BÁO CÁO AN TOÀN ĐIỆN TRONG Y TẾ Đề tài PHÂN TÍCH AN TOÀN ĐIỆN CỦA DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN

LỜI MỞ ĐẦU Ngày nay, điện là nguồn cung cấp năng lượng không thể thiếu trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống trong đó có lĩnh vực y tế nói chung và thiết bị điện tử y tế nói riêng.. Do

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN ĐIỆN TỬ - VIỄN THÔNG

BÁO CÁO

AN TOÀN ĐIỆN TRONG Y TẾ

Đề tài:

PHÂN TÍCH AN TOÀN ĐIỆN CỦA DAO

MỔ ĐIỆN CAO TẦN

Giảng viên hướng dẫn: TS Phạm Mạnh Hùng

Sinh viên thực hiện:

Kiều Trung Nghĩa 20172718 K62 - ĐTVT 01 Phạm Hồng Sáng 20172786 K62 - ĐTVT 01

Hà Nội, 2021

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày nay, điện là nguồn cung cấp năng lượng không thể thiếu trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống trong đó có lĩnh vực y tế nói chung và thiết bị điện tử y tế nói riêng Các thiết bị điện tử y tế sử dụng trong việc chẩn đoán, điều trị, hoặc theo dõi đếu được thiết kế

để được tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân Do đó yêu cầu về an toàn điện đối với các thiết

bị y tế là vô cùng quan trọng nếu không sẽ xảy ra các tai nạn dây nguy hiểm với người

Vận dụng kiến thức được học tập trong môn học, nhóm chúng em thực hiện đề tài An toàn điện trong dao mổ điện cao tần.

Em xin trân thành cảm ơn thầy đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện để em có thể hoàn thành đề tài này Trong quá trình thực hiện bài tập không thể tránh khỏi thiếu sót, nhóm chúng em mong thầy cô có thể nhiệt tình chỉ ra khuyết điểm để chúng em có thêm kinh nghiệm cho việc học tập và làm việc sau này Nhóm chúng em xin trân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC HÌNH VẼ iv

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.1 An toàn điện trong y tế là gì? 1

1.2 Các tác động sinh lý của dòng điện lên cơ thể con người 1

1.3 Dao mổ điện cao tần trong y tế 2

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN 3

2.1 Giới thiệu về dao mổ điện 3

2.2 Nguyên lý hoạt động 4

2.3 Các ứng dụng 4

2.4 Phân loại 4

CHƯƠNG 3 CÁC NGUY CƠ MẤT AN TOÀN ĐIỆN ĐỐI VỚI DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN 6

3.1 Các đối tượng liên quan 6

3.2 Nguy cơ đối với các hoá chất 6

3.3 Nguy cơ đối với dao mổ đơn cực 7

3.3.1 Tiếp xúc trự tiếp 7

3.3.2 Tiếp xúc điện dung 8

3.3.3 Lớp cách điện bị bong tróc 8

3.3.4Điểm điện cực thu hồi tiếp xúc không tốt với bệnh nhân 8

3.4 Nguy cơ đối với dao mổ lưỡng cực 8

CHƯƠNG 4 CÁC GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO AN TOÀN ĐIỆN ĐỐI VỚI DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN 10

4.1 Sử dụng hệ máy cách ly 10

4.2 Sử dụng hệ thống theo dõi chất lượng tiếp xúc của điện cực thu hồi 10

4.3 Công nghệ điện áp tức thời (Tissue Instant Response) 11

4.4 Hệ thống theo dõi mũi dao (Active Electrode Monitoring) 11

4.5 Các giải pháp liên quan đến đào tạo, quản lý 11

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 2.1Dao mổ điện cao tần 3

Hình 2.2Các thành phần chính của dao mổ điện cao tần thông thường 4

Hình 2.3Dao mổ điện cao tần đơn cực(trái) và lưỡng cực(phải) 5

Hình 3.1Cháy khi phẫu thuật bằng dao mổ điện có khí oxy 6

Hình 3.2Cháy khi phẫu thuật bằng dao mổ điện có sử dụng chất sát khuẩn có cồn 7

Hình 3.3Phẫu thuật viên chạm vào bệnh nhân 8

Hình 4.1Máy nối đất(trái) và máy cách ly(phải) 10

Hình 4.2Tấm điện cực thu hồi hiện đại có hệ thống theo dõi 11

Hình 4.3Hệ thống theo dõi mũi dao 11

Hình 4.4 Máy kiểm tra, hiệu chuẩn dao mổ điện 12

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 An toàn điện trong y tế là gì?

