4 3 vấn đề cơ bản để nâng cao tính định hướng đối với báo chí

Nhu vậy, báo chí nói chung luôn có vai trò định hướng xã hội về nhiều mặt, trong đó trước hết là định hướng về chính trị tư tưởng Bất kỳ một tờ báo nào cũng đều có tính định hướng, túc l

TIỂU LUẬN MÔN: LỊCH SỬ LÝ LUẬN BÁO CHÍ VIỆT NAM

ĐỀ TÀI:

BA VẤN ĐỀ CƠ BẢN ĐỂ NÂNG CAO TÍNH ĐỊNH HƯỚNG ĐỐI VỚI BÁO CHÍ - ÁP DỤNG VÀO THỰC TẾ VDB

PHẦN I: 3 VẤN ĐỀ CƠ BẢN ĐỂ NÂNG CAO TÍNH ĐỊNH

HƯỚNG ĐỐI VỚI BÁO CHÍ

Theo lý thuyết về báo chí - truyền thông dược giảng dạy trong các trường đại học báo chí hiện nay, báo chí có các nhóm chức năng cơ bản là: chức năng tư tưởng; chức năng quản lý; chức năng khai sáng, phát triển văn hóa, giải trí và dự báo

Về nguyên tắc hoạt động của báo chí cách mạng ở Việt Nam bao gồm: Tính Đảng, tính khuynh hướng, tính khách quan, chân thật, tính nhân dân, tính nhân văn, tính dân tộc, tính quốc tế Nhu vậy, báo chí nói chung luôn có vai trò định hướng xã hội về nhiều mặt, trong đó trước hết là định hướng về chính trị tư tưởng

Bất kỳ một tờ báo nào cũng đều có tính định hướng, túc là xu hướng chính trị của tờ báo Báo chí nước ta giữ vai trò là người tuyên truyền cổ động, người tổ chức tập thể, một trong những động lực của phong trào cách mạng, đội quân tiên phong trên mặt trận tư tưởng-văn hóa của Đảng càng không thể tách rời yêu tô định hướng chính trị - tư tưởng

Đến cuối năm 2009, cả nước ta có 706 cơ quan báo chí in, 67 đài phát thanh-truyền hình, 21 báo điện tử, 160 trang tin điện tử của các cơ quan báo chí in và hàng ngàn trang tin điện tử của các cơ quan đảng, nhà nước và các đoàn thể, hội, hiệp hội, các doanh nghiệp Hầu hết các cơ quan báo chí đã bám sát thực tiễn của đời sống xã hội, thực hiện đúng sự lãnh dạo, chỉ dạo, định bướng thông tin của Đảng, Nhà nước; thông tin nhanh nhạy, đầy đủ, toàn diện về mọi diễn biến của đời sống chính trị, kinh tế-xã hội ở trong nước và quốc tế, đặc biệt là các sự kiện lớn, đáp ứng tốt quyền được thông tin của nhân dân Đồng thời, báo chí thực hiện tốt chức năng là diễn đàn của nhân dân, góp phần quan trọng thực hiện dân chủ hoá đời sống xã hội, kịp thời phát hiện và biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những điển hình tiên

tiến Điều đáng ghi nhận là phần lớn các cơ quan báo chí đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm tôn chỉ, mục đích ngày càng thể hiện ro tính chuyên nghiệp cũng như đạo đức nghề nghiệp Nhiều cơ quan báo chí đã năng động, tích cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực xã hội khác, tích cực đấu tranh chống "diễn biến hoà bình", phản bác các quan điểm sai trái Tuy nhiên, vẫn còn một số cơ quan báo chí

và nhà báo có những biểu hiện chưa nghiêm túc trong quá trình thực hiện Luật Báo chí, làm giảm hiệu quả thông tin báo chí, ảnh hưởng không tốt đến

kỷ cương xã hội; vẫn còn một số cơ quan báo chí, nhất là báo chí điện tử thông tin không chính xác, thiếu nhạy cảm về chính trị; một số báo chí điện tử còn nặng thông tin vê tiêu cực, có nhiều tin bài chạy theo thị hiếu tầm thường

