Thêm vào đó, khoa học – kỹ thuật đangrất phát triển và ngày càng trở nên hiện đại cũng đã tạo nên sự cạnh tranh côngchúng giữa các loại hình báo chí và đã đặt các loại hình báo chí lên m
Trang 1MỞ ĐẦU
Báo chí hiện đại với những đặc trưng và thế mạnh của mình mới ra đờicách đây chưa đầy năm thế kỷ Nhưng từ khi ra đời, báo chí hiện đại đã ngaylập tức và ngày càng phát huy vai trò và sức mạnh của mình trong công cuộccung cấp, đáp ứng nhu cầu thông tin cho công chúng Lịch sử xã hội loài ngườicũng đã chứng minh rằng, xã hội càng phát triển bao nhiêu thì nhu cầu thông tingiao tiếp càng cao bấy nhiêu, do đó thông tin báo chí càng tham gia tích cực vàhiệu quả vào đời sống xã hội
Và cũng chính sự vận động không ngừng của đời sống, sự thay đổi vềthói quen, nhu cầu, thị hiếu mà công chúng đã đặt ra những yêu cầu, điều kiện,thách thức đòi hỏi báo chí phải vận động, phải phát triển để có thể thỏa mãnđược nhu cầu tất yếu của công chúng Thêm vào đó, khoa học – kỹ thuật đangrất phát triển và ngày càng trở nên hiện đại cũng đã tạo nên sự cạnh tranh côngchúng giữa các loại hình báo chí và đã đặt các loại hình báo chí lên một đườngđua mà trong quá trình đua đó, loại hình hình nào đáp ứng được nhu cầu thôngtin một cách nhanh nhạy nhất, chính xác nhất, đa dạng phong phú nhất là loạihình đó sẽ chiến thắng…
Xuất phát từ những yêu cầu đó, các loại hình báo chí đã và đang nỗ lựckhông ngừng trong việc thay đổi, phát triển, hoàn thiện hơn về mọi mặt Vàtrong sự nỗ lực vươn lên ấy, Báo Phát thanh cũng đã tận dụng và nâng caokhông ngừng điểm mạnh của mình nhằm mục đích duy nhất là đáp ứng kịp thờinhu cầu của công chúng thính giả hiện đại, từ đó để tạo được chỗ đứng vữngchắc trong lòng công chúng nghe đài Quá trình vận động, phát triển khôngngừng của loại hình Báo Phát thanh tại Việt Nam trong suốt thời gian qua tuyvẫn còn chút hạn chế song cũng đã tạo được dấu ấn sâu sắc và đã được côngchúng ghi nhận
Trang 2Với lòng yêu thích, đam mê loại hình Báo Phát thanh và mong muốn loạihình này sẽ ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin cũng như giải trí chocông chúng, mong muốn loại hình này ngày càng được công chúng tin yêu, đónnhận, có chỗ đứng vững chắc trong lòng công chúng, tôi đã rất tâm đắc khi lựa
chọn và nghiên cứu đề tài mang tên “Xu hướng vận động, phát triển của Báo Phát thanh” Trong bài nghiên cứu này, tôi sẽ phân tích sâu về sự vận động,
phát triển của Báo Phát thanh về nội dung, hình thức cũng như phương thức sảnxuất chương trình… để mọi người có thể thấy rõ những thành công mà loại hìnhBáo Phát thanh đã nỗ lực, nâng cao không ngừng để đạt được; tôi cũng sẽ đưa
ra nội dung khái quát về sự phát triển của Báo Phát thanh trước năm 1986 (thời
kỳ trước đổi mới) để mọi người có thể lập ra phép so sánh, từ đó bật lên được sựvận động, phát triển, những thành công mà loại hình này đã và đang đạt được.Qua sự phân tích đó, tôi sẽ đưa ra xu hướng vận động, phát triển của Báo Phátthanh trong những năm tới; Và cũng sẽ đưa ra những kỹ năng, phẩm chất cầnphải có của một nhà báo phát thanh để làm sao những người đã, đang và sẽ trởthành nhà báo Phát thanh có được sự chuẩn bị tốt nhất khi nhập cuộc trong xuhướng vận động, của Báo Phát thanh; để từ đó có thể làm tốt vai trò và tráchnhiệm của một người làm báo
Để phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài này tôi đã tìm kiếm và thuthập nhiều tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau; tôi đã phân tích, tổng hợp tài liệu,
và cùng với những đánh giá, hiểu biết của cá nhân, tôi hi vọng rằng, những phântích về xu hướng vận động và phát triển của Báo Phát thanh mà tôi đã đưa ra sẽgiúp các bạn hình dung ra được diện mạo mà loại hình Báo Phát thanh sẽ hướngtới; để từ đó thêm hiểu và thêm yêu thích hơn loại hình này Trong quá trìnhnghiên cứu không tránh khỏi những sai sót Rất mong nhận được sự góp ý củathầy cô và các bạn Tôi xin chân thành cảm ơn!
