Nghiên cứu này được thực hiện dựa trên cơ sở thống kê và phân tích số liệu xâm nhập mặn tại huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre giai đoạn 2015-2018. Qua đánh giá hiện trạng xâm nhập mặn trên các sông chính, các cống và nội đồng vào mùa khô và mùa mưa, cho thấy những nguyên nhân làm cho tình hình xâm nhập mặn diễn biến phức tạp đó là sự suy giảm lượng nước ngọt từ dòng sông Tiền, sự xuất hiện của gió chướng cùng với thủy triều của biển Đông vào mùa khô ở mức cao và các hoạt động nhân tạo khác.
Trang 1ĐÁNH GIÁ DIỄN BIẾN QUÁ TRÌNH XÂM NHẬP MẶN TRONG GIAI ĐOẠN 2015-2018 VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN BA TRI, TỈNH BẾN TRE
Lê Phạm Thuý An*, Huỳnh Thị Thơ, Trần Lê Minh, Nguyễn Thị Hồng
Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh
*Tác giả liên lạc: lephamthuyan95@gmail.com
TÓM TẮT
Nghiên cứu này được thực hiện dựa trên cơ sở thống kê và phân tích số liệu xâm nhập mặn tại huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre giai đoạn 2015-2018 Qua đánh giá hiện trạng xâm nhập mặn trên các sông chính, các cống và nội đồng vào mùa khô và mùa mưa, cho thấy những nguyên nhân làm cho tình hình xâm nhập mặn diễn biến phức tạp đó là sự suy giảm lượng nước ngọt từ dòng sông Tiền, sự xuất hiện của gió chướng cùng với thủy triều của biển Đông vào mùa khô ở mức cao và các hoạt động nhân tạo khác Đồng thời, bài nghiên cứu cũng đưa ra những giải pháp thích ứng với tình hình xâm nhập mặn trên địa bàn huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre
Từ khóa: Thích ứng, xâm nhập mặn, khả năng chịu mặn, nồng độ mặn, ngưỡng
chịu mặn
ASSESSMENT OF THE SALINIZATION PROCESS IN THE PERIOD 2015-2018 AND PROPOSED ADAPTATION SOLUTIONS ON THE AREA OF BA TRI DISTRICT, BEN TRE PROVINCE
Le Pham Thuy An*, Huynh Thi Tho, Tran Le Minh, Nguyen Thi Hong
Ho Chi Minh City University of Natural Resources and Environment
*Corresponding Author: lephamthuyan95@gmail.com
ABSTRACT
This study was conducted on the basis of statistics and analysis of salinity intrusion data in Ba Tri district, Ben Tre province, for the period 2015-2018 The assessment of salinity intrusion in main rivers, culverts and fields in dry and rainy seasons shows that the causes of saline water intrusion are complicated the Tien River, the emergence of winds and tides in the South China Sea in the high dry season and other artificial activities At the same time, the study also provides solutions to the situation of salt intrusion in Ba Tri district, Ben Tre province
Keywords: Adaptation, salinity intrusion, salinity tolerance, salinity, salinity
tolerance
TỔNG QUAN
Xâm nhập mặn là hiện tượng thiên
nhiên xảy ra thường niên ở đồng bằng
sông Cửu Long Một trong những tỉnh
chịu ảnh hưởng nặng nề của xâm nhập
mặn là tỉnh Bến Tre trong đó có huyện
Ba Tri là nơi chịu ảnh hưởng trầm
trọng Tuy nhiên chưa có đánh giá xâm
nhập mặn cụ thể nào đối với khu vực này Vì vậy đề tài đánh giá diễn biến quá trình xâm nhập mặn trong giai đoạn 2015-2018 tại địa bàn huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre là rất cần thiết nhằm cung cấp những thông tin hữu ích cho
cơ quan quản lý cũng như người dân địa phương từ đó đề xuất giải pháp
Trang 2thích ứng trên địa bàn huyện Ba
Tri-tỉnh Bến Tre
NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU
Nguyên liệu
Các số liệu được sử dụng trong bài
nghiên cứu được thu thập từ phòng Tài
nguyên và môi trường huyện Ba Tri,
phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông
thôn huyện Ba Tri, Trung tâm Khí
tượng thủy văn tỉnh Bến Tre, Trung
tâm Quan tắc Môi trường tỉnh Bến Tre
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thống kê: SPSS, EXCEL
và phương pháp GIS viễn thám được
sử dụng để phân tích và đánh giá diễn
biến xâm nhập mặn
Phân tích thống kê số liệu
Các kết quả nghiên cứu được phân tích
bằng phần mềm IBM Statistics SPSS
20 Các mô tả thống kê được tiến hành
trên Microsoft Excel Các bản đồ diễn
biến xâm nhập mặn được xây dựng
trên ứng dụng ArcGIS 10.1
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Diễn biến xâm nhập mặn tại các vị
trí quan trắc từ năm 2015-2018
