Biển Đông hiện đang là một điểm nóng về tình trạng mâu thuẫn và tranh chấp chủ quyền, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định chính trị, an ninh của khu vực và thế giới. Mặt khác, Biển Đông còn có vị trí địa chính trị chiến lược quan trọng, nằm trên tuyến đường giao thông biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương Ấn Độ Dương, Châu Âu Châu Á, Trung Đông Châu Á nên liên quan đến lợi ích của rất nhiều quốc gia như: Mỹ, Nga, Ấn Độ, Austrailia,… Thời gian gần đây, Biển Đông liên tục có những diễn biến mới phức tạp, căng thẳng, thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Trên bình diện quốc tế, việc Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền phi lý và gia tăng các hoạt động gây hấn trên thực địa vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của nhiều nước. Đối với các nước trong khu vực, dù có cách tiếp cận khác nhau nhưng cho thấy sự quyết liệt hơn về vấn đề chủ quyền trên biển. Tuy vậy, xu thế giữ cân bằng quan hệ với các cường quốc và thách thức phải chọn bên giữa Mỹ và Trung Quốc đang hình thành một cục diện đan xen nhiều tầng nấc, với tính chất mâu thuẫn, đối đầu bị đẩy lên cao hơn, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay.
Trang 1LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
HỆ TẬP TRUNG K72 A160 (2021 - 2022)
TÊN MÔN HỌC: Quan hệ Quốc tế
TÊN BÀI THU HOẠCH:
Cục diện mới trên biển đông tác động đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay
TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2022
Trang 2Phần I LỜI NÓI ĐẦU 1
Phần II NỘI DUNG 2
1 KHÁI NIỆM, TRẬT TỰ VÀ CÁC YẾU TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ VẬN ĐỘNG CỦA CỤC DIỆN THẾ GIỚI HỆN NAY 2
1.1 Khái niệm 2
1.2 Trật tự thế giới 2
1.3 Các yếu tố chủ yếu tác động tới sự hình thành và vận động của cục diện thế giới hiện nay 2
2 CỤC DIỆN MỚI TRÊN BIỂN ĐÔNG HIỆN NAY 2
2.1 Trên thực địa 2
2.2 Mặt trận chính trị - ngoại giao 5
2.3 Mặt trận pháp lý 7
2.4 Mặt trận thông tin - tuyên truyền 10
3 NHẬN ĐỊNH, ĐÁNH GIÁ VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN NHIỆM VỤ BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM XHCN 11
3.1 Nhận định, đánh giá 11
3.2 Những tác động đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay 13
4 ĐỊNH HƯỚNG TUYÊN TRUYỀN 16
4.1 Dự báo tình hình 16
4.2 Định hướng tuyên truyền và trách nhiệm hành động đối với cán bộ, chiến sỹ Công an tỉnh Đồng Tháp 16
Phần III KẾT LUẬN 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 3Phần I LỜI NÓI ĐẦU
Biển Đông hiện đang là một điểm nóng về tình trạng mâu thuẫn và tranh chấpchủ quyền, tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định chính trị, an ninh của khu vực và thếgiới Mặt khác, Biển Đông còn có vị trí địa chính trị chiến lược quan trọng, nằmtrên tuyến đường giao thông biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương - Ấn ĐộDương, Châu Âu - Châu Á, Trung Đông - Châu Á nên liên quan đến lợi ích của rấtnhiều quốc gia như: Mỹ, Nga, Ấn Độ, Austrailia,…
