Nhất là vấn đề tham nhũng trong các cơ quan quản lý hành chính quacác hình thức biểu hiện như quan liêu, tham ô là lợi dụng quyền hành để nhũngnhiễu nhân dân, ăn hối lộ tiền ,của nhân dâ
Trang 1MỞ ĐẦU
Vấn đề vi phạm pháp luật và việc đấu tranh phòng, chống vi phạm phápluật trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở tất cả các cấp là vô cùngcấp bách Nhất là vấn đề tham nhũng trong các cơ quan quản lý hành chính quacác hình thức biểu hiện như quan liêu, tham ô là lợi dụng quyền hành để nhũngnhiễu nhân dân, ăn hối lộ tiền ,của nhân dân và ăn cắp tài sản của nhà nước.Hầu hết các đối tượng tham ô đều ở vị trí nắm giữ cơ sở vật chất nhà nước,người có chức vụ quyền hạn cụ thể là cán bộ, nhân viên cơ quan nhà nước
Các tổ chức xã hội dựa vào chức quyền của mình để làm việc phi pháp
Từ nhiều năm qua Đảng và nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề này ,nhiều nghị quyết, chỉ thị, quyết định được ban hành nhằm vận động chấnchỉnh làm trong sạch và nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức Đảng Đồngthời xác định những nguy cơ đang tác động lớn đến công cuộc xây dựng chủnghĩa xã hội ở TP Hà Nội mà biểu hiện của nó đang diễn ra hằng ngày , hằnggiờ đó là bệnh tham ô, tham nhũng
Tham nhũng đã trở thành một mối lo ngại lớn mang tính toàn quốc.Ngoài ý nghĩa cảnh báo về giá trị đạo đức suy giảm, tham nhũng còn phá hoạinhững nỗ lực phát triển kinh tế đất nước, nỗ lực kinh doanh và nỗ lực tạo sựtin cậy trong những cam kết quốc tế Tham nhũng làm tăng các chi phí và rủi
ro trong hoạt động kinh doanh; làm giảm lòng tin của các nhà đầu tư và làmtụt giảm điểm tín nhiệm quốc gia Tham nhũng còn gây ra những ngờ vực về
độ tín nhiệm trong kinh doanh, độ tin cậy của đội ngũ lãnh đạo chính phủ và
độ tin cậy các cam kết
Chính vì sự ảnh hưởng của tham nhũng tới xã hôi và tầm quan trọng củacác biện pháp phòng chống tham nhũng trong các cơ quan Hành chính nhà
nước cho nên em đã lựa chọn đề tài: “Vấn đề vi phạm pháp luật và việc đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở TP.Hà Nội”
Trang 2Em lựa chọn đề tài này vì nó là một vấn đề nan giải đang được các cánhân, tổ chức quan tâm để tìm ra các biện pháp phòng chống Hi vọng vớicách tiếp cận mới sẽ đem lại cái nhìn chân thực và đúng đắn, phản ánh đúngvấn đề tham nhũng trong các cơ quan hành chính của TP.Hà Nội Xác đinhđược những yêu cầu của vấn đề và đã mạnh dạn đưa ra một số biện phápnhằm ngăn chặn tham nhũng.
Trang 3đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi”(4) ở khoản 3, Điều 1 của bộ luậttrên đã giải thích rõ người có chức vụ, quyền hạn bao gồm:
Trên đây là một số định nghĩa về tham nhũng Trong khuôn khổ bài tiểuluận chúng ta sẽ tiếp cận và nghiên cứu tham nhũng theo định nghĩa cuốicùng, tức là định nghĩa về tham nhũng của Việt Nam Cho dù là tiếp cận thamnhũng ở góc độ nào thì tham nhũng trong hầu hết mọi trường hợp là kết quảcủa hành vi vơ vét bổng lộc Bổng lộc là nguồn thu nhập của người quản lý vàlớn hơn những lợi ích cạnh tranh mà người quản lý đó có thể nhận được.Tham nhũng chỉ là hình thức vơ vét bổng lộc và phung phí tiền bạc, tức làmột tình huống mà trong đó các chủ thể sẵn sàng hối lộ để được tham gia vàomột đường dây hưởng bổng lộc
2.Phân loại tham nhũng.
