Bài giảng Quy hoạch cấp điện và hệ thống thông tin liên lạc

Quy ho ch phát tri n ngành... và thơng thư ng là dùng GDP.. Các phương trình h i quy cũng cĩ tuy n tính, parabol, hàm mũ, logistic,.... Phương pháp này hay đư c các chuyên gia s... d ng

PH N M ð U:

NH NG V N ð CHUNG V QUY HO CH

C P ðI N VÀ QUY HO CH H TH NG THÔNG TIN LIÊN L C

1 Vai trò c a h th ng cung c p ñi n và thông tin liên l c:

H th ng c p ñi n và h th ng thông tin liên l c là nh ng thành ph n thi t y u c a h th ng

h t ng k thu t Trong quy chu n xây d ng Vi t Nam QCVN07:2010/BXD quy ñ nh h th ng

c p ñi n và thông tin liên l c là nh ng h th ng h t ng k thu t ñô th ñ c l p, có v trí và vai trò như các h th ng h t ng k thu t khác như giao thông, c p nư c, thoát nư c,

Các ñô th là các trung tâm kinh t - xã h i, nơi t p trung nhi u nhà máy, xí nghi p và có

m t ñ dân cư cao thì vai trò c a ñi n và thông tin vô cùng quan tr ng

ði n không có thì s n xu t s ñình tr , kinh t ch m phát tri n, ñ i s ng tinh th n không th nâng cao, Có th kh ng ñ nh là t t c các nhà máy, xí nghi p, dân cư ñ u ph i dùng ñ n ñi n năng M t khu dân cư, m t khu ñô th ñã xây d ng ñ y ñ các h ng m c giao thông, c p nư c, thoát nư c, nhưng không có ñi n và thông tin thì ngư i dân cũng không bao gi ñ n và n u khu ñô th này ñư c ñ u tư ñ kinh doanh thì giá tr chuy n như ng b t ñ ng s n cũng gi m theo,

Còn v i h th ng thông tin ta nh n th y: Thông tin cũng ñư c coi là ngu n tài nguyên Thông tin ñ n cành nhanh, càng chính xác thì giá tr thông tin càng l n và ngư c l i và như v y thông tin ñã t o giá tr m t cách gián ti p nhưng có khi r t l n

Ngày nay h u như m i ngư i ñ u ph i dùng ñ n ñi n và ñi n tho i hàng ngày và ai cũng

bi t vai trò c a chúng nhưng vi c ñ u tư các h th ng này r t t n ti n, không ph i m t s m m t chi u là có ngay mà ph i có s chu n b , s nghiên c!u k lư"ng, t!c là ñòi h#i ph i có quy

Quy ho ch là bư c ñi ñ u tiên làm cơ s cho các ho t ñ ng ti p theo như thi t k , xây

d ng, và là cơ s ñ các cơ quan qu n lý Nhà nư c th c hi n ch!c năng qu n lý xã h i

Quy ho ch g m có quy ho ch t&ng th , quy ho ch chi ti t; quy ho ch dài h n, quy ho ch ng%n h n; quy ho ch xây d ng, quy ho ch phát tri n ngành, M'i lo i quy ho ch l i có m t phương pháp nghiên c!u riêng

V n ñ quan tr ng nh t trong t t c các lo i quy ho ch là d báo s li u tương lai (s dân

cư, s thuê bao di ñ ng, s công su t ñi n, ) ðây là v n ñ gai góc nh t c a các ñ án quy

ho ch vì d báo sai d(n ñ n h u qu nghiêm tr ng, nh hư ng lâu dài ñ n s phát tri n kinh t -

xã h i, trong khi lý thuy t v d báo chưa ñư c hoàn thi n L y ví d h th ng giao thông : quy

ho ch giao thông sai do d báo sai v quy môn giao thông nên d(n ñ n tình tr ng k)t xe liên miên hi n nay

Quy ho ch là b n phác th o cu c s ng trong tương lai ñòi h#i suy nghĩ c a ngư i làm quy

ho ch ph i m m d+o, bi t áp d ng các phương pháp d báo, tránh mang tư duy c a cu c s ng

hi n t i vào tương lai vì nó s không còn phù h p th i ñi m tương lai

2.2 Quy ho ch xây d ng

Quy ho ch xây d ng: là vi c t& ch!c ho,c ñ nh hư ng t& ch!c không gian vùng, không gian

ñô th và ñi m dân cư, h th ng công trình h t ng k thu t, h t ng xã h i, t o l p môi

trư ng s ng thích h p cho ngư i dân s ng t i các vùng lãnh th& ñó, ñ m b o k t h p hài hòa

gi a l i ích qu c gia và l i ích c ng ñ ng, ñáp !ng ñư c các m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i,

qu c phòng, an ninh và b o v môi trư ng

Quy ho ch xây d ng ñư c phân làm 3 lo i:

+ Quy ho ch xây d ng vùng

+ Quy ho ch xây d ng ñô th

+ Quy ho ch xây d ng khu dân cư nông thôn

Như v y trong ñ nh nghĩa trên cho th y quy ho ch c p ñi n và thông tin là m t b ph n c a quy ho ch xây d ng, do ñó ta cũng ph i xem xét quy ho ch các h th ng này cho m t vùng, khu

v c ñô th , khu v c nông thôn

Quy ho ch xây d ng chung là vi c t& ch!c không gian, h th ng các công trình h t ng k thu t, công trình h t ng xã h i và nhà cho m t ñô th phù h p v i s phát tri n kinh t xã h i

c a ñô th , b o ñ m qu c phòng, an ninh và phát tri n b n v ng

Quy ho ch xây d ng chi ti t là vi c phân chia và xác ñ nh ch- tiêu s d ng ñ t quy ho ch

ñô th , yêu c u qu n lý ki n trúc, c nh quan c a t/ng lô ñ t; b trí công trình h t ng k thu t, công trình h t ng xã h i nh0m c th hoá n i dung c a quy ho ch phân khu ho,c quy ho ch chung

Quy ho ch xây d ng là cơ s ñ qu n lý các ho t ñ ng xây d ng di1n ra trên m t lãnh th& (xã, huy n, t-nh, vùng, ) và nó thư ng g%n trách nhi m v i chính quy n ñ a phương

Trong quy ho ch xây d ng có nh ng n i dung liên quan ñ n các lĩnh v c chuyên ngành, do

ñó nó cũng ph i ch u s qu n lý c a các cơ quan nhà nư c chuyên ngành Ví d b t kỳ ñ án quy ho ch xây d ng nào, ph n h th ng c p ñi n cũng ph i tuân theo các tiêu chu n và ñ nh m!c do B qu n lý chuyên ngành ( ñây là B Công thương) ban hành

2.3 Quy ho ch phát tri n ngành

2 Vi t Nam cơ c u kinh t đư c qu n lý theo ngành d c và t n t i các quy ho ch riêng c a t/ng ngành g i là quy ho ch phát tri n ngành Ví d : quy ho ch phát tri n đi n l c, quy ho ch phát tri n bưu chính - vi1n thơng, quy ho ch m# khống s n,

Quy ho ch ngành thư ng g%n v i m t lo i hình s n ph m ho,c d ch v , làm cơ s đ các ngành qu n lý quá trình đ u tư, phát tri n c a ngành Trách nhi m chính trong vi c t& ch!c

qu n lý quy ho ch ngành là các cơ quan qu n lý chuyên ngành đư c t& ch!c theo ngành d c Tuy nhiên quy ho ch ngành v(n ph i ch u s qu n lý theo lãnh th& c a các cơ quan đ a phương, ví d ch u s qu n lý v ho t đ ng xây d ng khi đư ng dây t i đi n đi quan đ a bàn

- V i ngành đi n quy ho ch ngành đư c quy đ nh b i Lu t đi n l c và g m cĩ:

+ Quy ho ch phát tri n đi n l c qu c gia

+ Quy ho ch phát tri n đi n l c các t-nh, thành ph tr c thu c trung ương

+ Quy ho ch phát tri n đi n l c các qu n, huy n

+ Quy ho ch ngu n th y đi n, nhi t đi n,

Cơ quan qu n lý quy ho ch: cao nh t là B Cơng Thương, c p dư i g m cĩ các s cơng thương t-nh, T p đồn đi n l c và cơng ty đi n l c các t-nh

- V i ngành bưu chính - vi1n thơng quy ho ch ngành đư c quy đ nh b i Lu t bưu chính vi1n thơng g m:

+ Quy ho ch phát tri n bưu chính - vi1n thơng qu c gia

+ Quy ho ch phát tri n bưu chính - vi1n thơng các t-nh, thành ph tr c thu c trung ương

Cơ quan qu n lý quy ho ch: cao nh t là B Thơng tin và truy n thơng, c p dư i g m cĩ các

S thơng tin và truy n thơng t-nh, T p đồn bưu chính vi1n thơng và Cơ quan Vi1n thơng các t-nh, thành ph tr c thu c trung ương

2.4 M i quan h gi a quy ho ch xây d ng và quy ho ch phát tri n ngành

T/ các khái ni m v các lo i quy ho ch trên ta th y gi a quy ho ch xây d ng và quy

ho ch phát tri n ngành cĩ m i liên h khăng khít v i nhau

V m,t qu n lý nhà nư c, n i dung chuyên ngành (c p đi n, thơng tin) trong quy ho ch xây d ng ph i phù h p v i quy ho ch phát tri n ngành c a đ a phương và trung ương

V m,t n i dung quy ho ch: các s li u tính tốn, d báo trong quy ho ch phát tri n ngành (s máy đi n tho i/100 dân, s kW đi n /m2, ) đư c s d ng làm s li u đ u vào cho cho quy

ho ch xây d ng và ngư c l i s li u d báo trong quy ho ch xây d ng (di n tích, dân s , giao thơng, quy mơ s n xu t, ) đư c s d ng làm s li u đ u vào cho vi c l p quy ho ch ngành

V nguyên t%c m i lo i quy ho ch ph i phù h p v i nhau theo nguyên t%c: quy ho ch sau

ph i phù h p v i quy ho ch trư c, quy ho ch chi ti t ph i phù h p v i quy ho ch t&ng th , quy

ho ch ngành c p dư i ph i phù h p v i quy ho ch ngành c p trên, quy ho ch ngành ph i phù

h p v i quy ho ch lãnh th&,

Như v y ngư i làm quy ho ch xây d ng khơng ch- cĩ ki n th!c v chuyên ngành c a mình

mà ph i luơn luơn c p nh t ki n th!c cơ b n v các ngành khác, thu th p thơng tin v các lo i quy ho ch đ t o ra nh ng s n ph m quy ho ch đáp !ng địi h#i c a tương lai

3 Ph m vi nghiên c u c a mơn h c

Quy ho ch ngành ñi n và h th ng thông tin liên l c có m t ph m vi r ng l n v i nhi u

ki n th!c chuyên sâu, liên quan ñ n nhi u lĩnh v c khác nhau Vì lý do này n u ñ c p ñ n toàn

b các n i dung c a nó là r t khó ttrong ph m vi m t bài gi ng

V i m c ñích trang b nh ng ki n th!c cơ b n nh t c a h t h ng c p ñi n và thông tin liên

l c cho sinh viên ngành Quy ho ch xây d ng, bài gi ng này gi i h n v n ñ nghiên c!u là quy

ho ch h th ng c p ñi n và h th ng thông tin liên l c trong các ñ án quy ho ch xây d ng

ðây là lĩnh v c quy ho ch mà sinh viên ngành này sau khi ra trư ng ho t ñ ng ch y u

Bài gi ng Quy ho ch c p ñi n và h th ng thông tin liên l c không hư ng ñ n vi c l p m t

ñ án quy ho ch ñ c l p mà hư ng ñ n v i tư cách là m t b ph n c a quy ho ch xây d ng Tùy theo m!c ñ quan tr ng, quy mô c a h th ng c p ñi n, h th ng thông tin mà ph n quy

ho ch c p ñi n ñư c ñ c p như là m t m c, m t ph n hay m t chương trong quy ho ch xây

d ng Tuy nó không ph i là m t ñ án ñ c l p nhưng s n ph m c a quy ho ch c p ñi n và thông tin liên l c có nh ng ñ,c thù riêng

Nguyên t%c l p quy ho ch ñòi h#i ngư i làm quy ho ch ph i có ki n th!c cơ b n v ñ i

tư ng V i m c ñích ñó, bài gi ng s cung c p nh ng ki n th!c dư i góc ñ k thu t c a các h

th ng k thu t trên ñ có th xác ñ nh nh ng ch- tiêu cơ b n mà m t ñ án quy ho ch xây d ng ñòi h#i