Trang 3NỘI DUNG
1 Các khái niệm liên quan
- Xu hướng: Sự thiên về một hướng nào đó trong quá trình phát triển
- Vận động: Theo chủ nghĩa Mác – Lênin vận động là một phạm trù dùng
để chỉ về một phương thức tồn tại của vật chất, đó là sự thay đổi của tất
cả mọi sự vật hiện tượng, mọi quá trình diễn ra trong không gian, vũ trụ
từ đơn giản đến phức tạp Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin thìvận động không chỉ là sự thay đổi vị trí trong không gian (hình thức vậnđộng thấp, giản đơn của vật chất) mà theo nghĩa chung nhất, vận động làmọi sự biến đổi Thông qua vận động, vật chất mới biểu hiện và bộc lộbản chất của mình
- Phát triển: Phát triển có thể hiểu là những vận động theo chiều hướng
tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đếnhoàn thiện hơn Cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến bộ ra đời thay thế
cái lạc hậu.
- Báo phát thanh: Báo phát thanh được hiểu là một kênh truyền thông,
một loại hình báo chí điện tử hiện đại mà đặc trưng cơ bản của nó là dùngthế giới âm thanh phong phú sinh động (lời nói, tiếng động, âm nhạc) đểchuyển tải thông điệp nhờ sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thốngtruyền thanh, tác động vào thính giác (vào tai) của công chúng
Nói về “Xu hướng vận động, phát triển của Báo Phát thanh” là nói đến
sự hướng tới những đổi mới, biến chuyển, sự mở mang về quy mô, nội dung,hình thức và phương thức tổ chức thực hiện …của loại hình này trong đời sốngthực tiễn trong thời gian tới
Trang 42 Đôi nét về sự vận động, phát triển của báo phát thanh
2.1 Báo phát thanh trước thời kỳ đổi mới
Sự hình thành và phát triển của báo phát thanh chủ yếu được thể hiệntrong sự vận động và phát triển của Đài tiếng nói Việt Nam Đài Tiếng nói ViệtNam được thành lập ngày 7/7/1945 Từ khi thành lập đến năm 1960, Đài tiếngnói Việt Nam đã có những bước tiến nhảy vọt về xây dựng cơ sở vật chất kỹthuật tạo điều kiện cho Đài hoàn thành nhiệm vụ chính trị góp phần cùng cảnước xây dựng miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà
Từ khi miền Bắc được giải phóng (1954), Đài Tiếng nói Việt Nam đãđược xây dựng toàn diện, đặc biệt là cơ sở kỹ thuật đảm bảo sản xuất chươngtrình nhiều và phong phú, chất lượng âm thanh ngày càng tốt Cán bộ, phóngviên của Đài TNVN được ra nước ngoài học hỏi kinh nghiệm, tại thời điểm này,Đài TNVN cũng đã xác định được đối tượng nghe đài trong và ngoài nước từ đócũng đã căn cứ vào đặc trưng vùng, miền, lứa tuổi, vấn đề để thành lập cácchương trình phát thanh theo nhóm đối tượng, phát triển hệ thống chương trìnhphát thanh:
Hệ chương trình phát thanh dành cho miền Bắc:
- Chương trình phát thanh Thời sự: Trong chương trình này đã có phần tin
tức trong nước vào Thế giới
- Chương trình Nông thôn: Là chương trình mang tính đối tượng thể hiện
vấn đề lớn của Quốc gia
- Chương trình công nhân: câu chuyện, thông tin xoay quanh nhà máy,
công trường, về vấn đề công nghiệp…
Trang 5- Chương trình Văn hóa, xã hội: Nội dung tập trung vào các vấn đề văn
hóa, giáo dục, nếp sống văn minh, gia đình văn hóa; Chương trình đượcchia làm nhiều mục
- Chương trình Phát thanh Thanh niên: chương trình được phối hợp với
Trung ương Đoàn Thanh niên
- Chương trình phát thanh Phụ nữ: chương trình được phối hợp với Trung
ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam
- Chương trình Phát thanh Quân đội nhân dân: Là sự phối hợp giữa Tổng
cục Chính trị và Đài Tiếng nói Việt Nam với trọng trách tuyên truyền mộttrong hai nhiệm vụ chiến lược và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nền quốcphòng toàn dân, xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam
Riêng Chủ nhật có chương trình Câu chuyện truyền thanh
- Chương trình Vì an ninh Tổ quốc: Ra đời từ ngày 24/12/1965 đây là tờ
báo nói của lực lượng công an trong hệ thống chương trình của Đài Tiếngnói Việt Nam hoạt động theo quy chế song trùng lãnh đạo
- Chương trình Đọc truyện đêm khuya.