An toàn điện là sự bảo vệ khỏi những nguy hiểm vật lý khi những thiết bị điện được

sử dụng trong điều kiện thường hoặc điều kiện có thể dự báo được

An toàn điện trong y tế là đề cập tới hạn chế các tình huống nguy hiểm do điện gây ra như giật, cháy, nổ hay phá huỷ các thiết bị Và an toàn điện trong y tế là tình huống động

do đó cần thường xuyên được quan tâm

Nguy cơ về mất an toàn điện trong y tế ngày nay ngày càng gia tăng:

- Do số lượng các thiết bị, hoá chất ngày càng tăng, các đối tượng liên quang ngày càng nhiều

- Quá trình điều trị làm giảm khả năng “kháng điện của bệnh nhân” như làm ẩm

da, vết mổ, khả năng rút lui chủ động khỏi nguy hiểm của bênh nhân kém

Theo thống kê có tới hơn 10,000 ca bị thương do các thiết bị ở Mỹ mỗi năm do đó có thể thấy vấn đề an toàn điện đối với các thiết vị y tế là rất quan trọng

An toàn điện trong y tế là trách nhiệm của cả nhân viên y tế và bênh nhân

1.2 Các tác động sinh lý của dòng điện lên cơ thể con người

Để dòng điện tác động lên cơ thể con người thì dòng điện đó phải chạy qua cơ thể, hay khi có sự chênh lệch điện thế giữa hai điểm trên cơ thể con người

Mức độ nguy hại của dòng điện lên cơ thể con người phụ thuộc vào cường độ dòng điện và bộ phận mà dòng điện tác động:

- Cường độ dòng điện càng lớn thì mức độ tác động càng lớn

- Dòng điện dù rất nhỏ nhưng tác động lên tim cũng có thể gây tử

vong Các tác động của dòng điện lên cơ thể con người gồm có:

- Kích thích mô cơ và thần kinh

- Tạo sinh kích thích các phản ứng sinh hoá

- Sinh nhiệt, làm nóng, bỏng, phá huỷ mô

Dòng điện ở tần số cao không gây giật mà chỉ có tác dụng sinh nhiệt nên trong bài Phân tích an toàn điện của dao mổ điện cao tần này chúng em chủ yếu phân tích các nguy

cơ bỏng

1.3 Dao mổ điện cao tần trong y tế

Dao mổ điện cao tần ngày càng phổ biến trong y tế hiện nay Là một phương tiện không thể thiếu trong hầu hết các loại phẫu thuật nói chung cũng như phẫu thuật nội soi nói riêng

Trong bài tập phân tích an toàn điện này chúng em xin chọn dao mổ điện cao tần để phân tích các nguy cơ và đưa ra các giải pháp

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN

Năm 1920, Giáo sư, Tiến sỹ William Bovie tại Viện công nghệ Massachusetts khám phá ra rằng tại tần số lớn hơn 100kHz dòng điện không gây ra kích thích thần kinh trên cơ thể sống Năm 1928, Tiến sĩ Harvey Cushing và bác sĩ Bovie là những người đầu tiên sử dụng công nghệ phẫu thuật điện trong lĩnh vực lâm sàng tại bệnh viện Brigham ở Boston, Massachusetts

2.1 Giới thiệu về dao mổ điện

Dao mổ điện cao tần là một thiết bị phát ra dao động điện cao tần (có tần số F ~ 300 kHz trở lên) nhằm để tạo ra các mức nhiệt độ khác nhau tác động lên một tổ chức nào đấy của cơ thể bệnh nhân nhằm để thực hiện các chức năng đối với một hay nhiều tổ chức nào

đó của cơ thể:

- Cắt (Section)

- Làm đông (Coagulation)

- Đốt cháy (Carbonisation)

Hình 2.1Dao mổ điện cao tần

Các bộ phận của một dao mổ điện cao tần thường bao gồm:

- Một hộp chứa thiết bị điện tử

- Chân bàn đạp (một hoặc hai chân tùy loại) được sử dụng để kiểm soát quá trình phẫu thuật

- Một ống kim loại có cấu tạo phức tạp với mục đích đưa vào bên trong cơ thể để truyền tải hình ảnh bên trong cho bác sĩ

- Một tấm điện cực trung tính

Hình 2.2Các thành phần chính của dao mổ điện cao tần thông thường

2.2 Nguyên lý hoạt động

Dòng điện tần số cao đi ra từ điện cực này, qua cơ thể của bệnh nhân và trở lại điện cực thu hồi tạo thành một vòng kín

Với diện tích mà dòng điện chạy qua nhỏ, độ tập trung của dòng điện cao, từ đó sinh

ra nhiệt

2.3 Các ứng dụng

Dao mổ điện cao tần có thể ứng dụng trong nhiều phẫu thuật như:

- Cắt đoạn qua niệu đạo tuyến tiền liệt

- Cắt cơ bụng ít mất máu nhất trong thủ thuật mở bụng

- Cầm máu trong giải phẫu thần kinh

- Trong phụ khoa, triệt sản bằng nội soi ổ bụng

- Cắt bỏ màng treo ruột thừa trong phẫn thuật cắt bỏ ruột thừa

- Phẫu thuật túi mật trong phẫu thuật cắt bỏ túi mậtqua ống soi ổ bụng

- Phẫu thuật cắt bỏ sụn chêm qua kính soi khớp

- Phẫu thuật cắt bỏ tử cung.