Thời gian gần đây, Biển Đông liên tục có những diễn biến mới phức tạp, căngthẳng, thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế Trên bình diện quốc tế,việc Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền phi lý và gia tăng các hoạt động gây hấn trênthực địa vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của nhiều nước Đối với các nước trong khuvực, dù có cách tiếp cận khác nhau nhưng cho thấy sự quyết liệt hơn về vấn đề chủquyền trên biển Tuy vậy, xu thế giữ cân bằng quan hệ với các cường quốc và tháchthức phải chọn bên giữa Mỹ và Trung Quốc đang hình thành một cục diện đan xennhiều tầng nấc, với tính chất mâu thuẫn, đối đầu bị đẩy lên cao hơn, đặt ra yêu cầucấp thiết đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay
Với những chính sách của chính quyền các nước về vấn đề Biển Đông của cónhững điểm mới gì, có tác động đến thế giới, khu vực như thế nào và Việt Namchúng ta chịu những tác động gì từ những chính sách này
Như vậy với trách nhiệm là lực lượng Công an Nhân dân luôn luôn nhân thứcđược nhiệm vụ bảo vệ độc lập chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Tổquốc và bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là nhiệm vụ rất cần thiết Với
những lý do như trình bày ở trên, nên tôi chọn nội dung: “ Cục diện mới trên biển đông tác động đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện
nay”, để viết bài thu hoạch cho môn học này Từ đó, đề ra một số định hướng về
nhận thức và trách nhiệm đối với cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh, nhằm góp phần giữvững độc lập chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời giữ vững anninh chính trị và trật tự an toàn xã hội
Song, do thời gian ngắn, trình độ, năng lực, kinh nghiệm còn nhiều hạn chế,bản thân đã cố gắng rất nhiều, tuy nhiên bài thu hoạch này chắc chắn có những hạnchế và thiếu sót nhất định Rất mong nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, đóng góp củaQuý Thầy, Cô để bản thân được hoàn thiện hơn trong học tập và thực tiễn công tácsau này
Trang 4Phần II NỘI DUNG
1 KHÁI NIỆM, TRẬT TỰ VÀ CÁC YẾU TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ VẬN ĐỘNG CỦA CỤC DIỆN THẾ GIỚI HỆN NAY
1.1 Khái niệm
Cục diện thế giới được hiểu là “trạng thái” của thế giới tại một thời điểm haytrong một khoảng thời gian nhất định (tương đối ngắn), phản ánh tương quan lựclượng và mối quan hệ giữa các chủ thể quốc tế khác nhau, trước hết và quan trọngnhất là giữa các cường quốc, các trung tâm quyền lực lớn của thế giới
Nghiên cứu cục diện thế giới thường tập trung vào trạng thái “tĩnh”, tương đối
ổn định của bức tranh thế giới toàn cảnh trong một thời điểm hay một khoảng thờigian cụ thể, nhưng điều này không hề mâu thuẫn với bản chất vận động không ngừngcủa tình hình quốc tế dưới sự tác động của các nhân tố chủ quan (chiến lược, chínhsách của các chủ thể) và khách quan, nhất là các xu thế lớn của thế giới làm thay đổitương quan lực lượng giữa các chủ thể chính dẫn đến làm thay đổi cục diện
1.2 Trật tự thế giới
Trật tự thế giới là trạng thái tương đối ổn định của đời sống thế giới, trong đóphản ánh tương quan sắp xếp, so sánh lực lượng giữa các chủ thể cấu thành đờisống quốc tế Nó thể hiện thứ bậc quyền lực, do các nước lớn quyết định, trong mộtthời kỳ nhất định (thường là giai đoạn dài)
1.3 Các yếu tố chủ yếu tác động tới sự hình thành và vận động của cục diện thế giới hiện nay
Một là, cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại có những bước phát triển
nhảy vọt, làm thay đổi nhanh chóng và sâu sắc nền sản xuất của con người cũng nhưmọi mặt của đời sống quốc tế, dẫn tới làm biến chuyển sự phân bổ sức mạnh vàtương quan lực lượng trong cục diện thế giới, thúc đẩy biến đổi không gian địa-chính trị, địa-kinh tế, cấu trúc quyền lực quốc tế và phương thức vận hành củachúng