- Chương trình Tiếng thơ: Ra đời từ năm 1948, do nhà thơ Xuân Diệu sáng
lập Những bài thơ đọc trong chương trình này được in lại trên tạp chíVăn nghệ, cơ quan của Hội Nhà văn Việt Nam
- Chương trình Sân khấu truyền thanh: Ghi lại những vở chèo, cải lương,
tuồng, kịch nói trên sân khấu, “cắt gọt” cho vừa chương trình phát thanh.Sau khi có phòng thu lớn tại 58 Quán Sứ, các kịch bản được dàn dựng lạithành kịch truyền thanh để phát
Trang 6- Các chương trình ca nhạc: Ra đời 7/9/1945, với 30 phút nhạc sống phát
trực tiếp, chương trình phát triển với nhiều thể loại, nhiều nội dung vànhiều hình thức thể hiện phong phú
Hệ chương trình phát thanh dành cho miền Nam:
Năm 1960 khi Đài Tiếng nói Việt Nam được tăng cường thêm lực lượngbiên tập, Đài TNVN đã thành lập Ban biên tập miền Nam Từ đó các chươngtrình phát thanh vào Nam lần lượt ra đời được công chúng cả nước, đặc biệt làcác cán bộ chiến sỹ đồng bào miền Nam lắng nghe, tin mến
- Chương trình giới thiệu miền Bắc vào miền Nam: Gồm tin tức, bình luận,
điểm vái miền Bắc…Đây là một chương trình tổng hợp đáp ứng yêu cầutìm hiểu miền Bắc và thể giới cho đồng bào miền Nam
- Chương trình dành cho đồng bào thành thị miền Nam: Chương trình
được đối tượng hóa sâu hơn, phục vụ nhân dân trong vùng thành thị, đặcbiệt là Sài Gòn, Chợ Lớn
- Chương trình dành cho nông thôn miền Nam: Nội dung chương trình
dành cho đông đảo công chúng ở vùng nông thôn miền Nam, đặc biệt lànhững vùng xen kẽ giữa lực lượng cách mạng và ngụy quyền Chươngtrình đã phản ánh và hỗ trợ tích cực cho quân đội, lực lượng quần chúngtạo thế tiến công và nội dậy, tiến công dành thắng lợi cuối cùng
- Chương trình nối liền Nam Bắc: Nội dung chủ yếu để nhắn tin vào miền
Nam qua những bức thư chan chứa tình cảm của con em miền Nam tậpkết ra Bắc gửi cho người thân ở quê nhà
- Chương trình phát thanh dành cho binh sĩ quân đội Cộng hòa miền Nam:
Chương trình có tác động cụ thể và sâu sắc vào binh lính ngụy, thức tỉnhtâm hồn Việt Nam, nhân cách Việt Nam trong mỗi con người lầm đường
Trang 7lạc lối Chương trình được sự phối hợp chặt chẽ của Cục địch vận, thuộcTổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam.
