Tiểu luận môn tác phẩm báo chí NGÔN NGỮ TRONG tác PHẨM báo CHÍ

ứng nhu cầu ngày càng cao, phong phú vàđa dạng về đời sống tinh thần của nhân dân… Thiên đường vắng canh the vấn đề trên, báo chí nước ta trong quá trìnhđổi mới và hội nhập đãThực hiện t

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra an cách mạnh mẹ trên Thế giớinhư hiện Trong xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra một cách mạnh mẽ trên thếgiới như hiệnnay, hoạt động thông tin nói chung và báo chí nói private ngàycang closing vai trò quan trong nay, hoạt động thông tin nói chung và báo chínói riêng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội.trong đờisống xã hội Báo chí Truyền thông đang thực sự có the Step conficts biến vàotheBáo chí truyền thông đang thực sự có những bước đột biến vào những nămđầu thực hiện chính sách mở cửa từ thập kỷ 90 của thế kỷ XX (từ Đại hội VI)mới thực sự đi vào width depth về cả lượng và chất.sự đi vào chiều sâu về cảlượng và chất

Trong hơn 20 năm thực hiện chính sách and route lỗi đổi mới Đăng talạnh Đạo,Với hơn 20 năm thực hiện chính sách và đường lối đổi mới do Đảng

ta lãnh đạo, the Phương Tiến transfer message max them closing vai trò hếtsức quan trong trên the linh vuc:các phương tiện truyền thông đại chúng đóngvai trò hết sức quan trọng trên các lĩnh vực:Thực hiện Nhiệm vụ quan tuyếntransfer point, route Lợi, chủ trương của Đăng, chính sách, Thực hiện nhiệm

vụ tuyên truyền quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách,PhápLuật của Nhà nước, phát hiện và phản ảnh tâm tư, nguyên vọng của quầnthem the pháp luật của Nhà nước; phát hiện và phản ánh tâm tư, nguyện vọngcủa quần chúng; những vấn đề Bức xúc trong đời sống xã hội; Kiên quyết đấutranh chống tham những, tiêu cựcvấn đề bức xúc trong đời sống xã hội; kiênquyết đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực,liệu quan lãng phí và suy thoaiĐạo Đức, lỗi sống Báo chí cũng đã góp phần educational quan liêu lãng phí

và suy thoái đạo đức, lối sống… Báo chí cũng đã góp phần giáo dụctransfersystem tốt đẹp của dân tộc, transport network system cách, góp phần nang caodân trí, đáp truyền thống tốt đẹp của dân tộc, truyền thống cách mạng, gópphần nâng cao dân trí, đápứng nhu cầu ngày cang cao, phong phú và đa as về

đời sống tinh thần của nhân dân ứng nhu cầu ngày càng cao, phong phú và

đa dạng về đời sống tinh thần của nhân dân…

Thiên đường vắng canh the vấn đề trên, báo chí nước ta trong quá trìnhđổi mới và hội nhập đãThực hiện the Nhiệm vụ quan trong đó có sự closinggóp của tất cả các loại hình báo Tìm hiểu về Ngôncủa báo ở ViệtNam thời kỳ đổi mới trong quá trình giao lưu, tiếp nhận và hội nhập văn hóangữ của báo chí Việt Nam thời kỳ đổi mới trong quá trình giao lưu, tiếp nhận

và hội nhập văn hóaQuốc tế chính là góp phần tìm hiểu vai trò của báo chí nóiprivate and the Phương Tiến thông tin quốc tế chính là góp phần tìm hiểu vaitrò của báo chí nói riêng và các phương tiện thông tin2max them nói chungtrong quá trình Đất Nước hội nhập mạnh tôi, also, qua đó nhận ra đại chúngnói chung trong quá trình đất nước hội nhập mạnh mẽ; qua đó nhận raand thelimit Khắc phục chế của quá trình thông tin trên báo tại Việt Nam trong giaiđoạn và khắc phục những hạn chế của quá trình sử dụng ngôn ngữ trên báochí Việt Nam trong giai đoạntiếp theo của quá trình giao lưu, tiếp nhận và hộinhập văn hóa Quốc Tế tiếp theo của quá trình giao lưu, tiếp nhận và hội nhậpvăn hóa quốc tế.Độ cũng chính là the nội dung chủ elements is đề cập trongtham luận này Đồng thời tiểu luận cũng góp phần vào việc giữ gìn sự trongsáng của Tiếng Việt

Đó cũng chính là những nội dung chủ yếu được đề cập trong tiểu luậnnày

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Trang bị những kiến thức cơ bản về báo chí của nước ta hiện nay, có

cái nhìn nhìn tổng quan về quá trình hình thành và phát triển của báo chí việtnam, đặc biệt là ngôn ngữ báo in và báo mạng điện tử

2.2.Nhiệm vụ nghiên cứu

Từ mục đích trên tiểu luận thực hiện những nhiệm vụ cụ thể sau:

- Đi vào phân tích vai trò của ngôn ngữ

- Cách thức sử dụng như thế nào cho hiệu quả

- Đưa ra những dẫn chứng cụ thể làm nổi bật vai trò của ngônngữ trong tác phẩm báo chí

- Rút ra ưu, nhược điểm của việc sử dụng ngôn ngữ trong tácphẩm báo chí hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp thu thập và tìm kiếm thông tin: Tập hợp, tìm kiếm

những thông tin phục vụ cho bài tiểu luận trên các phương tiện thông tin đạichúng như sách, báo, tạp chí…để thực hiện quá trình nghiên cứu đề tài

 Phương pháp khảo sát: Đây là phương pháp được sử dụng chủ

yếu để khảo sát các thông tin trên báo, các nguồn tin liên quan đến vấn đềnghiên cứu, những tác phẩm sử dụng ngôn ngữ hiệu quả

 Phương pháp thống kê: Dùng để thống kê bảng số liệu, nội dung

liên quan đến việc sử dụng ngôn ngữ trong tác phẩm báo chí

 Phương pháp phân tích và tổng hợp: Dựa trên các tài liệu tham

khảo (sách, báo có liên quan đến đề tài), tiến hành phân tích, chọn lọc, những

thông tin có liên quan để bổ sung cho nghiên cứu, đảm bảo cho tiểu luận cócái nhìn đa chiều, toàn diện hơn.

 Phương pháp so sánh, đối chiếu: Đối với các tài liệu thu thập

được, cần so sánh, đối chiếu, rút ra thông tin chính xác và cần thiết

5 Kết cấu

Gồm phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, mục lục vàhai chương

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

I Ngôn ngữ báo chí và một số khái niệm

1 Khái niệm ngôn ngữ

Theo từ điển Tiếng Việt giải nghĩa: “Ngôn ngữ là hệ thống những âm,những từ và những quy tắc kết hợp chúng mà những người trong cùng mộtcộng đồng dùng làm phương tiện để giao tiếp với nhau

2 Khái niệm ngôn ngữ báo chí

Trong các loại từ điển chưa có khái niệm riêng về “ngôn ngữ báo chí”.Dựa vào phần giải nghĩa của Từ điển tiếng Việt vè ngôn ngữ, kết hợp với việctrực tiếp nghiên cứu ngôn ngữ ứng dụng trên các tác phẩm báo chí cụ thể,chúng tôi đưa ra một khái niệm ngôn ngữ báo chí như sau: “Ngôn ngữ báo chí

là toàn bộ các tín hiệu và các quy tắc kết hợp chúng mà nhà báo dùng đểchuyển tải thông tin trong tác phẩm báo chí

3 Ngôn ngữ báo chí chuẩn mực

Để chuyển tải một nội dung thông tin đa dạng, trên một diện tích mặtbáo nhất định, chúng ta chỉ có một phương tiện gần như duy nhất đó là “ngônngữ” Ngôn ngữ báo chí có tác dụng trực tiếp và quyết định nhất tới hiệu quảcủa thông tin báo chí, do vậy ngôn ngữ báo chí trước hết phải là thứ ngôn ngữvăn hóa chuẩn mực

Chuẩn ở đây được xét trên hai phương diện: chuẩn phải mang tính chấtquy uwics xã hội, tức là phải được xã hội chấp nhận và sử dụng Mặt khác,chuẩn phải phù hợp với quy luật phát triển nội tại của ngôn ngữ trong từnggiai đoạn lịch sử

II Đặc tính cơ bản của ngôn ngữ báo chí

Như chúng ta dều biết, chức năng cơ bản của báo chí, có vai trò quantrọng hàng đầu của báo chí là thông tin Báo chí phản ánh hiện thực thông quaviệc đề cập các sự kiện Không có sự kiện thì không thể có tin tức báo chí Dovậy, nét đặc trưng bao trùm của ngôn ngữ báo chí là có tính sự kiện

Chính tính sự kiện đã tạo nên cho ngôn ngữ báo chí một loạt các tínhchất cụ thể sau:

1 Tính chính xác

Ngôn ngữ của bất kì phong cách nào cũng phải đảm bảo tính chính xác.Nhưng với ngôn ngữ báo chí, tính chất này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Vìbáo chí có chức năng định hướng dư luận xã hội Chỉ cần một sơ suất dù nhỏnhất về ngôn ngữ cũng có thể làm độc giả khó hiểu hoặc hiểu sai thông tin,nghĩa là có thể gây ra những hậu quả xã hội nghiêm trọng không lường trướcđược