V quy mô l p quy ho ch: do tính ch t ph!c t p c a h th ng ñi n và thông tin liên l c, bài

gi ng hư ng n i dung chính vào quy ho ch ph m vi m t khu ñô th , m t khu dân cư, thành

ph , th xã hay các di m dân cư

V ph m vi nghiên c!u: trong giáo trình ch- t p trung vào ph n c p ñi n v i ñi n áp ñ n

110 kV (tr ng tâm là h th ng 35 kV tr xu ng) Riêng ph n thông tin do t c ñ phát tri n công ngh và d ch v quá nhanh, hơn n a h th ng này quá ña d ng, phong phú nên bài gi ng ch-

gi i h n quy ho ch trong nhóm ñi n tho i c ñ nh, ñi n tho i di ñ ng, internet vì ñây là nh ng

d ch v ph& bi n nh t hi n nay

4 Công tác d báo trong quy ho ch

D báo là ngành khoa h c tr+ nên có nhi u lý lu n chưa ñư c tr n v)n ð i tư ng nghiên c!u c a khoa h c d báo là các mô hình d báo, phương pháp ñánh giá ñ chính xác, Ngày nay d báo là m t khoa h c ñ c l p, có lý lu n và phương pháp riêng và ñóng góp khá hi u qu trong phát tri n kinh t - xã h i c a m t qu c gia

Do các h th ng h t ng k thu t ch y u ñ ph c v phát tri n kinh t - xã h i và ph c v ngư i dân nên trong quy ho ch các h th ng h t ng k thu t luôn luôn ñòi h#i ph i d báo nhu

c u s d ng (nhu c u ñi n, nhu c u thông tin, nhu c u ñi n tho i, ) và nhu c u lưu lư ng (lưu

lư ng giao thông, lưu lư ng thông tin, công su t truy n t i, )

D báo tuy là ngành khoa h c non tr+, ra ñ i sau nhưng có m t tóc ñ phát tri n c c kỳ nhanh chóng do tính !ng d ng cao c a nó và do thông tin ngày nay ñóng vai trò là ngu n tài nguyên to l n Tuy nhiên Vi t Nam, trong công tác quy ho ch v(n dùng các phương pháp truy n th ng sau:

- Phương pháp ngo i suy theo th i gian:

N i dung c a phương pháp là d a vào m t chu'i s li u thu th p quá kh! t i t/ng th i

ñi m, xác ñ nh quy lu t và m i quan h c a nó v i th i gian, sau ñó l p hàm s mô t quan h

ñó g i là hàm h i quy Bi t ñư c phương trình h i quy thì ch- vi c thay bi n th i gian th i

đi m xác đ nh trong tương lai là tính đư c giá tr d báo Lưu ý ch h i quy nghĩa là tr v

Các giá tr h i quy là giá tr tính t/ phương trình h i quy và thư ng khơng trùng khít v i s li u

th c t , do đĩ giá tr h i quy coi như giá tr th c đư c quy đ&i v phương trình h i quy

Hàm h i quy cĩ các lo i tuy n tính, parabol, hàm mũ, logistic, tùy vào xu hư ng đ ch n cho phù h p nh t v i quy lu t ph thu c ð ch n đư c lo i hàm h i quy nào địi h#i ngư i làm

d báo ph i bi t phân tích, phán đốn, mơ t đư c xu hư ng bi n thiên t!c là ph i cĩ ki n th!c

nh t đ nh v xác su t và th ng kê tốn

- Phương pháp h i quy tương quan:

Phương pháp này d a vào m i tương quan gi a giá tr c n d báo (đi n, thơng tin) v i các giá tr khác (như GDP, s n lư ng cơng nghi p, t c đ tăng trư ng kinh t , ) và thơng thư ng là dùng GDP Xác đ nh quy lu t và m i quan h gi a giá tr c n d báo v i GDP, l p hàm mơ t quan h đĩ g i là hàm h i quy Các phương trình h i quy cũng cĩ tuy n tính, parabol, hàm mũ, logistic,

Sau khi cĩ quan h gi a giá tr c n d báo v i GDP ta c n tính giá tr d báo tương lai

d a vào giá tr GDP tương lai Tuy nhiên GDP tương lai cũng chưa bi t, nhưng r t may là GDP đã đư c d báo r t tin c y trong chi n lư c phát tri n kinh t - xã h i c a qu c gia, t-nh ho,c c p huy n,

- Phương pháp h s đàn h i: thư ng tính h s đàn h i so v i giá tr GDP Phương pháp này đem sĩ sánh t c đ tăng c a giá tr d báo so v i t c đ tăng c a GDP xem h s chênh

l ch bao nhiêu, t/ đĩ tính đư c gá tr d báo Phương pháp này hay đư c các chuyên gia s

d ng đ so sánh v i các nư c khác cĩ cùng đi u ki n như nư c ta ho,c so sánh v i các nư c quanh khu v c

Quy ho ch cĩ nhi m v phác th o kinh t - xã h i tương lai, do đĩ d báo là trái tim c a ngành quy ho ch Th c tr ng nư c ta tình tr ng quy ho ch treo là khá ph& bi n mà lý do chính là các đ án quy ho ch khơng đáp !ng địi h#i c a ngư i dân Trên t p chí Khoa h c và phát tri n s 219-2009 cĩ nh n đ nh “Quy ho ch đơ th nư c ta v(n ch- là nh ng b n v vơ

h n Chưa nĩi đ n m t ch t lư ng s ng t t hơn, quy ho ch th m chí cịn khơng cĩ vai trị gì trong vi c giúp ngư i dân tránh đư c nh ng r i ro h0ng ngày v(n x y ra như cơm b a : dây

đi n tho i thành thịng l ng gây ch t cho ngư i đi đư ng, xe máy th t h ga, …” T p chí này cũng vi t “Ai cũng g i quy ho ch là m t ngành khoa h c d báo, ho ch đ nh phát tri n trong tương lai th nhưng các trư ng quy ho ch ch y u d y sinh viên làm các đ án thi t k v i đ bài cĩ s8n Trong khi đĩ, đ th c s d báo, sinh viên c n h c v tốn th ng kê, kinh t h c, dân

s h c, tương lai h c, xã h i h c và m t s lĩnh v c nĩng như v n đ giá d u m# (tài nguyên này đang c n ki t, 50 năm n a li u con ngư i cĩ cịn dùng đ ng cơ đ t trong) Hãy th ng(m xem xã h i Vi t Nam đã thay đ&i cơ b n như th nào trong 25 năm v/a qua đ mà suy nghĩ xem

li u 25 năm t i đi u gì s x y ra Nh ng b n quy ho ch, bu n cư i thay, hồn tồn d a trên

hi u bi t và khát v ng c a chúng ta v ngày hơm nay”

5 Các ký hi u thư ng dùng trong quy ho ch c p đi n và h th ng thơng tin liên l c

Cơng tác quy ho ch xây d ng nĩi chung cĩ h th ng các b n v và ký hi u riêng so v i các cơng tác khác ð th ng nh t cách s d ng các ký hi u trong đ án xây d ng, B Xây d ng đã ban hành Quy t đ nh s 21/2005/Qð-BXD ngày 22/7/2005 quy đ nh h th ng ký hi u b n v trong các đ án xây d ng ðây là văn b n quy ph m pháp lu t, cĩ tính ch t b%t bu c áp d ng

đ i v i t t c các đ án xây d ng

Ph n h th ng thơng tin liên l c cĩ các lo i ký hi u sau:

Ph n h th ng c p ñi n có các lo i ký hi u sau:

Tr m bi n áp 500/110kV

Tr m bi n áp 110/22kV

H tiêu th

Tr m bi n áp 22/0,4kV

Ngu n ñi n là nơi phát ra ñi n năng, ph t i là nơi tiêu th ñi n năng còn m ng ñi n là môi trư ng ñ truy n t i ñi n năng t/ ngu n ñ n ph t i

H th ng ñi n là m t b ph n c a h th ng năng lư ng qu c gia và cũng là thành ph n ch

ñ o c a n n kinh t ñ t nư c Trong giá thành c a ña s s n ph m c a n n kinh t qu c dân thì

ñi n năng luôn luôn chi m m t t9 l ñáng k (ví d ngành s n xu t nhôm 50-60% giá thành thu c v ñi n năng)

H th ng ñi n có th là xoay chi u ho,c m t chi u ð i v i v n ñ quy ho ch c p ñi n

nư c ta ch- dùng ñi n xoay chi u, ký hi u AC (alternative current) Do ñó trong t p bài gi ng này chúng ta ch- ñ c p v n ñ quy ho ch c p ñi n xoay chi u hình sin

H th ng ñi n là m t h vô cùng ph!c t p không ch- v m,t k thu t mà còn v tính ch t phát tri n không ng/ng theo th i gian Các y u t tác ñ ng ñ n s phát tri n c a h th ng ñi n

r t ña d ng: kinh t -xã h i, th i ti t, khí h u, nh hư ng c a kinh t th gi i, th m chí còn nh

hư ng c a các s ki n th thao, Nói chung các y u t này thư ng có tính b t ñ nh cao, khó d báo

Trư c tình hình trên, vi c l p qui ho ch c p ñi n th#a mãn nhu c u dùng ñi n trong tương lai là m t vi c làm ph!c t p, ñòi h#i ph i có phương pháp và qui trình c th

b) Dòng ñi n xoay chi u hình sin:

- Dòng ñi n xoay chi u hình sin là lo i dòng ñi n có tr s bi n ñ&i theo quy lu t hình sin

c a th i gian

( ) msin 2 2 sin 2

- ðây là lo i dòng ñi n dùng ph& bi n trong n n kinh

t - xã h i c a nư c ta do có nhi u ưu ñi m như truy n t i

ñi xa, ti t ki m chi phí ñ u tư,

- Im là biên ñ c a dòng ñi n

- I là giá tr hi u d ng, t!c là giá tr tác d ng c a dòng

ñi n và nó thư ng ñư c ghi trên các thi t b Trong k

thu t và ñ i s ng khi nói ñ n giá tr Ampe c a m t thi t b nào ñó ta hi u ngay ñó là giá tr hi u

d ng c a nó

- f là t n s c a dòng ñi n t!c là s l n ñ o chi u c a dòng ñi n trong th i gian 1 giây Vi t Nam quy ñ nh f = 50Hz, m t s qu c gia khác có t n s 60Hz Các h th ng ñi n có t n s khác nhau không th k t n i tr c ti p ñư c v i nhau mà ph i k t n i thông qua ñư ng dây t i ñi n

m t chi u

c) C u trúc c a ñư ng dây cung c p ñi n xoay chi u:

Trong th c t ñ cung c p ñi n cũng như truy n t i ñi n ñi xa ngư i ta không dùng m ng

ñi n 1 pha mà dùng h th ng ñi n 3 pha Lý do là m ng ñi n 3 pha kinh t hơn m ng ñi n 1 pha

vì n u c p ñi n b0ng m ng 1 pha ta ph i dùng 6 dây, trong khi v i m ng 3 pha ta ch- c n dùng 3 ho,c 4 dây

Im i(t)

2 π ft

2 π π

T=0,02s

½ chu kỳ dương

M ng ñi n t/ 1kV tr lên ngư i ta ch- dùng 3 dây ñ truy n t i ñi n

M ng ñi n < 1kV ngư i ta dùng 3 pha 4 dây, trong ñó có dây trung tính ñ truy n t i ñi n

do các ph t i c a m ng ñi n này có c lo i 3 pha, có c lo i 1 pha, trong ñó lo i 1 pha ph i s

d ng dây trung tính

V i m ng ñi n trong công trình xây d ng ngoài 3 dây pha và 1 dây trung tính còn có dây

n i ñ t an toàn (g i là dây PE = Protection Earth) Dây PE dùng ñ n i v# thi t b nh0m ñ m

b o an toàn cho ngư i s d ng thi t b

Các dây d(n ñi n dùng ñ t i dòng ñi n t/ ngu n ñ n ph t i ngư i ta g i là các dây pha

(ký hi u A, B, C ho,c L1, L2, L3), dây n i gi a các ñi m trung tính c a ngu n và ph t i g i là

dây trung tính (ký hi u N)

d) ði n áp ñ nh m c c a h th ng ñi n:

ði n áp ñ nh m!c là giá tr dùng ñ ñ nh danh m t m ng ñi n Giá tr ñi n áp ñ nh m!c c a

m t m ng ñi n do Nhà nư c quy ñ nh thành văn b n lu t Giá tr này ñư c dùng ñ tính toán,

l a ch n thi t b , chu n hóa và ch t o thi t b

V i m ng ñi n 3 pha thì ñi n áp ñ nh m!c quy ñ nh là ñi n áp dây còn m ng ñi n 1 pha thì

