Tiểu luận tác phẩm báo chí CHI TIẾT TRONG tác PHẨM báo CHÍ

Mặt khác, nó đòi hỏi nhà báo phải có vốn sống phong phú, vốn kinh nghiệm thực tiễn - nghề nghiệp dày dặn;phải công phu trong việc sắp đặt để bảo đảm sự "đắc địa" của từng chi tiết.Cuối c

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để có được chi tiết tốt, góp phần nâng cao hiệu quả của tác phẩm báochí, đòi hỏi nhà báo phải có rất nhiều phẩm chất quan trọng Trước hết, trongviệc lựa chọn chi tiết, họ phải thống nhất tinh thần "quý hồ tinh bất quý hồđa", nghĩa là thực hiện bỏ thô lấy tinh, "săm soi" kỹ càng đến từng chi tiết,thậm chí bỏ cái tinh ít để lấy cái tinh nhiều Mặt khác, nó đòi hỏi nhà báo phải

có vốn sống phong phú, vốn kinh nghiệm thực tiễn - nghề nghiệp dày dặn;phải công phu trong việc sắp đặt để bảo đảm sự "đắc địa" của từng chi tiết.Cuối cùng là phải bằng một ngôn ngữ phù hợp, chuẩn xác để chuyển tải cácchi tiết vào tác phẩm Những "cây bút có thẩm quyền" luôn có những tiết độcđáo, mới lạ, hấp dẫn, thực sự tạo nên những "vụ nổ dây chuyền" trong ý thứccủa người đọc Đây chính là khát vọng của những người làm báo thuộc mọithế hệ Để hiện thực hoá khát vọng đó, nó đòi hỏi ở nhà báo sự học hỏi, đúcrút kinh nghiệm không ngơi nghỉ; sự mẫn cảm nghề nghiệp và một trái timyêu nghề, sẵn sàng dấn thân, say mê trong việc săn lùng chi tiết Đó thật sự làcuộc "đãi cát tìm vàng"; là tiếp cận những sự việc điển hình, chắt lọc được cácchi tiết điển hình Điều này chỉ có thể có được ở các nhà báo có sự hiểu biết baoquát mọi bình diện của đời sống; có sự quan sát tinh tế đến từng mặt, từng bộphận của sự việc, sự kiện; có sự đào sâu suy nghĩ để "gạn đục khơi trong"; có

sự công phu tìm hiểu để đoán định cho tới "ngọn nguồn lạch sông" của sự kiện Nói cách khác, cả trong tiếp cận hiện thực, cả trong lựa chọn và sử dụngcác chi tiết cho tác phẩm báo chí, đòi hỏi nhà báo phải có kinh nghiệm và cótrực cảm Và chỉ khi tài năng song hành với tâm huyết mới có thể tạo ra đượcnhững tác phẩm báo chí đủ sức lưu dấu trong lòng công chúng

 Đó là lý do em chọn đề tài này

2 Mục đích và nhiệm vụ

 Mục đích

Là một yếu tố quan trọng thuộc nội dung của tác phẩm báo chí, chi tiếtđang cần được tìm hiểu ngày càng sâu hơn với tư cách là một đối tượng quantrọng cả đối với những người nghiên cứu khoa học về báo chí, cũng như vớicông tác đào tạo và hoạt động sáng tạo của các nhà báo

 Nhiệm vụ

- Hệ thống lại khái niệm chi tiết, các loại chi tiết và vai trò của chi tiết

- Khảo sát một số bài báo trên trang báo mạng điện tử để làm rõ việc vậndụng các chi tiết, giúp thể hiện dấu ấn cái “tôi” của người viết

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu, phân tích tài liệu : Dùng để phân tích các

tài liệu có liên quan đến đề tài, từ đó rút ra các số liệu có ích cho đề tài

 Phương pháp khảo sát : Dùng để khảo sát các bài báo phục vụ nghiên

cứu cho đề tài

 Phương pháp phân tích tổng hợp : Dùng để phân tích những chi tiết

trong một tác phẩm báo chí, phục vụ nghiên cứu cho đề tài

5 Kết cấu

Bài tiểu luận được chia thành hai phần:

+ Phần I: Nội dung lý thuyết

+ Phần II: Khảo sát

Ngoài ra còn có phần mở đầu, kết bài và tài liệu tham khảo

CHƯƠNG I: “CHI TIẾT” TRONG TÁC PHẨM BÁO CHÍ1.1 Khái niệm “chi tiết”

Chi tiết là một trong những yếu tố thuộc nội dung của tác phẩm báo chí(gồm sự kiện, chi tiết, chính kiến, vấn đề, đề tài, tư tưởng) Chi tiết đóng vaitrò rất quan trọng trong việc khẳng định, làm rõ tư tưởng, chủ đề của tác phẩmbáo chí; là bằng chứng để công chúng tiếp nhận đặt niềm tin vào báo chí, đồngthời ghi dấu sự thành công của tác giả

Theo Từ điển tiếng Việt, "Chi tiết là phần rất nhỏ, điểm nhỏ trong nội dung sự việc hoặc hiện tượng" Còn trong lĩnh vực báo chí, theo tác giả Tạ Ngọc Tấn, chi tiết là "Những bộ phận nhỏ nhất của sự kiện Chi tiết có thể là một hành vi, một lời nói, một cử chỉ của con người, một sự vật hay một trạng thái cụ thể của hoàn cảnh diễn ra sự kiện"

1.2 Các loại chi tiết

 Từ các khái niệm và định nghĩa trên, có thể thấy, chi tiết có hai đối

tượng cơ bản là sự việc và con người, đây là những căn cứ để phân

biệt các loại chi tiết Còn trong thực tiễn báo chí, có thể dựa trêncác tiêu chí để phân loại chi tiết Chẳng hạn, theo tiêu chí về nộidung sẽ có các kiểu chi tiết; tiêu chí theo cách lựa chọn sẽ có chitiết điển hình, không điển hình; chi tiết theo đối tượng phản ánh sẽ

có hệ chi tiết sự vật gồm.

 Chi tiết tả(tả đồ vật, tả cảnh…)

Hệ chi tiết sự việc gồm chi tiết hoàn cảnh (cảnh sống của nhân vật hoặc hoàn cảnh tác động vào sự kiện); chi tiết tình huống, chi tiết con số; và hệ chi tiết về con người, có chi tiết ngoại hình và nội tâm nhân vật (vóc dáng, cử chỉ,

nét mặt, lời nói, tâm tư…); chi tiết hành động của nhân vật (hành vi, động tác,hoạt động…)

 Chi tiết kể

Nhằm tái hiện rõ nét diễn biến của sự kiện theo logic mà nhà báo muốncông chúng báo chí nhận thức (thời gian, không gian, bối cảnh tự nhiên và xãhội, các mỗi quan hệ xã hội, diễn biến câu chuyện, cử chỉ, trạng thái tâm lýcủa con người với đủ hỷ, nộ, ái, ố, với đủ tham, sân, si)

 Chi tiết bình-bàn

Chủ yếu là thông qua lời nhân chứng trong sự việc hoặc lời tac giả,phân tích bày tỏ quan điểm của mình trước hiện thực khách quan

 Chi tiết “cái tôi xúc cảm của nhà báo”

Là trạng thái tâm lý, cảm xúc, lý lẽ phân tích, giải thích, đánh giá, bàn của nhà báo trước hiện thực khách quan (cái tôi tác giả trong tác phẩm báochí) được đan cài khéo léo vào các chi tiết diễn biến của hiện thực khách quan

bình-Tần số xuất hiện của chi tiết (nhiều - ít, dày - thưa) lại phục thuộc vàothể loại, chủ đề, chủ đích của tác giả Người đọc thường dễ dàng bắt gặp chitiết con số trong thể loại tin, chi tiết lời nói nhân vật trong ký chân dung, chitiết miêu tả trong các thể loại ghi chép, tường thuật; chi tiết bình (cái tôi củatác giả) trong thể loại phóng sự; còn trong bình luận, chi tiết chính là các luậnchứng, luận cứ, luận điểm…Xét theo bố cục, chi tiết có thể nằm ở mở đầu,thân bài hay kết luận, thậm chí chúng nằm ngay trong tiêu đề hay trong sappô(chepeau) của tác phẩm