Có rất nhiều tiêu chí để phân loại tham nhũng do mục đích và nhu cầuphân loại khác nhau Trong đấu tranh phòng chống tham nhũng, việc phân
Trang 4loại tham nhũng rất quan trọng, vì nó cho phép chúng ta nhận diện rõ hơn vềtham nhũng và đề ra những phương thức, biện pháp phòng chống thích hợpcho từng loại tham nhũng Hiện nay trên thế giới đang tồn tại những cáchphân loại tham nhũng sau:
a.Tham nhũng lớn và tham nhũng nhỏ:
Theo Bộ công cụ phòng, chống tham nhũng của Liên hợp quốc thì
“Tham nhũng lớn” là loại tham nhũng xâm nhập đến những bậc cao nhất củaChính phủ quốc gia, làm xói mòn lòng tin vào sự quản lý đúng đắn, nguyêntắc nhà nước pháp quyền và sự ổn định của nền kinh tế Còn “tham nhũngnhỏ” là tham nhũng liên quan đến việc đổi chác một số tiền rất nhỏ, việc làm
ơn không đáng kể bởi những người tìm kiếm sự ưu đãi hoặc việc lợi dụng bạnbè, họ hàng để nắm giữ chức vụ nhỏ Khác biệt lớn nhất giữa tham nhũng lớn
và tham nhũng nhỏ là ở chỗ: Tham nhũng lớn làm biến dạng hoặc mục nátcác chức năng trọng tâm của chính phủ còn tham nhũng nhỏ phát triển và ồntại trong bối cảnh của các khuôn khổ xã hội và quản lý đã được thiết lập
b.Tham nhũng chính trị.
Hình thành do sự cấu kết giữa những người có ảnh hưởng trong hệ thốngchính trị, chủ yếu là những quan chức cấp cao trong bộ máy cầm quyền, nhằmtạo ra những quyết định, hay tìm cách tác động thiên lệch vào những quyếtsách của Nhà nước có lợi cho một cá nhân, doanh nghiệp hoặc những nhómlợi ích nào đó Tham nhũng chính trị còn nhằm thay đổi các quy định phápluật thành những quy đinh phục vụ quyền lợi của những kẻ tham nhũng
c.Tham nhũng kinh tế.
Là tham nhũng xảy ra trong lĩnh vực quản lý hoạt động sản xuất kinhdoanh, dịch vụ,… của các doanh nghiệp nhà nước, được thực hiện bởi nhữngngười có thẩm quyền trong quản lý nhà nước về kinh tế, những người có thẩmquyền trong nhà nước Tham nhũng kinh tế được thực hiện bằng việc tạo ranhững rào cản, những chậm trễ, khó khăn về thủ tục để đòi hối lộ, đối xửthiên vị
Trang 5d.Tham nhũng hành chính.
Là hình thức tham nhũng xảy ra phổ biến trong các quan hệ mang tínhchấp hành và điều hành của đội ngũ công chức hành chính Ở đây, quyền lựchành chính, các trình tự thủ tục hành chính đã được các công chức sử dụng,gây khó khăn cho công dân để trục lợi cho bản thân Các loại hình thamnhũng hành chính gồm có:
-Tham nhũng để đạt được hoặc đẩy nhanh việc thực hiện một thủ tục,một quyết đinh cụ thể nào đó mà công dân hay tổ chức có quyền được hưởng
từ cơ quan hành chính nhà nước
-Vị phạm các quy định của pháp luật hoặc việc thực hiện pháp luật mangnặng tính thiên vi
Ngoài ra còn có nhiều tiêu chuẩn khác để phân loại các hình thức thamnhững Trong khuôn khổ này chúng ta lấy tiêu chuẩn của Liên hợp quốc làmchuẩn để phân tích
II.Ảnh hưởng của tham nhũng và sự cần thiết của các biện pháp chống tham nhũng.