ñi n áp ñ nh m!c là ñi n áp pha Ký hi u ñi n áp ñ nh m!c là Uñm

Các thi t ñi n ñư c s n xu t sao cho !ng v i giá tr ñi n áp ñ nh m!c cung c p thì nó làm

vi c t t nh t, tu&i th lâu nh t, hi u su t cao nh t N u thi t b ñi n v n hành ñi n áp cao hơn hay th p hơn ñ nh m!c ñ u không t t

Giá tr ñi n áp th c t luôn luôn bi n ñ&i quanh giá tr ñ nh m!c ch! không th b0ng giá tr

ñ nh m!c mà luôn luôn bi n ñ&i theo th i gian và theo chi u dài ñư ng dây cung c p ñi n Thông thư ng, các ph t i ñi n ñ u ngu n ñi n s ch u ñi n áp cao hơn ñ nh m!c 5%, cu i ngu n ch u ñi n áp th p hơn ñ nh m!c 5%

Hi n nay nư c ta còn t n t i có các c p ñi n áp ñ nh m!c sau:

- C p ñi n áp siêu cao áp: 500kV

Trong ñó c p 66kV ch- còn duy nh t m t tuy n t/ ða Nhim ñi Nha Trang C p 6kV và 15kV còn t n t i t/ trư c năm 1975 ñ n nay và d n d n s có k ho ch c i t o thành c p 22 kV ho,c 35 kV Như v y trong tương lai chúng ta ch- còn các c p ñi n áp sau: 500, 220, 110, 35,

22 và 0,4 kV

1.2 Phân lo i h th ng ñi n:

N u phân lo i theo c p ñi n áp thì m ng ñi n < 1 kV g i là m ng h áp, t/ 6kV ñ n 35 kv

g i là trung áp, 66kv ñ n 220 kv g i là cao áp và 500 kv g i là siêu cao áp

N u phân lo i theo ch!c năng thì m ng ñi n t/ 110 kV tr xu ng g i là m ng phân ph i và t/ 220 kV tr lên g i là m ng ñi n truy n t i

Trong ñô th ngư i ta s d ng ph& bi n c p ñi n áp 22 kV ñ cung c p ñi n cho các ph t i thay vì dùng c p 35 kV Lý do là khu v c ñô th có m t ñ dân cư r t dày ñ,c, qu ñ t r t h n

ch , n u dùng 35 kv s t n ñ t dành cho hành lang an toàn ñi n

Khu v c nông thôn ngư i ta l i s d ng c p 35 kV vì qu ñ t nông thôn nhi u nên có th dành cho hành lang lư i ñi n và ñ&i l i gi m ñư c t&n th t ñi n áp cũng như công su t

N u phân m ng ñi n theo s dây d(n thì có m ng 3 pha 3 dây, 1 pha 2 dây, 1 pha 1 dây

N u phân m ng ñi n theo c u trúc thì có m ch ñi n kín (c p ñi n t/ 2 ngu n tr lên) và

m ch ñi n h (ch- ñư c c p ñi n t/ 1 ngu n)

N u phân m ng ñi n theo k t c u có m ng ñi n ñi n&i, m ng ñi n ng m

N u phân lo i theo tính ch t c a dòng ñi n ta có dòng ñi n 1 chi u, dòng ñi n xoay chi u

1.3 Các thành ph n cơ b n c a h th ng ñi n

1.3.1 Ph t i ñi n và h tiêu th

Theo ñ nh nghĩa ch,t ch c a k thu t ñi n thì ph t i ñi n là các thi t b tiêu th ñi n năng

ñ bi n ñ&i thành các d ng năng lư ng khác như: n i cơm ñi n, máy ñun nư c, bóng ñèn, lò nung ch y thép, ñ ng cơ bơm nư c, t l nh,

V i lĩnh v c quy ho ch ñi n, khái ni m ph t i ñi n ph i ñư c m r ng hơn Ph t i ñi n

có th là các thi t b tiêu th ñi n (lò luy n thép, máy nâng chuy n, băng chuy n, ) ho,c có th

là t p h p c a m t khu v c s d ng ñi n (nhà máy, xí nghi p, huy n, t-nh, )

Trong quy ho ch c p ñi n khái ni m ph t i là m t t p h p khu v c s d ng ñi n thư ng

ñư c s d ng

Khi ta xét ph t i ñi n dư i d ng t p h p khu v c s d ng ñi n thì các ph t i này ñư c g i

là h tiêu th D a vào yêu c u cung c p ñi n và tính ch t quan tr ng c a h tiêu th ngư i ta

chia h tiêu th ñi n thành 3 lo i:

+ H lo i I là nh ng ph t i quan tr ng; ng/ng cung c p ñi n s gây tai n n nguy hi m cho con ngư i; làm t&n th t l n ñ n n n kinh t qu c dân làm h#ng hàng lo t s n ph m, thi t b ; làm

r i lo n quá trình s n xu t ph!c t p (ví d như c p ñi n cho phòng m&, máy ch web, lò luy n thép, Văn phòng chính ph ,…)

H lo i I ph i ñư c cung c p ñi n liên t c b0ng 2 ñư ng dây ñ c l p Vi c cung c p ñi n ch- ñư c gián ño n trong th i gian ñóng ñi n d phòng c a thi t b t ñ ng

+ H lo i II là ph t i khi ng/ng cung c p ñi n s làm s n xu t b ñình tr ; hàng lo t s n

ph m b ph b#; vi ph m ho t ñ ng bình thư ng c a nhân dân thành ph (ví d nhà máy công

c , dây chuy n s n xu t t ñ ng, công trình thu9 nông l n, h th ng ñi n, )

H lo i II ñư c phép gián ño n trong th i gian c n thi t ñ ñóng ñi n b0ng tay chuy n sang ngu n d phòng

+ H lo i III bao g m t t c các th ñi n còn l i H lo i III cho phép ng/ng cung c p ñi n trong th i gian s.a ch a, kh%c ph c nh ng hư h#ng x y ra nhưng ph i kh n trương, nhanh chóng

Lưu ý r0ng vi c phân lo i h nói trên ch- là tương ñ i, m ng tính ch t tham kh o ph c v cho vi c l p quy ho ch Theo quy ñ nh c a Lu t ði n l c, m i h tiêu th ñ u bình ñ ng, có vai trò như nhau trong vi c s d ng ñi n Vi c ñóng c%t ñi n ñ u ph i thông báo trư c và có k

ho ch rõ ràng Ngoài ra th c t có nhi u ñơn v t b# ti n ra xây d ng ñư ng dây n i ñ n thì h

có quy n ñòi h#i ñư c c p ñi n tin c y nh t

1.3.2 Ngu!n ñi n

Ngu n ñi n hi u theo nghĩa thông thư ng là nơi phát ra ñi n năng Ngu n ñi n có nhi m v

bi n các d ng năng lư ng khác thành ñi n năng và nh v y năng lư ng m i ñư c chuy n ñi xa

m t cách d1 dàng và kinh t

Ngu n ñi n hi n nay có r t nhi u lo i: Nhi t ñi n (than, khí, nguyên t., ), th y ñi n (s

d ng nư c), phong ñi n (s d ng s!c gió), pin m,t tr i, th y tri u, tích năng,

M t s h tiêu th ñi n

ði n m,t tr i, phong ñi n, th y tri u, là nh ng ngu n năng lư ng tái t o (có kh năng tái sinh), có tr lư ng g n như vô h n và siêu s ch nhưng chi phí ñ u tư r t ñ%t, ñòi h#i công ngh cao M t s nư c tiên ti n khuy n khích ñ u tư các ngu n năng lư ng này, trong ñó chính ph

s tr giá bán ñi n cho nhà máy (ñi n hình như ðan M ch, ð!c, Th y ði n) 2 Vi t Nam chưa

có cơ ch h' tr giá bán ñi n cho năng lư ng s ch nên lo i hình khai thác năng lư ng này khó phát tri n quy mô l n

Th y ñi n cũng là ngu n năng lư ng tái t o có giá thành bán ñi n r+ nh t do không t n nhiên li u mà su t ñ u tư l i th p Th i gian g n ñây ngư i ta ñã nh n ra nh ng tác ñ ng x u

ñ n môi trư ng do th y ñi n gây ra Như c ñi m c a nó là ph thu c vào th i ti t nên n u nó chi m t- tr ng l n trong lư i ñi n qu c gia thì vào mùa h n hán s không ñ ñi n ñ cung c p cho n n kinh t d(n ñ n s n xu t ñình tr 2 Vi t nam trong giai ño n t/ 2000 ñ n nay chúng ta

th y năm nào cũng thi u ñi n v mùa hè do t p trung ñ u tư quá nhi u th y ñi n

L%p Roto th y ñi n Sơn La 20/8/2010 400MW-1000t n, R=15,8m, H=3,2m

ði n gió Bình Thu n ði n m,t tr i

400MW-Toàn c nh ñ p ngăn th y ñi n Sơn La Toàn c nh th y ñi n N m M!c 44MW

Các d ng năng lư ng còn l i t n t i dư i d ng hóa th ch (d u, than, ñi n nguyên t., ) là

d ng năng lư ng không tái t o l i ñư c, s d ng 1 l n là h t Ưu ñi m c a năng lư ng này là ôn

ñ nh, không ph thu c vào th i ti t, ch ñ ng ngu n cung c p ñi n Hi n nay con ngư i ñang khai thác r t m nh năng lư ng này và ñang ñ!ng trư c nguy cơ c n ki t tài nguyên, ô nhi1m môi trư ng do các lo i v t li u này gây ra

Vi c xác ñ nh cơ c u t9 l c a các ngu n ñi n trong lư i ñi n qu c gia là c m t bài toán t&ng h p kinh t -xã h i t m qu c gia, không ñơn thu n là ngu n ñi n nào r+ thì ñ u tư nhi u Trong lĩnh v c quy ho ch c p ñi n ñi n thì ngu n

ñi n c n ñư c hi u theo nghĩa r ng hơn ngoài khái ni m

ngu n ñi n trên Ngu n ñi n trong quy ho ch c p ñi n

còn bao g m các tr m bi n áp c p ñi n

Tr m bi n áp là tr m ñi n có ch!c năng bi n ñ&i

ñi n áp và phân ph i ñi n năng Tr m bi n áp có l%p các

máy bi n áp, các thi t b phân ph i ñi n, thi t b ño

lư ng ñi u khi n và thi t b b o v

Tr m bi n áp phân ph i là tr m bi n ñ&i ñi n trung áp 22 kV thành ñi n h áp 380/220V ñ cung c p ñi n năng cho ph t i ñô th

Nhi t ñi n than Ph L i Nhi t ñi n khí Phú M

Th y ñi n 36%

Than 10,5% 18,5% Khí D u

5,9%

ði n khác 29,1%

Cơ c u ngu n ñi n Vi t Nam 2009

1.3.3 M ng ñi n

M ng ñi n có ch!c năng d(n truy n ñi n năng ñi xa Trong quy ho ch c p ñi n ta nghiên c!u m ng ñi n là t p h p các ñư ng dây truy n t i ñi n như: dây ñi n tr n, cáp ñi n b c, cáp

ñi n ng m,

V t li u làm dây d(n ñi n thư ng b0ng nhôm ho,c ñ ng và ñư c c u t o t/ r t nhi u s i

ñ ng ho,c nhôm có ti t di n bé (kho ng 2-5mm2) b n v i nhau ñ t o thành dây d(n có ti t di n

l n

1.4 K"t c u c a ñư ng dây t i ñi n

ðư ng dây t i ñi n ñi trên m,t ñ t không th ng hàng và cũng không b0ng ph ng ð ñ m

b o tính kinh t h u như các ñư ng dây t i ñi n ph i chuy n hư ng nhi u l n nh0m tránh c%t qua nhà dân, gi m giá tr ñ n bù, tránh các công trình quan tr ng qu c gia,

Các v trí c t chuy n hư ng g i là c t góc C t góc ch u l c kéo l n do ñó khi tính toán

thi t k thư ng to hơn, ch%c ch%n hơn và chi phí cũng cao hơn Ví d hình trên các v trí góc