* Nói tóm lại, chi tiết hết sức linh hoạt và có sự biến hoá không cùng.Đến nỗi, trong một số trường hợp, khó có thể chỉ ra được ranh giới giữa các

hệ, kiểu và dạng chi tiết Chi tiết có mặt trong mọi loại hình báo chí (báo viết,báo nói, báo hình, báo ảnh, báo điện tử); có mặt trong mọi thể loại báo chí, từbản tin ngắn, bài phản ánh, đến những bài bình luận hay phóng sự, điều tra dài

kỳ… Nói cách khác, mọi tác phẩm báo chí, dù thuộc thể loại nào đều khôngthể không bắt đầu và bằng vào các sự kiện, mà thực chất là các chi tiết, vì chitiết chính là "những bộ phận nhỏ nhất của sự kiện".

1.3 Vai trò của chi tiết

Chi tiết là "điểm tựa" của sự kiện, là "linh hồn" của tác phẩm báo chí,

có khả năng gây "bão tố" trong lòng người đọc Bằng vào các chi tiết đượcchọn lựa và sắp đặt có chủ đích, nhà báo gửi gắm vào tác phẩm những ý đồ, tưtưởng, xúc cảm… của mình Theo đó, chi tiết chính là những "nhịp cầu" đểngười đọc "bước vào" thực tiễn đời sống với cảm giác "tươi nguyên" vốn cócủa nó Quả vậy, không có thứ "tế bào" nào trên một "sinh thể báo chí" mạnhbằng các chi tiết trong việc kích thích vào huyệt thần kinh nhạy bén nhất củangười đọc trong quá trình tiếp nhận thông tin Bởi vì, chi tiết - chính là "nhữnghình ảnh" vô cùng cần thiết cho quá trình "trực quan sinh động" (Lê-nin), củacon người trên con đường nhận thức thế giới

Chi tiết rất phong phú, đa dạng về kiểu, dạng và có khả năng biến hoáhết sức linh hoạt Mỗi sự kiện bao gồm nhiều chi tiết Trong mỗi chi tiết lại cóhàng loạt các chi tiết nhỏ; thậm chí có những chi tiết rất đặc biệt, chúng đạtđến các phẩm chất quan trọng như độ sắc, độ đậm, độ sâu, độ tinh,… đó chính

là những tình tiết; hay ví như chi tiết là những "người đẹp", những "hoa khôi",thì tình tiết phải là những "hoa hậu", "á hậu" Trong chi tiết có thể có tình tiết,nhưng có khi có tình tiết nhưng chưa hẳn đã có chi tiết v.v Các chi tiết vàtình tiết kết nối nhau, được "xâu chuỗi" bởi những sự kiện Bằng tài năng chọnlựa và nghệ thuật sắp đặt của tác giả, chúng cùng hướng về cái đích chung làlàm bật chủ đề, đề tài, góp phần khẳng định các chức năng của thông tin báochí

Trong chi tiết có vấn đề số lượng và chất lượng Một tác phẩm có thể cónhiều chi tiết, nhưng có những tác phẩm tuy ít chi tiết, nhưng thực sự cuốn hútngười đọc, bởi đó là những "chi tiết vàng" Nói một cách hình ảnh, nó như

"đóng đinh" một cách tự nhiên trong lòng người đọc, nhờ đó mà người đọcgần như nhớ được trọn vẹn những nội dung cốt lõi của tác phẩm Nhưng bêncạnh những chi tiết "đắt giá", trong các tác phẩm báo chí vẫn có những chi tiếtlàm kém chất lượng bài báo bởi các chi tiết thừa, chi tiết nhạt, thậm chí là chitiết vô bổ, nên tác phẩm báo chí đó thay vì góp phần nâng cao dân trí, "quantrí" thì đã làm ngược lại, vô tình hạ thấp thị hiếu công chúng