- Các chương trình phát thanh bằng tiếng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên:
Đó là 6 chương trình với 6 thứ ngữ: Ba na, Ê đê, H’Rê, M’Nông, Gia rai,Châu ro Những thứ tiếng chưa có chữ viết, biên tập viên phải phiên âm
ra đọc lên sóng, và chương trình được bà con chấp nhận
Hệ chương trình phát thanh Đối ngoại:
Ngay từ khi thành lập, các chương trình của phát thanh đối ngoại đã cómặt với các thứ tiếng Anh, Pháp, Quảng Đông, Bắc Kinh, Quốc tế ngữ, Lào,Thái Lan, Campuchia
Như vậy, với sự ra đời của Đài Tiếng nói Việt Nam, loại hình Báo phát
thanh đã có điều kiện, cơ hội để thực hiện chức năng của mình Đã có nhiềuchương trình được sản xuất phục vụ kháng chiến, nhu cầu tin tức về vấn đềquân sự, đấu tranh và cũng đã có một số chương trình mang tính giải trí; có sựđịnh hướng về đối tượng tiếp nhận, phủ sóng rộng ở hai miền Nam, Bắc và cảcác nước khác trên Thế Giới
Tuy nhiên, trong giai đoạn trước 1986, loại hình Báo Phát thanh vẫn chưa
thực hiện được triệt để chức năng, nhiệm vụ của mình Tuy đã có sự định hướng
về đối tượng tiếp nhận, song, vẫn mang tính vùng miền, khu vực, đối tượng cònchưa chuyên biệt; Các chương trình chưa thực phong phú, đa dạng về các vấn
đề xã hội, cũng như chưa đáp ứng tốt được nhu cầu thông tin, giải trí của côngchúng…
2.2 Báo phát thanh trong thời kỳ đổi mới
Bắt đầu từ năm 1986 đến nay Báo phát thanh đã bước vào thời kỳ sôiđộng, phát triển mạnh mẽ theo hướng phát thanh hiện đại Phát thanh hiện đạikhông tự nảy sinh mà là sự kế thừa và phát triển của phát thanh truyền thống
Trang 8Đó là sự thay đổi phương thức trong sản xuất các chương trình phát thanh chophù hợp với tình hình mới và đáp ứng nhu cầu của công chúng Sự thay đổi củaphương thức sản xuất không chỉ dựa trên nền tảng của công nghệ, kỹ thuậtmới mà còn đòi hỏi kỹ năng mới để tạo ra được chất lượng nội dung và hìnhthức mới và qua đó có thể tạo ra những thành công chúng mới…
Trong phương thức sản xuất các chương trình phát thanh hiện đại, những
ưu điểm của phát thanh truyền thống như: có đối tượng thính giả rộng rãi; tínhtức thời và tỏa khắp; thông điệp len lỏi khắp nơi và có khả năng tác độngnhanh; dễ tác động vào tình cảm; sinh động trong cách thể hiện; sự thuyết phục,lôi kéo của lời nói tác động vào thính giác; kích thích trí tưởng tượng, buộcthính giả phải tự hình dung, liên tưởng; thiết bị rẻ tiền, đơn giản, dễ phổ biến…vẫn tiếp tục được phát huy mạnh mẽ và thêm vào đó là sự hỗ trợ đắc lực củacông nghệ mới nên càng trở nên hấp dẫn hơn, hiệu quả hơn
Và cho đến thời điểm hiện nay, Đài tiếng nói Việt Nam đã đúc rút kinhnghiệm, phát huy truyền thống tốt đẹp, lựa chọn con đường đi trong thời đạibùng nổ thông tin theo con đường đổi mới và nâng cao chất lượng cao về nộidung, hình thức cũng như các phương thức tổ chức sản xuất các chương trìnhtrên sóng phát thanh, đồng thời đổi mới mạnh mẽ công nghệ phát thanh theohướng hiện đại hóa, làm nổi bật lên được sự vận động, phát triển của Báo Phátthanh ở Việt Nam:
2.2.1 Về thời lượng chương trình, nội dung chương trình và sự định
hướng đối tượng
Không kể đến sự ra đời và phát triển của các đài phát thanh địa phương,riêng Đài Tiếng nói Việt Nam kể từ sau thời kỳ đổi mới đến nay đã có nhiều sựthay đổi mạnh mẽ: Nhiều chương trình được mở rộng với các nội dung phongphú, phản ánh đầy đủ các mảng màu xung quanh cuộc sống cả ở trong nước vàngoài nước; đồng thời cũng truyền tải được thông điệp của nhà đài Nhiều hệ
Trang 9chương trình đã được thành lập, đảm nhận vai trò phản ánh về những nội dungchuyên biệt, tạo sự thuận lợi hơn nhiều cho công chúng tiếp nhận:
Hệ Thời sự Chính trị Tổng hợp, từ ngày 1/1/2010, chính