Muốn sử dụng ngôn ngữ một cách chính xác, nhà báo phải tuân thủ itnhất 2 yêu cầu Thứ nhất, nhà báo phải giỏi tiếng mẹ đẻ, nói cụ thể là nắmvững ngữ pháp; có vốn từ vựng rộng, chắc và không ngừng được trau dồi;thành thạo về ngữ âm, hiểu biết về phong cách Thứ hai phải bám sát các sựkiện có thực và nguyên dạng để phản ánh, không tưởng tượng, thêm bớt Haiyêu cầu này có quan hệ qua lại hết sức mật thiết Giỏi ngôn ngữ mà rời xahiện thực thì ngông ngữ có thể “kêu” nhưng rỗng tuếch, thiếu hơi thở ấmnóng của cuộc sống vốn là thứ có sức chinh phục mạnh mẽ với độc giả.Ngược lại, biết rõ về hiện thực, nhưng kém về ngôn ngữ thì cũng không thểchuyển tải thông tin một cách hiệu quả như mong muốn, thậm chí đôi khi cònmắc lỗi tới mức gây hại cho người khác hoặc xã hội

Sử dụng ngôn từ một cách chính xác trong tác phẩm, nhà báo không chỉđạt hiệu quả giao tiếp cao mà còn góp phần không nhỏ vào việc gìn giữ sựtrong sáng của Tiếng Việt

Vì số lượng người tiếp nhận các sản phẩm báo chí chỉ đông tới mứckhông xác định được họ (nhất là trẻ em) lại luôn xem các cơ quan báo chí là

“ngọn đèn chỉ dẫn” trong việc dùng ngôn từ, cho nên ngôn ngữ báo chí cànghoàn thiện thì Tiếng Việt càng có điều kiện phát triển

2 Tính cụ thể

Tính cụ thể của ngôn ngữ báo chí trước hết thể hiện ở chỗ cái mảng hiệnthực được nhà báo miêu tả, tường thuật phải cụ thể, phải cặn kẽ tới từng chitiết nhỏ Có như vậy, người đọc, người nghe mới có cảm giác mình đang làngười trong cuộc, đang trực tiếp được chứng kiến những gì nhà báo nói tớitrong tác phẩm của mình

Bên cạnh đó, tính cụ thể của ngôn ngữ báo chí còn nằm ở việc tạo ra sựxác định cho đối tượng được phản ánh Như thực tế cho thấy, mỗi sự kiệnđược đề cập trong tác phẩm báo chí đều phải gắn với một khoảng không gian,thời gian xác định; với những con người cũng xác định (có tên tuổi, nghềnghiệp, chức vụ, giới tính cụ thể) Đây là nguồn cội của sự thuyết phục, vìnhờ những yếu tố đó người đọc có thể kiểm chứng thông tin một cách dễdàng Do đó, ngôn ngữ báo chí nên hạn chế tối đa việc dùng các từ ngữ, cấutrúc không xác định hay có ý nghĩa mơ hồ kiểu như: “một người nào đó”, “ởmột nơi nào đó”, “vào khoảng”, “hình như”,.v v

3 Tính đại chúng

Báo chí là phương tiện thông tin đại chúng Tất cả mọi nguwoif trong xãhội, không phụ thuộc vào nghề nghiệp, trình độ nhận thức, địa vị xã hội, lứatuổi, giớ tính…, đều là đối tượng phục vụ của báo chí: đây vừa là nơi họ tiếpnhận thông tin, vừa là nơi họ có thể bày tỏ ý kiến của mình Chính vì thế,ngôn ngữ báo chí phải là thứ ngôn ngữ dành cho tất cả và của tất cả, tức là cótính phổ cập rộng rãi Tuy nhiên, phổ cập rộng rãi không có nghĩa là dễ dãi,thấp kém Vì nói như nhà nghiên cứu ngôn ngữ báo chí nổi tiếng người NgaV.G Kostomarov: “Ngôn ngữ báo chí phải thích ứng với mọi tầng lớp côngchúng sao cho một nhà bác học với kiến thức uyên thâm nhất cũng không cảm

thấy chán và một em bé có trình độ non nớt nhất cũng không cảm thấy khóhiểu” Với ngôn ngữ không có tính đại chúng, tức là chỉ dành cho đối tượnghạn hẹp nào đó, báo chí khó có thể thực hiện được chức năng tác động vàomọi tầng lớp quần chúng và định hướng dư luận xã hội Và đây chính là lsy

do khiến cho trong tác phẩm báo chí người ta ít dùng thuật ngữ chuyên ngànhhẹp, các từ ngữ địa phương, tiếng lóng cũng như từ ngữ vay mượn từ tiếngnước ngoài

4 Tính ngắn gọn

Ngôn ngữ báo chí cần ngắn gọn, súc tích Sự dài dòng có thể làm loãngthông tin, ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp nhận của người đọc, người nghe.Thêm vào đó, nó còn làm tốn thời gian vô ích của cả hai bên: cho người viết,

vì anh ta sẽ không đáp ứng được nhu cầu truyền tin nhanh chóng, kịp thời;cho người đọc (người nghe), vì trong thời đại bùng nổ thông tin, người ta luôn

cố gắng thu được càng nhiều thông tin trong một đơn vị thời gian càng tốt.Đấy còn là chưa kể đến việc viết dài dễ mắc nhiều dạng lỗi khác nhau, nhất làcác lỗi về sử dụng ngôn từ