CHƯƠNG II: KHẢO SÁT2.1 Một số bài báo tiêu biểu vận dụng các chi tiết trong tác phẩm báo chí

Ví Dụ 1

Những người vẽ “chân dung biển”

Cán bộ, chiến sĩ Ðoàn Ðo đạc, Biên vẽ hải đồ và Nghiên cứu biển (Quân chủngHải quân) xử lý, hoàn thiện bản vẽ sau chuyến công tác từ Trường Sa về

Mặc dù thường xuyên bám biển, thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện thời tiết khí hậu khắc nghiệt, xa gia đình, xa người thân , song những năm qua, cán bộ, chiến sĩ Ðoàn Ðo đạc, Biên vẽ hải đồ và Nghiên cứu biển (Quân chủng Hải quân) học tập và làm theo lời Bác Hồ dạy đã vượt khó vươn lên, với tinh thần tất cả vì nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Chuẩn bị tốt cho mỗi lần đi biển

Trao đổi ý kiến với Ðại tá Phạm Hải Châu, Chính ủy Ðoàn, chúng tôi đượcbiết, mỗi chuyến đi biển thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, chiến sĩ đơn vịthường kéo dài từ ba đến bốn tháng, thậm chí có chuyến đi kéo dài hơn sáutháng Trong đó, nhiệm vụ của người lính đo đạc, biên vẽ hải đồ và nghiêncứu biển chẳng khác nào như những người vẽ "chân dung" biển, lặng lẽ giữatrùng khơi, nhưng lại rất gian khổ, khó khăn Vì hoạt động trên biển thời tiếtkhí hậu rất khắc nghiệt, thiếu rau xanh, nước ngọt, thiếu "hơi ấm" của đất liền,

có thời điểm anh em phải nhường nhau bát mì tôm, thanh lương khô, viênthuốc Bởi vậy, để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, ghi sâu lời Bác Hồdạy, trước mỗi chuyến đi biển, cấp ủy, chỉ huy các cấp trong Ðoàn đã xâydựng kế hoạch, phương án kỹ thuật sát yêu cầu nhiệm vụ để tiết kiệm thờigian và vật chất Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng người, từng bộ phận làmtốt công tác chuẩn bị bảo đảm Không kể ngày nghỉ, giờ nghỉ, dù trời mưa haynắng, cán bộ, chiến sĩ đơn vị tranh thủ thời gian bảo quản, sửa chữa tàu vàphương tiện, máy móc Coi trọng công tác động viên tinh thần, xác định quyếttâm bộ đội, đi đôi huấn luyện bổ sung nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp

vụ cho các đối tượng, giúp anh em tự tin khi đi biển, thực hiện nhiệm vụ đanăng, không chỉ giỏi việc mình mà còn sẵn sàng thay thế đảm nhiệm các vị tríkhác khi có tình huống xảy ra trên biển

Ðể bộ đội có đủ sức khỏe "tắm sóng, gội gió" đại dương, trong mỗichuyến đi biển, đơn vị chọn mua lương thực, thực phẩm, các loại rau, củ, quảchất lượng cao Từ đó chú ý đến phương pháp bảo quản để sử dụng dài ngàytrên biển, như: làm chuồng lợn, chuồng gà "dã chiến" đặt trên boong tàu; cácloại thực phẩm: thịt bò, lợn, gà được để trong hầm lạnh; áp dụng phươngpháp cổ truyền để muối dưa, cà nhằm quản lý, bảo quản lương thực, thực