thức phát sóng 24h/24h cung cấp thông tin nhanh nhất vềcác vấn đề thời sự và chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn học nghệ thuật cho thính giả trong và ngoài nước… Tần số phát sóng trung và sóng ngắn từ (594,
630, 648, 655, 666, 675, 690,711) kHz và (5975, 9530, 7210)kHz Và trên sóng
FM 100 MHz
Hệ Văn hóa đời sống khoa giáo.Với 19 giờ phát sóng
mỗi ngày, hệ phát thanh này phản ánh, phân tích, lý giải,phổ biến kiến thức, tư vấn các vấn đề văn hoá, văn học nghệ thuật, đời sống tinhthần Đây là hệ chương trình có đối tượng cao cho từng lứa tuổi, từng bộ phậndân cư, từng nghề nghiệp như: người cao tuổi, tuổi thơ, tuổi hoa, thanh niên,phụ nữ, giáo dục, y tế, cuộc sống làng xã, phố phường, cộng đồng, gia đình.Đâycũng là nơi hội tụ các chương trình sân khấu truyền thanh, câu chuyện truyềnthanh, tiếng thơ, đọc chuyện đêm khuya; là nơi ưu ái dành cho tuổi thơ chươngtrình văn nghệ thiếu nhi Hệ chương trình Văn hoá - Đời sống- Khoa giáo phátliên tục 19 giờ/ngày trên các tần số (549, 558, 580, 702, 729, 738, 783, 1089,
9875, 5925, 6020) KHz và trên sóng FM 102,7 MHz cho khu vực đồng bằngBắc bộ và phụ cận)
Hệ Âm nhạc thông tin giải trí, hệ chương trình phát
sóng đầu tiên vào 7giờ ngày 7 tháng 9 năm 1990, kỷniệm 45 năm thành lập Đài Tiếng nói Việt Nam trênsóng FM: 100 MHz với thời lượng ban đầu là 8 giờ/ngày Đây là hệ chươngtrình đầu tiên của Đài Tiếng nói Việt Nam phát trên sóng FM đạt chất lượng âmthanh cao Ngay từ ngày ra đời, hệ chương trình đã được thính giả hoan nghênh,nhất là lớp trẻ Không gian âm nhạc được mở rộng, chương trình phong phú, thể
Trang 10hiện sống động, chất lượng âm thanh cao VOV3 đã nhanh chóng lan toả, thấmsâu vào đời sống xã hội Ngày 1 tháng 1 năm 1995, Tổng giám đốc Đài TNVNquyết định phát sóng VOV3 trên sóng FM 102,7 MHz liên tục 24/24 giờ ngàyđược thính giả hâm mộ chào đón, đặc biệt là các chiến sĩ ở biên giới, hải đảo,tuổi trẻ, trí thức hoan nghênh, góp ý để chương trình ngày một hay hơn.
Nhằm mở rộng thông tin, nâng cao chất lượng âm nhạc, thoả mãn nhucầu thưởng thức và giải trí ngày càng cao của thính giả, Đài TNVN sắp xếp lại,
bổ sung một số chương trình trên VOV3, đổi tên Âm nhạc và Tin tức thành Hệ
Âm nhạc - Thông tin - Giải trí, phát sóng 24/24 giờ/ngày trên các tần số 102,7MHz./
Hệ Phát thanh Dân tộc Đài Tiếng nói Việt Nam được
thành lập từ ngày 01/10/2004, hiện nay có 11 chươngtrình phát thanh bằng 11 ngôn ngữ dân tộc thiểu số: Mông, Kh’mer, Ê đê, Jơ rai,
Ba na , Xơ đăng, K’ ho, Thái, Chăm, Dao, M’ nông Đây là những chương trìnhphát thanh được phát sóng hàng ngày, với thời lượng phát sóng bình quân 120phút /ngày/ chương trình
Hệ Phát thanh Đối ngoại của Đài Tiếng nói Việt Nam
là kênh dành cho người Việt Nam và người nước ngoài
ở các nước trên thế giới được phát trên sóng ngắn và sóng trung với các chươngtrình phát thanh bằng 12 thứ tiếng gồm tiếng Anh, Pháp, Nga, Tây Ban Nha,Nhật Bản, Bắc Kinh, Đức, Lào, Thái Lan, Campuchia, Indonesia và tiếng Việtdành cho đồng bào Việt Nam ở xa Tổ quốc VOV5 còn được phát trên sóng FM
có thể nghe được ở Hà Nội, Quảng Ninh, thành phố Hồ Chí Minh và các vùnglân cận gồm các chương trình phát thanh bằng 12 thứ tiếng như trên dành chocộng đồng người nước ngoài đang sống và làm việc tại Việt Nam và người ViệtNam biết ngoại ngữ
Ngoài ra, Đài tiếng nói Việt Nam còn thành lập kênh:
Trang 11Ngày 07/9/2008: Hệ phát thanh có hình chính thức phát sóng, đánh dấu sựtrưởng thành của Đài Tiếng nói Việt Nam với đầy đủ các loại hình báo chí hiệntại./.VOVTV là đơn vị sự nghiệp thuộc hệ thống báo chí truyền thông đaphương tiện của Đài Tiếng nói Việt Nam, thực hiện chức năng thông tin, tuyêntruyền đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước bằng cácchương trình truyền hình.