ðư ng dây t i ñi n cao áp ðư ng dây t i ñi n trong ñô th hi n nay

VT95

VT94

M#t b$ng tuy"n c a ñư ng dây t i ñi n

chuy n hư ng có G1, G2, G3, G4, Kho ng cách t/ c t góc này ñ n c t góc k ti p g i là

kho ng néo Vi c xác ñ nh v trí c t góc ph i ñư c th c hi n chính xác t/ giai ño n quy ho ch

b i vì n u quy ho ch không chính xác d(n ñ n thay ñ&i c t góc thì toàn b hư ng tuy n s thay ñ&i, h u qu là ñ t ñai dành cho hành lang ñư ng ñi n ph i ñi u ch-nh, các công trình chu n b xây d ng cũng ph i ñi u ch-nh ranh gi i c p ñ t V trí góc ph i ch n ñ,t nơi có ñ a ch t t t, không có nguy cơ xói l , không có dòng ch y ng m Nh ng nơi có ñ a hình h)p ho,c trong ñô

th thì c t góc nên dùng c t thép ho,c 2 c t bêtông ly tâm, nh ng nơi có ñ a hình r ng, ñ t ñai r+ như nông thôn thì dùng m t c t bêtông ly tâm và b& sung thêm h th ng dây néo c t s r+

ti n hơn r t nhi u

Kho ng cách gi a 2 c t góc thư ng l n, có khi ñ n 2 km, trong khi ñó dây d(n ñi n luôn

luôn có ñ võng Do v y gi a các c t góc thư ng ph i ñ,t nhi u v trí c t ñ ñ" dây g i là c t

ñ C t ñ" không ch u l c kéo, ch- ch u l c nén do tr ng lư ng dây d(n và s! nên có k t c u nh# Ví d hình trên các c t ñ" có VT94, VT95 Kho ng cách gi 2 c t li n k g i là kho ng

c t

Nh ng kho ng néo l n (t/ 1500m tr lên) thư ng ph i ñ,t ño n gi a m t v trí néo g i là

c t néo th ng C t néo th ng ñư c tính toán như c t góc

Dây d(n ñi n thư ng c%t qua ñư ng giao thông, các ñư ng dây ñi n khác, sông ngòi, ñ ng

ru ng, mà dư i có ho t ñ ng c a phương ti n cơ gi i và con ngư i ð ñ m b o an toàn, trong Lu t ñi n l c quy ñ nh r t c th kho ng cách t i thi u t/ dây d(n ñ n công trình bên dư i như sau:

Khu v c dây ñi n c%t qua Kho ng cách t i thi u t& dây ñi n

Các s i nhôm

Các s i thép

ð ng tr n

Nhôm tr n

Khi thi t k v ch tuy n ñư ng dây t i ñi n trên không ph i tránh c%t ngang qua các công trình có t m quan tr ng v chính tr , kinh t , văn hoá, an ninh, qu c phòng, thông tin liên l c,

nh ng nơi thư ng xuyên t p trung ñông ngư i, các khu di tích l ch s - văn hoá, danh lam th%ng

c nh ñã ñư c Nhà nư c x p h ng N u không th tránh ñư c mà b%t bu c ph i ñi qua thì ñư ng dây trên không ph i ñư c tính toán ch ñ an toàn cao hơn v c xây d ng và v ñi n như tăng h s an toàn, tăng s bát s!, treo 2 chu'i s! cho 1 dây Ngoài ra kho ng cách t/ dây d(n

ñ n các công trình này cũng ph i l n hơn bình thư ng (xem Ngh ñ nh 106/2005/Nð-CP)

1.5 Các v t tư ch y"u trên ñư ng dây t i ñi n

1.5.1 Dây d n ñi n

a) Dây d n ñi n tr n :

Dây ñi n tr n dùng làm ñư ng dây trên không, ph& bi n nh t là dây nhôm lõi thép và dây nhôm Dây ñ ng tr n hi n nay ít ñư c s d ng do giá thành ñ%t, kh năng ch u kéo kém Khi dùng dây d(n ñi n tr n thì hành lang an toàn ph i r ng nên t n ñ t ñai, do ñó nó ch- s d ng cho vùng ngoài ñô th , tuy t ñ i không dùng trong ñô th

Dây nhôm lõi thép (ký hi u AC) dùng cho các kho ng cách c t r ng, ch u l c căng l n như vùng núi, vư t nhà , Lo i dây này có 2 v t li u: gi a là các s i thép ñ ch u l c căng, bên ngoài là các s i nhôm dùng ñ d(n ñi n ðư ng dây t/ 110 kV tr lên luôn luôn dùng dây nhôm lõi thép

Dây nhôm tr n (ký hi u A) ch- dùng ñư c cho các kho ng vư t nh# ngoài ñô th v i c p

ñi n áp t/ 35 kV tr xu ng

b) Dây b c cách ñi n:

Cũng ñư c dùng làm ñư ng dây trên không, nó có ưu ñi m là an toàn, kho ng cách hành lang an toàn lư i ñi n ñư c gi m xu ng do ñó r t thu n l i ñ i v i khu v c trong ñô th Như c

ñi m c a nó là ñ%t hơn so v i dây tr n

V c u t o, dây tr n cũng có th dùng ru t b0ng nhôm ho,c b0ng ñ ng g m nhi u s i nh# ghép v i nhau Bên ngoài là m t l p b c cách ñi n b0ng PVC ho,c XLPE

Ru t d(n

Cách ñi n V# b o v

Vì nhi u lý do, trong ñó có lý do v kinh t , ngư i ta ch- dùng dây b c cho c p ñi n áp t/

35 kV tr xu ng

Cáp b c cách ñi n không th chôn ñư c trong ñ t như dây cáp ñi n ng m do cách ñi n c a

nó chưa hoàn h o, chưa có l p b o v cơ h c khi có s d ch chuy n c a ñ t do ch n ñ ng

c) Cáp ñi n ng m :

Là lo i dây d(n ñi n ñi ng m dư i m,t ñ t, r t thích h p v i không gian ch t h)p c a ñô th

và nh ng khu v c c n ñ m b o m quan

Ưu ñi m là ñ m b o m quan, an toàn trong v n hành Như c ñi m là giá thành r t ñ%t (c

v t li u l(n chi phí thi công), khi s c khó s.a ch a

V c u t o g m các l p t/ trong ra ngoài như sau: trong cùng là ru t d(n b0ng nhôm (ho,c

ñ ng); k ti p là cách ñi n b0ng XLPE ho,c PVC r t dày (dày hơn lo i dây b c cách ñi n); L p

b o v tác ñ ng cơ h c b0ng thép (ho,c b0ng ñ ng) dư i d ng các s i (ho,c dư i d ng t m thép) m#ng; Ngoài cùng là l p b o v ch ng m, ch ng tr y xư c N u là cáp ba pha thì gi a các pha còn có l p ñ n ñ tránh các pha xê d ch khi có tác ñ ng cơ h c

Cáp ng m khác v i dây b c ch' nó có l p b o v cơ h c và m!c cách ñi n c a cáp ng m cao hơn dây b c Do cáp n0m dư i m,t ñ t, phía trên có các t i tr ng cơ h c như xe ô tô, các

v t n,ng như bê tông, và do ñi u ki n th i ti t các l p ñ t có th bi n d ng trư t gây !ng su t

trên v# cáp, n u ch- có l p nh a b c thì !ng su t này gây n!t v# b c và nư c ng m ch y vào

ru t d(n ựi n gây ch p m ch V i cáp ng m do có l p thép b c ngoài nên !ng su t trư t c a các

l p ự t ự,t lên l p b c thép thì không có v n ự gì đây là lý do không ựư c phép s d ng dây

b c làm dây cáp ng m

Cáp ng m hi n nay ựã ch t o ựư c c p ựi n áp 500 kV Vi t Nam cũng ựã l%p ự,t tuy n cáp ng m 220 kV ự u tiên cung c p ựi n cho Tr m bi n áp 220kV Tao đàn n0m trung tâm thành ph H Chắ Minh Cáp ng m t/ 110 kV tr lên là lo i v t tư ự%t ti n, ựòi h#i công ngh cao, quy trình l%p ự,t và v n hành r t ph!c t p

Vi c l a ch n lo i dây d(n ựi n ph i d a vào nhi u y u t , ự u tiên ph i d a vào các quy

ự nh c a pháp lu t, sau ựó d vào tắnh kinh t - k thu t, tắnh m quan, yêu c u c a các cơ quan

qu n lý nhà nư c, yêu c u c a ch ự u tư,

Vắ d theo quy ự nh c a ph p lu t v quy ho ch thì trong ựô th ch- ựư c l%p dây d(n ựi n

b c ho,c ựi ng m

1.5.2 S néo k p dây

T i các c t góc ho,c c t néo th ng ph i dùng các lo i s! néo ự k)p dây S! néo có 2 lo i:

m t lo i g m các bát th y tinh ghép l i ự thành chu'i và m t lo i ch t o s8n thành chu'i C 2

lo i s! ự u có cách ựi n r t t t và ựư c ch t o (ho,c l%p ghép) ki u tán ự tránh nư c mưa

ch y t o thành dòng gây ch p ựi n

Lo i chu'i néo dùng bát s! th y tinh tùy c p ựi n áp mà ghép s bát cách ựi n khác nhau

C p ựi n áp càng cao thì ghép nhi u bát hơn và ngư c l i T/ c p trng áp cho ự n siêu cao áp 500kV cũng dùng m t lo i bát s!, ch- khác s bát cách ựi n

Chu'i polymer

Bát s! th y tinh

Sơ ự l%p s! néo t i c t góc Chu'i s! g m

các bát ghép l i

Lo i chu'i ch t o s8n thư ng làm b0ng v t li u polymer ch u l c và hi n ay ñã ch t o

ñư c ñ n c p 110 kV Lo i này dùng ph& bi n c p 22 và 35 kV do giá thành r t r+, ch u l c

cơ h c t t và ñ cách ñi n cũng ñ m b o V i c p 110 kV hi n nay chưa th y dùng nhi u

1.5.3 S treo dây

S! treo dây dùng cho các c t ñ" ñư ng dây t/ 110 kV

tr lên S! treo dây cũng gi ng s! néo k)p dây g m 2 lo i

là polymer và các bát ghép thành chu'i ði m khác v i

chu'i néo k)p dây là ñ ch u l c c a s! treo dây nh# hơn,

n u dùng các bát cách ñi n ghép l i thì s bát cũng ít hơn

s! néo

Các ñư ng dây 500 kV Vi t Nam m'i pha dùng 3

dây 3×330mm2 khá l n nên 1 chu'i ñ" không ñ l c nên

ngư i ta ph i dùng 2 chu'i ñ" ghép song song (xem hình

v bên)

1.5.4 S ñ ng ñ dây

V i ñư ng dây t/ 35 kV tr xu ng các c t ñ" thư ng dùng s! ñ!ng ñ ñ" dây, ít khi dùng s! bát ñ treo dây S! ñ!ng có ưu ñi m r+ ti n, ch t o hàng lo t và có c u trúc là m t kh i, d1 l%p ñ,t

1.5.5 Các lo i thi t b , v t tư khác:

Ngoài nh ng v t tư chính nói trên, trong m ng ñi n còn có hàng ngàn ch ng lo i v t tư thi t b khác nhau M'i lo i v t tư thi t b ñ u có ch!c năng, nhi m v riêng c a nó và ñư c tính toán xác ñ nh giai ño n thi t k Ví d : máy c%t ñi n làm nhi m v c%t ñư ng dây ra kh#i ngu n ñi n, dao cách ly dùng ñ t o kho ng h v ñi n cho ngư i trèo lên s.a ch a, dao ti p

ñ t ñ n i ñ t an toàn, t bù công su t ph n kháng,

Trong giai ño n quy ho ch không c n quan tâm ñ n vi c tính toán các thi t b này

1.6 Các thông s ñ#c trưng cho ch" ñ làm vi c c a h th ng ñi n:

1.6.1 Công su t tác d ng:

Công su t tác d ng là công su t tiêu tán trên ñi n tr R ho,c công su t h u ích trên tr c cơ

c a các ñ ng cơ (ví d tr c cơ c a máy bơm nư c, tr c cơ c a qu t ñi n, )

V i thi t b tiêu th ñi n năng ñ bi n thành nhi t năng như lò ñi n tr , b p ñi n, bóng ñèn

s i ñ t, thì công su t tác d ng P là công su t tiêu tán trên ñi n tr th c R c a thi t b

V i các thi t b ñi n là ñ ng cơ, ví d trong t l nh s d ng ñ ng cơ ñ nén khí, máy gi,t

s d ng ñ ng cơ ñ v%t, thì nó bi n ñi n năng thành cơ năng ðây là lo i thi t b tiêu dùng ñi n ph& bi n nh t trong lư i ñi n

Ngoài ra còn có các thi t b ñi n bi n ñ&i ñi n năng thành các d ng năng lư ng khác như hóa năng (khi n p ñi n cho xe ñ p ñi n), năng lư ng sóng viba (lò vi sóng),