phẩm không bị ôi, thiu, giảm chất lượng Những chuyến đi dài ngày, anh emcác tàu còn sử dụng chậu nhựa, chậu com-po-xít đổ đất vào để trồng raumuống, rau dền, mùng tơi, rau mầm để bữa ăn "tươi hơn", có thêm đĩa thịt,đĩa rau luộc, bát canh, bộ đội thêm ấm lòng, "tăng sức bền, thêm sức dẻo".Bên cạnh đó, nước ngọt được coi là hàng "quý, hiếm", theo quy định, mỗingười được sử dụng bình quân 20 lít nước/ngày, anh em tiết kiệm chỉ dùng 10đến 12 lít/người/ngày; cán bộ, chiến sĩ thường tắm, giặt bằng nước biển, rồisau đó tráng qua nước ngọt Sử dụng các phụ tải trên tàu hợp lý, nên kết thúcchuyến công tác, mỗi tàu tiết kiệm được hàng trăm lít xăng, dầu và nướcngọt

Gian nan của những người vẽ "chân dung" biển

Gần 20 năm gắn bó với nghề vẽ "chân dung" biển, gương mặt sạm đen

vì nắng gió đại dương, Ðại úy chuyên nghiệp Lê Văn Hưng, Phân đội 2, Ðội

1, quê ở huyện Quảng Xương (Thanh Hóa), kể: Ði biển mùa mưa (từ tháng 5đến tháng 12) thì sóng to, gió lớn, mùa khô thì "nắng cháy da đầu", trong khi

đó yêu cầu nhiệm vụ đo đạc để thiết lập hải đồ đòi hỏi phải tuyệt đối chínhxác Do vậy, để có số liệu đo đạc chuẩn xác, anh em trong Ðội phải chia ca,chia kíp không kể ngày nghỉ, giờ nghỉ, trong mọi điều kiện thời tiết vật lộn vớisóng gió để khảo sát, đo đạc, "cắt lớp" đại dương xác định tọa độ, độ sâu củabiển, chứ mấy khi trông được vào trời yên, biển lặng Có khi đang khảo sát, đođạc, anh em phải dừng lại cả đống công việc để chuyển sang thực hiện nhiệm

vụ trinh sát mặt biển, phối hợp tham gia ngăn chặn tàu, thuyền nước ngoàixâm phạm chủ quyền vùng biển của Tổ quốc, hoặc tìm kiếm cứu hộ, cứu nạnngư dân trên biển Cùng chung suy nghĩ, Ðại úy chuyên nghiệp Trần VănTrà, nhân viên đo đạc Phân đội 3, Ðội 2, quê ở xã Nam Chính, huyện Tiền Hải(Thái Bình), thổ lộ: Tàu của các anh trước đây là tàu vận tải được cải hoán

thành tàu phục vụ nhiệm vụ đo đạc, qua nhiều năm sử dụng đã xuống cấp,việc bảo đảm hoạt động cũng như bố trí nơi ăn, ở, sinh hoạt trên tàu gặp nhiềukhó khăn, cho nên đi biển dài ngày, liên tục cả ngày lẫn đêm, anh em phảinằm ra nền, sàn tàu Có lần nửa đêm, anh Trà đang cùng đồng đội ngủ ngongiấc thì trời nổi cơn giông, mưa to, gió lớn Anh em trên tàu bật dậy vừa chằngbuộc vật chất trên boong, kiểm tra xích neo, dồn dịch chỗ ngủ xong, thì nhữngcon sóng cao lừng lững như những mái nhà liên tiếp táp mạnh vào thân tàu,làm tàu tròng trành, chao đảo tưởng chừng như bị nhấn chìm, khiến anh vàmọi người "thót tim", không sao ngủ được, thức thâu đêm suốt sáng chứngkiến cảnh sóng gầm, gió rít Có đợt áp thấp rồi chuyển thành bão, liên tục trờimưa to, gió lớn, nên ba ngày liền không nấu được cơm, anh em phải ăn mìtôm, lương khô, bánh bích quy cho qua bữa.

