Tài liệu KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH pdf

Theo phương pháp này thì việc tính giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ bao gồm chi phí nguyên vật liệu chính, còn các chi phí nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế và chi p

I KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT.

1 Các phương pháp tập hợp chi phí sản xuất.

 Phương pháp trực tiếp: Kế toán tổ chức ghi chép ban đầu theo đúng đối tượng, từ đó tập hợp số liệu

từ các chứng từ kế toán, ghi trực tiếp vào các tài khoản có liên quan

 Phương pháp phân bổ chi phí: Được áp dụng đối với các khoản chi phí có liên quan đến nhiều đối

tượng chịu chi phí, trong khi đó kế toán không theo dõi trực tiếp được mà phải sử dụng phương pháp phân bổ chi phí theo công thức sau:

Mức phân bổ chi phí cho

các đối tượng chịu chi phí =

Tiêu thức phân bổ cho đối tượng đó

X Tổng chi phí cần phân bổ Tổng tiêu thức cần phân bổ cho các đối

tượng

2 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất.

a Kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên.

 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

1 – Khi xuất vật liệu để trực tiếp sản xuất sản phẩm, căn cứ vào giá thực tế xuất kho kế toán ghi:

Nợ TK 621

Có TK 152

Trong trường hợp mua NVL đưa ngay vào sản xuất sản phẩm, căn cứ vào giá thực tế của vật tư mua

về kế toán ghi:

Nợ TK 621

Nợ TK 133

Có TK 111, 112, 141, 331

2 – Đến cuối tháng hoặc cuối kỳ, nếu vật liệu xuất dùng sử dụng không hết, căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để ghi:

 Nếu nhập lại kho:

Nợ TK 152

Có TK 621

 Nếu vật liệu thừa không nhập lại kho mà để tại nơi sản xuất, đến cuối tháng hoặc cuối kỳ kế toán phải ghi giảm chi phí, sang đầu tháng sau khoản ghi giảm đó được ghi:

Nợ TK 621

Có TK 152

3 - Đến cuối tháng (cuối kỳ) tập hợp và kết chuyển chi phí:

Nợ TK 154 (Các khoản chi phí hợp lí)

Nợ TK 632 (Các khoản chi phí vượt định mức)

Có TK 621

 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp: Là các khoản chi phí bao gồm tiền lương của công nhân sản xuất

và các khoản trích theo lương

1 – Căn cứ vào bẳng phân bổ tiền lương và trích theo lương:

Nợ TK 622

Có TK 334 (Lương công nhân sản xuất)

Có TK 338 (Lương công nhân sản xuất x 19%)

2 – Đến cuối kỳ, tập hợp và kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp:

Nợ TK 154 (Chi phí hợp lý)

Nợ TK 632 (Các khoản chi phí vượt định mức)

Có TK 622

 Kế toán chi phí sản xuất chung (Chi phí quản lý phân xưởng, tổ đội sản xuất): Bao gồm các khoản

chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí vật liệu, CCDC, chi phí khấu hao máy móc, thiết bị … phục vụ sản xuất chung

1 – Căn cứ vào bảng phân bổ tiền lương, BHXH, kế toán xác định chi phí nhân viên phân xưởng:

Nợ TK 627(1)

Có TK 334

Có TK 338

2 – Xác định vật liệu phục vụ sản xuất chung:

Nợ TK 627(2)

Có TK 152

3 – Xác định CCDC phục vụ sản xuất chung, căn cứ vào số lần phân bổ để ghi:

- Nếu CCDC phân bổ 1 lần:

Nợ TK 627(3)

Có TK 153

- Nếu CCDC phân bổ nhiều lần, kế toán tiến hành đòng thời các bút toán sau:

 Phản ánh giá trị CCDC xuất dùng:

Nợ TK 142, 242

Có TK 153

 Xác định mức phân bổ kỳ này:

Nợ TK 627(3)

