Bài giảng môn Đại số lớp 7 - Bài 4: Một số bài toán về đại lượng tỉ lệ nghịch được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh được làm quen với những dạng toán điển hình về đại lượng tỉ lệ nghịch;... Mời quý thầy cô và các bạn học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!
Trang 1TR ƯỜ NG THCS THÀNH PH B N TRE Ố Ế
Năm h c: 2021 2022 ọ
GV: NGUYỄN THỊ MỸ DUNG
Trang 2NHẮC LẠI BÀI CŨ
1) Định
nghĩa: y tỉ lệ thuận với x
theo hệ số tỉ lệ
0
k y k x= y tỉ lệ nghịch với x
theo hệ số tỉ lệ
a y x
= 0
a hay x y a. =
2) Chú ý:
Nếu y tỉ lệ thuận với x theo hệ số
tỉ lệ thì x tỉ lệ thuận với y
theo hệ số tỉ lệ
0
k
1
k
Nếu y tỉ lệ nghịch với x theo hệ
số tỉ lệ thì x tỉ lệ nghịch với
y theo hệ số tỉ lệ vẫn là a
0
a
3) Tính
chất: Nếu
thì: y k x = ( k 0)
3
k
y
y y
x = x = x = =
�
,
x = y
,
x = y
Nếu hay thì:
a y x
= xy a = ( a 0)
1 1 2 2 3 3 4 4 x y = x y = x y = x y = = a
x y ,
,
y x
x = y
Trang 3SỬA BÀI TẬP VỀ NHÀ
BT 14/58 SGK: (Xem đề SGK)
Tóm tắt dưới dạng 2
x
Số công
nhân
Số ngày
hoàn thành
Tìm mối quan hệ của 2
)
Theo t/c TLN lập
được:35.168 28.x =
Giải:
Gọi x là số ngày để 28 công nhân xây xong ngôi nhà
Do số công nhân và số ngày xây xong ngôi nhà tỉ lệ nghịch, nên:
28
�
Vậy 28 công nhân xây xong ngôi nhà trong
210 ngày.
35
168
Lý do?
Do năng suất làm việc
của mỗi công nhân như
nhau và công việc như
nhau.
Đây là một bài toán về TLN, tiết hôm nay sẽ xét kỹ về loại toán này
Trang 4§4 MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ
NGHỊCH I) Bài toán 1 (SGK/59)
Tóm tắt dưới dạng 2
1,2v
Thời gian
(h)
Vận tốc
(km/h)
Tìm mối quan hệ của 2
ĐL
(TLN )
Theo t/c TLN lập
được: 6 v t = 1, 2 v
6
v
Lý do?
Do CĐ đều trên cùng một quãng
đường
(Ta có , nếu s không đổi
thì v và t sẽ TLN)
Giải
Gọi v (km/h) là vận tốc cũ
Vận tốc và thời gian của một vật
CĐ đều trên cùng một quãng đường tỉ lệ nghịch, nên:
.
s v t =
1,2v (km/h) là vận tốc mới
Gọi t (h) là thời gian cần tìm
1, 2 1, 2
v t
v
�
Vậy Ô tô đi từ A đến B hết 5 giờ nếu
nó đi với vận tốc mới bằng 1,2 vận tốc cũ.
Trang 5§4 MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ
NGHỊCH II) Bài toán 2 (SGK/59)
Tóm tắt dưới dạng 2
6
Số máy
Số ngày
hoàn thành
Tìm mối quan hệ của 2
ĐL
(TLN )
Theo t/c TLN lập
được:
a
4
Lý do?
Do các máy có cùng năng suất và
cùng công việc.
c d
10 12
4a = 6b =10c =12d
60 60 60 60
a = b = c = d
�
15 10 6 5
�
60 là BCNN(4; 6; 10;
12)
Kết hợp giả thiết thứ hai để
giải
Trang 6§4 MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ
NGHỊCH II) Bài toán 2 (SGK/59)
Giả thiết thứ hai là gì?
Cách
khác:
1 1 1 1
4 6 10 12
a = =b c = d
�
36
a b c d+ + + =
Áp dụng t/c dãy tỉ số bằng nhau để
giải tiếp
4a = 6b =10c =12d
Rồi kết hợp giả thiết thứ hai để
giải như SGK
Giải
Gọi a, b, c, d lần lượt là số máy của bốn đội.