5 Tính định lượng

Các tác phẩm báo chiscos tính định lượng về ngô từ vì chúng thường bịgiới hạn trong một khoảng thời gian hay một diện tích nhất định Vì thế, việclựa chọn và sắp xếp các thành tố ngôn ngữ cần kĩ lưỡng, hợp lý để phản ánhđược đầy đủ lượng sự kiện mà không được phép vượt quá một lượng chữ nhấtđịnh Đối với những bài “không được đặt trước” biên tập viên buộc phảichỉnh lý, cắt xét cho phù hợp với việc công bố Rồi ngay trong số các cơ quanđào tạo nhà báo cũng có không ít nơi, khi tuyển sinh, đòi hỏi đối tượng dự thiphải thử nghiệm khả năng định lượng của mìn thông qua việc viết một haymột số văn bản độ dài cho sẵn

Tính định lượng cảu ngôn ngữ báo chí giúp cho nàh báo rèn luyện đượcthói quen chủ động trong việc sáng tạo tác phẩm Nhớ đó, họ có thể dễ dàng

thích nghi với mọi điều kiện thời gian cung như không gian cho việc công bốchúng.

6 Tính bình giá

Các tác phẩm báo chí không chỉ đưa ra thông tin về các sự kiện, mà cònphải thể hiện công khai thái độc ủa tác giả đối với sự kiện thông qua sự bìnhgiá (có lẽ trong các thể laoij báo chí chỉ có tin vắn, tin ngắn là không có tìnhbình giá, tức là tác giả thể hiện sâc thái trung tính) Sự bình giá này có thể làtích cực mà cũng có thể là tiêu cực, song trong bất kì tình huống nào nó cũngđược biểu đạt qua ngôn từ

Chẳng hạn, nhiều bài báo đã bộc ộ rõ thái độ, cảm xúc của tác giả ngay

từ tiêu đề như : “Góc tối ở thành phố cảng”, “Bông hoa thủ đô giữa rừng núiTây Bắc”, “Lặng lẽ quá…liên hoan phim”, “Giai điệu buồn của một đêm nhạctrẻ”, “Đó cũng là một cách sống đẹp”…Còn trong các phần khác (cả mở đầu,triển khai, lẫn kết thúc) những câu văn mang sắc thái đánh giá của người viếtcòn gặp thường xuyên hơn, nhất là ở các thể loại như bình luận, xã luận,phóng sự, ghi chép, kí…

7 Tính biểu cảm

Tính biểu cảm trong ngôn ngữ báo chí gắn liền với việc sử dụng các từngữ, lối nói mới lạ, giàu hình ảnh, in đậm dấu ấn cá nhân, và do đó sinh độnghấp dẫn hay ít nhất cũng gây được ấn tượng đối với độc giả Ví dụ tác phẩm

“Sông Tô mà không lịch” (Văn hóa, 17/5/1999)

Nguồn gốc của sự biểu cảm trong ngôn ngữ báo chí là vô cùng phongphú và đa dạng Đó có thể là việc dùng các thành ngữ, tục ngữ, ca dao…,là sựvay mượn các hình ảnh, từ ngữ, cách diễn đạt từ các tác phẩm văn học nghệthuật, là lối chơi chữ, nói lái, dùng ẩn dụ,v.v…hay chỉ đơn giản là việc thểhiện sự bình giá có tính chất cá nhân

Nếu ngôn ngữ báo chí không có tính biểu cảm, những thông tin khô khan

mà nó chuyển tải khó có thể được công chúng tiếp nhận như mong muốn, vìchúng mới chỉ tác động vào lí trí của họ Chính tính biểu cảm vốn là hiện thân

của cái hay, cái hấp dẫn mới là nhân tố tác động mạnh mẽ tới tâm hồn cảungười nghe, người đọc, làm cho họ đạt tới một trạng thái tâm lý cảm xúc nhấtđịnh, để rồi từ đó thực hiện những hành động mà người viết vẫn chời đợi.

8 Tính khuôn mẫu

Trước hết, cần phải làm rõ khái niệm “khuôn mẫu” Đó là những côngthức ngôn từ có sẵn, được sử dụng lặp đi lặp lại nhằm tự động hóa nhu cầuthôn tin, làm cho nó trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn Khuôn mẫu bao giờcũng đơn nghiwax và mang sắc thái biểu cảm trung tính Chúng bao gồmnhiều loại và cso mặt trong nhiều phong cách chức năng của ngôn ngữa.Chẳng hạn trong văn phong báo chí, khi viết các mẩu tin, người ta thườngđung các khuôn mẫu như “TTXVN, ngày…người phát ngôn Bộ ngoại giao

….cho biết…”