2.4 Phân loại

Có nhiều loại dao mổ điện cao tần nhưng hiện nay phổ biến nhất vẫn là dao mổ đơn cực và dao mổ lưỡng cực

Dao mổ đơn cực phải có tấm thu hồi điện thường đặt ở chân bệnh nhân Còn dao mổ lưỡng cực điện cực thu hồi nằm trên đầu dao

Hình 2.3Dao mổ điện cao tần đơn cực(trái) và lưỡng cực(phải)

CHƯƠNG 3 CÁC NGUY CƠ MẤT AN TOÀN ĐIỆN ĐỐI VỚI

DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN

3.1 Các đối tượng liên quan

Các đối tượng liên quan bao gồm:

- Các hoá chất : các hoá chất có thể là nguyên nhân gây cháy nổ đối với nhiệt sinh ra từ dao mổ điện

- Các thiết bị liên quan khác : như các điện cực của máy theo dõi gắn trên người bệnh nhân, troca nội soi,…

- Bác sỹ, y tá, phẫu thuật viên… : cần phải được đào tạo về dao mổ điện, phát hiện được các nguy cơ Hơn nữa chính họ cũng có thể là một vật dẫn điện

- Nhân viên kỹ thuật, nhân viên quản lý : kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị; quản lý phòng , thiết bị, tổ chức đào tạo…

3.2 Nguy cơ đối với các hoá chất

Khí Oxy có thể gây cháy khi tiếp xúc với nhiệt từ dao mổ Khi có đường ống dẫn khí Oxy có thể gây cháy bên trong cơ thể bệnh nhân

Nguyên tắc là : không sử dụng dao mổ điện với phẫu thuật mở khí quản

Hình 3.4Cháy khi phẫu thuật bằng dao mổ điện có khí oxy

Khi sử dụng các chất sát khuẩn có cồn, cồn có thể thấm vào các tấm đệm, màn tạo ra hơi cồn Hơn nữa ngọn lửa cháy vô hình của cồn rất khó để nhìn thấy

Nguyên tắc là : Không sử dụng dao mổ điện khi đã sử dụng chất sát khuẩn có cồn

Hình 3.5Cháy khi phẫu thuật bằng dao mổ điện có sử dụng chất sát khuẩn có cồn 3.3 Nguy cơ đối với dao mổ đơn cực

Dòng điện luôn tìm con đường ngắn nhất để trở về Khi xuất hiện một vật dẫn điện khác sẽ gây chệch hướng trở về của dòng điện, do đó có hiện tượng phẫu thuật ở bụng mà lại gây bỏng ở chân hoặc tay

3.3.1 Tiếp xúc trự tiếp

Tiếp xúc trực tiếp có thể gây ra chệch hướng dòng điện, từ đó gây ra bỏng Các trường hợp tiếp xúc trực tiếp có thể là :

- Phẫu thuật viên chạm đầu dao điện vào một dụng cụ khác

- Phẫu thuật viên để đầu dao ở gần một dụng cụ dẫn điện hay kim loại khác

- Phẫu thuật viên chạm tay vào đầu dao hoặc bệnh nhân(ở tần số cao găng tay không có khả năng cách điện)

Hình 3.6Phẫu thuật viên chạm vào bệnh nhân

3.3.2 Tiếp xúc điện dung

Khi hai vật dẫn điện cách nhau bởi 1 lớp cách điện, 1 dòng điện tạo ra 1 trường tĩnh điện giữa 2 vật dẫn Kết quả là dòng điện trong 1 vật dẫn điện có thể tạo ra dòng điện trong vật dẫn điện thứ 2

Ví dụ như tiếp xúc điện dung giữa trocar kim loại với dao mổ điện

3.3.3 Lớp cách điện bị bong tróc

Lớp cách điện trên dụng cụ nội soi bị bong tróc có thể gây bỏng cho bệnh nhân Lớp cách điện trên các dụng cụ phẫu thuật bị bong có thể gây bỏng cho phẫu thuật viên