T t c các thi t b ñi n có tiêu th năng lư ng c a lư i ñi n, dù bi n ñ&i thành cơ năng, nhi t năng, ñ u ñư c mô hình hóa b0ng m t ñi n tr R tương ñương như trên hình v

V i m t h tiêu th ñi n (m t xí nghi p, m t khu ñô th , m t thành ph , m t t-nh, ) th c

ch t cũng là t p h p c a các thi t b tiêu th ñi n (trong ñó ch y u là ñ ng cơ ñi n) Theo ñ nh

lu t b o toàn năng lư ng thì công su t tác d ng c a h tiêu th b0ng t&ng công su t tác d ng

c a t t c thi t b ñi n c ng v i công su t tác d ng t&n hao trong m ng ñi n

Công su t ph n kháng là công su t trao ñ&i trên ñi n kháng X Theo lý thuy t k thu t ñi n, công su t ph n kháng do các cu n dây và t ñi n tiêu th Trong th c t các thi t b tiêu th

ñi n ch y u là các cu n dây (dây qu n trong các ñ ng cơ ñi n), do ñó khi nói ñ n công su t

ph n kháng c a ph t i ñi n ta hi u ngay ñó là ph n công su t trên các ñ ng cơ T ñi n ch-

ñư c xem xét trong thi t k các h th ng bù, trong bài gi ng này không ñ c p ñ n

2 ph n trên ta ñã bi t L là ph n t n p/phóng năng lư ng liên t c theo s ñ&i chi u c a dòng ñi n Cư ng ñ năng lư ng n p/phóng năng lư ng trong cu n dây g i là công su t ph n kháng ðây là lư ng công su t không sinh ra công nên không tính ti n ñi n, tuy nhiên vi c

n p/phóng năng lư ng vào cu n dây d(n ñ n có lu ng công su t d(n truy n trên ñư ng dây t i

ñi n và làm x u ñi tình tr ng làm vi c c a h th ng ñi n

V i m t h tiêu th ñi n, tương t như công su t tác d ng, công su t ph n kháng c a h tiêu th b0ng t&ng công su t ph n kháng c a t t c thi t b ñi n c ng v i công su t ph n kháng t&n hao trong m ng ñi n

Ký hi u công su t ph n kháng là Q

Công su t Q ñư c b o toàn, t!c là v i n thi t b trong nhà máy thì công su t t&ng c a chúng

là Q = Q1 + Q2 + + Qn

Công su t tác d ng ño b0ng VAr, kVAr (ch R = Reaction nghĩa là ph n kháng)

1.6.3 Công su t bi u ki n (công su t toàn ph n)

Như v y thi t b ñi n trong h th ng ñi n ch y u là ñ ng cơ, trong ñó có 2 thành ph n cơ

b n ñư c mô hình hóa thành R và X Ph n t R ñ,c trưng cho năng lư ng sinh công c a thi t b

ñi n, còn X ñ,c trưng cho công su t ph n kháng (vô công) 2 cùng m t th i ñi m thi t b ñi n tiêu th R ñ ng th i n p (ho,c phóng) năng lư ng trên R Như v y ph i có m t ñ i lư ng t& h p

Ph n ñ!ng yên

(stato)

T/ trư ng do dây

qu n t o ra

1.6.4 H s công su t cosϕϕϕϕ

H s công su t ñư c xác ñ nh theo công th!c: cos P

S

ϕ=

Là h s (không có ñơn v ) nói lên hi u qu s d ng ñi n c a thi t b Th t v y, P là công

su t h u ích sinh công nên không th thay ñ&i ñư c, Q là công su t vô công, do ñó n u cosϕ l n (t!c là ϕ bé) thì Q s gi m Lư ng Q gi m trong khi P gi

nguyên có nghĩa là thi t b ho t ñ ng hi u qu

Gi a P, Q, S, cosϕ t o thành m t tam giác vuông g i là

tam giác công su t Khi nói ñ n ph t i ñi n là ta hình dung

ngay ñ n tam giác công su t Ch- c n bi t 2 thông s c a tam

giác công su t là ta có th tính ñư c các tham s khác

Ví d ta có: Q = P.tgϕ, 2 2

S= P +Q , P = S.cosϕ, Q = S.sinϕ,

1.6.5 ði n áp:

- ði n áp là hi u ñi n th gi a 2 ñi m b t kỳ c a m ng ñi n ði n áp th c t trên dây d(n

ñi n ñang v n hành không ph i là h0ng s mà là m t giá tr dao ñ ng quanh Uñm

ði n áp là ch- tiêu quan tr ng nh t ñ ñánh giá ch t lư ng cung c p ñi n ði n áp cao hơn hay th p hơn Uñm ñ u làm cho tình tr ng c a thi t b ñi n x u ñi Ta xét m t s ví d sau ñ

th y rõ ñi u ñó:

+ M t ñèn s i ñ t Uñm phát quang thông 100%, khi ñi n áp 95%Uñm quang thông gi m

m t 18%, còn khi ñi n áp 90%Uñm thì quang thông gi m 30% Ngư c l i n u ñi n áp 105%Uñmthì quang thông tăng nhưng tu&i th gi m 1/2, khi ñi n áp 110%Uñm thì tu&i th ch- còn 1/3 + ð ng cơ ñi n: Khi U = 90%Uñm thì mômen quay c a ñ ng cơ M=81%Mñm và có th làm

ñ ng cơ ng/ng quay (khi ñang làm vi c) ho,c không kh i ñ ng ñư c (khi b t máy) Mô men quay gi m làm cho s n ph m s n xu t ra b h#ng ho,c kém ch t lư ng (ví d l c nén khuôn ñúc

s n ph m nh a không ñ ) M,t khác khi ñi n áp trên ñ ng cơ gi m 10% nó s phát nóng m nh hơn (do quá t i) làm cách ñi n mau h#ng nên tu&i th gi m ñi m t n.a

Vi c duy trì ñi n áp Uñm d c chi u dài ñư ng dây là ñi u không tư ng Chính vì các lý do trên mà Lu t ði n l c quy ñ nh ñ dao ñ ng ñi n áp t i ña ch- là 5%, t!c là ∆U% = ± 5%

1,05Uñm

0,95Uñm

Uñm Uñm

Uñm Ngu n ñi n

ðư ng dây t i ñi n

ðư ng dây

c p ñi n

∆ U

Trên ñư ng dây t i ñi n, v trí g n ngu n ñi n có ñi n áp cao hơn các v trí cu i ngu n ñi n

là do t&n th t ñi n áp trên dây d(n khi có dòng ñi n ch y qua (khi không có dòng ñi n thì không

có t&n th t ñi n áp) ð ñ m b o dao ñ ng ∆U% = ± 5% thì t i ngu n ñi n ngư i ta duy trì ñi n

áp b0ng 1,05Uñm còn cu i ngu n ph i ñ m b o 0,95Uñm

Ví d : h th ng ñi n ba pha sinh ho t có ñi n áp ñ nh m!c 380/220V, t!c là Udây=380V và

Up=220V Các h xa ngu n ñi n nh t ph i có ñi n áp 361/209V và t i v trí tr m bi n áp c p

ñi n s có ñi n áp 399/231V Trong th c t ñi n áp dây t i tr m bi n áp luôn ñư c ngành ñi n

ñi u ch-nh ñ m b o m!c 400V

ðơn v c a ñi n áp là V, kV

- Trong h th ng ñi n, ñi n áp ño gi a 2 dây pha g i là ñi n áp dây, ký hi u Ud ði n áp ño

gi a 1 dây pha v i dây trung tính g i là ñi n áp pha, ký hi u Up

Gi a Ud và Up có m i liên h nhau qua công th!c: U d = 3U p

- Trên m t dây d(n ñi n, ñi n áp ño ñư c t i 2 ñi m khác nhau ñư c g i là ñi n áp t&n th t Nguyên nhân gây ra t&n th t ñi n áp là do ñi n tr R và ñi n kháng X trên dây d(n gây ra

ði n áp t&n th t ñư c ký hi u là ∆U

T&n th t ñi n áp có tác h i r t l n ñ i v i h th ng ñi n 2 nhà máy ñi n cung c p ñ ñi n

áp Uñm nh ng do t&n th t ñi n áp nên ñi n áp t i nơi tiêu th U2 < Uñm và n u t&n th t nhi u quá thì các thi t b t i h tiêu th ho t ñ ng kém hi u qu , th m chí có th ng/ng ho t ñ ng Do ñó

Lu t ñi n l c quy ñ nh t&n th t ñi n áp t i ña ∆U% = 5%

Khi l p quy ho ch c p ñi n nh t thi t ph i tính toán ki m tra m!c t&n th t này

1.6.6 Dòng ñi n:

Dòng ñi n là dòng chuy n d ch có hư ng c a các ñi n tích ðư ng dây truy n t i ñi n ñ u

ñư c làm t/ kim lo i màu như ñ ng, nhôm, ðây là nh ng v t li u ch!a ñ y các ñi n t (electron) trong m ng tinh th nguyên t/, ch- c n m t l c ñi n t/ tác d ng r t bé thì các ñi n t

l p ngoài cùng ñã tách kh#i s!c hút c a h t nhân ñ trôi theo hư ng l c tác d ng M t ño n dây kim lo i ch!a ñ y electron tương t như m t ño n ng nư c có ch!a ñ y nư c Khi m

nư c thì nư c ch y ra ngay l p t!c và nhà máy cung c p bù vào s nư c v/a cháy ra Tương t khi b t ñèn thì electron trong kim lo i ch y vào bóng ñèn ngay l p t!c và nhà máy ñi n cung

c p bù electrong vào ño n dây d(n T c ñ chuy n ñ ng c a electron trong dây d(n r t bé, ch- kho ng vài milimet trong 1 giây nhưng t c ñ truy n c a ñi n t/ trư ng d c theo dây ñi n thì

g n b0ng t c ñ ánh sáng

Xét v chi u thì dòng ñi n m t chi u m i có chi u th c s còn dòng ñi n xoay chi u không

có chi u th c s mà ñ o chi u liên t c v i chu kỳ T=0,02s

Dòng ñi n trên dây pha cung c p cho ph t i có công su t ba pha S là:

2 2

3. d 3. d

S I

+

Trong công th!c này P, Q, S ñ u l y là công su t c a c 3 pha còn Ud là ñi n áp dây Lưu ý

là P = 3P1pha , Q = 3Q1pha nhưng S ≠ 3S1pha

ðơn v c a dòng ñi n là A, kA

- Dòng ñi n cho phép: Dòng ñi n ch y qua dây d(n luôn gây ra hi n tư ng phát nóng dây,

nh t là dây cáp có v# b c nh a bên ngoài thì nhi t t#a ra môi trư ng r t khó Nhi t t#a trong dây d(n nóng t i m t m!c nào ñó s làm dây d(n m t ñi tính ch t d(n ñi n c a nó, n u là cáp

b c thì nhi t ñ cao làm l p v# cách ñi n b bi n ch t th m chí có th b cháy (nhi t ñ trên

650C là ch t XLPE hay PVC ñã b h#ng) Chính vì v y m'i lo i dây d(n ñi n có m t giá tr dòng ñi n gi i h n ñ nó có th làm vi c lâu dài mà không b phát nóng quá gi i h n cho phép

+ Nhi t ñ môi trư ng xung quanh cáp 300C

+ Dây ñi n ñư c ñ,t trong môi trư ng h , ch- có 1 s i ñ c l p

+ Tăng dòng ñi n ch y qua dây d(n cho ñ n khi ru t dây d(n nóng ñ n 650C thì d/ng l i và giá tr này là Icp ñư c t t c các nhà ch t o ghi trong catologue

- Icp ñư c nhà ch t o xác ñ nh ñi u ki n tiêu chu n, khi thi t k ph c v thi công ph i tính quy ñ&i giá tr này v ñi u ki n môi trư ng th c t l%p ñ,t (tham kh o thêm giáo trình ði n công trình c a tác gi Tr n Th M H nh)

1.7 Ch t lư'ng ñi n năng :

ði n năng cũng là m t lo i hàng hóa do ñó nó cũng ph i có các ch- tiêu ñánh giá ch t lư ng khi cung c p cho ngư i tiêu dùng (là các h tiêu th ñi n) ði n năng là lo i s n ph m ñ,c bi t

th hi n ch' nh hư ng r t r ng l n ñ n nhi u ñ i tư ng, là s n ph m khó tích lũy mà ph i dùng ngay, là s n ph m có yêu c u k thu t cao

