tiểu luận môn tâm lý báo chí vai trò của báo chí trong việc nâng cao nhận thức của giới trẻ về biến đổi khí hậu

trò tiên phong của mình, báo chí cần nắm rõ cũng như có cách thức truyền tải phù hợp những thông tin cũng như kiến thức về biến đổi khí hậu đến với giới trẻ, góp phần thay đổi và nâng ca

MỞ ĐẦU

1) Lý do chọn đề tài

Biến đổi khí hậu đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhân loại Những tác động của biến đổi khí hậu rất lớn, nó xảy ra trên phạm vi toàn cầu Liên hợp quốc ( UNEP) nhận định, biến đổi khí hậu được xem là một thách thức lớn nhất đối với an ninh môi trường – phát triển toàn cầu” đến năm

2025, khoảng 5 tỉ người có thể sống trong những khu vực có nguy cơ căng thẳng, xung đột liên quan đến nước và lương thực Đến năm 2050 khoảng 150 triệu người có thế sẽ phải dời khỏi khu vực duyên hải do nước biển dâng,bão, lụt, hoặc nước ngọt bị nhiễm mặn Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu Theo báo cáo về phát triển con người 2007 -2008 của Tổ chức phát triển Liên hợp quốc ( UNDP) nếu nhiệt

độ trái đất tăng thêm 2 độ C thì 22 triệu người ở Việt Nam sẽ mất nhà cửa và 45% diện tích đất nông nghiệp ở vùng đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị nước biển nhấn chìm Nếu không có giải pháp tích cực thì,trong vài năm tới nhiệt

độ trung bình của Việt Nam tăng khoảng 3 độ C và mực nước biển có thể dân lên 1 m vào năm 2100 Khi đó sẽ có khoảng 10% dân số bị ảnh hưởng trực tiếp, hàng năm có khoảng 40.000km đồng bằng ven biển bị ngập Cùng với

đó là hàng loạt các hiện tượng thiên tai gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sản xuất và sinh hoạt của con người Để có các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu phù hợp cần phải đánh giá đúng nhận thực về biến đổi khí hậu và các biện pháp đối phó với biến đổi khí hậu của người dân , đặc biệt là giới trẻ - lực lượng vô cùng quan trọng, có mặt trong tất cả các hoạt động của đời sống xã hội Họ cần có kiến thức cũng như nhận thức đúng đắn về biến đổi khí hậu để từ đó có những biện pháp giảm thiểu cũng như ứng phó kịp thời với biến đổi khí hậu

Khi xã hội ngày càng phát triển, có nhiều cách thức cũng như phương tiện khác nhau để giới trẻ có thể tiếp cận gần hơn với biến đổi khí hậu và một trong những cách thức đó là sư tuyên truyền của các loại hình báo chí Với vai

trò tiên phong của mình, báo chí cần nắm rõ cũng như có cách thức truyền tải phù hợp những thông tin cũng như kiến thức về biến đổi khí hậu đến với giới trẻ, góp phần thay đổi và nâng cao nhận thức từ đó dẫn đến thay đổi hành động

Vậy nên tôi quyết định chọn đề tài : Vai trò của báo chí trong việc nâng cao nhận thức của giới trẻ về biến đổi khí hậu Để từ đó thấy được vai trò của báo chí cũng như thực trạng đưa tin của báo chí hiện nay để có thể tác động đến giới trẻ nhằm nâng cao nhận thức của họ về biến đổi khí hậu

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đáng giá vai trò cũng như thực trạng của báo chí trong việc nâng cao nhận thức cho giới trẻ về biến đổi khí hậu từ

đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa vai trò của báo chí

Để đạt được mục tiêu trên , tiểu luận cần đặt ra một số nhiệm vụ chính như sau :

- Nghiên cứu, xác định những vấn đề lý thuyết liên quan đến việc sử lý vấn đề

- Đưa ra các ví dụ chứng minh và giải thích các trường hợp báo chí có

sự tác động đến nhận thức của người dân nói chung và của giới trẻ nói riêng

- Đề ra yêu cầu nhận thức và đề xuất một số ý kiến nhằm nâng cao vai trò của báo chí trong việc nâng cao nhận thức của giới trẻ về biến đổi khí hậu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

- Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu lần này là báo chí cụ thể là vai trò của các loại hình báo chí

- Phạm vi nghiên cứu : Giới trẻ Việt Nam

4 Cơ sơ lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Đề tài thực hiện trên cơ sở lý luận đường lối,quan điểm, chính xác của Đảng và nhà nước

- Chọn lọc, tổng hợp các tư liệu thu thập từ đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đề tài cũng sử dụng phương pháp phân tích, so sánh để lý giải vấn