Tham nhũng là một tệ nạn xã hội điều đó thì bất kì một các nhân, tổ chứcnào cũng biết nhưng để nhận thức được một cách đầy đủ về ảnh hưởng của nótới xã hội thì ít người biết được Về ảnh hưởng của tham nhũng, chúng ta cầnnhận thấy rằng bản chất của hối lộ không là gì khác ngoài việc phân phối lạithu nhập Nói cách khác, bản thân tham nhũng không phải là làm mất đi phúclợi mà chỉ phân phối lại phúc lợi mà thôi Mặc dù xét một cách chi ly thì điềunày là đúng, song nếu chỉ nhấn mạnh đến khía cạnh phân phối thu nhập củatham nhũng thì đó lại là một trong những kiểu ngụy biện nguy hiểm nhấttrong nghiên cứu về tham nhũng
Lý do là vì chi phí giao dịch phát sinh trong tham nhũng là rất lớn Thamnhũng là một thỏa thuận trái pháp luật và do vậy những chi phí giao dịch của
nó rất lớn Và những chi phí giao dịch như vậy là có thực - chi phí cơ hội củaviệc sử dụng các nguồn lực trong các hoạt động giao dịch Tham nhũng làm
Trang 6thay đổi mọi lĩnh vực trong xã hội như kinh tế, luật pháp quốc gia, dân chủ,luân lý, giáo dục,… Những tổn thất do tham nhũng gây nên khó đo lường hết,những tổn thất về mặt vật chất cụ thể như:
-Cản trở đầu tư nước ngoài
-Thất thoát vốn đầu tư trong nước
- Giảm tốc độ làm việc, sản xuất
-Giá sản phẩm đắt hơn thực tế, lương tăng theo nhịp độ giá hàng hóa,sức cạnh tranh với nước ngoài yếu hơn
-Phá hủy chỗ làm, thất nghiệp cao
-Nợ quốc gia tăng quá mức thực tế
-Hạn chế phát triển kinh tế
Tham nhũng không những lũng đoạn xã hội về mặt vật chất mà còn làmbăng hoại xã hội về mặt tinh thần như:
-Nhân tài không được trọng dụng dẫn đến thất thoát ra nước ngoài
-Luật pháp quốc gia bị lũng đoạn
-Nền tảng xã hội bị hủy hoại, đạo đức bị suy đồi
-Phản giáo dục, làm gương xấu cho những thế hệ sau
Những tác hại về mặt tinh thần nêu trên là điều kiện căn bản cho sự pháttriển một xã hội lành mạnh và cũng là điều kiện tiên quyết cho việc phát triểnkinh tế, một quốc gia giàu mạnh
Như vậy, chúng ta đã có được cái nhìn tổng quan về tham nhũng Khibiết được tham nhũng là gì, biết được tác hại của nó, biết được cơ chế hoạtđộng của nó thì vấn đề cấp thiết đặt ra là đưa ra được những biện pháp thíchhợp để phòng chống tham nhũng
Trang 7Chương 2: Vấn đề tham nhũng trong hệ thống Hành chính nhà nước
ở TP Hà Nội
I Thực trạng tham nhũng trong hệ thống hành chính nhà nước ở
TP Hà Nội.
Sau 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới với nhiều chủ trương, biệnpháp quyết liệt của Đảng, cuộc đấu tranh chống tham nhũng của ta đã đạtđược một số kết quả khả quan: Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị chỉ
rõ ý nghĩa, tầm quan trọng, mục tiêu, nhiệm vụ; những chủ trương, giải phápchủ yếu của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí Các cấp ủyđảng và chính quyền từ trung ương đến địa phương đã quan tâm hơn đến côngtác kiểm tra, thanh tra, nhất là kiểm tra, thanh tra công tác xây dựng cơ bản,quản lý đất đai, thực hành tiết kiệm chống lãng phí Ủy ban và HĐND các cấp
đã dành nhiều thời gian để giám sát công tác phòng, chống tham nhũng Cơquan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, công an, viện kiểm sát, tòa án được củng
cố một bước cả về thẩm quyền pháp lý, cơ chế hoạt động, tổ chức bộ máy, độingũ cán bộ và cơ sở vật chất Việc xử lý tham nhũng bước đầu có sự chuyểnbiến tích cực, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật Vai trò giám sát,tham gia của nhân dân trong công tác phòng chống tham nhũng lãng phí đượcnâng cao và có đóng góp thiết thực hơn; Đảng bộ đã chú trọng tổ chức chocán bộ, đảng viên, công chức và toàn dân học tập các nghị quyết của Đảng,học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, tìm hiểm về Đảng, Bác Hồ, đấtnước…
Trong những năm gần đây, Đảng bộ và Ủy ban NDTP đã nhận thức ngàycàng rõ ràng hơn về vấn đề tham nhũng Nhận thức được tầm quan trọng củavấn đề là một bước quan trọng trong quá trình phòng chống tham nhũng Vìvậy, Đảng bộ đã có những giải pháp cụ thể trong việc phòng chống thamnhũng Mặc dù đã có luật phòng - chống tham nhũng nhưng quá trình thực thivẫn gặp nhiều vướng mắc cho nên tình trạng tham nhũng vẫn tiếp diễn vàđang có nguy cơ ngày càng phát triển và mức độ nghiêm trọng tăng dần
Trang 8II Nguyên nhân của tham nhũng trong hệ thống hành chính nhà nước ở TP Hà Nội.