Giao tiếp báo chí không thể thiếu khuôn mẫu vì nó tiết kiệm thời gian vàcông sức cho chủ thể sáng tạo, thích ứng với việ đưa tin, cập nhật, tức thời.Song khác với khuôn mẫu trong văn bản hành chính và văn bản khoahọc, khuôn mẫu báo chí không cứng nhắc, bất di bất dịch mà rất linh hoạt,uyển chuyển Chằng hạn, một thông tin trên báo về nguyên tắc phải 6 câu hỏi:

“Ai? Cái gì? Ở đâu? Bao giờ? Như thế nào? Tại sao? Nhưng thứ tự trả lời chocác câu hỏi đó có thể được sắp xếp khác nhau tùy thuộc vào từng hoàn cảnhgiao tiếp cụ thể

Bên cạnh đó các yếu tố cấu thành ngôn ngữ báo chí lại luôn kết hợp hàihòa với các thành tố biểu cảm cho nên ngôn ngữ báo chí thường rất mềm mại,hấp dẫn chứ không khô khan như ngôn ngữ trong văn bản khoa học và vănbản hành chính, là nơi người ta sử dụng thuần nhất các thành tố mà thôi

Theo giáo trình “Tác phẩm báo chí đại cương”, Ts Nguyễn Thị Thoađưa ra hai đặc tính cơ bản của ngôn ngữ báo chí

1 Tính khuôn mẫu (chính xác và hàm súc)

Chính xác : Ngôn ngữ phải phản ánh đúng bản chất của sự vật trong

từng thời khắc, trong từng bối cảnh nhất định Dù dùng ngôn ngữ nào (văn

bản, hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, âm thanh…) thì tác phẩm báo chí được tạo

ra vẫn phải là một văn bản đơn nghĩa, dễ cho mọi tầng lớp công chúng

Hàm súc: Trong một tác phẩm báo chí, thông tin phải được dồn nén

một lượng tối đa trong một đơn vị ngôn ngữ hạn hẹp để áp dụng nhu cầuthông tin của công chúng “thiếu thời gian” Chính vì vậy, để các nhà báothường chọn lọc những từ ngữ thật đắt, thật trúng để gói thông tin sao cho vừagọn vừa nhẹ, vừa dễ hiểu, vừa đê thực hiện được chức năng giao tiếp “lí trí”cao nhất

Ví dụ: Theo bài “Cuốn phim khủng bố” đã lên mạng của tác giả ThủyTùng, đăng trên Tuổi trẻ Tp HCM, ngày 29/3/2008: “ Nghị sĩ cánh hữu HàLan Geert Wilders đã bất ngờ đưa cuốn phim chống Hồi giáo dài 17 phút củaông lên trang web www.liveleak.com, sau khi đã bị một số trang mạng khác

từ chối Cuốn phim có tên Fitna, theo tiếng Ả Rập có nghĩa "Xung đột dânsự" được phát bằng hai bản tiếng Anh và tiếng Hà Lan

Chỉ sau bốn giờ đã có hàng triệu người lên mạng xem hai bản phim này,thậm chí có người kịp thực hiện và phát lên LiveLeak một số clip ghi lại cảmnhận và suy nghĩ sau khi xem Fitna Có người nghẹn ngào vì bộ phim nhuốmđầy mùi bạo lực cho dù được núp dưới danh nghĩa chống bạo lực, kêu gọi hòahợp giữa những người Hồi giáo và phương Tây ”

2 Tính biểu cảm: Dùng ngôn ngữ để biểu đạt những trạng thái

tình cảm của con người (trạng thái tâm lý: hỷ, nộ, ái, ố, cảm xúc, xúc cảm,thái độ yêu - ghét; quan điểm chính trị; quan điểm thẩm mỹ: đẹp - xấu,…).Ngôn ngữ biểu cảm có thể là ngôn ngữ hình ảnh, âm thanh, ngôn ngữ đờithường, khẩu ngữ, phương ngữ, các biện pháp tu từ (ẩn dụ, so sánh, ví von,liên tưởng, đối, tương phản,…)

Ví dụ: “Trong ngày cuối tuần vừa qua, chúng tôi theo đơn thư cầu cứucủa bạn đọc đã lên tại Khoa Bỏng - Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình vàPhẫu thuật Tạo hình, Bệnh viện Trung ương Huế để ghi nhận tình trạng sứckhỏe của anh Trinh

Anh sức rất yếu, đôi mắt như không còn sức nữa nhìn chúng tôi, anhthều thào qua hơi thở: “Xin các anh thương em cứu em để em về còn lo côngviệc, lo cho cha mẹ” Những vết bỏng có khắp toàn thân anh Lâu lâu, vếtthương lại tứa máu làm anh rên lên Tiếng đau của anh đã làm cho chúng tôikhông kìm được nước mắt.