Kênh phát thanh giao thông Hà Nội và kênh phát thanhgiao thông Hồ Chí Minh Từ kênh VOV giao thông trêntần số FM 91MHz thính giả có thể nghe được các diễnbiến mới nhất về tình hình giao thông trên địa bàn từ hệthống 70 camera được lắp đặt tại 60 điểm ở nội thành, liên tục ghi lại và truyềnhình ảnh về Trung tâm Phát thanh quốc gia Với đội ngũ gồm hàng chục phóngviên, cộng tác viên của kênh, khả năng tương tác hai chiều của kênh phát thanhnày còn giúp người dân ngoài việc tiếp nhận thông tin còn trở thành người cungcấp thông tin về tình hình giao thông (tắc đường, tai nạn, giải đáp các thắc mắccủa người khác ) tới chương trình phát thanh Thời lượng phát sóng của kênh
20 giờ mỗi ngày, trong đó có 330 phút phát sóng trực tiếp trong các giờ caođiểm
Như vậy, loại hình báo phát thanh đã và đang hoàn thành tốt nhiệm vụ
đáp ứng nhu cầu thông tin cho công chúng Phạm vi đề tài ngày càng được mởrộng, các đài phát thanh – không chỉ ở đài phát thanh quốc gia mà ở cả các đàiphát thanh địa phương cũng đã phản ánh phong phú tình hình mọi mặt của đờisống, bao quát được sự kiện diễn ra ở cả trong nước và nước ngoài
2.2.2 Về tính trực tiếp trong các chương trình
Một trong những đặc trưng riêng có của loại hình phát thanh đó chính làtính tức thời Bất kể một thông tin nào diễn ra mà công chúng quan tâm vàmuốn được biết thì với những phương tiện kĩ thuật cực kỳ đơn giản, loại hình
Trang 12báo phát thanh ngay lập tức có thể đưa tin lên sóng để truyền đến với thính giả.Bởi lẽ, trong nhiều trường hợp, có thể do một lí do nào đó công chúng khôngthể trực tiếp tham gia được sự kiện, họ có thể tìm đến với phát thanh.Tận dụngđược ưu thế này, báo phát thanh đã và đang thực hiện tốt vai trò của mình trongviệc thông tin nhanh đến thính giả
Nếu như trong những ngày đầu thành lập chỉ có một vài chương trìnhphát sóng trực tiếp với thời lượng ngắn: Các chương trình ca nhạc (1945) thìđến thời gian hiện nay,các chương trình được phát sóng đã được tăng rất nhiềulần Ví dụ như ngoài việc làm những chương trình trực tiếp về các sự kiện quan
trọng của quốc gia thì Đài tiếng nói Việt Nam còn lập ra kênh VOV giao thông (
chính thức hoạt động từ tháng 5/2009): Với 330 phút phát sóng trực tiếp tại cácgiờ cao điểm (từ 6h30 – 8h00, 11h00 – 12h00, 16h30 – 19h00), những hình ảnhđược ghi lại từ 100 cammera tại các nút giao thông quan trọng được truyền vềTrung tâm và thông tin tới người tham gia giao thông, chỉ dẫn và cảnh báonhững rủi ro, cũng như tình hình thời tiết, mật độ phương tiện… trên nhiềutuyến đường chính
Nhìn chung, các chương trình phát thanh trực tiếp đã và đang đáp ứng
được nhu cầu cập nhật thông tin nhanh nhất của công chúng
2.2.3 Tính giao lưu, gần gũi công chúng
Trước kia, khi mà các loại hình báo chí mới ra đời, công chúng chỉ mongmuốn được đáp ứng về mặt thông tin về những sự kiện, vấn đề xảy ra xungquanh cuộc sống của họ Song, khi đời sống ngày càng phát triển, thêm vào đó
là sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, các thiết bị ngày cànghiện đại, đời sống nâng càng được nâng cao, nhu cầu của con người ngày càngtăng lên Đối với những thong tin mà báo chí nói chúng và loại hình báo phátthanh đưa ra, công chúng không còn dừng ở mức độ nghe thông tin một cáchđơn thuần nữa, mà họ còn muốn được trực tiếp tham gia vào sự kiện, muốn
Trang 13được nói ra những điều họ nghĩ, muốn được giải đáp thắc về vấn đề mà họ quantâm…
Xuất phát từ những mong muốn này, loại hình báo Phát thanh đã khôngngừng đổi mới, thay đổi để đáp ứng được nhu cầu của công chúng Nhiềuchương trình có tính giao lưu, có nhiều diễn dàn, liên quan đến mọi mặt trong
đời sống được thực hiện với sự cùng nhập cuộc từ công chúng : Đối thoại cuối