Như trên đã nói tình hình tham nhũng ở nước ta đặc biệt là trong lĩnhvực hành chính công (chiếm 10%, năm 2009) đã và đang phát triển Bất kìmột hiện tượng nào cũng có nguyên nhân của nó Có điều đó là do một sốnguyên nhân cơ bản sau:
Nguyên nhân đầu tiên và căn bản nhất là do chế độ người bóc lột người
sinh ra Một đặc điểm nổi bật của sự vận động xã hội, khác với mọi sự vânđộng vật chất khác trong tự nhiên ở chỗ con người hành động đều có mụcđích là lợi ích Bởi vậy sự tồn tại của của sự bóc lột và tư tưởng chiếm hữuchính là nguyên nhân của các hành vi tham nhũng Khi mà chưa xóa bỏ sự sựbất bình đẳng trong xã hội thì tham nhũng vẫn còn có cơ sở để tồn tại
Nguyên nhân thứ hai đó là hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách nước ta
còn nhiều kẽ hở Pháp luật về phòng ngừa tham nhũng được thể hiện ở rấtnhiều văn bản pháp luật khác nhau, trong đó quan trọng nhất là luật phòng-chống tham nhũng Luật phòng-chống tham nhũng đã có hiệu lực nhưng quátrình thực thi của luật thì còn nhiều điểm hạn chế chưa phát huy hết hiệu lựccủa luật Thêm vào đó công tác soạn thảo luật của nước ta vẫn chưa hoàn thiệnnên còn nhiều điểm chưa đánh giá hết tình hình thực tế khách quan để ban hànhvăn bản phù hợp.Ngoài ra công tác tuyên truyền pháp luật cũng chưa được chú
ý đúng mức, chưa pháp động và đánh trúng ý thức của toàn xã hội
Nguyên nhân thứ ba là do những sai lầm khuyết điểm trong hoạt động
của một số cơ quan quản lý hành chính nhà nước Tệ tham nhũng nói chung
và các tội phạm có tính chất tham nhũng phát triển phổ biến, gây hậu quảnghiêm trọng như hiện nay là do những sai lầm, khuyết điểm trong hoạt độngcủa nhiều cơ quan Đảng, chính quyền và do sự thoái hóa của một bộ phận cán
bộ, Đảng viên
Nguyên nhân thứ tư là những yếu kém trong công tác tổ chức cán bộ do
sự buông lỏng, yếu kém trong quản lý nhà nước Đảng ta chỉ rõ: “ Công tác
Trang 9cán bộ vừa bảo thủ, vừa trì trệ về nhiều mặt, vi phạm nguyên tắc đào tạo, bồidưỡng, sử dụng, đề bạt cán bộ Việc đào tạo cán bộ nhất là cán bộ kinh tế từtrước đến nay chưa được quan tâm đúng mức, chưa đáp ứng nhu cầu về pháttriển kinh tế thị trường”.