Hai là, xu thế toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng đã và đang tác động mạnh mẽ
tới sự vận động của những vấn đề chính trị, kinh tế và an ninh toàn cầu
Ba là, các cuộc khủng hoảng lớn gần đây của thế giới đã tác động mạnh mẽ tới
xu thế vận động, phát triển của kinh tế thế giới, đồng thời góp phần thúc đẩy quátrình phân bổ lại cán cân sức mạnh, sự dịch chuyển quyền lực và định hình cục diệnthế giới
2 CỤC DIỆN MỚI TRÊN BIỂN ĐÔNG HIỆN NAY
2.1 Trên thực địa
2.1.1 Đối với Trung Quốc:
Thời gian gần đây, Trung Quốc đồng loạt gia tăng các hoạt động quân sự ở cả
3 vùng biển Hoàng Hải (giáp Triều Tiên), Hoa Đông (giáp Nhật Bản) và BiểnĐông Đặc biệt, Trung Quốc đã tăng đột biến tần suất tổ chức các cuộc tập trận,hoạt động trinh sát không quân, hải quân xung quanh khu vực bán đảo Đài Loan
Trang 5Hành động này vừa để phản ứng trước tình hình an ninh chính trị nội bộ căng thẳng(Hồng Kông, Tân Cương, Nội Mông, Covid-19 ), cảnh báo Mỹ trong các hoạtđộng hợp tác quân sự, cung cấp vũ khí cho Đài Loan, đồng thời là một trong nhữngbước đi để hình thành thế bố trí chiến lược mới xung quanh bán đảo Đài Loan.Đáng lưu ý, mặc dù dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, Trung Quốc vẫn gia tăngtriển khai các cuộc diễn tập bắn đạn thật, kể cả với sự tham gia của nhóm tàu sânbay Liêu Ninh trên Biển Đông; đưa nhiều máy bay, tàu quân sự đến các thực thểchiếm đóng trái phép của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa Gần đây, từ ngày 01/7đến 05/7/2020, Trung Quốc tổ chức tập trận quanh quần đảo Hoàng Sa, gây căngthẳng tình hình khu vực.
Cùng với đó, tiến hành điều chỉnh hoạt động của một số lực lượng (HD-04,HD-08, HD-982, HD-983 ) từ thăm dò khí đá phiến chuyển sang nhiệm vụ khác,đưa vào Biển Đông lượng tàu lớn Hướng đi của các tàu Trung Quốc tiến sâu xuốngphía Nam Biển Đông thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Malaixia vàInđônêxia Động thái này nằm trong chiến dịch “Biển Xanh 2020” của TrungQuốc kéo dài 8 tháng (từ ngày 01/4/2020 đến ngày 30/11/2020), với tuyên bố đểbảo vệ môi trường biển, nhưng thực chất là hành động nhằm ngăn cản hoạt độngkhai thác dầu khí của các nước khác trên Biển Đông, trong đó có Việt Nam
Đồng thời, đưa tàu với số lượng lớn tới neo đậu ở các thực thể chiếm đóng tráiphép của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa, lấy lý do để thực hiện nhiệm vụ cứu
hộ, cứu nạn quốc tế Sau khi lắp đặt 2 trạm quan sát tại Chữ Thập và Xu Bi, đẩynhanh việc hình thành một hệ thống giám sát tiên tiến ở Biển Đông (gồm trạm nổi
trên biển và trạm lắp đặt trên các đảo) Hệ thống này có tên gọi “Mạng lưới Thông tin Đại dương Xanh” do Công ty Công nghệ điện tử Trung Quốc ( CETC) thuộc sởhữu nhà nước phát triển Mục tiêu của dự án, theo Bắc Kinh, là hỗ trợ thăm dò vàkiểm soát môi trường biển bằng cách dùng công nghệ thông tin Tuy nhiên, dự ánnày có thể phục vụ cho cả mục đích dân sự và quân sự Đây là vấn đề nằm trongchính sách của Trung Quốc về việc khuyến khích sự hợp tác công nghệ và chia sẻthông tin giữa công ty nhà nước, các nhà nghiên cứu và quân đội Ngoài ra, hệthống có thể là một phần mưu đồ của hải quân Trung Quốc nhằm kiểm soát B i ển Đông; giám sát hoạt động của hải quân Mỹ và các nước tại khu vực