N u xét theo góc ñ k thu t ñi n thì ch t lư ng ñi n ñư c ñánh giá qua r t nhi u ch- tiêu Tuy nhiên ch- xét theo góc ñ cung c p và s d ng ñi n thông thư ng thì ch t lư ng ñi n ñư c ñánh giá qua 2 ch- tiêu là ñ l ch ñi n áp và ñ l ch t n s

V phía ñơn v cung c p ñi n (các công ty ñi n l c): theo quy ñ nh c a Nhà nư c, ñi n áp

t i b t kỳ ñi m nào trên lư i ñi n mà nhà cung c p ñi n bán cho h tiêu th luôn ph i n0m trong

gi i h n ± 5% giá tr ñ nh m!c còn ñ l ch t n s ph i n0m trong gi i h n 50± 0,2Hz

V phía ñơn v s d ng ñi n dân d ng và sinh ho t không có ràng bu c gì v ch t lư ng

ñi n nhưng v i các ñơn v s n xu t, kinh doanh, d ch v n u mua ñi n v i công su t t/ 80kW

tr lên ph i ñăng ký bi u ñ ph t i (ñăng ký m!c công su t t/ng gi trong ngày), ph i ñ m b o

h s công su t cosϕ ≥ 0,85 M t s ph t i ñi n ñ,c bi t như lò luy n thép, lò nung, c n ph i

có th#a thu n thêm nhi u ch- tiêu khác vì chúng là nh ng thi t b gây h i cho lư i ñi n (làm nhi1u lư i ñi n, ch p ch n cho các ph t i ñi n xung quanh, )

Trong quy ho ch c p ñi n không c n tính toán ki m tra v t n s vì t n s do các công ty phát ñi n và các trung tâm ñi u ñ ñi u ch-nh Tuy nhiên giai ño n quy ho ch b%t bu c ph i

ki m tra ñ l ch ñi n áp ñi m có ph t i xa ngu n ñi n nh t xem có ñ m b o ch t lư ng hay không

1.8 Hành lang an toàn c a các công trình ñi n

ðư ng dây t i ñi n và tr m bi n áp là nh ng ngu n nguy hi m cao ñ , nh t là khi ñi trong các khu dân cư Nguy cơ x y ra phóng ñi n t/ ñư ng dây t i ñi n ñ n ngư i và thi t b g n là

r t cao ð phòng tránh ñi u này x y ra thì các công trình ñi n ph i có m t hành lang an toàn

nh t ñ nh, khi vi ph m hành lang này có th gây nguy hi m cho ñ i tư ng ñang xâm nh p vào hành lang

Hành lang công trình ñi n ñư c quy ñ nh trong Lu t ði n l c và Ngh ñ nh s 106/2005/Nð-CP

Vi c dành ra hành lang an toàn cho công trình ñi n, nh t là hành lang tuy n ñư ng dây

ñ ng nghĩa v i vi c ph i dành qu ñ t cho hành lang

Khi l p quy ho ch h th ng c p ñi n ph i th hi n ph m vi hành lang trên b n v , th ng kê

di n tích và chi u dài hành lang, ph m vi ñư c s d ng hành lang c a lư i ñi n Mu n v y chúng ta ph i tìm hi u các quy ñ nh c a pháp lu t v ñi n l c

1.8.1 Hành lang b o v an toàn ñư ng dây d n ñi n trên không:

Hành lang b o v an toàn c a ñư ng dây d(n ñi n trên không là kho ng không gian d c theo ñư ng dây và ñư c gi i h n như sau:

- Chi u dài hành lang ñư c tính t/ v trí ñư ng dây ra kh#i ranh gi i b o v c a tr m này

ñ n v trí ñư ng dây ñi vào ranh gi i b o v c a tr m k ti p

- Chi u r ng hành lang ñư c gi i h n b i hai m,t th ng ñ!ng v hai phía c a ñư ng dây, song song v i ñư ng dây, có kho ng cách t/ dây ngoài cùng v m'i phía khi dây tr ng thái tĩnh theo quy ñ nh trong b ng sau:

B r ng hành lang ñư ng dây ñi n

U

0,65 110

U

V i f là ñ võng c a dây d(n ñi n (tính b0ng m), U là ñi n áp ñ nh m!c c a ñư ng dây (tính b0ng kV), λ là ñ dài chu'i cách ñi n treo dây (tính b0ng m), D là kho ng cách pha (tính b0ng m)

ð võng f là tham s ph thu c vào ñi u ki n môi trư ng xung quanh và !ng su t xác l p ban ñ u khi thi công l%p dây Giá tr f thư ng ph thu c vào nhi t ñ , t c ñ gió, ñi u ki n băng giá, và ñư c tính toán chính xác trong giai ño n thi t k k thu t mà thu t ng chuyên môn

g i là bài toán cơ lý ñư ng dây Theo quy ñ nh, giá tr f ph i l y !ng v i ñi u ki n nhi t ñ l n

nh t Tmax tùy vùng khí h u do B Xây d ng công b trong Thông tư 29/2009/TT-BXD ðây là

v n ñ ph!c t p, ñòi h#i ki n th!c chuyên sâu v nhi u lĩnh v c như k thu t ñi n, cơ h c, s!c

b n v t li u, tin h c, toán h c, và ñòi h#i nhi u công s!c m i tính toán ñư c 2 giai ño n quy

ho ch ta không th tính toán chính xác ñư c mà ph i d a vào các công th!c g n ñúng sau:

f ≈ 71.L2 Khi ti t di n dây ñi n ≤ 70mm2

f ≈ 77.L2 Khi ti t di n dây ñi n ≥ 95mm2 và ≤ 185mm2

f ≈ 85.L2 Khi ti t di n dây ñi n ≥ 240mm2

V i f tính b0ng m, L là kho ng cách gi a 2 c t tính b0ng km Công th!c này ñ ñ chínhd xác ñ xác ñ nh b r ng hành lang ñư ng dây ñi n trong ñ án quy ho ch

Chi u dài chu'i cách ñi n ñ" dây λ cũng ph i xác ñ nh chính xác t/ thi t k k thu t vì khi

ñó m i bi t ñư c ch ng lo i, hãng s n xu t t!c là có catologue c a nhà ch t o chu'i s! 2 giai

ño n quy ho ch ta có th tính g n ñúng theo công th!c sau:

λ≈ 0,5 + 0,146.n

V i n là s bát s! trong chu'i t m tính như sau:

ði n áp ñ nh m!c (kV) 15 22 35 110 220 500

Tóm l i, giai ño n quy ho ch, n u không có s li u chính xác thì có th tính g n ñúng

kho ng cách pha t i thi u như sau:

- Chi u cao hành lang ñư c tính t/ ñáy móng c t ñ n ñi m cao nh t c a công trình c ng thêm kho ng cách an toàn theo chi u th ng ñ!ng quy ñ nh trong b ng sau:

Do chi u dài c a ñư ng dây d(n ñi n trên không r t l n, b r ng hành lang cũng l n, do ñó

n u dành hoàn toàn ñ t ñai trong hành lang cho công trình ñi n thì s gây lãng phí r t l n, nh t

Gi i h n hành lang

ñư ng cáp ñi n ñ,t n&i V# cáp

Ru t cáp

là ñ t ñai ñô th Chính vì v y Nhà nư c v(n cho phép xây d ng nhà , công trình và tr ng cây trong hành lang ñư ng ñi n nhưng ph i ñ m b o m t s yêu c u riêng sau ñây:

a) Tr ng cây trong hành lang:

Trư ng h p 1: ð i v i ñư ng dây d(n ñi n có ñi n áp ñ n 35 kV trong thành ph , th xã,

th tr n thì kho ng cách t/ ñi m b t kỳ c a cây ñ n dây d(n ñi n tr ng thái tĩnh không nh# hơn kho ng cách quy ñ nh trong b ng sau:

Trư ng h p 2: ð i v i ñư ng dây có ñi n áp t/ 66 kV ñ n 500 kV trong thành ph , th xã,

th tr n thì cây không ñư c cao hơn dây d(n th p nh t tr/ trư ng h p ñ,c bi t ph i có bi n pháp

k thu t ñ m b o an toàn và ñư c U9 ban nhân dân t-nh, thành ph tr c thu c Trung ương cho phép Kho ng cách t/ ñi m b t kỳ c a cây ñ n dây d(n khi dây tr ng thái tĩnh không nh# hơn kho ng cách quy ñ nh trong b ng sau:

Dây tr n Kho ng cách

Trư ng h p 3: ð i v i ñư ng dây ngoài thành ph , th xã, th tr n thì kho ng cách t/ ñi m

cao nh t c a cây theo chi u th ng ñ!ng ñ n ñ cao c a dây d(n th p nh t khi ñang tr ng thái tĩnh không nh# hơn kho ng cách quy ñ nh trong b ng sau:

Kho ng cách

b) Xây nhà và công trình trong hành lang:

- Không cho phép xây nhà và công trình trong hành lang ñư ng dây 500 kV

- V i ñư ng dây t/ 220kV tr xu ng, nhà và công trình ñư c xây d ng trong hành lang khi th#a mãn các ñi u ki n sau:

+ Mái l p và tư ng xây ph i làm b0ng v t li u không cháy;

+ Mái l p, khung nhà và tư ng bao b0ng kim lo i ph i n i ñ t

+ Không gây c n tr ñư ng ra vào ñ ki m tra, b o dư"ng, thay th các b ph n công trình

lư i ñi n cao áp;

+ Kho ng cách t/ b t kỳ b ph n nào c a nhà , công trình ñ n dây d(n g n nh t khi dây

tr ng thái tĩnh không ñư c nh# hơn kho ng cách quy ñ nh trong b ng sau:

+ Cư ng ñ ñi n trư ng ≤5 kV/m t i ñi m b t kỳ ngoài nhà cách m,t ñ t 1 mét và

≤1kV/m t i ñi m b t kỳ bên trong nhà cách m,t ñ t 1 mét

1.8.2 Hành lang b o v an toàn ñư ng cáp ñi n ng m:

- Chi u dài hành lang ñư c tính t/ v trí cáp ra kh#i ranh gi i ph m vi b o v c a tr m này

ñ n v trí vào ranh gi i ph m vi b o v c a tr m k ti p

- Chi u r ng hành lang ñư c gi i h n b i:

+ M,t ngoài c a mương cáp ñ i v i cáp ñ,t trong mương cáp;

+ Hai m,t th ng ñ!ng cách m,t ngoài c a v# cáp ho,c s i cáp ngoài cùng v hai phía c a

ñư ng cáp ñi n ng m ñ i v i cáp ñ,t tr c ti p trong ñ t, trong nư c ñư c quy ñ nh trong b ng sau:

Lo i cáp ñi n ð t &n

ñ nh ð t không &n ñ nh Nơi không có tàu thuy n qua l i Nơi có tàu thuy n qua l i

- Chi u cao ñư c tính t/ m,t ñ t ho,c m,t nư c ñ n:

+ M,t ngoài c a ñáy móng mương cáp ñ i v i cáp ñ,t trong mương cáp;

+ ð sâu th p hơn ñi m th p nh t c a v# cáp là 1,5m ñ i v i cáp ñ,t tr c ti p trong ñ t ho,c trong nư c

Mương cáp bêtông M,t ñ t

Trong ph m vi hành lang ñư ng cáp ñi n ng m c m xây d ng nhà và công trình, c m

tr ng cây hay b trí v t n,ng V i nhà và công trình xây d ng g n hành lang thì ho t ñ ng c a

nó cũng không ñư c gây nh hư ng ñ n ch ñ v n hành c a cáp ñi n ng m, ví d nư c th i ra t/ công trình không ñư c ch y vào vùng hành lang,

1.8.3.Hành lang ñư ng dây t i ñi n m ch kép:

Khi c n nâng cao ñ tin c y cung c p ñi n ngư i ta có th s d ng 2 m ch ñi n 3 pha riêng

bi t n i t/ m t ngu n ñi n ñ n h tiêu th g i là m ch kép M t trư ng h p khác cũng ph i s

d ng m ch kép ñó là khi dây d(n quá to, c t không th ñ" ñư c thì ngư i ta ph i làm 2 m ch

ñi n riêng ñ ñ m b o k t c u nh# g n hơn (ví d ñư ng dây 500 kV dùng 2 m ch ñi trên hai

c t khác nhau)

Hai m ch ñi n có th l%p trên cùng m t c t và ta có th g i là m ch ñi n song song V i

lo i ñư ng dây này m'i m ch ñư c b trí 1 bên c t Ví d m ch 1 b trí các pha A1B1C1 bên trái còn m ch 2 b trí các pha A2B2C2 bên ph i Khi thi t k ph i tính toán kho ng cách gi a 2

m ch sao cho khi có ngư i lên s.a ch a 1 m ch (do hư h#ng hay khi b o dư"ng) thì m ch kia v(n mang ñi n bình thư ng