Nguyên nhân thứ năm là do bản chất của nền kinh tế thị trường Trong
nền kinh tế thị trường vai trò của đồng tiền được đặt lên rất cao Có không ít
cá nhân, tổ chức vì những mục tiêu riêng để tồn tại trong sự cạnh tranh khốcliệt đã dùng nhiều thủ đoạn, trong đó có thủ đoạn hối lộ được sử dụng phổbiến Và có người hối lộ tất yếu sẽ có người nhận hối lộ
Nguyên nhân thứ sáu là do trình độ dân trí Nói chung trình độ dân trí
vẫn còn thấp nên nhân dân chưa có nhiều khả năng tham gia quản lý nhànước, kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước và của các cán
bộ công chức
Nguyên nhân thứ bảy là do cuộc đấu tranh chống tệ nạn tham nhũng
động chạm đến những cán bộ có chức có quyền, có khi động chạm đến cả mộttập thể ngành, cơ quan, đơn vị, động chạm đến lợi ích thiết thực, đến thể diện,
uy tín của cán bộ Hơn nữa tệ nạn tham nhũng vẫn còn cơ sở kinh tế - xã hội
để tồn tại Vì thế cuộc đấu tranh chống tham nhũng là một quá trình lâu dài,phức tạp
Những nguyên nhân chủ quan và khách quan trên đã phần nêu lên được
vì sao có thực trạng tham nhũng như hiện nay trong các cơ quan hành chínhnhà nước Cần phải nhấn mạnh rằng khi mà nhà nước đang tồn tại thì thamnhũng cũng vẫn sẽ tồn tại Tham nhũng không thể xóa bỏ hoàn toàn mà chỉ cóthể ngăn ngừa để tránh những thiệt hại nghiêm trọn Chỉ có thể giảm bớt thamnhũng chứ không thể xóa bỏ triệt để Và để ngăn chặn tham nhũng không phải
là không thể làm được Điều quan trọng là chúng ta cần có những biện phápthích hợp để phòng chống
Trang 10Chương 3: Một số biện pháp phòng chống tham nhũng trong hệ
thống hành chính nhà nước ở TP.Hà Nội
1.Đặc điểm tham nhũng ở TP Hà Nội.
Muốn đưa ra biện pháp đấu tranh phòng chống tham nhũng thích hợp thìkhông những phải biết rõ nguyên nhân, cơ chế tham nhũng mà còn phải biết
rõ đặc điểm tham nhũng ở nơi đó Tham nhũng trên thế giới cũng có nhữngđặc điểm chung nhưng nếu dựa vào đặc điểm chung để chống tham nhũngtrong từng nước cụ thể thì khó mà đặt được kết quả cao, thậm chí có thể khiếntình hình trở nên khó khăn hơn Bởi vì, mỗi quốc gia trên thế giới có nhữngđiều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, … khác nhau Cho nên khi nghiên cứu vàđưa ra giải pháp cho tình hình tham nhũng ở TP Hà Nội không thể không đềcập đến đặc điểm tham nhũng ở TP Hà Nội Ở TP Hà Nội, các nhà khoa họcpháp lý nhìn nhận tham nhũng trên các bình diện: chính trị, kinh tế, pháp lý,đạo đức, truyền thống và đặc biệt là bằng công cụ của tội phạm học để ghinhận tính chất, đặc điểm và mức độ của tham nhũng Trên quan điểm tổng thể
đó đã nêu ra những đặc trưng cơ bản của tham nhũng như sau:
Thứ nhất, chủ thể của tham nhũng phải là những người có chức vụ quyềnhạn làm việc trong bộ máy nhà nước ở các cơ quan lập pháp, hành pháp, tưpháp từ trung ương đến địa phương, cán bộ trong Đảng và các đoàn thể
Thứ hai, người có chức vụ, quyền hạn đã thực hiện hành vi lợi dụngchức vụ quyền hạn, lợi dụng địa vị công tác được giao để không làm hoặc làmtrái với công vụ mà mình phải thực hiện và thực hiện đúng qui định của phápluật, gây thiệt hại chung cho lợi ích của nhà nước, xã hội và công dân
Thứ ba, người có chức vụ, quyền hạn thực hiện hành vi với động cơ vụ lợicho bản thân mình, cho người khác hoặc một nhóm người mà mình quan tâm
Từ những đặc trưng trên và qua nghiên cứu của các nhà khoa học chothấy tham nhũng ở TP Hà Nội có những đặc điểm chính sau:
Thứ nhất, về tính chất của tham nhũng ở TP Hà Nội trong giai đoạn hiệnnay chưa ở mức đặc biệt nghiêm trọng Khi nói đến tính chất của hành vi vi