để "hấp dẫn" người đọc, ít chú ý đến việc phát hiện, có vũ, biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Một số báo chí điện tử còn sơ

hở trong sử dụng lại tin bài của nước ngoài, có báo còn dung cả những thông tin mật của Nhà nước, những bí mật kinh tế liên quan đến hoạt động sản xuât-kinh doanh của các doanh nghiệp Vì vậy, cân tăng cường công tác định hướng thông tin của các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo về báo chí đối với báo chí nói chung, báo chí điện tử nói riêng và đẩy mạnh việc thực hiện Cuộc vận động "học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"

Chủ tịch Hồ Chí Minh được những người làm báo cách mạng Việt Nam suy tôn là nhà báo cách mạng bậc thầy Tư tưởng và những chỉ dẫn của Người luôn là định hướng soi đường cho báo chí cách mạng nước ta Người từng chỉ

rõ " Tất cả những người làm báo (người viết, người in, người sửa bài, người phát hành, v.v.) phải có lập trường chính trị vững chắc Chính trị phải làm chủ Đường lối chính trị đúng thì những việc khác mới đúng dược Cho nên các báo chí của ta đều phải có đường lối chính trị đúng"(l) Người cho rằng:

"Cái bút là vũ khí sắc bén, bài báo là tờ hịch cách mạng"(2); và như thế

"nhiệm vụ của người làm báo là quan trọng và vẻ vang Muốn hoàn thành tốt

nhiệm vụ ấy thì phải cố gắng học tập chính trị, nâng cao tư tưởng, đứng vững trên lập trường giai cấp vô sản; phải nâng cao trình độ van hóa, phải đi sâu vào nghiệp vụ của mình"(3)

Theo tư tưởng của Người, chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do Dối với một vấn đề, mọi người bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý Chân lý là cái gì có lợi cho Tổ quốc, cho nhân dân theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, chân lý đó là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Dễ thực hiện được chân lý đó, phải có lập trường chính trị vững chắc Chính trị phải làm chủ Dường lối chính trị đúng thì những việc khác mới đúng dược Cho nên, các báo chí của ta đều phải có đường lối chính trị đúng Muốn vậy, cần tiếp tục nâng cao tính định hướng chính trị trong hoạt động báo chí Hiện nay,

ở một số báo cần khắc phục xu hướng xa rời tôn chỉ, mục đích, coi nhẹ chức năng chính trị tư tưởng của báo chí cách mạng; thiếu nhạy bén chính trị, có khuynh hướng phương mại hoài đơn thuần, chạy theo thị hiếu tầm thường, nặng thông tin về nhũng hiện tượng tiêu cực, yếu kém, mặt trái của xã hội, thổi phồng, khoét sâu vào các thiếu sót, khuyết điểm, làm "nóng" lên một số vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước, của các ngành, địa phương Tránh thông tin sai sự thật, suy diễn chủ quan, khi biết sai không cải chính hoặc cải chính không nghiêm túc; khai thác và sử dụng thông tín của báo chí nước ngoài thiếu chọn lọc, trái với quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước, truyền thống văn hoá của dân tộc

Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng, công tác lãnh đạo, quản lý báo chí cần tập trung vào một số vấn đề sau:

1 Cần lãnh đạo, quản lý hệ thống báo chí bảo đám đúng định hướng chính trị tư tưởng.

Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng hàng đầu trong công tác lãnh đạo, quản lý hệ thống báo chí Định hướng chính trị tư tưởng có ý nghĩa như kim chỉ nam" dẫn đường mọi hoạt động Báo chí nước ta và báo chí xã hội chủ nghĩa, của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, gắn liền với dân chủ XHCN,

không phục vụ mục đích, quyên lợi của riêng một cá nhân, lực lượng nào nên không thể tách rời yếu tố định hướng chính trị tư tưởng Nghị quyết Đại hội tại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ: Tăng cường sự lãnh đạo của đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức trong các cơ quan báo chí Khắc phục những biểu hiện lệch lạc trong hoạt động báo chí, xuất bản, văn hoá, văn nghệ, nhất là xa rời tôn chỉ, mục đích, chạy theo thị hiếu thấp kém, vì lợi ích vật chất cá nhân cục bộ (4) Định hướng chính trị tư tưởng đối với báo chí phải báo đảm một số vấn đề cơ bản sau:

Phải thông tin nhanh, trung thực về mọi mặt của tình hình để nước và thế giới

- Tuyên truyền, phổ biến dường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thành tựu văn hoá, khoa học, kỹ thuật trong nước và thế giới theo đúng tôn chỉ, mục đích cua cơ quan báo chí, góp phần nâng cao kiến thức, đáp ứng nhu cầu văn hoá lành mạnh của nhân dân, bảo vệ truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát triển nền dân chủ XHCN, tăng cường khối đoàn kết toàn dân, xây dựng cơ sở vật chất cho thời kỳ quá độ lên CNXH và bảo vệ Tổ quốc

- Phản ánh kịp thời và hướng dẫn dư luận xã bội; là diễn đàn thực hiện quyên tự do ngôn luận của nhân dân

- Phát hiện, biểu dương gương tốt, nhân tố mới; đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực xã hội khác

- Mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước và các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Để bảo đảm định hướng chính trị tư tưởng đối với hệ thống báo chí, công tác lãnh dạo, quản lý cần tập trung thực hiện một số vấn đề sau:

Một là, ban hành văn bản hướng dẫn và những quy định cụ thể phù hợp thực tiễn; cung cấp thông tin định hướng về hoạt động chính trị, kinh tế- xã hội lớn của đất nước để báo chí có căn cứ thực hiện

Hai là, nâng cao phẩm chất, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ những người làm báo, nhất là tổng biên tập, phó tổng biên tập, những người trực tiếp quyết định chất lượng cũng như tính định hướng của báo chí

Ba là xây dựng, quản lý tốt quy trình làm báo, bảo đảm vừa tạo điều kiện cho phóng viên, biên tập viên tác nghiệp thuận lợi, nhanh nhạy, vừa bảo đảm quy trình duyệt tin bài của người có trách nhiệm trong cơ quan báo chí (tổng biên tập hoặc phó tổng biên tập được uỷ quyền)

Bốn là, phát huy vai trò của các cơ quan quản lý báo chí, cơ quan chủ quản trong việc định hướng chính trị tư tưởng cho báo chí

2 Nâng cao chất lượng, hiệu quả thông tin, tuyên truyền, xây dựng phong cách làm việc theo huống chuyên môn hoá cao.

Thứ nhất, mỗi tờ báo phải bám sát định hướng chính trị tư tưởng được thể hiện bằng chất lượng thông tin của báo chí nói chung, trong đó có báo chí điện tử Điều này đặt ra vấn đề cần nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp

vụ Muốn vậy, báo chí cần có sự chuyên môn hoá cao Chuyên môn hoá của báo chí tập trung ở một số vấn đề cơ bản sau: Tôn chỉ, mục đích của mình để

có bản sắc riêng, tránh sa đà, thương mại hoá, thông tin dàn trải, sao chép, xa rời định hướng

Thứ hai, mỗi tờ báo phải xây dựng hệ thống tổ chức, xác định số lượng chuyên mục, trang chuyên đề cho phù hợp Trên cơ sở đó, có sự phân công, phân cấp đội ngũ phóng viên, biên tập viên theo những phòng, ban chuyên đề,

bộ phận công tác nhất định, có tính chuyên sâu

3 Phát triển cơ sở hạ tầng kĩ thuật và nghiệp vụ.

Yếu tố làm nên tính ưu việt của báo chí chính là khoa học-công nghệ, song những hạn chế, khuyết điểm của báo chí cũng có nguyên nhân từ yếu tố này Để báo chí phát triển cơ sở hạ tầng kĩ thuật, nghiệp vụ cần tập trung vào một số vấn đề chính sau:

Có biện pháp để sớm "chuẩn hoá" một số tiêu chí về hạ tầng kỹ thuật đảm bảo cho các loại hình báo chí hoạt động Ví dụ: công nghệ kỹ thuật in, chế bản, thu phát sóng, đường truyền internet, các thiết bị tại toà soạn, thiết bị tác nghiệp của phóng viên, BTV, thiết bị đầu cuối

Mở rộng hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm với nước ngoài về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật và quản lý báo chí diện tử

- Có biện pháp quản lý công tác in ân, phát hành, vùng phủ sóng, tần

số, tên miền, bản quyền tên và thiết kế báo, bảo đăm an ninh mạng (tuỳ từng loại tấn báo chí)

- Làm tốt công tác dào tạo, bồi dưỡng cán bộ, phóng viên, nhanh chóng xây dụng đội ngũ cán bộ quản lý, biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên, nhân viên làm việc trong các cơ quan báo chí có phẩm chất chính trị vững vàng, có trình độ nghiệp vụ và kỹ thuật đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, làm chủ được hệ thống hạ tầng hiện đại

PHẦN II: 3 VẤN ĐỀ CƠ BẢN ĐỂ NÂNG CAO TÍNH ĐỊNH

HƯỚNG - ÁP DỤNG VÀO THỰC TẾ VDB

I Đặt vấn đề

Xã hội càng phát triển, nhu cầu của con người về thông tin ngày càng cao và báo chí dương nhiên trở thành một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống của con người Những năm gần đây, với sự phát triển như vũ bão của khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ thông tin cộng với xu thế toàn cầu hoá, báo chí ngày càng phát triển mạnh mẽ

Xây dựng và phát triển kinh tế luôn là nhiệm vụ to lớn, cơ bản nhất trong công cuộc xây dựng xã hội mới Trong khi nhận thức dược răng đôi mới phải toàn diện, đồng bộ, Đảng ta xác định: t'phải tập trung sức làm tốt đổi mới kinh tế" (Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII), "lấy đổi mới kinh

tế làm trọng tâm (Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII); xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là dường lối phát triển của Đảng ta trong tiến trình đi lên xây dựng CNXH ở Việt Nam Sau 25 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn

Mặc dù nền kinh tế - chính trị quốc tế có nhiều biến động, nhưng Việt Nam luôn giữ vững được tốc độ tăng trưởng kinh tế, ổn định chính trị - xã hội, đời sống nhân dân được từng bước nâng lên Đó là cơ sở cho việc đẩy mạnh công cuộc đổi mới trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo từ hơn hai chục năm qua

đã thu được nhiều thành tựu quan trọng, có ý nghĩa lịch sử Báo chí nước ta

đã đi đầu trong sự nghiệp vẻ vang đó bằng khẩu hiệu hành động "Đổi mới báo chí vì sự nghiệp đổi mới của Đảng, của đất nước"

Mặt khác, cơ sở lý luận báo chí và hệ thống lý thuyết của các Trung tâm đào tạo báo chí trong nước như HVBC-TT, ĐHQG, các trường cao đẳng

PT - TH chỉ có thể cung cấp cho cách học viên được đào tạo tại đây những kiến thức "font" để bước đầu tiếp cận công việc tại các cơ quan báo chí;

Tại các cơ quan báo chí, hiếm khi có một hội thảo, hội nghị tổng kết một cách nghiêm túc và hiệu quả để loáng giá, tìm biện pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền trên tờ báo, tạp chí, trang tin của chính mình Các hội thảo, dịp sơ tổng kết chỉ mang tính hình thức và tán tụng lẫn nhau

Xuất phát từ việc góp phần đưa cơ sở lý luận vào thực tiễn và dùng chính thực tiễn báo chí để kiểm nghiệm, soi rọi lại lý thuyết chính là cơ sở lý luận của đề tài

Từ những lý thuyết được phân tích trên đây, chúng tôi đặt vấn đề

nghiên cứu: "3 vấn đề cơ bản để nâng cao tính định hưởng đối với báo chí"

áp dụng vào thực tế Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB).