Do số máy và số ngày hoàn thành công việc tỉ lệ nghịch nên:
Theo t/c dãy tỉ số bằng nhau ta có:
4a = 6b =10c =12d
60 60 60 60
a = b = c = d
�
15 10 6 5
a = b = =c d
�
Mà (gt) a b c d+ + + =36
36
1
15 10 6 5 15 10 6 5 36
a = b = = =c d a b c d+ + + = =
+ + +
Trang 7§4 MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ
NGHỊCH
15, 10, 6, 5
a = b = c = d =
�
Vậy số máy của bốn đội lần lượt là: 15; 10; 6; 5 (máy)
Nhận xét: Để giải bài toán
về ĐL TLT hay ĐL TLN nên
qua các bước sau:
1) Tóm tắt bài toán theo 2
đại lượng, chỉ rõ các giá
trị tương ứng.
2) Nhận xét mối quan hệ
của hai đại lượng, áp
dụng tính chất, lập đẳng
thức thích hợp.
3) Đưa về dãy tỉ số bằng
nhau để giải.
Trang 8BT 16/60 SGK: Hai đại lượng x và y có tỉ lệ nghịch với nhau hay không, nếu:
x
y
x y
1 2 4 5 8
15 24
30 60
120
2 3 4 5 6
10
12,5
15 20
30
Giải:
Theo bảng
x và y tỉ lệ nghịch với nhau,
hệ số tỉ lệ là 120
120
x và y không tỉ lệ nghịch
* Lưu ý: Khi cho bảng các giá trị tương ứng như trên, nếu
tích 2 giá trị tương ứng của 2 đại lượng không đổi thì 2 đại lượng TLN; thay đổi thì không TLN
LUYỆN TẬP
5.12,5 6.10
Trang 9BT 17/61 SGK: Cho biết hai đại lượng x và y tỉ lệ nghịch với nhau Điền số thích hợp vào ô trống trong bảng sau:
x y
-8
6 -4
2 16
Trang 10Tóm tắt dưới dạng 2
ĐL:
x 85%y
Số mét vải mua
được
Giá tiền 1 m
Tìm mối quan hệ của 2
ĐL
(TLN )
Theo t/c TLN lập
được:
51
y
Lý do? Cùng một số tiền
Giải
Gọi x (m) là số mét vải loại II mua được
Với cùng số tiền thì số mét vải mua được và giá tiền 1 mét tỉ lệ nghịch, nên:
85%y là giá tiền 1 mét vải loại
II Gọi y là giá tiền 1 mét vải loại I
Vậy với cùng số tiền để mua 51 mét vải loại I thì có thể mua được
60 mét vải loại II
BT 19/61 SGK: (Xem đề SGK)
Lo i ạ I
Lo i II ạ
51 y x = 85% y
51 y x = 85% y
85% 85% 0,85
y x
y
= = = =
�
Trang 11Tóm tắt dưới dạng 2
ĐL:
x
y
Số răng
cưa
Số vòng (trong
1phút)
Tìm mối quan hệ của 2
ĐL
(TLN )
Theo t/c TLN lập
được:
20
60
Lý do?
Cùng thời gian quay (1
phút)
Giải
Trong cùng một thời gian thì số răng cưa và số vòng quay của hai bánh
xe tỉ lệ nghịch.
BT 22/62 SGK: (Xem đề SGK)
20.60
x y =
1200
xy =
�
1200
y
x
=
�
20.60
x y =
1200
xy =
�
1200
y
x
=
�
Trang 12HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Xem lại các bài đã giải hôm nay
- Làm bài 18; 21; 23/61; 62 SGK
- Thứ hai (03/01/2022) học Đại số, bài 5 “Hàm
số”.
(Kỳ này thi HKI máy trộn đề, mỗi em 1 đề, đề ko giống nhau, nên phải học mới làm được Cần có mặt đầy đủ khi ôn và thi)
Xem thông báo về Kiểm tra dưới đây:
Trang 13Thứ sáu tuần này, ngày 31/12/2021 , sẽ cho các hs còn thiếu các cột KT thường xuyên KT lại lần cuối chuẩn bị tổng kết HKI, nếu
2 cột, có em thiếu 3 cột, thứ sáu (từ 15g đến 15g15 cho 1 bài KT;
từ 15g20 đến 15g35 cho 1 bài KT), cho HH, bài 1 và 2 chương2 Mỗi đề 8 câu 8 điểm.
Sau đây là danh sách hs cần KT :
Ngọc Lan Quỳnh 7/9, Nguyễn Trường Thịnh 7/9, Dương Gia Bảo 7/10, Nguyễn Khâm Dỉnh 7/10, Mai Gia Huy 7/10, Nguyễn Quỳnh Như 7/10, Lê Hưng Thịnh 7/10.
Huỳnh Ngọc Tường Vy 7/10.
3 cột)