Ths.BS Lê Đình Phong, Phó Trưởng Khoa Bỏng, Trung tâm Chấnthương Chỉnh hình và Phẫu thuật Tạo hình, Bệnh viện Trung ương Huế -người trực tiếp điều trị bệnh nhân cho anh Trinh cho biết: "Bệnh nhân nhậpviện ngày 10/8, sau 10 ngày cấp cứu tại Khoa Hồi sức đặc biệt, anh Trinhđược chuyển xuống Khoa Bỏng để điều trị Bệnh nhân chỉ có khuôn mặt lànguyên vẹn, còn lại tất cả da thịt đều bị hoại tử Có tổng 70% vết bỏng ở cổ,ngực, bụng, tầng sinh môn, tứ chi với 3 cấp độ bỏng 2,3,4 Bệnh nhân này rấtđáng thương khi đã trải qua 5 lần phẫu thuật, 10 lần chuyền máu Với độ bỏngnặng như thế này, nếu không tiếp tục chữa chạy hợp lý, bệnh nhân khó lòngqua khỏi" (Đại Dương, Thắt lòng trước tình cảnh nguy kịch của anh côngnhân bị bỏng nặng , Dantri.com.vn, thứ Ba, 06/11/2012)

Hai nghiên cứu có những nét tương đồng với nhau Tuy nhiên cách diễnđạt của Ts Nguyễn Thị Thoa ngắn gọn hơn, nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ ýnghĩa, nội dung đặc trưng của ngôn ngữ báo chí

III Các thành phần ngôn ngữ trong tác phẩm báo chí

Căn cứ để phân loại:

Có nhiều góc độ đê tiếp cận khi nghiên cứu các thành phần ngôn ngữtrong tác phẩm báo chí Từ góc độ đơn vị lời nói của các chủ thể phát ngôntrong một sự việc, gồm: sự kiện; nhân vật trong sự kiện; nhà báo – vừa lànhân chứng khách quan, (đôi khi) vừa là nhân chứng trong cuộc Như vậytrong tác phẩm báo chí có ba thành phần ngôn ngữ chính là: ngôn ngữ sựkiện, ngôn ngữ nhân vật, và ngôn ngữ tác giả

- Các thành phần ngôn ngữ chính: Nhìn chung trong tác phẩm báo chí

có 3 thành phần ngôn ngữ chính sau:

Ví dụ: “Lễ giỗ tổ lần thứ 54 của vua Thành Thái được Hội đồng NguyễnPhước tộc tổ chức hôm 24/3 (1954 – 2008) tại An Lăng – khu lăng mộ ba vuaDục Đức, thành Thái, Duy Tân – TP Huế.

Lễ giỗ được bắt đầu bằng đám rước từ điện Long Ân sang mộ vua cáchkhoảng 200m để làm lễ dâng hương Chánh lễ lại tiếp tục diễn ra tại điệnLong Ân, nơi thờ chính của ba vua.” (Thái Lộc, Giỡ vua Thành Thái, Tuổi trẻcuối tuần, ngày 30/3/2008)

- Ngôn ngữ nhân vật: là lời nói của các nhân chứng trực tiếp và gián

tiếp trong sự việc Lời nói của nhân vật thường mang đậm phong cách vùngmiền, “khẩu khí” cá nhân và thể hiện rõ địa vị xã hội của người nói

Ví dụ: “Ths.BS Lê Đình Phong, Phó Trưởng Khoa Bỏng, Trung tâmChấn thương Chỉnh hình và Phẫu thuật Tạo hình, Bệnh viện Trung ương Huế

- người trực tiếp điều trị bệnh nhân cho anh Trinh cho biết: "Bệnh nhân nhậpviện ngày 10/8, sau 10 ngày cấp cứu tại Khoa Hồi sức đặc biệt, anh Trinhđược chuyển xuống Khoa Bỏng để điều trị Bệnh nhân chỉ có khuôn mặt lànguyên vẹn, còn lại tất cả da thịt đều bị hoại tử Có tổng 70% vết bỏng ở cổ,ngực, bụng, tầng sinh môn, tứ chi với 3 cấp độ bỏng 2,3,4 Bệnh nhân này rất

đáng thương khi đã trải qua 5 lần phẫu thuật, 10 lần chuyền máu Với độ bỏngnặng như thế này, nếu không tiếp tục chữa chạy hợp lý, bệnh nhân khó lòngqua khỏi.” (Đại Dương, Thắt lòng trước tình cảnh nguy kịch của anh công

nhân bị bỏng nặng , Dantri.com.vn, thứ Ba, 06/11/2012).