II - Đòi hỏi từ thực tiễn

Nói đến ngân hàng là nói dấn hoạt động tài chính tiền tệ, hoạt động trên lĩnh vực vốn đâu tư Đây là một lĩnh vực nhạy cảm, linh hoạt, tuỳ thuộc vào vùng thời điểm Khi nền kinh tế giảm phát cần thúc đẩy kinh tế trong thời điểm suy thoái thì phải đẩy mạnh nguồn vốn dầu tư ra thị trường, đẩy mạnh đầu tu; khi ấy các ngân hàng sẽ đẩy cao lãi suất huy động, kèm các hình thức khuyến mãi để "hút vốn" - điều này sẽ dẫn đến việc đua nhau tăng lãi suất, gây xáo trộn thị trường, ảnh hưởng dấn chính sách tài chính tiền tệ vĩ mô Khi cần kìm chế lạm phát, cần có giải pháp thắt chặt tiền tệ, hạn chế lượng tiền lưu thông trên thị trường; cần có những chính sách vĩ mô từ Chính phủ, NHNN về lãi suất, về điều kiện đầu tư Ngoài ra các thông tin mang tính dự báo của báo chí kinh tế nói chung và báo chí ngân hàng nói riêng cũng có tác động không nhỏ đến thị trường vốn

Ngân hàng Phát triển Việt Nam (Vietnam Development Banh - VDB) được thành lập trên cơ sở Quỹ Hỗ trợ phát triển theo Quyết định 108/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 19/05/2006

Thực tiễn hoạt động có kê thừa từ 1985 - 1999 (tổng cục đầu tư - Bộ Tài Chính) - đầu năm 2000 - giữa 2006 (Quỹ Hỗ trợ phát triển)

Là một đơn vị chính sách phi lợi nhuận, với số vốn điều lệ lên tới 10 nghìn tỷ đồng VDB có mục tiêu đóng góp vào quá trình xoá đói giảm nghèo thông qua các khoản vay cho các công trình xây dựng thuỷ lợi và giao thông nông thôn, xây dựng cơ sở hạ tầng cho các làng nghề, xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội cho các vùng sâu, vùng xa và hỗ trợ xuất khẩu

Thực tế chính sách tài chính - tiền tệ của các chính phủ, quốc gia hiện nay cần hết sức linh hoạt, mềm dẻo trước các tác động của nền kinh tế toàn cầu hoá và trước những "cơn sóng" khủng hoảng tài chính quốc tế, khu vực Báo chí của hệ thống ngân hàng nói chung và của VDB nói riêng cần phải làm gì để góp phần công sức nhỏ bé vào sự nghiệp đổi mới của đất nước?

Hệ thống báo chí của VDB bao gồm tạp chí Hỗ trợ phát triển, Dạc san Tài trợ dự án và một website có địa chỉ: http://www.vdb.gov.vn

Hệ thống này trong những năm qua đã có những đóng góp tích cực trong việc tuyên truyền, quảng bá chính sách tín dụng dầu tu, tín dụng xuất khẩu của Nhà nước; đồng thời phản ánh những đề xuất kiến nghị của các cơ quan quản lý nhà nước, các chủ đầu tư dự án để chính sách lớn của Đảng, Nhà nước ngày một phù hợp hơn với thực tiễn

Khảo sát các đơn vị, thấy

Thứ nhất, các đơn vị chua được giao tự chủ tài chính

Thứ hai, chưa có bộ máy, con người cho mỗi Tạp chí Cán bộ làm các chuyên ngành đều là các cán bộ kiêm nhiệm, không có chuyên môn, nghiệp

vụ báo chí, thời gian giành cho báo chí ít, do đó chất lượng tin, bài trên tạp chí thấp, không được biên tập, gọt giũa Kém hấp dẫn

Thứ ba, trang bị những cơ sở vật chất tối thiểu cho công tác báo chí như: Trụ sở, máy ảnh, máy ghi âm, máy tính còn thiếu và yếu

Điều này thêm một lần nữa khẳng định sự đúng hướng của đề tài nghiên cứu

III - Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

1 Mục đích nghiên cứu