Hai m ch cũng có th không ñi chung c t mà ñi riêng, khi ñó ta ch- ñư c phép g i là m ch kép

Hành lang b o v an toàn c a ñư ng dây m ch kép ñi trên các c t riêng ñư c xác ñ nh

gi ng như ñư ng dây t i ñi n m ch ñơn

Hành lang b o v an toàn c a ñư ng dây m ch kép ñi chung c t (m ch song song) ñư c xác ñ nh t/ dây ngoài cùng c a m'i m ch Riêng kho ng gi a 2 m ch ñư c quy ñ nh như sau:

G i L1 là kho ng cách t/ dây d(n ñi n ñ n c t

B) r ng hành lang ñư ng dây kép = 2b + L 2 = 2b +2L 1 +b c t

ðư ng dây t i ñi n 1

ðư ng dây t i ñi n 2

Khi thi t k quy ho ch c n lưu ý ph n ñ t dành cho hành lang ñư ng dây t i ñi n m ch kép

ph i r ng hơn so v i ñư ng dây m ch ñơn vì ngoài b r ng hành lang như m ch ñơn nó còn kho ng không gian n0m gi a hai m ch ði u này ph i ñ,c bi t lưu ý vì trên sơ ñ m,t b0ng quy

ho ch, ñư ng dây t i ñi n ch- ñư c ký hi u b0ng m t ñư ng th ng cho dù ñó là m ch ñơn hay

m ch kép Hơn n a kho ng cách gi a 2 m ch r t bé so v i di n tích quy ho ch nên không th

hi n ñư c không gian gi a 2 m ch

1.8.4 Hành lang b o v an toàn tr m ñi n:

Hành lang b o v an toàn tr m ñi n là kho ng không gian bao quanh tr m ñi n và ñư c gi i

h n như sau:

- ð i v i các tr m ñi n không có tư ng, rào bao quanh, hành lang b o v tr m ñi n ñư c

gi i h n b i không gian bao quanh tr m ñi n có kho ng cách ñ n các b ph n mang ñi n g n

nh t c a tr m ñi n theo quy ñ nh trong b ng sau:

- ð i v i tr m ñi n có tư ng ho,c hàng rào c ñ nh bao quanh, chi u r ng hành lang b o v

ñư c gi i h n ñ n m,t ngoài tư ng ho,c hàng rào; chi u cao hành lang ñư c tính t/ ñáy móng sâu nh t c a công trình tr m ñi n ñ n ñi m cao nh t c a tr m ñi n c ng thêm kho ng cách an toàn theo chi u th ng ñ!ng quy ñ nh t i b ng sau:

B r ng hành lang ñư ng dây kép

b

Dây d(n ñi n

b

L1 L1

1.9 N i dung công tác l p quy ho ch c p ñi n

Như trên ñã nói giá thành s n ph m s n xu t ra c a n n kinh t luôn luôn có m t t9 l giá tr

ñi n năng nh t ñ nh, do ñó xét trên toàn b giá tr n n s n xu t c a m t qu c gia thì giá tr do

ñi n năng t o ra r t l n Như v y vi c quy ho ch h p lý h th ng ñi n qu c gia nói chung và h

th ng c p ñi n nói riêng s góp ph n gi m giá thành s n ph m, nâng cao s!c c nh tranh c a n n kinh t Yêu c u và n i dung công tác quy ho ch c p ñi n ñ u ph i xu t phát t/ nguyên t%c ñó

1.9.1 Yêu c u cơ b n:

- H th ng ñi n ph i tin c y trong cung c p ñi n theo phân lo i h tiêu th

- ð m b o ch t lư ng ñi n năng cung c p

- T i ưu v kinh t - k thu t: V n ñ u tư th p nh t; Chi phí v n hành hàng năm bé nh t; T&n th t ñi n năng bé nh t; Hư ng ñi c a ñư ng dây ñi n ph i thu n l i cho công tác v n hành, s.a ch a,

- An toàn cho ngư i g m công nhân v n hành cũng như nhân dân s ng g n ñư ng dây ñi n

ñi qua

- ð m b o hành lang an toàn theo quy ñ nhc a pháp lu t

- Các nhà máy nhi t ñi n và các tr m ngu n 500KV ph i b trí g n các trung tâm ph t i

ñi n l n, g n các lư i ñi n cao áp qu c gia, g n các ñ u m i giao thông l n như b n c ng,

ñư ng qu c l , ñư ng s%t, nơi thu n ti n cho các tuy n ñi n ñ u n i v i nhà máy ñi n, tr m

ñi n; không ñ,t trong khu v c n i th , nơi b ng p l t và ph i tuân th các yêu c u v v sinh môi trư ng

- Các tr m ngu n 220KV ph i ñ,t khu v c ngo i th Trư ng h p b%t bu c ph i ñưa sâu vào n i th , không ñ,t t i các trung tâm ñô th và ph i có ñ di n tích ñ,t tr m, có ñ các hành lang ñ ñưa các tuy n ñi n cao và trung áp n i v i tr m N u ñ,t tr m g n các trung tâm ñô th

c a các thành ph l n lo i I ho,c lo i ñ,c bi t, ph i dùng tr m kín

- Các tr m 110KV ñ,t trong khu v c n i th các ñô th t/ lo i II ñ n lo i ñ,c bi t ph i dùng

tr m kín

- Không quy ho ch các tuy n ñi n 500KV ñi xuyên qua n i th các ñô th

- Lư i ñi n cao áp 110KV và 220KV ñi trong n i th c a các ñô th t/ lo i II ñ n lo i ñ,c

bi t ph i ñi ng m

- Khi quy ho ch lư i ựi n cao áp ph i tuân th các quy ự nh c a Lu t ựi n l c v quy ho ch phát tri n ựi n l c ựã ựư c cơ quan nhà nư c có th m quy n phê duy t và các quy ự nh hi n hành v b o v an toàn công trình lư i ựi n cao áp

- Trong ựô th không s d ng dây ựi n tr n tr n Khi ựi qua khu dân cư ựô th ph i tăng

cư ng h s an toàn v xây d ng và ựi n

1.9.2 N i dung l p quy ho ch c p ựi n

Trong ự án quy ho ch xây d ng, ph n quy ho ch c p ựi n ph i nêu ựư c nh ng ý chắnh sau ựây:

- đánh giá hi n tr ng cung c p ựi n - tiêu th ựi n năng; hi n tr ng v ngu n ựi n, m ng

lư i ựi n (các tuy n truy n t i và phân ph i), v trắ, quy mô các tr m bi n áp

- Xác ự nh các ch- tiêu c p ựi n và nhu c u ựi n năng (k c ựi n cho chi u sáng ựô th )

- Xác ự nh m ng lư i truy n t i và phân ph i (110 KV, 35 KV, 22 KV); v trắ, quy mô các

tr m bi n áp

- Xác ự nh chương trình và d án ự u tư ưu tiên, xác ự nh sơ b t&ng m!c ự u tư, d ki n ngu n l c th c hi n

- đánh giá môi trư ng chi n lư c

- Thi t l p các b n v quy ho ch tuy n ựư ng dây, v trắ c c tr m bi n áp và qu ự t dành

ự xây d ng các công trình này

- Quy ự nh v t9 l b n ự quy ho ch c p ựi n (Ngh ự nh 08/2005/Nđ-CP)

+ B n ự hi n tr ng và b n ự quy ho ch h th ng c p ựi n vùng 1/25.000-1/250.000

+ B n ự hi n tr ng và b n ự quy ho ch chung h th ng c p ựi n ựô th 1/5.000-1/25.000 + B n ự hi n tr ng và b n ự quy ho ch chi ti t h th ng c p ựi n ựô th 1/2.000 ho,c 1/500

+ B n ự hi n tr ng và b n ự quy ho ch m ng lư i h t ng k thu t các ựi m ựan cư nông thôn trên ự a bàn xã 1/5.000-1/25.000

+ B n ự hi n tr ng và b n ự quy ho ch h t ng k thu t m t ựi m ựan cư nông thôn 1/500-1/2.000

2.1.1 Các thông s ñ#c trưng cho ph t i ñi n

2 chương trư c ta ñã làm quen v i khái ni m tam giác công su t, trong ñó m'i ph t i ñi n

ñư c ñ,c trưng b i 4 thông s P, Q, S, cosϕ có quan h v i nhau thông qua tam giác công su t

- Công su t tác d ng P, ñơn v W, kW, MW

- Công su t ph n kháng Q, ñơn v Var, kVar, MVar

- Công su t bi u ki n S, ñơn v VA, kVA, MVA

M t trong các nhi m v khi thi t k quy ho ch c p ñi n là ph i xác ñ nh ñư c t&ng ph t i

c a các h tiêu th trong vùng quy ho ch, trong ñó v n ñ tính ph t i ñi n t i m t nút c a

m ng ñi n có vai trò quan tr ng Quá trình tính toán ph t i t i m t nút hoàn toàn d a vào tam giác công su t và ph i ñ m b o nguyên t%c cân b0ng năng lư ng (cân b0ng P và Q): T&ng công

su t (P ho,c Q) ñi vào m t nút b0ng t&ng công su t ñi ra kh#i nút

Ví d xét m t nút m ng như hình v dư i, ph t i ñi vào là P, ph t i ñi ra là P1, P2, , Pn thì

P (Ph t i t&ng)

P2 (h tiêu th 2)

Pn (h tiêu th n)

I2

In

Ta có th minh h a b0ng sơ ñ vi c tính ph t i t&ng như hình v sau:

Lưu ý r0ng các bi u th!c sau ñây không t n t i và thư ng gây nh m l(n khi tính toán, c n

2.1.3 Cách tính t*ng ph t i ñi n trong vùng quy ho ch:

Trong ph m vi ranh gi i quy ho ch có r t nhi u nút ph t i, trong ñó có 1 nút ph t i t&ng Ngu n ñi n cung c p cho vùng quy ho ch b%t ñ u t i nút t&ng, sau ñó phân ph i ñ n các nút con thông qua ñư ng dây truy n t i ñi n

Ví d ñ án quy ho ch m t khu ñô th có nút t&ng là nút c p ngu n ñi n cho c khu ñô th , các nút con là ph t i nhà máy, ph t i khu công nghi p, ph t i các khu dân cư, ph t i chi u sáng công c ng,

Ví d khác: ñ án quy ho ch c p ñi n cho m t t-nh có nút t&ng là nút c p ngu n ñi n cho toàn t-nh, các nút con là ph t i các huy n, các khu công nghi p t p trung, các công trình tiêu

th ñi n l n (nhà cao t ng, trung tâm mua s%m, ),

Vi c truy n công su t t/ nút này ñ n nút kia luôn luôn có t&n hao công su t, do ñó ñ tính toán ph t i m t nút nào ñó ngoài vi c tính t&ng ph t i các nút nh n công su t còn ph i tính

ñ n lư ng công su t t&n hao trong m ng lư i truy n t i Vi c tính toán ph i tuân theo nguyên t%c b o toàn năng lư ng (b o toàn P và b o toàn Q)

Nguyên t%c tính t&ng ph t i là tính d n t/ ph t i c p th p nh t lên c p cao hơn

Ví d hình v dư i là sơ ñ quy ho ch c p ñi n cho m t khu ñô th g m 12 ñi m nút ph t i

ñư c ñánh s t/ 1-12 có công su t tác d ng P1÷P12 và công su t ph n kháng tương !ng Q1÷Q12 Ngu n c p cho ñô th t i ñ u vào nút s 1, các nút còn l i nh n ñi n t/ nút 1 thông qua các

ñư ng dây truy n t i Trên m'i ño n ñư ng dây s có m t lư ng công su t t&n hao ñư c ký

hi u là ∆P và ∆Q (ví d ñư ng dây t/ nút 10-12 có t&n hao ∆P10-12, ∆Q10-12) Vi c tính toán các giá tr t&n hao công su t trên ñư ng dây truy n t i ñi n ñư c ñ c p các chương sau

ð tính toán công su t c p ñ n nút 3 ta ph i c ng công su t c a ba h tiêu th nh n ñi n t i nút này là (P4, Q4), (P5, Q5), (P6, Q6) cùng v i công su t t&n hao trên ñư ng dây truy n t i tương

!ng (∆P3-4, ∆Q3-4), (∆P3-5, ∆Q3-5), (∆P3-6, ∆Q3-6):

P3 = (P4+ ∆P3-4) + (P5+ ∆P3-5) + (P6+ ∆P3-6)