- Ngôn ngữ tác giả: Nhà báo tái hiện sự kiện – những điều mắt thấy,

tai nghe, những lời kể - bằng trải nghiệm của mình, có thể trực tiếp, có thểgián tiếp Ngôn ngữ tác giả đóng vai trò tổ chức và chỉ đạo đối với các thànhphần ngôn ngữ khác

IV Những lỗi ngôn ngữ thường gặp trong tác phẩm báo chí

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ HẠN CHẾ VÀ CÁCH KHẮC PHỤC VẤN

ĐỀ SỬ DỤNG NGÔN NGỮ TRÊN BÁO CHÍ HIỆN NAY

1 Trên báo mạng, phần lớn mắc lỗi sử dụng ngôn ngữ nằm ở tít báo

Là một loại hình báo chí, một phương tiện truyền thông đại chúng, báomạng điện tử với những ưu thế riêng đang có xu hướng phát triển mạnh cùngvới sự bùng nổ của Internet Trong các thành tố cấu tạo nên một tác phẩm báochí thì tít (title, tên bài, đầu đề) là một thành tố mà độc giả đọc trước tiên.Nhiều khi nó quyết định số phận của bài báo rằng độc giả có tiếp tục đọc haykhông Và việc sai lệch chuẩn ngôn ngữ phần lớn mắc ở tít báo

Trên nhiều báo mạng gần đây, các từ "nóng", "bỏng", "nóng bỏng",

"bỏng mắt", "đốt cháy", "ngạt thở", "hoa mắt", "điếng người", "đứng tim",

"rụng rời", "khuynh đảo", "thiêu đốt con tim"… viết về các người mẫu đãxuất hiện với tần suất rất lớn

Về các người mẫu, diễn viên điện ảnh thế giới, sau đây là các tít bài xuấthiện đồng thời với tần suất cao không kém trên nhiều trang báo mạng trong

tháng 8-2011: "Thân hình nồng cháy", "Thân hình bỏng cháy", "Sức hấp dẫn trên thân hình gợi cảm", "Thôi miên những đường cong", "Mượt

mà những đường cong", "Thân hình hừng hực lửa"…

Riêng về mảng "nội y", các kiểu giật tít ở các báo trên cũng "nóng"

không kém Chẳng hạn: "Siêu mẫu nội y nóng bỏng", "Nàng chúa tuyết gợi cảm với nội y", "Sức cuốn hút khó cưỡng", "Nhìn là mê"…

Đến phần về "gò bồng đảo" thì các tít bài được "giật" không nhữngkhông kém phần bay bổng mà còn "chát chúa" hơn, với tất cả những gì mà

người viết có thể tưởng tượng được Đơn cử như các tít: "Hoàng Oanh - cặp tuyết lê mê hồn", "Gò bồng đảo tuyệt trần", "Nét căng tròn quyến rũ",

"Núi đôi" tuyệt mỹ", "Khuôn ngực trần tuyệt hảo", "Khuôn trăng táo bạo", "Vòng một trong mơ"…

Cùng với các mỹ từ đó, các từ "chói lóa", "thiêu đốt", "thiêu cháy", "rực

lửa" cũng được bạn đọc bắt gặp thường xuyên trong các tít bài báo như "Đẹp rạng ngời và chói lóa", “Dàn kiều nữ Paragoay thiêu đốt Copa America",

"Vẻ đẹp khuynh đảo xứ hoa anh đào", "Thiên thần tóc vàng rực lửa" …

Tít thiếu dấu câu: Trưởng giải V-League: Tôi như trút được gánh nặng" Sửa : Trưởng giải V-League: “Tôi như trút được gánh nặng"

Vietnam Idol: Chiến thuật hông minh của Hương Giang bị chê tơi bời Sửa: Vietnam Idol: Chiến thuật thông minh của Hương Giang bị chê tơi

bời

Các cựu binh bị thất sủng ở tuyển Việt Nam

Sửa: Các cựu binh bị thất sủng ở đội tuyển Việt Nam

Những tít mơ hồ về nghĩa:

Công sở: Mùa du lịch, mùa tòm tem: phapluatxahoi.vn 10:34 AM Thứ năm, ngày 12 tháng bảy năm 2012- Chuyên mụcĐời sống|

Chelsea 5-4 M.U: Nghẹt thở

Cảnh giác với thủ đoạn giả Cảnh sát chiếm đoạt tài sản

Không để tuổi mới lớn bơ vơ trong khủng hoảng

Corolla và Vios “nội” có thể mắc lỗi công tắc điện

Djokovic - Berdych: Không thể ngờ (Thượng Hải Masters)

Bồ Đào Nha bất ngờ bị Nga cho “phơi áo”

Khi Sao Việt phối khăn sến súa

Mỹ nhân Việt bị gắn mác sến sẩm

Lỗi chính tả: "Học phí" làm mgười (MTO 11 - 9/11/2012) trên kênh Mực Tím Online Sửa lại: “ Học phí làm người”.

 Loạn học sinh đi xe máy: CS bắt, phụ huynh xin

Hàng loạt tít bài rập khuôn:

 Thực tập không lương – có nên chăng ? - NDHMoney.vn

www.baomoi.com › Giáo dục › Học bổng - Du học

 Có nên chăng : Học yếu phải nộp phạt tiền?

ptdtnt-cumgar-daklak.edu.vn/index.php? - Translate this page

Có nên chăng: Học yếu phải nộp phạt tiền? Viết bởi Administrator PDF.