tuần (VOV1), Các vấn đề xã hội (VOV2), Ca nhạc theo yêu cầu (VOV3), Bàn tròn âm nhạc (VOV3) ; Nhiều đường dây nóng của nhiều chương trình được
thiết lập, giúp thính giả có thể vừa nghe, vừa được nói lên suy nghĩ, thắc mắc,mong muốn của mình như đang ngồi tham gia trực tiếp từ phòng thu, lúc này,thính giả không đơn thuần là công chúng nghe đài nữa, mà khi đó, thính giảđóng vai trò như một khách mời tham dự chương trình
Ví dụ ngay như kênh VOV giao thông: sau hơn hai năm đi vào hoạt động
đã trở thành "người bạn" không thể thiếu đối với mọi người khi tham gia giaothông, đặc biệt là giờ cao điểm Khi kết nối với sô điện thoai của kênh VOVgiao thông Hà Nội 0462729191 công chúng có thể trực tiếp phản ánh tình trạngtham gia giao thông trên con đường mà họ đang đi, có thể chia sẻ, nói lên nhữngmong muốn cũng như những bức xúc của mình Theo số liệu mà tôi thu thậpđược, mỗi ngày VOV giao thông nhận được khoảng 1.000 cuộc gọi từ thính giả.Kênh VOV giao thông đang ngày càng trở nên tiện ích thiết thực hơn, tin cậyhơn với người điều hành giao thông và người dân tham gia giao thông
2.2.4 Tính đa phương tiện
Ngay từ khi bước vào thời kỳ đổi mới, báo chí nói chung và loại hình báoPhát thanh nói riêng đã có ý thức đổi mới, phát triển, hoàn thiện hơn trong cáchthức sản xuất cũng như nội dung chương trình Đối với loại hình Báo phátthanh, nhìn lại những năm 1945 khi mà loại hình này mới ra đời, công chúngchỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động và chỉ tiếp nhận thông tin qua duy
Trang 14nhất một giác quan là tai nghe; nặng tính độc thoại; khó diễn tả được nhữnghình ảnh phức tạp; độ xác thực của thông tin không cao; thính giả khó nhớ đượctoàn bộ thông tin do tính chất hình tuyến; nghe càng nhiều, độ ghi nhớ cànggiảm Công chúng của phát thanh hiện đại không chỉ nghe mà còn cóthểnhìn (phát thanh có hình), không chỉ nghe một lần một cách bị động mà cóthể nghe nhiều lần một cách chủ động (phát thanh trên mạng); không chỉ tiếpnhận thông tin một chiều mà có thể trực tiếp tham gia vào các chươngtrình đang phát sóng
Thực tế Đài tiếng đã thành lập web www.vov.vn để đẩy tin bài đã phátsóng của các hệ lên web được treo trong 7 ngày để công chúng có thể nghe lại,ngoài ra ở web đó còn có những tin bài, phóng sự, phóng sự ảnh của phóngviên ngoài ra những ai muốn tìm hiểu về cơ cấu tổ chức cũng như lịch sử củađài đều được quảng bá hết trên trang này Và ngay cả những đài địa phươngcũng đã lập ra cho mình được một trang báo điện tử online theo phương thứcnày
Trang 15Website Đài tiếng nói Việt Nam : http://vov.vn/
2.2.5 Về phương diện kỹ thuật
Khác với phương thức sản xuất các chương trình phát thanh truyền thống(chương trình được thu băng trước rồi phát sóng sau), phương thức sản xuất cácchương trình phát thanh hiện đại đã tận dụng tối đa sức mạnh của công nghệmới (kỹ thuật số, mạng interrnet, mạng điện thoại di động…) để nâng cao khảnăng tác động của phát thanh nhằm phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu củacông chúng
Những thành tựu về khoa học và công nghệ, tin học cuối thế kỷ XX đãtạo tiền đề hình thành một nền phát thanh hiện đại với kỹ thuật điện tử, máymóc phát triển nhanh trong thế kỷ XXI Số hóa (Digital) là một trong nhữngkhuynh hướng phổ biến Với mạng Internet phủ khắp toàn cầu, với hệ thốngviễn thông hiện đại, những người làm báo phát thanh đã có công nghệ hiện đại
để thực hiện những chương trình phát thanh hấp dẫn, hiệu quả hơn rất nhiều so
Trang 16với phát thanh truyền thống Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, ưu thếthông tin nhanh, sinh động và tiện lợi của báo phát thanh vẫn đáp ứng tốt nhucầu của thính giả thuộc nhiều sắc tộc khác nhau.