Q3 = (Q4+ ∆Q3-4) + (Q5+ ∆Q3-5) + (Q6+ ∆Q3-6) Tương t t i nút 2 ta có:

P2 = (P3+ ∆P2-3)

Q2 = (Q3+ ∆Q2-3) Quá trình tính toán c! l,p l i như v y v i các nhánh khác theo nguyên t%c t/ ph t i cu i cùng d n v ñi m cung c p ngu n ñi n, cu i cùng ta ñư c:

P∑ = (P2+ ∆P1-2) + (P7+ ∆P1-7) + (P8+ ∆P1-8)

Q∑ = (Q2+ ∆Q1-2) + (Q7+ ∆Q1-7) + (Q8+ ∆Q1-8) Qua ví d trên ta có th khái quát hóa vi c tính t&ng công su t ngu n ñi n cung c p cho khu

P

Σ Σ

=

P∑

Q∑

P1 Q1

P2 Q2

P7 Q7

P8 Q8

P3 Q3

P4 Q4

P5 Q5

P6 Q6

P9 Q9

P10 Q10

P11 Q11

P12 Q12

Trong ựó:

n là s nút ph t i trong ph m vi quy ho ch

m là s ựư ng dây truy n t i ựi n

Pi, Qi là công su t tác d ng và phàn kháng n i tr c ti p vào nút i (không có ựư ng dây) Thông thư ng ựây là công su t ph t i t i các nút

∆Pk, ∆Qk là t&n hao công su t tác d ng và ph n kháng trên ựư ng dây t i ựi n th! k Cách tắnh ∆Pk, ∆Qk ựư c ự c p chi ti t trong chương 4

2.2 đ#c ựi m ph t i ựi n ựô th+

đô th bao g m các thành ph , th xã, th tr n ho,c các khu dân cư t p trung

đ,c ựi m quan trong c a h th ng cung c p ựi n ựô th là: m t ự ph t i r t cao, ự a bàn

ch t h)p, yêu c u v an toàn và th m m cao, h th ng ựi n ph i chi m ắt ngu n l c ự t ựai,

Ph t i m ng ựi n ựô th r t ựa d ng, bao g m ph t i c a các khu chung cư, ph t i c a khu v c hành chắnh s nghi p, ph t i c a các xắ nghi p s n xu t và ph t i công c ng Bài toán xác ự nh ph t i ựi n c a m t ựô th ựư c th c hi n trên cơ s ph t i tắnh toán c a các ựi m t i trên ự a bàn ựô th

2.3 đ#c ựi m ph t i ựi n nông thôn

H th ng cung c p ựi n cho khu v c nông thôn, mi n núi có ự,c ựi m khác bi t v i h

th ng c p ựi n ựô th mà có th li t kê m t s nét cơ b n sau:

- M t ự ph t i th p và phân b không ự u trên ph m vi lãnh th& r ng l n đi u ựó gây khó khăn cho vi c ự u tư có hi u qu h th ng cung c p ựi n;

- Ph t i r t ựa d ng, bao g m các h dùng ựi n trong trong sinh ho t, trong s n xu t như:

tr ng tr t, th y l i, chăn nuôi, công nghi p nh#, lò g ch, ch bi n th c ph m v.v

- S làm vi c c a r t nhi u thi t b ựư c th c hi n ch ự ng%n h n v i kho ng th i gian ngh- khá dài, do ựó th i gian s d ng trong ngày r t th p, vắ d như quá trình ch bi n th!c ăn gia súc, quá trình v%t s a v.v

- Ph n l n ph t i ựi n nông nghi p tác ự ng theo mùa v , vắ d các tr m bơm, các tr m x

lý h t gi ng, các máy thu ho ch (tu t lúa, làm s ch s n ph m v.v.)

- S chênh l ch gi a giá tr ph t i c c ự i và c c ti u trong ngày r t l n đi u ựó d(n ự n

nh ng khó khăn l n cho vi c &n ự nh ựi n áp

Ngoài nh ng ự,c ựi m cơ b n c a ph t i, b n thân m ng ựi n nông thôn cũng có nh ng nét khác bi t như:

- đi u ki n làm vi c c a các thi t b ựi n không thu n l i (nhi t ự và ự m cao, môi trư ng khắ ự c h i v.v.) đi u ựó gây tr ng i cho vi c b o qu n và v n hành thi t b ựi n và

ự m b o ựi u ki n an toàn lao ự ng

- S phát tri n liên t c c a các ph t i, s phát tri n và m r ng các công ngh hi n ñ i, s phát tri n cơ gi i hóa và t ñ ng hóa các quá trình s n xu t ñòi h#i ph i không ng/ng c i t o và phát tri n m ng ñi n theo nh ng yêu c u m i v.v

2.4 ð#c ñi m ph t i ñi n vùng

Trong các ñ án quy ho ch xây d ng vùng, ph t i ñi n g m:

- Ph t i ñi n các ñô th

- Ph t i các ñi m dân cư nông thôn

- Ph t i các khu kinh t , khu công nghi p t p trung

- Ph t i các khu ñ,c thù (ñóng tàu, công ngh cao, )

- Ph t i các khu s n xu t (công nghi p, nông nghi p) có qui mô l n

Như v y ñ tính ph t i ñi n vùng ta ph i xu t phát t/ tính toán quy ho ch c p ñi n các ñô

th , các vùng nông thôn và các khu v c ñ,c thù khác c a vùng sau ñó t&ng h p l i thành ph t i

ñi n c a vùng

2.5 Các phương pháp tính ph t i ñi n trong quy ho ch c p ñi n

Trong các ñ án thi t k cung c p ñi n, ph t i ñi n là giá tr hoàn toàn xác ñ nh t/ thi t k chi ti t c a công trình, t!c là ta ñã bi t trư c s lư ng, ch ng lo i, công su t, thông s k thu t cũng như cách b trí thi t b trong công trình V i các thành t u c a lý thuy t xác su t th ng kê,

vi c tính toán ph t i ñi n công trình hoàn toàn chính xác

Trong các ñ án quy ho ch c p ñi n thì khác, ph t i ñi n là giá tr c n ph i xác ñ nh m t

th i ñi m nào ñó trong tương lai t!c là giá tr ñư c d báo ch! không ph i là giá tr chính xác Theo l thông thư ng thì d báo thì bao gi cũng g,p ph i sai s , v n ñ ñ,t ra là ki m soát sai

s ñó như th nào ñ k t qu d báo ñ m b o ñ tin c y

Hi n nay có r t nhi u phương pháp ñ tính ph t i ñi n quy ho ch Phương pháp càng chính xác thì tính toán càng ph!c t p và ngư c l i phương pháp càng ñơn gi n thì có sai s l n

Vi c s d ng phương pháp nào tùy vào ñ,c ñi m khu v c nghiên c!u quy ho ch

Do ph m vi bài gi ng và th i lư ng chương trình có h n, chúng tôi ch n l c 3 phương pháp tính cơ b n là: tính theo ch- tiêu c p ñi n t i thi u, tính theo su t ph t i, tính theo phương pháp

d báo

Phương pháp xác ñ nh ph t i theo ch- tiêu c p ñi n t i thi u là phương pháp ñơn gi n nh t nhưng r t hi u qu V i các khu v c ñư c quy ho ch m i hoàn toàn thì không có s li u quá kh! nên không th áp d ng phương pháp d báo khi ñó b%t bu c ph i l y giá tr c p ñi n t i thi u là giá tr tính toán c a ph t i trong tương lai

Phương pháp tính theo su t ph t i cũng r t ñơn gi n và do ñó sai s cũng l n V i phương pháp này thì khó khăn nh t là vi c xác ñ nh su t ph t i Giá tr su t ph t i thư ng ph i th ng

kê d a trên các công trình tương t và ph i c p nh t thư ng xuyên vì s li u thư ng thay ñ&i theo th i gian Phương pháp này ñư c s d ng khi khu v c quy ho ch m i hoàn toàn và chưa

có s li u quá kh! ñ d báo, ñ ng th i ch- tiêu c p ñi n t i thi u cũng chưa ñ c p t i (ví d các khu công nghi p ñ,c bi t, khu công ngh cao, )

Phương pháp d báo trong quy ho ch c p ñi n v b n ch t là xác ñ nh giá tr ph t i ñi n trong tương lai d a vào m t chu'i s li u trong quá kh Hi n nay ñ d báo ph t i ñi n có r t nhi u mô hình v i lý thuy t tương ñ i ch,t ch , ki m soát ñư c sai s và ñ m b o ñ chính xác

c n thi t cũng như chi phí nghiên c!u, công s!c ñi u tra s li u Phương pháp này áp d ng cho các ñ án quy ho ch m r ng, c i t o, phát tri n thêm,

2.6 Xác ñ+nh ph t i ñi n theo ch, tiêu c p ñi n t i thi u

Theo Quy chu n k thu t qu c gia v quy ho ch xây d ng QCVN:01/2008/BXD, khi l p các ñ án quy ho ch xây d ng ph i th#a mãn các ch- tiêu c p ñi n t i thi u Ch- tiêu c p ñi n

t i thi u ñư c phân theo các thành ph n ph t i ñ i v i t/ng lo i quy ho ch (quy ho ch vùng, quy ho ch ñô th , quy ho ch nông thôn) và l p thành b ng c th trong QCVN:01/2008/BXD ðây ñư c xem là cơ s tin c y tính toán m!c cung c p ñi n t i thi u cho khu v c quy ho ch Phương pháp tính theo ch- tiêu c p ñi n t i thi u áp d ng cho các khu ñô th , khu dân cư,

ñ u tư xây d ng m i mà ñó chưa có các s li u ph t i s d ng trong quá kh! ñ có th d báo

Ch- tiêu c p ñi n t i thi u là giá tr nhu c u ñi n trên m t ñơn v s n ph m Khi ñ u tư m i

m t khu ñô th , m t khu dân cư, thư ng bi t trư c quy mô ñ u tư như: quy mô dân s (s ngư i), quy mô di n tích (ha), quy mô sinh viên, Do ñó ch- tiêu c p ñi n ñư c tính b0ng W/ngư i, W/ha, W/h dân, W/m2 sàn, W/h c sinh, W/phòng ng , W/giư ng b nh,

2.6.1 Ch tiêu c p ñi n t i thi u c a khu v c ñô th

a) ð án quy ho ch chung c p ñi n ñô th :

V i ñ án quy ho ch chung c p ñi n ñô th , ph t i ñi n ñư c phân thành: Ph t i ñi n sinh

ho t; Ph t i ñi n công trình công c ng và d ch v công c ng; Ph t i ñi n s n xu t (công nghi p, nông nghi p v.v ) có trong ñô th

Các lo i ph t i ñi n này ñư c tính theo ch- tiêu c p ñi n t i thi u sau ñây:

+ Ch- tiêu c p ñi n t i thi u cho sinh ho t ñô th

+ Ch- tiêu c p ñi n t i thi u c a công trình công c ng trong ñô th :

+ Ch- tiêu c p ñi n t i thi u cho s n xu t công nghi p ñô th :

V i các khu công nghi p, nhà máy, xí nghi p,… ñã có s8n trong ñô th thì ph t i ñi n c a

nó ph i ñư c tính b0ng phương pháp d báo d a trên s li u ph t i mà nó ñã tiêu th trong quá kh!

V i các khu công nghi p, nhà máy, xí nghi p d ki n ñ u tư trong ñô th nhưng ñã bi t trư c quy mô, công su t c a chúng thì vi c d báo ph t i ñi n ñư c tính theo phương pháp

su t ph t i (kW/t n s n ph m, kW/m3 s n ph m, kW/kg s n ph m,….)

V i các khu công nghi p, nhà máy, xí nghi p d ki n ñ u tư trong ñô th nhưng chưa bi t trư c quy mô, công su t mà ch- bi t ñư c di n tích ñ t s dành cho chúng thì ph t i ñi n ñư c

d báo theo ch- tiêu c p ñi n t i thi u theo b ng sau:

b) ð án quy ho ch chi ti t c p ñi n ñô th :

V i ñ án quy ho ch chung c p ñi n ñô th , ph t i ñi n ñư c phân thành: Ph t i ñi n sinh

ho t; Ph t i ñi n c a t/ng công trình công c ng; Ph t i ñi n s n xu t (n u có); Ph t i ñi n khu cây xanh-công viên; Ph t i ñi n chi u sáng công c ng

Các lo i ph t i này ñư c tính theo ch- tiêu c p ñi n t i thi u sau ñây:

+ Ch- tiêu c p ñi n t i thi u cho sinh ho t ñô th