Có TK 142, 242

4 – Xác định mức khấu hao máy móc, thiết bị, nhà xưởng, phục vụ sản xuất chung:

Nợ TK 627(4)

Có TK 214

5 – Các khoản dịch vụ mua ngoài (điện, nước…) và các chi phí khác phục vụ sản xuất chung:

Nợ TK 627

Nợ TK 133

Có TK 111, 112, 141, 331 …

6 – Nếu trích trước theo kế hoạch vào chi phí phải trả cho việc sửa chữa lớn TSCĐ và ngừng sản xuất hoặc phân bổ chi phí trích trước vào kỳ này:

Nợ TK 627

Có TK 335

Có TK 142, 242 (Phân bổ kỳ này)

7 – Nếu trong kỳ có các khoản làm giảm chi phí sản xuất chung:

Nợ TK 111, 112, 152, 138(8)

Có TK 627

8 – Đến cuối kỳ tiến hành tập hợp, kết chuyển chi phí sản xuất chung:

 Nếu trong kỳ khối lượng sản phẩm hoặc công việc thực tế đạt được bằng công suất trung bình năm (hoặc tháng) thì toàn bộ chi phí sản xuất cố định được kết chuyển vào chi phí chế biến:

Nợ TK 154

Có TK 627

 Nếu trong kỳ công suất thực tế thấp hơn công suất trung bình năm (hoặc tháng) thì phần chi phí sản xuất chung cố định chỉ được phân bổ vào chi phí chế biến bằng công suất thực tế đạt được trong kỳ, số còn lại được tính vào giá vốn hàng bán:

Nợ TK 154

Nợ TK 632

Có TK 627

 Kế toán tập hợp và kết chuyển chi phí toàn doanh nghiệp: Thường diễn ra vào cuối kỳ hoặc cuối tháng

và thường có các nghiệp vụ sau:

1 – Tập hợp và kết chuyển chi phí:

Nợ TK 154

Có TK 621, 622, 627

2 – Xác định và tính giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ:

Nợ TK 155 (Thành phẩm nhập kho)

Nợ TK 157 (Gửi bán)

Nợ TK 632 (Bán trực tiếp)

Có TK 154

3 – Nếu có giá trị sản phẩm hỏng, căn cứ vào giá trị sản phẩm hỏng kế toán ghi:

Nợ TK 138(1)

Có TK 154

Khi có biên bản xử lý về sản phẩm hỏng, căn cứ vào quyết định xử lý kế toán ghi:

Nợ TK 155, 632 (Nếu tỷ lệ hỏng trong định mức)

Nợ TK 111, 112, 138(8), 334 (Thu hồi do làm hỏng)

Có TK 338(1)

b Kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ.

- TK sử dụng: 631 (Giá thành sản xuất), 632 (Giá vốn hàng bán) và các TK khác có liên quan

- Về hạch toán: Thường được tiến hành như sau:

+ Đầu kỳ tiến hành kết chuyển giá trị sản phẩm dở dang:

Nợ TK 631

Có TK 154

+ Đến cuối kỳ, kế toán thường tiến hành các bút toán như sau:

 Tập hợp và kết chuyển chi phí:

Nợ TK 631

Có TK 621, 622, 627

 Xác định giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ và kết chuyển:

Nợ TK 154

Có TK 631

 Tính giá thành sản phẩm hoàn thành và giá trị sản phẩm hỏng:

Nợ TK 632 (Giá thành sản phẩm hoàn thành)

Nợ TK 138(1) (Giá trị sản phẩm hỏng)

Có TK 631

3 Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ.

Tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý và hạch toán người ta có thể sử dụng một trong các phương pháp tính giá trị sản phẩm dở dang sau đây:

a Xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

Theo phương pháp này thì giá trị sản phẩm dở dang chỉ bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, còn chi phí chế biến được tính hết cho thành phẩm

QTP + Qd

Trong đó: DCK : Giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ

DDK : Giá trị sản phẩm dở dang đầu kỳ

Cn : Chi phí nguyên vật liệu thực tế phát sinh trong kỳ

QTP : Số lượng (hoặc khối lượng) sản phẩm hoàn thành trong kỳ

Qd : Số lượng (hoặc khối lượng) sản phẩm dở dang cuối kỳ

b Xác định giá trị sản phẩm dở dang theo sản lượng hoàn thành tương đương.

