi một guồng máy có bàn tay của các chuyên gia truyền thông vàchuyên gia tâm lý chiến đến từ nước Mỹ và một số quốc gia khác Cách đánhgiá về nhóm báo chí yêu nước tiến bộ lại có những khó khăn khác Bên cạnhmột số nhà báo cách mạng được "đánh" vào làm nòng cốt ở Sài Gòn, lựclượng nhà báo của nhóm báo chí này còn được hình thành từ nhiều nguồn dođược vận động hoặc chỉ là tự phát Họ đa dạng về thành phần, quan điểm, chủyếu gặp nhau ở tinh thần dân tộc và ghét ngoại bang, căm thù quân xâm lược.Những tờ báo do họ chủ trương hoặc góp mặt, vì thế, hơn hết cần được nhìnnhận một cách điềm tĩnh, khoa học, khách quan và cả sự thân thiện Còn mộtkhó khăn nữa ở đây là vấn đề tư liệu Những tờ báo như thế phần lớn đã thấtlạc Rất nhiều tờ báo của phong trào học sinh - sinh viên, phật tử đã biếnmất, chỉ còn sống trong ký ức của những người trong cuộc.

Xuyên suốt một quãng thời gian hai thập niên với hàng trăm sự kiệnbáo chí đáng lưu ý, hàng ngàn tờ báo và cơ quan truyền thông đài phát thanh,truyền hình, trung tâm tin tức, phim tư liệu chiến tranh cùng với sự tham giacủa đông đảo nhà báo hoạt động trong các dòng báo chí kể trên - đời sống báochí Việt Nam thời kỳ 1954-1975 quả thật đã chứa đựng trong lòng nó bóngdáng của một giai đoạn lịch sử dân tộc đặc biệt, chứa đựng những bài họckinh nghiệm nhiều khi được đổi bằng xương máu cho công việc làm báo vàquản lý báo chí, những bài học vẫn chưa hết ý nghĩa trong tiến trình phát triểncủa nền báo chí nước ta

Về báo chí miền Bắc Đội ngũ nhà báo được hình thành từ hai nguồn:Những nhà báo đã trải qua kháng chiến chống Pháp và những nhà báo thế hệmới Giai đoạn này ở miền Bắc đã có các cơ sở đào tạo báo chí chuyênnghiệp Từ những năm 1960, đội ngũ này và các phương tiện làm báo cònđược chi viện cho báo chí cách mạng miền Nam Hội nhà báo được tổ chứclại, chính quy hơn và tiếp tục giữ vai trò một nhà báo Báo chí phát triểnmạnh: các tờ báo từ chiến khu đưa về xuất bản tại Hà Nội và vẫn giữ vai tròchủ đạo, một số tờ báo tư nhân được cải tạo vào năm 1960, xuất hiện nhiều tờbáo mới đáp ứng nhu cầu của đời sống và dân trí khoảng 50 tờ báo và bản tinđịa phương; 50 tờ báo, tập san của các ngành; 24tờ báo của các tổ chức xãhội Những con số này ngày càng tăng về sau Các cơ quan truyền thông khác

đã có sẵn được phát triển theo quy mô lớn và hiện đại hơn đài Tiếng nói ViệtNam và hệ thống đài địa phương, khu vực Việt Nam thông tân xã và cácphân xã ở khắp nước và nước ngoài Năm 1970, đài THVN ra đời Quan hệquốc tế được mở rộng: có báo chí đối ngoại, các nhà báo và các hãng thôngtấn lớn trên thế giới có mặt tại Hà Nội Báo chí chuyển từ thời bình sang thờichiến từ 1964 và những bài học kinh nghiệm của một nền báo chí chiến đấu

và xây dựng

Về báo chí cách mạng miền Nam đội ngũ nhà báo được hình thành từnhiều nguồn: các nhà báo đã trải quan kháng chiến chống Pháp, các nhà báođược đào tạo tại chỗ, lực lượng nhà báo được chi viện từ miền Bắc và một sốnhà báo từ các đô thị đi theo cách mạng Hoàn cảnh tác nghiệp của họ giankhổ như mọi nhà báo chiến tranh Báo chí nhanh chóng có mặt: từ những nămđầu 1960 đã có khoảng 40 tờ báo và tạp chí cấp miền của Mặt trận dân tộcgiải phóng, khoảng 40 bản tin của các địa phương in bằng bốn thứ tiếng Pháp,Anh, Trung Quốc và Khơ me Xuất hiện các cơ quan thông tin mới: Thôngtấn xã giải phóng ra đời 1961; Đài phát thanh Giải phóng 1962, ngoài ra còn

có vai trò của Hãng phim Giải phóng Báo chí cách mạng miền Nam lúc nàyđược xây dựng theo mô hình báo chí miền Bắc (Nhân dân - Cờ Giải phóng,

Quân đội nhân dân - Quân giải phóng, Phụ nữ Việt Nam - Phụ nữ giảiphóng ) Thiết lập được mối quan hệ với báo chí quốc tế: tháng 1-1962 Hộinhà báo yêu nước và dân chủ miền Nam ra đời.

Các nhà báo nước ngoài đã có mặt tại căn cứ cách mạng; sự giúp đỡphương tiện của bạn bè XHCN Một nền báo chí hình thành và phát triểntrong khói lửa chiến tranh; tư cách chiến sĩ của những người làm báo; sự gắn

bó khăng khít và độc đáo của nó với báo chí miền Bắc- đó là những điểm nổibật của báo chí cách mạng miền Nam giai đoạn này

Về báo chí yêu nước, tiến bộ trong lòng các đô thị Đội ngũ nhà báo đadạng: một số "nằm vùng" từ thời chống Pháp, một số được đưa vào Sài Gòntheo dạng hồi cư một số hình thành từ các phong trào học sinh - sinh viên yêunước, một số vốn có cảm tình với cách mạng và kháng chiến Cũng cótrường hợp đi thẳng từ Hà Nội (Nguyễn Văn Bổng và tờ Tin Văn, 1967).Nhiều tờ báo mới được xuất bản nhưng chủ yếu là tranh thủ sử dụng những tờ

đã có sẵn Phương thức hoạt động của nhà báo cực kỳ linh hoạt, thích hợp vớitừng thời kỳ biết kết hợp văn và báo, mượn các danh nghĩa để hoạt động: cácphong trào, các tổ chức Nội dung báo chí luôn bám sát tình hình chính trị vàthời cuộc diễn ra sôi động trong lòng các đô thị Khôn khéo tranh thủ uy tíncủa các hãng thông tấn và các nhà báo nước ngoài có mặt ở Sài Gòn trongviệc đưa tin ra thế giới Thành công đáng ghi nhận là suốt 20 năm trong vùngchiếm đóng, luôn luôn có một phong trào báo chí chống đối chế độ Mỹ ngụyvới một lối làm báo sắc sảo và hoàn toàn thích hợp với hoàn cảnh sống củanhững người làm báo

Về báo chí của chính quyền Sài Gòn Lực lượng nhà báo nòng cốt lúcđầu là các nhà báo đã từng làm việc cho chính quyền nguy thời Pháp và một

số cây bút di cư từ miền Bắc Về sau lực lượng này được bổ sung các thế hệnhà báo trẻ được đào tạo bài bản về nghề nghiệp và quan điểm chống cộng,trong nước và từ nước ngoài Phương tiện và điều kiện làm báo đạt tới mứctối ưu: hầu hết những phương tiện làm báo hiện đại nhất lúc bấy giờ đều có