đề, kế thừa môt cách có chọn lọc những kết quả nghiên cứu khoa học có liên quan

5 Đóng góp của đề tài

- Bước đầu hiện thực hóa các vấn đề lý luận chung về biến đổi khí hậu

và hoạt động tuyên truyền và phản ánh của báo chí về biến đổi khí hậu từ đó nâng cao nhận thức của giới trẻ về vấn đề

- Góp phần làm rõ tầm quan trọng của báo chí trong việc nâng cao nhận thức và tầm hiểu biết của giới trẻ về biến đổi khí hậu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ TRONG

VIỆC NÂNG CAO NHẬN THỨC CHO GIỚI TRẺ

Biến đổi khí hậu mà trước hết là sự nóng lên toàn cầu, băng tan, mực nước biển dâng là một trong những thách thức lớn đối với nhân loại trong thế

kỷ 21 Thiên tai và các hiện tượng khí hậu cực đoan đang gia tăng ở hầu hết các nước, nhiệt độ và mực nước biển toàn cầu tiếp tục tăng nhanh chưa từng

có và đang là mối lo ngại của nhiều quốc gia trên thế giới Nguy cơ là hiện hữu nhưng người dân và đặc biệt là giới trẻ vẫn thiếu nhận thức và hiểu biết

về biến đổi khí hậu và những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu Và để nâng cao nhận thức của giới trẻ báo chí được coi là phương tiện truyền thông hữu hiệu nhất trong giai đoạn hiện nay

1) Biến đổi khí hậu

1.1) Khái niệm biến đổi khí hậu

Thuật ngữ biến đổi khí hậu được nhắc đền rất nhiều trên các phương tiện truyền thông đại chúng nhưng có bao nhiêu người hiểu hết định nghĩa của

nó Vậy biến đổi khí hậu là gì

Trong điều 1 của UNFCCC định nghĩa : Biến đổi khí hậu là sự biến đổi của khí hậu do các hoạt động của con người trực tiếp hay gián tiếp gây ra làm thay đổi cơ cấu của khí quyển toàn cầu và là một trong các nhân tố gây ra những biến đổi khí hậu tự nhiên trong các giai đoạn nhất định

Còn theo IPCC: Biến đổi khí hậu là những thay đổi theo thời gian của khí hậu trong đó bao gồm cả những biến đổi tự nhiên và những biến đổi do các hoạt động của con người gây ra

Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2008 của bộ Tài nguyên và Môi trường đã giải thích: Biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình/ hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn BDKH có thể là do quá trình tự nhiên

bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển

Như vậy chúng ta có thể hiểu biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo

1.2) Các biểu hiện của biến đổi khí hậu

a) Biểu hiện chung

Biến đổi khí hậu với các hiện tượng chính là sự nóng lên toàn cầu, băng tan, mực nước biển dâng, và các hiện tượng thiên tai cực đoan xảy ra bất thường cụ thể

 Hiện tượng trái đất ấm dần lên

Ấm lên toàn cầu là hiện tượng nhiệt độ trung bình của không khí và các đại dương trên trái đất tăng lên Trong thế kỷ 20, theo nghiên cứu thì nhiệt độ trái đất tăng từ 0,2 – 0,60C, tiếp tục trong suốt thế kỷ 21 này, theo dự đoán của các nhà khoa học thì nhiệt độ của trái đất có thể sẽ tăng từ 1,1 – 6,40 C Các cuộc nghiên cứu về hiện tượng ấm lên của trái đất thường đặt mốc thời gian cho đến năm 2100, tuy nhiên những kết quả khảo sát cho thấy hiện tượng ấm dần lên của trái đất vẫn tiếp tục sau năm 2100 dù cho con người có ngừng thải khí độc hại gây hiệu ứng nhà kính đi chăng nữa

Một trong những nguyên nhân chính là do sự tăng lên không ngừng của các loại khí gây hiện ứng nhà kính được tạo ra do quá trình sản xuất cũng như sinh hoạt của con người với sự tăng lên không ngừng các loại khí gây hiệu ứng nhà kính, trái đất trở thành một quả cầu giữ nhiệt và từ đó nhiệt độ của nó không ngừng tăng lên theo thời gian

 Tăng nhiệt độ khí hậu đại dương, băng tan và nước biển dâng

Nhiệt độ khí hậu đại dương tăng lên dẫn đến băng trên mặt đất giảm dần diện tích, nhiều tảng băng bị tan nhanh khiến mực nước biển ngày càng dâng cao Các nhà khoa học cho biết mặt nước biển đã lên cao trong 10 năm tới với tốc độ nhanh nhất trong vòng nửa thế kỷ nay Nguyên nhân của hiện

tượng này có thể giải thích bằng việc cả khối nước biển dãn nở khi nhiệt độ tăng và việc các chop băng ở hai cực tan dần

 Thay đổi lượng mưa và thiên tai bất thường:

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đã làm cho thiên tai xảy ra nhiều hơn

và ngày càng phức tạp hơn Sự phân bố lượng mưa cũng có những thay đổi rõ rệt như xuất hiện những vùng mưu rất lớn, mưa tập trung trong thời gian ngắn, tần suất xuất hiện nhiều hơn và cường độ mạnh hơn

 Sự thay đổi đa dạng sinh học

Nhiệt độ trái đất hiện nay đang làm cho các sinh vật biến mất hoặc có nguy cơ tuyệt chủng Khoảng 50 % các loài động thực vật sẽ đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng vào năm 2050 nếu nhiệt độ trái đất tăng thêm từ 1.1 đến 6,4 độ Sự mất mát này là do mất môi trường sống, hiện tượng phá rừng và do nước biển ấm dần lên, nước mặn xâm nhập mặn…

b) Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3200km với 75% dân số sống gần biển Việt Nam là nước đứng thứ 2 trong 5 nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đối khí hậu Trong những năm gần đây cùng với sự gia tăng của nhiệt độ ( 0,3 độ C) thì hiện tượng hạn hán, bão lũ cũng xảy ra với tốc tấn suất và cường độ mạnh hơn Hiện tượng bão lũ này xảy ra đặc biệt nghiêm trọng ở hai vùng miền là miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long

Cùng với đó là hiện tượng nước biển dâng đã và đang gây ngập lụt trên diện rộng, gây nhiễm mặn nguồn nước, ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân Số liệu quan trắc tại các trạm hải văn ven biển Việt Nam cho thấy, tốc độ dâng lên của mực nước biển trung bình hiện nay là 3mm/năm, tương đương với tốc độ tăng trung bình trên thế giới Trong 50 năm qua, mực nước biển tại Trạm Hải văn Hòn Dáu tăng lên khoảng 20cm

Bên cạnh đó số đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến Việt Nam cũng giảm

rõ rệt trong 2 thập kỷ qua Các biểu hiện thời tiết dị thường xuất hiện ngày

càng nhiều, tiêu biểu như đợt lạnh gây rét đậm, rét hại kéo dài 30 ngày trong tháng 1 và tháng 2 năm 2008 ở Bắc Bộ, đã gây thiệt hại lớn về cây trồng, vật nuôi cho các địa phương ở đây

Thực tế, trong những năm qua, BĐKH đã dẫn đến thiên tai xảy ra với tần suất và cường độ ngày càng tăng, gây nhiều tổn thất to lớn về con người, tài sản, cơ sở hạ tầng kinh tế, văn hóa, xã hội Chỉ tính riêng trong 10 năm gần đây (2001-2010), các loại thiên tai như: bão, lũ, sạt lở đất, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn đã làm chết và mất tích hơn 9.500 người, giá trị thiệt hại tài sản khoảng 1,5% GDP/năm

1.3) Nguyên nhân biến đổi khí hậu

Hiện nay hiện tượng biến đổi khí hậu diễn ra rất nhanh với hai nguyên nhân chính :

- Do con người

Đa số các nhà khao học đều nhận định biến đổi khí hậu là do con người, nguyên nhân chủ yếu của biến đổi đó là tăng nồng độ các khí nhà kính trong khí quyển dẫn đến tăng hiệu ứng nhà kính – tăng nhiệt độ trái đất

Các loại khí nhà kính tăng nhanh là do các hoạt động cụ thể của con người

 Do quá trình phát triển công nghiệp : ngành công nghiệp mang lại nguồn lợi nhuận khổng lồ, chính vì thế các quốc gia đua nhau phát triển công nghiệp nhằm đạt lợi ích quốc gia mà quên đi lợi ích của toàn nhân loại Lượng khí thải từ các khu công nghiệp ngày càng nhiều bên cạnh đó lại chưa có biện pháp xử lý triệt để

 Do nạn phá rừng : rừng là nơi cất giấu khí nhà kính và rừng là bể chứa khí CO2 nhưng hiện nay rừng đang bị Việc phá hủy rừng mỗi năm sẽ làm tăng thêm 8 tỷ tấn CO2 vào trong khí quyển

 Do chúng ta chưa có ý thức bảo vệ môi trường: Có thể dễ dàng bắt gặp ở mọi nơi tình trạng xả rác thải một cách tùy tiện, bừa bãi, rác thải không được phân loại cũng như xử lý triệt để

 Do khai thác khoáng sản bừa bãi : Tình trạng này không những không giảm mà đang ngày một gia tăng khiến không ít các khoảng sản rơi vào tình trạng cạn kiệt

 Do sử dụng quá nhiều nhiên liệu hóa thạch trong giao thông : Chất thải, khói bụi từ các phương tiện giao thông có tác động không nhỏ đến tình trạng biến đổi khí hậu