Thường tiến hành theo các bước sau đây:

 Bước 1: Căn cứ số lượng sản phẩm dở dang cuối kỳ và mức độ % hoàn thành của sản phẩm dở dang

so với thành phẩm tương đương để quy về sản phẩm hoàn thành tương đương

Nếu gọi Q’ d là sản phẩm dở dang đã quy về sản phẩm hoàn thành tương đương:

Q ’

d = Qd X Mức độ % hoàn thành của sản phẩm dở dang so với thành phẩm

 Bước 2: Xác định từng khoản mục chi phí trong sản phẩm dở dang.

Chi phí nguyên vật liệu trong sản phẩm dở dang =

DDK + Cn

X Qd QTP + Qd

Chi phí nhân công trực tiếp trong sản phẩm dở dang =

DDK + Cn

X Q ’

d QTP + Q ’

d

Trong đó: DDK : Giá trị nhân công trực tiếp trong sản phẩm dở dang đầu kỳ

Cn : Tổng chi phí nhân công trực tiếp phát sinh trong kỳ

Chi phí sản xuất chung trong sản phẩm dở dang =

DDK + CSC

X Q ’

d QTP + Q ’

d

Trong đó: DDK : Chi phí sản xuất chung trong sản phẩm dở dang đầu kỳ

CSC : Chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ

c Xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu chính.

Theo phương pháp này thì việc tính giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ bao gồm chi phí nguyên vật liệu chính, còn các chi phí nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế và chi phí chế biến được tính hết cho thành phẩm Công thức của nó đc áp dụng như Phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ở trên.

Ngoài ra người ta còn sử dụng các phương pháp khác để xác định giá trị sản phẩm dở dang như phương pháp thống kê kinh nghiệm, phương pháp định mức …

II TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM.

1 Các phương pháp tính giá thành.

a Phương pháp tính giá thành giản đơn (Phương pháp trực tiếp).

Được áp dụng đối với các doanh nghiệp có quy trình công nghệ sản xuất giản đơn, khép kín và chu kì sản xuất ngắn Đối tượng tính giá thành tương ứng với đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất

Trong đó: Z : Tổng giá thành thành phẩm

DDK , DCK : Giá trị sản phẩm dở dang đầu kì và cuối kỳ

C : Chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ

Q

Trong đó: z : Giá thành đơn vị sản phẩm

Q : Khối lượng (số lượng) sản phẩm sản xuất được trong kỳ

b Phương pháp hệ số.

Được áp dụng đối với các doanh nghiệp trong cùng một quy trình công nghệ sản xuất cùng sử dụng một loại nguyên liệu nhưng kết quả thu được nhiều loại sản phẩm khác nhau như các doanh nghiệp hóa chất, doanh nghiệp hóa dầu …

Theo phương pháp này, trước hết người ta phải quy về sản phẩm chuẩn, sau đó sẽ tính giá thành của từng loại trên cơ sở giá thành chuẩn

Nếu gọi: Hi : Hệ số quy đổi sản phẩm i

Qi : Số lượng sản xuất thực tế của sản phẩm i

Q : Tổng sản phẩm quy chuẩn (quy về chuẩn)

∑

=

i

i

iH Q

Q

1

Giá thành của sản phẩm i:

Q

Giá thành đơn vị sản phẩm:

z = Qi Zi

c Phương pháp tính giá thành theo tỷ lệ.