Thực tế cho thấy: trên nền tảng của công nghệ kỹ thuật số, loại hình báophát thanh đã có những bước phát triển mới, nhảy vọt Có thể nói kỹ thuật số đãgóp phần quan trọng để thúc đẩy phát thanh truyền thống bước sang thời kỳhiện đại Phát thanh kỹ thuật số có chất lượng âm thanh tốt như đĩa CD, tín hiệukhông còn bị nhiễu hay bị cản trở bởi các yếu tố tự nhiên
Ở nước ta, đã từng có dự báo cho rằng: đến năm 2020 sẽ không còn sựphân biệt giữa các loại hình báo chí; người ta có thể tìm kiếm thông tin báo chí,
sử dụng các dịch vụ truyền thông, đọc sách, nghe nhạc, xem truyền hình trựctiếp, xem truyền hình theo yêu cầu, chơi game, viết blog, trò truyện trựctuyến… chỉ với một thiết bị viễn thông và thiết bị này có thể di động đến bất cứnơi đâu, sử dụng dịch vụ bất cứ khi nào
Như vậy là từ khi ra đời cho đến nay, báo phát thanh đã không ngừng
nâng cao nội dung, chất lượng chương trình, với những ưu thế và đặc trưngriêng biệt báo phát thanh đã và đag từng bước hoàn thiện mình để thích nghi với
sự thay đổi, yêu cầu, đòi hỏi của công chúng trong việc tiếp nhận thông tin
3 Vài nét về xu hướng vận động, phát triển của Báo chí
3.1 Trên Thế giới
Xu hướng phát báo miễn phí
Trong khi các chủ báo in còn đang phải đau đầu để giữ vững số lượngbáo phát hành trước sự tấn công không ngừng của báo điện tử và các trangthông tin trên Internet, sự phát triển mạnh mẽ của báo miễn phí là một xu thếbáo chí ở nhiều nước đã được mệnh danh là “những kẻ ăn thịt đồng loại”
Trang 17Hình ảnh những người trên tàu điện ngầm hoặc xe ô tô buýt đọc báo miễnphí trong giờ cao điểm đến công sở vào buổi sáng đã trở nên khá phổ biến ở cácthành phố lớn trên thế giới, dù ở London, Paris hay Seoul Theo con số củatrang thông tin http://www.newspaperinnovation.com/index.php/about-free-dailies/ tháng 12/2007, hiện tại báo miễn phí hàng ngày đã xuất hiện ở 52 nướcvới 42 triệu bản mỗi ngầu, vfa thu hút khoảng 72 triệu bạn đọc.
Theo các chuyên gia nghiên cứu báo chí của Viện Đào tạo Báo chí Fojo,Thụy Điện, số lượng báo miễn phí ngày càng tăng vì người đọc không phải trảtiền, khổ báo nhỏ dễ cầm, ngôn ngữ viết dễ đọc, bài viết ngắn gọn do đó nhiềungười, đặc biệt là thanh niên và những người nhập cư thích đọc Ví dụ như ởTrung Quốc có 4 tờ báo miễn phí: Metropolis hàng ngày, Metro Express,AM7.30 và Healine hàng ngày
Nhìn chung, hiện tại số người đọc báo trả tiền vẫn nhiều hơn so với sốngười đọc báo miễn phí, nhưng theo dự đoán trong tương lai sẽ có cạnh tranhgiữa báo miễn phí và báo trả tiền
Xu hướng truyền hình số.
Đối với truyền hình số ( phi tuyến tính), khán giả có thể xem các chươngtrình mình muốn vào các thời điểm thích hợp với họ Ở nhiều nước như Anh,Australia, Mỹ, Thụy Điển, hiện nay người dân có thể xem truyền hình số ở cácđầu máy thu truyền hình số hoặc qua máy tính nối mạng với các ưu tiện lợi chotừng cá nhân
Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra sự chuẩn nénMPEG2, MPEG4 trên giải băng thông rộng là bước ngoặt trong truyền dẫn phátsóng Một băng thông này có thể truyền phát được nhiều kênh truyền hình sốvới tốc độ cao cùng một lúc, điều này đã thúc đẩy sự ra đời của nhiều kênhtruyền hình internet (IPTV) rất có thế mạnh cạnh tranh