In Email Học sinh dân tộc nội trú được tuyển chọn; Nhà nước đầu tư cơ sở

 Xưng “tôi” trên giảng đường - có nên chăng ?

www.songtre.tv › Home › Diễn đàn trẻ Xưng “tôi” trên giảng đường

-có nên chăng? Thứ năm, 21 Tháng 6 2012 23:21

Lăng xê của “sao” Ngô Nguyệt Hữu, An

ninh thế giới, ngày3/4/2010

(tham khảo giáo trình Tác phẩm báo chí đại cương)

Công nghệ lăng xê của “sao” www.cand.com.vn/vi-VN/vanhoa

Thời loạn của công nghệ lăng xê

vietbao.vn/Giai-tri/Thoi-loan-cua-cong xe

Sao Hàn và công nghệ lăng xê:

Thành công lắm, thất bại nhiều

lang-xe-than

kenh14.vn/ /sao-han-va-cong-nghe-Công nghệ lăng xê thổi phồng phá

sản? - Báo Người Lao Động

giaitri.vnexpress.net/ sao/ /cong-Thực tế cho thấy, nhiều người dùng sai từ do hiểu sai nghĩa, hoặc lười tưduy, có thói quen dùng từ tùy tiện Một số nhà báo, phóng viên lại lạm dụngtiếng Anh hoặc tự ý pha trộn các ngôn ngữ khác cùng tiếng Việt trong bài viếtcủa mình, bỏ qua các quy tắc về ngữ pháp, ngữ nghĩa, trình bày văn bản.Cùng với sự phát triển của Internet và vai trò ngày càng quan trọng của tiếngAnh trong công việc và cuộc sống, tình trạng này càng phổ biến hơn trên báochí, đặc biệt là các tờ báo dành cho giới trẻ

Thử truy cập vào Kenh14.vn - một trang tin điện tử nổi tiếng trong lứatuổi “teen”, bạn đọc có thể sẽ ngỡ ngàng và choáng ngợp trước những tít bài,

tiêu mục mình đang xem: “ Lạ và fun”, “Ciné”, “Musik”, “2-tek” Thay vì

sử dụng tiếng Việt hoặc tiếng Anh (cho những từ tiếng Việt chưa có), trangtin này đã tùy tiện pha trộn hai ngôn ngữ Anh-Việt, thậm chí “sáng tạo” ranhững từ không có trong từ điển ngôn ngữ của bất cứ nước nào

2 Trên báo in, lỗi sử dụng ngôn ngữ khó hiểu thường gặp nhất

Những từ lóng vốn chỉ nên sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày nay lạitràn lan trên mặt báo, kể cả trên các ấn phẩm báo in Ngay cả Hoa học trò –

một ấn phẩm tên tuổi gắn bó với nhiều thế hệ học sinh, sinh viên Việt Nam, là

tờ báo do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh làm cơ quan chủ quản cũngnằm trong tình trạng tương tự Những từ vựng “yêu thích” của tờ báo này là:

“tình yêu gà bông” (tình yêu học trò), “xìkul” (style – cool: phong cách, lịch lãm), “kut3” (cute: đáng yêu), “hạt dẻ” (giá rẻ), “chim cú” (cay cú)…

Có lẽ, ngoài các độc giả thân thuộc với tờ báo, chẳng có ai hiểu hết những từngữ lạ lùng không có trong từ điển này!

Ngôn ngữ sử dụng trên báo Hoa học trò

Ngôn ngữ trên báo Hoa học trò

“hội đầu keo” thực chất là chỉ hội con trai Tiêu đề trên báo Hoa học trò

Đầu đề giật gân trên báo sinh viên việt NamViệc lạm dụng tiếng nước ngoài cũng diễn ra trên báo in như:Trên báo Bóng Đá: “Không ai có thể chê trách Arsenal chiến đấu vớitinh thần Never-say-die như ở trận thắng Botton 3-2” (trang 12, ngày31/3/2008) Hoặc “Giggs đã solo tạo nên những bàn thắng…” (trang 24 ngày29/01/2008).

Bác Hồ từng phê phán bệnh sính dùng từ nước ngoài của báo chí Ví dụ

“tên lửa” lại viết là “hỏa tiễn”, “máy bay” thì dùng “phi cơ”…Như thế là tựlàm nghèo ngôn ngữ vốn có của mình

3 Cách khắc phục

Nói đến bậc thầy sử dụng ngôn ngữ và giữ gìn sự trong sáng của Tiếngviệt đầu tiên phải kể đến Hồ Chí Minh Trong tác phẩm “Cách viết” Bác đãcăn dặn các nhà báo: “chớ ham dùng chữ” và “phải viết gọn gàng, rõ ràng,vắn tắt Nhưng vắn tắt không phải là cụt đầu, cụt đuôi” [21,Tr.189] Ngườicòn căn dặn nhà báo: “Phải ghi chép cẩn thận Phải nghe rõ, , suy cho kỹ vàviết cho đúng”