Nồng độ mặn khu vực sông, cống, nội
động theo không gian đi từ giá trị cao
đến giá trị thấp, càng vào sâu trong nội
đồng nồng độ mặn càng thấp Nồng độ
mặn trung bình khu vực sông Hàm
Luông là cao nhất 18,24‰ cao gấp 2,3
lần khu vực sông Ba Lai, gấp 4,2 lần
khu vực cống và gấp 5,5 lần nội đồng,
giá trị độ mặn lớn nhất 30‰, xuất hiện
giá trị ngoại lai với độ mặn thấp nhất
0,9‰ đây là giá trị tích cực nhưng chỉ
xuất hiện tầng số thấp Khu vực trên
sông Hàm Luông hầu hết đều vượt giới
hạn chịu mặn của lúa, nồng độ mặn cao
thích hợp cho việc nuôi trồng thủy hải
sản, khu vực này cũng trồng số ít dừa
do đó nên cũng cố đê điều, trồng rừng
và chọn các giống cây dừa chịu được
mặn
Nồng độ mặn trên sông Ba Lai có độ mặn trung bình nhỏ 7,81‰ thấp hơn khu vực sông Hàm Luông, với 50% giá trị độ mặn ở 4,17‰ Có thể thấy rất ít khu vực này có thể trồng lúa đa số đều vượt giới hạn chịu mặn của lúa, cần trồng xen canh theo mô hình một vụ tôm và một vụ lúa và kiểm sóa t tốt nồng độ mặn khu vực sông Ba Lai Nồng độ mặn khu vực cống có giá trị
độ mặn trung bình là 4,37‰ với độ lệch chuẩn 1,92‰ cho thấy sự cách biệt giữa giá trị độ mặn không đáng kể Đối với khu vực cống cần lựa chọn giống lúa có độ chịu mặn cao, bón phân hợp lý vẫn có thể trồng được cây lúa nhưng nên trồng 2 vụ/năm vào mùa khô nên xen canh trồng các cây hoa màu có giới hạn chịu mặn cao như giống đậu, đậu đũa, bí xanh (chịu mặn tối đa 3,14‰), các loại cây ăn trái như
ổi (chịu mặn tối đa 3,01‰)
Càng vào sâu nội đồng nồng độ mặn giảm thuộc giới hạn chịu mặn của cây lúa (1,92‰), độ mặn cao nhất là 1,9‰,
độ mặn thấp nhất là 0,54‰ Cần đẩy mạnh trồng lúa 3 vụ mùa/ năm và trồng các cây ăn trái như cam (giới hạn chịu mặn 0,83‰), bưởi (giới hạn chịu mặn 0,77‰) và các giống cây trồng khác Tình hình xâm nhập mặn trên địa bàn huyện Ba Tri thay đổi qua các năm Năm 2016 là năm có tình hình xâm nhập mặn diễn ra nhanh và nghiêm trọng nhất Trong khi đó, chỉ một năm tiếp theo tình hình nhiễm mặn đã được cải thiện đáng kể cả về mức độ mặn cũng như diện tích ảnh hưởng Giai đoạn từ năm 2015-2016 có sự gia tăng nhanh chóng nồng độ mặn và có xu hướng ngày càng lấn sâu vào trong nội địa Giai đoạn từ năm 2017-2018 tăng nhẹ về nồng độ mặn và diện tích nhiễm mặn Các xã An Thủy, Tân Thủy, Bảo Thuận, Bảo Thạnh là các xã chịu ảnh hưởng nhiều nhất, các xã nằm trong nội địa như Tân Mỹ, Mỹ Hóa, Mỹ
Trang 3Chánh, An Phú Trung, Tân Hưng ít
chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi vấn
đề xâm nhập mặn
Các giải pháp thích ứng
Căn cứ vào những diễn biến xâm nhập
mặn giai đoạn 2015-2018 ta có các đề
xuất giải pháp thích ứng như sau:
Tăng cường quan trắc, giám sát, nâng
cao năng lực dự báo mặn;
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống công
trình trữ nước ngọt;
Trồng rừng ngập mặn;
Xây dựng hệ thống đê biển, đê sông;
Xây dựng chế độ điều tiết nước hợp lý
cho hệ thống cống ngăn mặn;
Kiểm sóa t việc khai thác nước ngầm,
hạn chế mức độ nhiễm mặn của nước
ngầm;
Chuyển dịch cơ cấu cây trồng thích ứng với vùng nhiễm mặn;
Sử dụng và hổ trợ người dân sử dụng công nghệ xử lý nước mặn hiệu quả
KẾT LUẬN
Huyện Ba Tri là nơi chịu nhiều tác động nặng nề của xâm nhập mặn Tình hình xâm nhập mặn qua các năm
2015-2018 cho thấy giá trị độ mặn hầu hết tăng dần qua các năm và có xu hướng tăng trong những năm tới, trong đó năm 2016 có giá trị độ mặn trong nước cao nhất Vì vậy đề tài đã đưa ra những giải pháp thích ứng nhầm hạn chế ảnh hưởng của xâm nhập mặn trên địa bàn huyện Ba Tri
TÀI LIỆU THAM KHẢO
TRƯƠNG VĂN EM, NGUYỄN THỊ THÚY 4/2017 Báo cáo kết quả quan trắc
môi trường tỉnh Bến Tre, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre:
40-96
TRƯƠNG VĂN EM, NGUYỄN THỊ THÚY 6/2017 Báo cáo kết quả quan trắc
môi trường tỉnh Bến Tre, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre:
55-85
TRƯƠNG VĂN EM, NGUYỄN THỊ THÚY 9/2017 Báo cáo kết quả quan trắc
môi trường tỉnh Bến Tre, Sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Bến Tre:
68-105
AKHTER, HASAN S AND KHAN Z.H 2012 Impact of climate change on
saltwater intrusion in the coastal area of Bangladesh, Proc 8th
International