Tháng 6/2020, tùy viên quân sự Sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội cho biết,Trung Quốc đã lên kế hoạch thiết lập vùng nhận diện phòng không ADIZ trên BiểnĐông (chuẩn bị từ năm 2013) Mục đích nhằm mở rộng phạm vi huấn luyện, diễntập bay cho không quân Trung Quốc trước việc Nhật Bản đã lập ADIZ ở Biển HoaĐông khiến hoạt động diễn tập bay của Trung Quốc bị hạn chế; đồng thời đối phóvới các hoạt động bao vây của Mỹ đối với Trung Quốc tại Biển Đông; việc TrungQuốc thiết lập ADIZ là cần phải làm nhưng không nhằm vào Việt Nam Trước đó,ngay sau khi tuyên bố lập ADIZ trên Biển Hoa Đông (23/11/2013), Trung Quốcnhiều lần tuyên bố sẽ lập ADIZ trên các vùng biển khác khi hoàn thành công tácchuẩn bị, tùy thuộc vào mức độ của các mối đe dọa
Trang 6Ngày 04/5/2020, Bộ trưởng Quốc phòng Nghiêm Đức Phát và Cục trưởng Cục
An toàn Khưu Quốc Chính tại buổi điều trần của Ủy ban Đối ngoại và Phòng vệViện Lập pháp Đài Loan cho rằng, Trung Quốc đang lên kế hoạch thiết lập ADIZ ởBiển Đông sau khi đã thiết lập các đơn vị hành chính và cơ sở hạ tầng trên các đảo.Một số báo Trung Quốc, Hồng Công cho rằng, Trung Quốc có đầy đủ cơ sở, điềukiện để thiết lập ADIZ ở Biển Đông, việc thiết lập và thời điểm phụ thuộc vào mối
đe dọa an ninh, mức độ hành động của Mỹ Theo kế hoạch này, ADIZ sẽ bao phủkhu vực Đông Sa và quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa thuộc chủ quyền của ViệtNam Ngày 24/6/2020, Tư lệnh Không quân Thái Bình Dương Mỹ Xác-lơ Bờ-raocũng cảnh báo về việc thiết lập Vùng nhận diện phòng không (ADIZ) tại Biển Đôngcủa Trung Quốc sẽ đi ngược lại với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, cản trở tự dohàng hải và hàng không trong khu vực
2.1.2 Đối với Mỹ và các đồng minh
Quân đội Mỹ chính thức xác nhận khu vực Biển Đông, Hoa Đông là một thựcthể tác chiến thống nhất Theo đó, Không quân, Hải quân Mỹ tăng cường các hoạtđộng tuần tra tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông Ngày 31/5/2020, Mỹ điều
02 máy bay ném bom chiến lược B-1B Lancer và 01 máy bay tiếp dầu thuộc Khôngđoàn Ném bom số 28 tại căn cứ không quân Eo-guốt ở bang Nam Đa-cô-ta bay quaĐài Loan, tiến vào Biển Đông Ngày 09/6/2020, Mỹ điều 01 máy bay vận tải hạnglớn C40A từ căn cứ không quân của Mỹ tại Ô-ki-na-oa, Nhật Bản bay vào khôngphận Đài Loan, tiến xuống thực hiện nhiệm vụ trinh sát trên Biển Đông Điều nàycho thấy, Mỹ đang thiết lập các đường trinh sát mới tại Biển Đông
Mới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc-Ớt-Pơ tuyên bố Biển Đông sẽ làkhu vực biển đầu tiên Mỹ triển khai một chiến lược mới, trong đó các hoạt động tácchiến trên biển ở cấp hạm đội của quân đội Mỹ sẽ có sự phối hợp của các thiết bị cóngười lái và không có người lái Dự kiến cuối năm nay, Mỹ sẽ tuần tra trên BiểnĐông bằng máy bay, tàu chiến có người lái và không có người lái Đây là lần đầutiên quân đội Mỹ lên kế hoạch đưa các phương tiện không người lái đến Biển Đôngnhằm đối phó với sự gia tăng các hoạt động hung hăng của Trung Quốc tại khu vực
Mỹ phối hợp với các đồng minh tăng cường tổ chức tập trận trên Biển Đông.Theo thông báo của Bộ Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương, cuộc tập trận chung
Mỹ - Úc diễn ra từ ngày 13/4/2020 Phía Hải quân Úc cử tàu hộ vệ HMASParramatta trong khi Mỹ điều tàu tuần dương USS Bunker Hill (CG 52), tàu tấncông đổ bộ USS America (LHA- 6) và tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Barry(DDG-52) Hai bên đã tiến hành huấn luyện tích hợp lực lượng và thực hiện các bàitập trận gồm tập bắn đạn thật phối hợp, vận hành trực thăng phối hợp, tập dượt bảo