Khó khăn nào cũng vượt qua

Thượng úy Trần Thế Ðông, Ðội phó Kỹ thuật Ðội 1, cho biết: Thựchiện nhiệm vụ tại khu vực biển Trường Sa và Nhà giàn DK1, do địa hình phứctạp, thời tiết khắc nghiệt, thay đổi thất thường, song điểm nổi bật là, nhiềunăm qua, trong các chuyến đi biển, dù khó khăn đến mấy, anh em trong Ðộicủa các anh luôn đoàn kết, đồng lòng, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm

vụ khảo sát dòng chảy, thủy triều, sóng, môi trường biển, chất đáy Mỗi cán

bộ, chiến sĩ đơn vị đều nhận thức sâu sắc về chủ quyền biển, đảo thiêng liêngcủa Tổ quốc, muốn giữ biển phải hiểu sâu về biển; ý thức được tầm quantrọng của công việc, niềm tự hào và trách nhiệm người lính đo đạc - nhữngngười vẽ "chân dung" biển đang làm Bởi tất cả các loại bản đồ biển đều đượcxây dựng trên một nền chung, đó là nền độ sâu đáy biển Cho nên, bản đồ nền

độ sâu đáy biển càng được khảo sát và thể hiện một cách chính xác, chi tiết thì

ý nghĩa phục vụ các hoạt động nghiên cứu, khảo sát, thể hiện các thông tin

nghiên cứu khoa học khác càng có tính đắc dụng và hiệu quả Một kỷ niệmkhông quên là, tháng 4-2003, anh Ðông cùng tổ công tác từ tàu xuống xuồnglàm nhiệm vụ khảo sát, đo bãi cạn cách đảo Thuyền Chài khoảng ba hải lý(5,5 km) thì bất ngờ trời nổi cơn giông, kèm theo mưa to, gió lớn Các anh liềncho xuồng chạy vào đảo để tránh trú, thì sóng dồn ập tới với tốc độ lớn làm lậtxuồng Trong mịt mù mưa giông giữa biển khơi, sáu anh em trong tổ công tácngười thì ôm phao, người thì ôm can cố gắng sao cho nổi trên mặt biển, rồi lấysào đo sâu buộc cờ đo đạc, treo phao tròn của xuồng làm tín hiệu báo cho tàu

và cán bộ, chiến sĩ trên đảo cấp cứu Anh em đã phải vật lộn với sóng to, giólớn suốt gần hai giờ đồng hồ, toàn thân mệt rã rời tưởng không thoát khỏi

"lưỡi hái tử thần" Sau đó anh em được cán bộ, chiến sĩ trên đảo Thuyền Chàiphát hiện, rồi dùng tàu kịp thời ra cấp cứu đưa về đảo an toàn

Ðược biết, những năm qua, thực hiện nhiệm vụ trên biển mà hàng chụccán bộ, chiến sĩ của Ðoàn đã hy sinh và bị thương vì sự nghiệp bảo vệ chủquyền biển, đảo của Tổ quốc Không ít trường hợp cán bộ, nhân viên đang làmnhiệm vụ trên biển thì nhận được tin bố, hoặc mẹ mất, hay vợ, con ở quê ốmnặng đang nằm viện Như trường hợp Ðại úy Ðào Văn Nhiên, Phân độitrưởng Phân đội 6, Ðội 2, tháng 6-2011, anh Nhiên đang cùng đồng đội thựchiện nhiệm vụ ở vùng biển gần đảo Ðá Tây, thuộc quần đảo Trường Sa thìnhận được tin mẹ mất; được anh em trong đơn vị kịp thời chia sẻ, động viên,anh Nhiên cũng như nhiều cán bộ, chiến sĩ của Ðoàn đã nén nỗi buồn riêng,vượt lên hoàn cảnh, cùng đồng đội nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trong chuyếncông tác

Mỗi chuyến đi biển thực hiện nhiệm vụ của người lính đo đạc như "đichiến đấu", họ phải đối mặt với bao gian khó, hiểm nguy Vậy mà những nămqua, hàng trăm lượt đoàn công tác của Ðoàn Ðo đạc, Biên vẽ hải đồ và Nghiên