- Biến đổi khí hậu là quy luật theo chu kỳ của trái đất

Nguyên nhân gây ra BĐKH do tự nhiên bao gồm thay đổi cường độ sáng của Mặt trời, xuất hiện các điểm đen Mặt trời (Sunspots), các hoạt động núi lửa, thay đổi đại dương, thay đổi quỹ đạo quay của trái đất Số Sunspots xuất hiện trung bình năm từ năm 1610 đến 2000 Với sự xuất hiện các Sunspots làm cho cường độ tia bức xạ mặt trời chiếu xuống trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất thay đổi làm thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất Từ khi Trái đất hình thành cho đến nay (khoảng 5 tỷ năm) độ chói củamặt trời tăng khoảng 30% Bên cạnh đó hiện tượng núi lửa phun trao, thay đổi quỹ đạo của Trái Đất, sự trôi dạt lục địa có ảnh hưởng không nhỏ đến biến biến đổi khí hậu

1.4) Hậu quả của biến đổi khí hậu

- Các hệ sinh thái đang dần bị phá hủy

- Sự mất đa dạng sinh học

- Chiến tranh và xung đột

- Các tác hại đến kinh tếCác thiệt hại về kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra cũng ngày càng tăng theo nhiệt độ trái đất Các cơn bão lớn làm mùa màng thất bát, tiêu phí nhiều tỉ đô la; ngoài ra, để khống chế dịch bệnh phát tán sau mỗi cơn bão lũ cũng cần một số tiền khổng lồ

- Dịch bệnh ngày càng nhiệu và độ nghiêm trọng cũng tăng lên

- Thảm họa thiên tai luôn hoàng hành và dình dập cuộc sống của con người

2) Vai trò của báo chí

Báo chí ( báo in, báo truyền hình, báo phát thanh và báo mạng điện tử) được xem là một công cụ quan trọng, cơ bản tác động trực tiếp hay gián tiếp làm thay đổi nhận thức dẫn đến thay đổi hành vi của con người nói chung và

bộ phận giới trẻ nói riêng về biến đổi khí hậu Thông qua báo chí có thể thúc đẩy giới trẻ có thêm hiểu biết để từ đó tự nguyện tham gia vào các hoạt động thích ứng và giảm nhẹ biến đổi khí hậu

Báo chí chính là kênh thông tin nhanh nhất, thuận tiện nhất để tuyên truyền về tác động của biến đổi khí hậu đến cộng đồng

Báo chí góp phần trong việc tuyên truyền nhận thức cho mỗi người dân trong việc nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu Việc tuyên truyền đúng và đủ, chuyển tải được những bài học kinh nghiệm, những công nghệ, mô hình ứng phó với BĐKH cần được tăng cường, đặc biệt

là tuyên truyền để các cấp, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp thấy rõ trách nhiệm và quyền lợi của mình, từ đó tích cực và chủ động hơn trong việc bảo

vệ khí hậu trái đất

3) Vai trò của giới trẻ trong việc nhận thức về biến đổi khí hậu

Nước ta là quốc gia có dân số khá trẻ, giới trẻ với khoảng 30 triệu người chiếm khoảng 30% dân số, đây là một lợi thế về nguồn nhân lực, bộ phận giới trẻ có mặt tại tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Là lực lượng hội tụ đầy đủ sức khỏe thể chất và trí tuệ, với nhiệt huyết, sự năng động của tuổi trẻ

Đây được coi là lực lượng quan trọng góp phần đẩy mạnh công tác cảnh báo thiên tai và ứng phó hiệu quả với những tác động của biến đổi khí hậu

Giới trẻ không chỉ góp phần trong việc giảm thiểu phát thải khí nhà kính hay rác thải để giảm thiểu biến đổi khí hậu mà giới trẻ còn mang trong mình sự sáng tại, nhiệt huyết, những tư duy mới nhằm đưa ra các vấn đề, các giải pháp các vấn đề

Trong khi thế hệ sau phải sẵn sàng với những hiện tượng thời tiết và khí hậu đang biến đổi, giới trẻ có thể đóng vai trò tích cực trong việc giám sát, hiểu biết và ứng phó với thời tiết và khí hậu hiện nay và mai sau Họ có khả năng nâng cao nhận thức về khí hậu, về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và thích ứng, nhưng để phát huy hết tiềm năng của giới trẻ trong việc giải quyết vấn đề BĐKH, chúng ta cần phải lôi kéo họ tham gia vào quá trình xây dựng

và thực thi các chính sách tác động đến họ hôm nay và liên quan đến họ trong tương lai

Từ đó có thể thấy, giới trẻ có vai trò quan trọng trong việc khắc phục biến đổi khí hậu riêng và hình thành tương lai của trái đất nói chung