vệ lực lượng tàu nhỏ, phối hợp kiểm soát và chỉ huy và năng lực tương tác Đây làlần đầu tiên, Mỹ - Úc tập trận ở Biển Đông
Ngày 23/6/2020, tàu tác chiến ven biển USS Gabrielle Giffords của Mỹ cùngcác tàu huấn luyện JS Kashima và JS Shimayuki của Nhật Bản đã tập trận trên khu
Trang 7vực Biển Đông Cuộc tập trận nhằm tăng cường khả năng tương tác song phương vàkhẳng định tầm quan trọng của hoạt động liên lạc và hợp tác khi cùng hoạt động.Ngày 19/7/2020, hải quân Mỹ đã khởi động một cuộc tập trận 3 bên ở biểnPhilippines với Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản (JMSDF) và Lực lượngPhòng vệ Úc (ADF) Tham gia gồm tàu sân bay USS Ronald Reagan, tàu tuầndương tên lửa dẫn đường USS Antietam, tàu khu trục tên lửa dẫn đường USSMustin (Mỹ), các tàu khu trục Stuart, Arunta và Hobart, tàu đổ bộ trực thăngCanberra, tàu hậu cần Sirius (Úc) cùng tàu khu trục Teruzuki (Nhật Bản) Ngày20/7/2020, diễn ra cuộc tập trận chung của hải quân Mỹ và Ấn Độ ở Ấn Độ Dương
do tàu sân bay USS Nimitz (Mỹ) dẫn đầu Đây cũng là lần đầu tiên quân đội 4 nước
Mỹ, Ấn, Nhật, Úc cùng tập trận trên Biển Đông và Ấn Độ Dương; thể hiện sự xíchlại gần nhau của “Tứ giác kim cương” để kiềm chế sự hung hăng của Trung Quốc.Trước đó, từ ngày 04/7/2020, hai nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ đã tiến hànhtập trận ở biển Đông trong bối cảnh Trung Quốc đang tập trận trái phép ở khu vựcquần đảo Hoàng Sa của Việt Nam Theo thông báo của Hải quân Mỹ, 2 tàu sân bayUSS Nimitz và USS Ronald Reagan cùng các tàu chiến khác đang thực hiện cáchoạt động diễn tập ở biển Đông nhằm ủng hộ một khu vực Ấn Độ - Thái BìnhDương tự do và mở Nội dung tập trận gồm các chuyến bay liên tục suốt ngày đêmnhằm kiểm tra khả năng chiến đấu của máy bay trên tàu sân bay “Mục đích củacuộc tập trận là gửi tín hiệu rõ ràng đến các đối tác và đồng minh rằng, Mỹ vẫn duytrì cam kết đối với an ninh và ổn định tại khu vực” - Chuẩn Đô đốc Gớt Ghuy-khóp,chỉ huy nhóm tác chiến tàu sân bay USS Ronald Reagan khẳng định
2.2 Mặt trận chính trị - ngoại giao
Thời gian qua, Biển Đông là vấn đề được nêu ở tất cả các diễn đàn với mức độkhác nhau Hội đồng Bảo An - ASEAN thảo luận về Biển Đông; Diễn đàn an ninhMuy-ních cho thấy Châu Âu quan tâm đến Biển Đông; Malaysia ra sách trắng quốcphòng cho rằng, tình hình Biển Đông là cạnh tranh nước lớn; Tuyên bố Úc và In-đô-nê-xi-a quan ngại tình hình Biển Đông; Tuyên bố Trump - Ấn Độ kỳ vọng COCkhông trái lợi ích và luật pháp quốc tế về Biển Đông
Đáng chú ý, ngày 26/6/2020, Việt Nam đã ra Tuyên bố của Chủ tịch về kếtquả Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36 Khẳng định tầm quan trọng của việc duytrì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải và hàng không
ở Biển Đông và bảo đảm Biển Đông là một vùng biển hòa bình, ổn định và thịnhvượng Nhấn mạnh tầm quan trọng của thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố vềứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở BiểnĐông (COC) hiệu quả và thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS
1982 Lo ngại về việc cải tạo, những diễn biến gần đây và những sự cố nghiêmtrọng xảy ra gần đây tại Biển Đông, làm xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng và cóthể làm suy yếu hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực, các lãnh đạo khẳngđịnh sự cần thiết phải tăng cường lòng tin và sự tin cậy lẫn nhau, tự kiềm chế trongcác hoạt động và tránh các hành động có thể làm phức tạp thêm tình hình và giải
Trang 8quyết hòa bình các tranh chấp phù hợp luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982.Đồng thời, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi quân sự hóa và tự kiềm chếtrong việc thực hiện mọi hoạt động của các bên yêu sách và tất cả các quốc gia khác
có thể làm phức tạp thêm tình hình và leo thang căng thẳng ở đây
Ngày 07/7/2020, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng Việt Nam tổ chức hội nghị trựctuyến Quan chức Quốc phòng cấp cao các nước ASEAN mở rộng (ADSOM+), với
sự tham dự của Trưởng ADSOM+ 9 nước ASEAN và 8 nước (Nga, Trung Quốc,Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, Ấn Độ), Phó tổng Thư kýASEAN Tại hội nghị các nước đã bày tỏ quan ngại về các cuộc diễn tập gần đâycủa Trung Quốc tại quần đảo Hoàng Sa và coi hoạt động này là phản tác dụng, viphạm Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và làm căng thẳng tìnhhình khu vực
Ngày 08/7/2020, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng Việt Nam tổ chức hội nghị trựctuyến Chính sách an ninh Diễn đàn khu vực ASEAN (ASPC) Tham gia hội nghị cóđại diện 26 nước đối tác trong khuôn khổ Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), BanThư ký ASEAN Vấn đề hoà bình, ổn định ở Biển Đông được nhiều đại diện BộQuốc phòng các nước và Liên minh châu Âu nêu lên Các đại biểu khẳng định tầmquan trọng của việc duy trì, thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn, tự do hànghải và hàng không ở Biển Đông, bảo đảm Biển Đông là một vùng biển hòa bình, ổnđịnh và thịnh vượng Nhấn mạnh việc giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hoàbình; tầm quan trọng của thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của cácbên ở Biển Đông (DOC), sớm xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC)hiệu quả và thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên HiệpQuốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982
Ngày 20/7/2020, trong vai trò nước Chủ tịch ASEAN và Chủ tịch khuôn khổhội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), Việt Nam đã chủ trì tổ chức hội nghị trực tuyếnQuan chức cao cấp các nước tham gia hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) Tham dựhội nghị có các quan chức cao cấp, Thứ trưởng Ngoại giao của các nước ASEAN,các đối tác EAS gồm: Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Niu Di-lân, Hàn Quốc,Nga và Mỹ, và Phó Tổng Thư ký ASEAN Về tình hình Biển Đông, các nước đềunhấn mạnh tầm quan trọng của hoà bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải
và hàng không ở Biển Đông, là lợi ích chung của tất cả các nước Các nước bày tỏquan ngại về diễn biến trên thực địa gần đây, ảnh hưởng tiêu cực đến hòa bình, anninh và thượng tôn pháp luật trong khu vực; nhấn mạnh cần thúc đẩy đối thoại vàtăng cường xây dựng lòng tin, kiềm chế không có hoạt động làm gia tăng căngthẳng và phức tạp tình hình, không quân sự hoá, không sử dụng và đe doạ sử dụng