Được áp dụng đối với các doanh nghiệp mà cùng một quy trình công nghệ sản xuất, kết quả sản xuất được một nhóm sản phẩm cùng loại với nhiều chủng loại, phẩm cấp, quy cách khác nhau như các doanh nghiệp sản xuất ống nước, sản xuất quần áo, dệt kim … với nhiều cỡ, số khác nhau

Tỷ lệ tính giá thành của

một nhóm sản phẩm cùng loại =

Tổng giá thành thực tế của nhóm sản phẩm cùng loại Tổng giá thành tính theo tiêu chuẩn hoặc định mức của nhóm sản phẩm cùng loại Zthực tế của từng quy cách = Ztheo tiêu chuẩn của từng quy cách X Tỷ lệ tính giá thành

d Tính giá thành theo phương pháp phân bước.

Được áp dụng đối với các doanh nghiệp có quy trình công nghệ chế biến phức tạp kiểu lien tục, tức là quy trình sản xuất sản phẩm qua nhiều giai đoạn hoặc nhiều bước chế biến nối tiếp nhau theo một trình tự nhất định, mỗi bước chế biến ra một loại bán thành phẩm, bán thành phẩm của giai đoạn trước là đối tượng chế biến của giai đoạn sau, bước cuối cùng tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh

Phương pháp tính toán: Việc tính giá thành theo phương pháp phân bước người ta chia ra làm 2 loại:

 Tính giá thành phân bước có tính giá thành bán thánh phẩm:

ZBán thành phẩm bước 1 = DDK + C1 - DCK

ZBán thành phẩm bước 2 = ZBán thành phẩm bước 1 + C2 - DCK bước 2

ZBán thành phẩm bước n = ZBán thành phẩm bước (n – 1) + Cn - DCK bước n

Trong đó: Cn : Chi phí chế biến bước n

 Tính giá thành phân bước không tính giá thành bán thánh phẩm: Theo phương pháp này đối tượng tính giá thành là thành phẩm hoàn thành ở giai đoạn cuối cùng

ZThành phẩm = C1 + C2 + C3 + … + Cn Trong đó: C1 , C2 , C3 , … , Cn là chi phí sản xuất của các chi tiết, hoặc bộ phận sản xuất, hoặc giai đoạn

công nghệ của từng bước

e Tính giá thành theo đơn đặt hàng.

Được áp dụng trong các doanh nghiệp mà công việc sản xuất thường được tiến hành theo đơn đặt hàng của khách hàng Theo phương pháp này, đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là từng đơn đặt hàng của khách hàng, còn đối tượng tính giá thành là sản phẩm trong các đơn đặt hàng đó Các chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện:

 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp có lien quan đến đơn đặt hàng nào thì tập hợp trực tiếp cho đơn đặt hàng đó

 Chi phí sản xuất chung của từng phân xưởng sẽ được phân bổ cho các đơn đặt hàng

Kỳ tính giá thành là khi hoàn thành toàn bộ đơn đặt hàng của khách hàng, nhưng đơn đặt hàng chưa hoàn thành vào thời điểm cuối kỳ hoặc cuối tháng thì toàn bộ chi phí sản xuất đã tập hợp theo đơn đặt hàng đó được coi là giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ

f Phương pháp tính giá thành loại trừ chi phí.

Trong đó: CLT là các khoản chi phí cần loại trừ, trong doanh nghiệp khi tính giá thành của từng bộ phận sản

xuất phụ thì các chi phí cần phải loại trừ là các chi phí phục vụ lẫn nhau của các phân xưởng hoặc bộ phận sản xuất phụ và loại trừ các khoản chi phí phục vụ các bộ phận khác (giá trị của các phế liệu thu hồi, giá trị của sản phẩm phụ…)

Khi tính giá thành của các bộ phận sản xuất phụ cần chú ý và sử dụng các phương pháp sau đây:

Trong doanh nghiệp nếu hình thành các bộ phận sản xuất phụ mà có sự phục vụ lẫn nhau thì người ta thường sử dụng các phương pháp sau đây:

 Phương pháp phân phối trực tiếp (Trường hợp giữa các phân xưởng sản xuất phụ không có sự phục

vụ lẫn nhau): Theo phương pháp này, kế toán chỉ tính toán và phân bổ các lao vụ, dịch vụ của sản xuất

phụ cho các đối tượng sử dụng thuộc bộ phận sản xuất chính hoặc cho bên ngoài mà không tiến hành phân bổ lẫn nhau giữa các cơ sở sản xuất phụ Cơ sỏ để phân bổ lao vụ, dịch vụ sản xuất phụ là giá thành sản xuất phụ của từng phân xưởng hoặc bộ phận sản xuất phụ Việc tính toán được tiến hành như sau:

 Xác định giá thành đơn vị sản xuất phụ:

Khối lượng (số lượng) sản phẩm của đơn vị sản xuất phụ hoàn thành trong kỳ

 Xác định giá trị lao vụ, dịch vụ sản xuất phụ phục vụ cho phân xưởng sản xuất chính, hoặc các

bộ phận khác trong doanh nghiệp, hoặc bán ra ngoài:

Giá trị phục vụ

các bộ phận khác trong

Khối lượng (số lượng) phục vụ các bộ phận khác X

Giá thành đơn vị của từng

bộ phận sản xuất phụ

 Trường hợp giữa các phân xưởng sản xuất phụ có sự phục vụ lẫn nhau: Nếu có sự phục vụ lẫn nhau

giữa các phân xưởng sản xuất phụ thì việc phân bổ giá trị lao vụ, dịch vụ sản xuất lẫn nhau giữa các phân xưởng sản xuất phụ thì người ta có thể sử dụng một trong ba phương pháp sau đây:

 Phương pháp phân bổ lẫn nhau theo giá thành đơn vị ban đầu: Việc phân bổ giá trị của các bộ phận sản xuất phụ thuộc lẫn nhau theo giá thành ban đầu được tiến hành tuần tự theo các bước sau đây:

 Bước 1: Tính giá thành đơn vị ban đầu của từng bộ phận sản xuất.

ZĐơn vị ban đầu = Tổng giá thành ban đầu của bộ phận sản xuất phụ

Tổng khối lượng sản xuất được trong kỳ của bộ phận sản xuất phụ

Trên cơ sở đó xác định giá trị phục vụ lẫn nhau của các bộ phận sản xuất:

Giá trị phục vụ lẫn nhau

của các bộ phận sản xuất phụ =

Khối lượng (số lượng) phục vụ lẫn nhau của các bộ phận sản xuất phụ

X ZĐơn vị ban đầu

 Bước 2: Xác định giá thành đơn vị mới của từng bộ phận sản xuất phụ.

ZĐơn vị mới =

Tổng giá thành ban đầu của bộ phận sản xuất phụ

+

Giá trị nhận được từ đơn vị sản xuất phụ khác

- Giá trị phục vụ đơn vị phụ khác

Tổng khối lượng sản xuất được trong kỳ

đơn vị phụ khác

và tiêu dùng nội bộ

Trên cơ sở việc xác định giá thành đơn vị mới ở trên, kế toán tính giá trị sản phẩm lao vụ phục vụ cho phân xưởng sản xuất chính và các bộ phận khác trong doanh nghiệp hoặc phục vụ bên ngoài theo cách tính như sau:

Giá trị sản xuất phụ

phục vụ các bộ phận khác

trong doanh nghiệp =

Số lượng phục vụ các bộ phận khác

trong doanh nghiệp X ZĐơn vị mới

 Phương pháp phân bổ lẫn nhau theo giá thành kế hoạch hoặc dự toán: Theo phương pháp này, người ta dựa vào giá thành kế hoạch của một đơn vị sản phẩm của sản xuất phụ để xác định giá thành ban đầu Còn từ việc tính giá thành kế hoạch ở trên người ta xác định giá thành đơn vị mới cũng được tính như Phương pháp phân bổ lẫn nhau theo giá thành đơn vị ban đầu ở trên

 Phương pháp đại số.