Chỗ bong tróc cảng nhỏ thì tổn thương gây ra càng nghiêm trọng

3.3.4 Điểm điện cực thu hồi tiếp xúc không tốt với bệnh nhân

Gây bỏng trực tiếp tại vị trí gắn điện cực thu hồi

Các dao mổ hiện nay đều có hệ thống theo dõi tại vị trí tiếp xúc để tránh hiện tượng này

3.4 Nguy cơ đối với dao mổ lưỡng cực

Dao mổ lưỡng cựu đã giải quyết hầu hết các vấn đề mà dao mổ đơn cực gặp phải do điện cực thu hồi nằm ngay trên dao, dòng điện từ cực phát qua mô kẹp trở về điện cực thu hồi

Khi mô bị sấy khô, trở kháng tăng, dòng điện sẽ tìm đường có trở kháng ít hơn đó là 2 bên của dao mổ, do đó sẽ gây tổn thương nhiệt cho 2 bên của dao

Đối với các thế hệ dao cũ máy không có các hệ thống theo dõi phản hồi nhiệt/điện trở nên phải quan sát thật kỹ Các loại dao mổ lưỡng cực hiện đại đã giải quyết được vấn đề này

CHƯƠNG 4 CÁC GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO AN TOÀN ĐIỆN

ĐỐI VỚI DAO MỔ ĐIỆN CAO TẦN

Loại máy nối đất dòng điện không được cách ly với dòng điện lưới, có thể xảy ra hiện trượng rẽ nhánh gây bỏng tại điện cực các máy theo dõi, điểm tiếp xúc cơ thể với bàn, cọc…

Loại máy cách ly dòng điện phẫu thuật được cách ly với điện lưới, loại trừ được hiện tượng rẽ nhánh về đất Và chỉ hoạt động khi điện cực thu hồi đã tiếp xúc với bệnh nhân

Hình 4.7Máy nối đất(trái) và máy cách ly(phải)

Các tấm điện cựu thu hồi hiện đại với hệ thống theo dõi có chất lượng dẫn điện/tiếp xúc tốt, giúp dòng điện có đường tốt nhất để trở về nguồn, tránh được hiện tượng bỏng tại các vị trí khác

Hệ thống theo dõi có thể đưa ra cảnh báo/ngắt điện khi chất lượng tiếp xúc kém, tránh được hiện tượng bỏng tại tấm âm cực

Hình 4.8Tấm điện cực thu hồi hiện đại có hệ thống theo dõi

Liên tục đo trở kháng tại vị trí tiếp xúc (200 lần/giây), tạo ra các đáp ứng tức thời khi trở kháng thay đổi

Kiểm soát điện áp cực đại :

- Giảm nguy hiểm của hiện tượng ghép điện dung và ảnh hưởng đến các máy móc theo dõi khác

- Giảm hiện tượng phóng lửa

Giúp giảm các nguy hiểm do cách điện hay ghép điện dung gây

ra Theo dõi và bảo vệ việc các dòng điện đi không đúng đường

Hình 4.9Hệ thống theo dõi mũi dao

Đào tạo sử dụng dao mổ điện cao tần và các vấn đề liên quan cho nhân viên y tế, bác sĩ,…

Nhân viên kỹ thuật, nhân viên quản lý kiểm tra, bảo dưỡng các thiết bị.

Hình 4.10 Máy kiểm tra, hiệu chuẩn dao mổ điện

KẾT LUẬN

Trong báo cáo an toàn điện này, nhóm chúng em đã trình bày một số khái niệm được thầy dạy trên lớp cũng như một số kiến thức an toàn điện về dao mổ điện cao tần mà nhóm đã tự tìm hiểu Qua báo cáo này nhóm chúng em đã có thêm các kiến thức an toàn điện, nguy cơ cũng như các biện pháp đảm bảo an toàn cho bản thân Báo cáo này vẫn có thể vẫn còn các sai sót nên em mong có thể nhân thêm sự chỉ dẫn của thầy để giúp nhóm chúng em có thể hoàn thiện, bổ sung những thiếu sót kịp thời Chúng em xin cảm ơn tài liệu và những hướng dẫn của thầy

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]http://hoiyhoctphcm.org.vn/wp-content/uploads/Data/picture/file/tintuc/

HoithaoGialai2012/Daodotphauthuat.pdf?fbclid=IwAR0bVHF4gCqryr-

5zWIitJO8dX9cg-N2fcT443T49Oi8ncXRYy0wUiEEVcM

[2]http://bosvietnam.com/ly-thuyet-hoat-dong-cua-dao-mo-dien-cao-tan/?

fbclid=IwAR3zGmx7LqKTdrLhwcGgBiPMVOL3KuWHkItsvV9kingy5b5fbO M8V7NHfV4

[3]https://tapdoanytevietnhat.com/dao-mo-dien.html