vũ lực, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hoà bình trên cơ sở luật pháp quốc tế,trong đó có UNCLOS 1982 Đồng thời, kêu gọi ASEAN và Trung Quốc thực hiệnđầy đủ và hiệu quả Tuyên bố Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và nỗ lựcsớm hoàn tất xây dựng một bộ Quy tắc Ứng xử tại Biển Đông (COC) hiệu quả, phùhợp với luật pháp quốc tế, được cộng đồng quốc tế công nhận Tại hội nghị, Thứtrưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam nhấn mạnh, cần tiếp tục thực hiện đầy đủ và hiệu
Trang 9quả Tuyên bố DOC và cố gắng vượt qua khó khăn do dịch bệnh để sớm hoàn tất bộQuy tắc Ứng xử (COC) ở Biển Đông hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc
tế, đặc biệt là Công ước UNCLOS 1982, đóng góp duy trì hòa bình, an ninh, ổnđịnh ở Biển Đông và trong khu vực
Ngày 05/8/2020, tại Diễn đàn An ninh Át-pen, Bộ trưởng Quốc phòng MỹMắc Ớt-pơ cho rằng: “Những gì chúng ta đã chứng kiến trong 7 tháng qua liên quantới Covid-19, Trung Quốc trở nên hung hăng hơn, cố gắng tìm cách lợi dụng thảmkịch Covid-19 để phục vụ cho mục đích tuyên truyền của họ Họ đã hành động quátrớn và chúng ta đã chứng kiến họ tiếp tục phô diễn sức mạnh ở Biển Đông”
Quan hệ chính trị, ngoại giao Việt Nam - Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, ởcấp thấp, phía Trung Quốc tỏ thái độ gay gắt, đe dọa, đổ lỗi cho Việt Nam gây ratranh chấp, nhưng ở cấp cao vẫn giữ được ổn định Tại buổi điện đàm giữa Bộtrưởng Bộ Quốc phòng hai nước ngày 29/4/2020, phía Trung Quốc cho rằng tìnhhình Biển Đông vẫn ổn định với hàm ý Trung Quốc có chủ quyền ở Biển Đông nêncác hoạt động trên là bình thường Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam nhấn mạnh,không ai có thể buộc bên kia từ bỏ chủ quyền hợp pháp của mình bằng bất kỳ biệnpháp nào Hai bên cần phải kiên trì, thống nhất quan điểm giải quyết vấn đề BiểnĐông bằng biện pháp hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế với tinh thần hợp tác,không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, không có hành động đơn phươnglàm phức tạp tình hình; cần thiết phải duy trì ổn định ở Biển Đông, không để ảnhhưởng đến đại cục quan hệ tốt đẹp giữa hai nước và ổn định tại khu vực
Cùng với đó, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam thường xuyên cónhững phát biểu khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam, kiên quyết phảnđối các hành động của Trung Quốc vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Namtrên Biển Đông, coi đây là các hành động vô giá trị, không có lợi cho hòa bình, anninh, ổn định ở khu vực Biển Đông
2.3 Mặt trận pháp lý
Bên cạnh động thái Trung Quốc đặt tên các đơn vị hành chính tại các đảo, đáchiếm đóng trái phép của Việt Nam, cũng như đặt trên cho các thực thể ngầm nằmtrong vùng biển của Việt Nam; đáng chú ý gần đây là cuộc chiến công hàm giữa cácnước về biển Đông đ ang ngày một nóng, kể cả nước có tranh chấp và không cótranh chấp chủ quyền Khởi đầu từ ngày 12/12/2019, Ma-lai-xi-a có Công hàm số
HA 59/12 đệ trình về thềm lục địa mở rộng của nước này tại Biển Đông lên Ủy banRanh giới thềm lục địa Cùng ngày, Trung Quốc gửi Công hàm số CML/14/2019 tạiLHQ phản đối đệ trình trên của Ma-lai-xi-a
Ngày 06/3/2020, Phi-líp-pin trình Công hàm số 000191-2020 phản đốiCML/14/2019 của Trung Quốc, và Công hàm số 000192-2020 phản hồi Công hàm
HA 59/12 của Ma-lai-xi-a Ngày 23/3/2020, Trung Quốc trình Công hàm sốCML/11/2020 phản đối Phi-líp-pin
Ngày 30/3/2020, Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ trình Công hàm số22/HC-2020 để phản đối các yêu sách của Trung Quốc tại Biển Đông được nêutrong
Trang 10Công hàm CML/14/2019 và Công hàm CML/11/2020 Trong đó khẳng định: “Cácyêu sách này vi phạm nghiêm trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài pháncủa Việt Nam tại Biển Đông Việt Nam có đầy đủ chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý
để khẳng định chủ quyền đối với q u ầ n đ ả o H o à n g S a v à quần đảo Trường Sa phùhợp với các quy định của luật pháp quốc tế Việt Nam khẳng định Công ước củaLHQ về luật Biển 1982 (UNCLOS 1982) là cơ sở pháp lý duy nhất, quy định toàndiện và triệt để về phạm vi quyền được hưởng vùng biển giữa Việt Nam và TrungQuốc” Công hàm này có 4 ý nghĩa: (1) lần đầu tiên Việt Nam khẳng định chỉ coiCông ước Luật Biển năm
1982 là cơ sở pháp lý duy nhất; (2) khẳng định rõ các đảo, đá trên Biển Đông không
có vùng đặc quyền kinh tế; chính thức phản đối đường cơ sở thẳng mà Trung Quốc
vẽ trái phép ở Hoàng Sa, dự kiến ở Trường Sa, các đảo, đá, bãi chỉ có 12 hải lý, đảonhân tạo chỉ có 500 mét vành đai an toàn, thu hẹp đáng kể khu vực, diện tích tranhchấp, ngăn ngừa yêu sách “Tứ Sa” của Trung Quốc; (3) đối với bãi Tư Chính, chínhthức khẳng định là đáy biển, không phải là đảo; (4) tập hợp dư luận quốc tế ủng hộViệt Nam
Ngày 10/4/2020, Phái đoàn Việt Nam tiếp tục gửi LHQ Công hàm số
24/HC-2020 và Công hàm số 25/HC-24/HC-2020 để khẳng định lập trường trong vấn đề BiểnĐông, lần lượt đề cập đến công hàm ngày 12/12/2019 của Ma-lai-xi-a và hai cônghàm ngày 06/3/2020 của Phi-líp-pin
Ngày 17/4/2020, Trung Quốc trình Tổng thư ký LHQ Công hàm CML/42/2020 phản ứng ba Công hàm 22, 24 và 25/HC-2020 của Việt Nam, đồng thời tiếptục nêu các yêu sách chủ quyền phi lý ở Biển Đông, với cái gọi là Nam Hải ChưĐảo, hay còn gọi là “Tứ Sa”, đòi Việt Nam rút khỏi hết các đảo đá ta đang giữ ởTrường Sa Ngày 23/4/2020, phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Ngô ToànThắng nhắc lại Công hàm số 22/HC-2020 để phản ứng trước việc Trung Quốclưu hành một số công hàm nêu các yêu sách chủ quyền phi lý đối với H oàng Sa vàTrường Sa
Ngày 26/5/2020, In-đô-nê-xi-a trình công hàm lên LHQ đề cập đến ba cônghàm của Trung Quốc, bác bỏ yêu sách Vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa đốivới các thực thể tại Trường Sa, đồng thời lặp lại rằng “bản đồ đường chín đoạn(đ ư ờng l ư ỡi b ò ) bao hàm yêu sách về các quyền lịch sử thiếu cơ sở pháp lý quốc tế
và đi ngược lại với UNCLOS 1982”
Ngày 01/6/2020, Phái đoàn Mỹ tại LHQ đã gửi Công thư tới Tổng Thư kýLHQ để thể hiện lập trường của Mỹ đối với Công hàm của Trung Quốc ngày12/12/2019 Mỹ chính thức tham gia vào cuộc chiến pháp lí công hàm về mở rộngthềm lục địa ở Biển Đông do Malaysia khởi xướng khi đệ trình ranh giới ngoàithềm lục địa phần phía Bắc lên Ủy ban ranh giới thềm lục địa (CLCS) vào ngày
12/12/2019 Nội dung Công thư có một số điểm đáng chú ý: Thứ nhất, thể hiện rõ
sự ủng hộ với các quyết định của Tòa trọng tài và nhấn mạnh theo Điều 296 củaUNCLOS phán quyết là chung thẩm và bắt buộc với cả Phi-líp-pin và Trung Quốc.Yêu sách quyền lịch sử của Trung Quốc là không phù hợp với Công ước vì đã vượtquá các ranh giới của các vùng biển Trung Quốc có thể có theo đúng quy định của
Công ước Thứ hai, Mỹ yêu cầu mạnh mẽ Trung Quốc đưa ra các yêu sách biển
phải phù hợp với luật quốc tế như đã được quy định trong UNCLOS, phải tuân thủ