QUY TRÌNH SẢN XUẤT GIỐNG CÂY CẨM CHƯỚNG

Tên thường gọi: Cây cẩm chướng, cây hoa cẩm chướng. Tên khoa học: Dianthus caryophyllus L. Họ thực vật: Caryophyllaceae Tên tiếng anh: Carnation, Jove’s Flower Chiều cao: 50 – 60 cm (không tính chậu) Cây hoa cẩm chướng có tên khoa học Dianthus caryophyllus L. là một loài thuộc họ cẩm chướng. Cây hoa cẩm chướng có lẽ có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải nhưng vị trí chính xác thì không xác định rõ do chúng được thâm canh khoảng 2000 năm trước. Hiện nay, nước sản xuất hoa cẩm chướng lớn nhất trên thế giới là Columbia.

QUY TRÌNH SẢN XUẤT GIỐNG CÂY CẨM CHƯỚNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

PHẦN I: TỔNG QUAN 3

1.1 Sơ lược về cây hoa cẩm chướng 3

1.2 Đặc điểm thực vật của cây cẩm chướng 3

1.2.1 Rễ 3

1.2.2 Thân 3

1.2.3 Lá 4

1.2.4 Hoa 4

1.2.5 Hạt và quả 4

1.2.6 Dinh dưỡng cần thiết cho cây 4

1.3 Điều kiện sinh thái cây cẩm chướng: 5

1.4 Vai trò, ứng dụng và giá trị kinh tế của cây cẩm chướng 6

1.4.1 Vai trò 6

1.4.2 Giá trị kinh tế 6

PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

2.1 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 7

2.2 Đối tượng, vật liệu nghiên cứu 7

2.3 Phương pháp nghiên cứu 7

2.3.1: Thiết kế nhà mạ 7

2.3.2 Nhận giống từ phòng mô, đem cấy giống F1 7

2.3.3 Kỹ thuật cắt ngọn từ cây F1 8

2.3.4 Cấy giống và chăm sóc đến khi xuất 9

2.4 Các bệnh thường gặp trong sản xuất giống cây cẩm chướng và phương pháp hạn chế 11

2.4.1 Sâu, nhện hại và biện pháp phòng trừ 12

2.4.2 Bệnh hại chính và biện pháp phòng trừ 14

PHẦN III: KẾT LUẬN, HẠN CHẾ VÀ KIẾN NGHỊ 17

3.1 Kết quả 17

3.2 Kết luận 18

3.3 Hạn chế 18

3.4 Kiến nghị 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

PHỤ LỤC 21

DANH MỤC HÌNH 25

MỞ ĐẦU

Đà Lạt, Lâm Đồng được ví như "vương quốc" hoa với hàng trăm loại rực

rỡ sắc màu Trong đó, cẩm chướng chiếm 2% trên 2.700 ha diện tích trồng hoa của tỉnh Lâm Đồng

Hoa cẩm chướng phân bố chủ yếu ở làng Thái Phiên, Mang Lin, Vạn Thành Mỗi dịp Tết, những bông hoa đầy màu sắc rực rỡ lại được vận chuyển đến nhiều tỉnh thành, phục vụ nhu cầu của hàng triệu người dân trên khắp cả nước Mùa cao điểm, người trồng hoa có thể thu 4.000 cành trên một ha

Hoa cẩm chướng là loại cây dễ trồng, dễ nhân giống và đặc biệt nhu cầu về hoa lúc nào cũng lớn do đó đây là loại cây được chú trọng và phát triển

Để đáp ứng nhu cầu thị trường, có nguồn cung cấp giống to lớn, thì phải sản xuất theo hướng công nghệ cao Do đó, phương pháp giâm cành có thể đáp ứng được nhu cầu trên đem lại hiệu quả kinh tế cao Đó cũng là lý do nhóm quyết định lựa chọn đề tài “Quy trình sản xuất giống cây cẩm chướng”

Mục đích chọn đề tài:

Tìm hiểu quy trình sản xuất giống cẩm chướng ở nơi thực tập

Đánh giá về quy trình sản xuất, hình thức và quy mô sản xuất

tiến; áp dụng công nghệ nhà lưới có mái che sáng đang được áp dụng rộng rãi ở

một số cơ sở sản xuất như Đà Lạt và một số vùng khác Các quy trình vi nhân

giống đã được phát triển trên nhiều đối tượng cây, trong đó có cây cẩm chướng

PHẦN I: TỔNG QUAN

1.1 Sơ lược về cây hoa cẩm chướng

Tên thường gọi: Cây cẩm chướng, cây hoa cẩm

chướng

Tên khoa học: Dianthus caryophyllus L

Họ thực vật: Caryophyllaceae

Tên tiếng anh: Carnation, Jove’s Flower

Chiều cao: 50 – 60 cm (không tính chậu)

Cây hoa cẩm chướng có tên khoa học Dianthus

caryophyllus L là một loài thuộc họ cẩm chướng

Cây hoa cẩm chướng có lẽ có nguồn gốc từ khu vực

Địa Trung Hải nhưng vị trí chính xác thì không xác

định rõ do chúng được thâm canh khoảng 2000 năm

trước Hiện nay, nước sản xuất hoa cẩm chướng lớn

nhất trên thế giới là Columbia

1.2 Đặc điểm thực vật của cây cẩm chướng

1.2.1 Rễ

Cẩm chướng có bộ rễ chùm, phát triển rất mạnh vào vụ chính để hút nước, dinh dưỡng Chiều dài của rễ 15-20cm Khi vun gốc, cây cẩm chướng sẽ ra rễ phụ ở các đốt thân Rễ phụ cùng với rễ chính tạo thành bộ rễ khoẻ mạnh để giữ cây và hút thức ăn nuôi cây tươi tốt, ra hoa nhiều, đẹp và thơm

1.2.2 Thân

Thân thảo, nhỏ, mảnh mai, thân mang nhiều đốt và rất dễ gãy ở các đốt Thân cẩm chướng thường có màu xanh nhạt, bao phủ 1 lớp phấn trắng xung quanh có tác dụng quan trọng chống thoát hơi nước và bảo vệ cây khỏi bị sâu bệnh hại Trên mỗi đốt mang lá và mầm nách

Hình 1.1: Cây hoa cẩm

chướng

(Nguồn: Internet)

1.2.3 Lá

Lá kép, mọc từ các đốt thân Lá mọc đối, phiến lá dày, hình mũi mác, mép

lá trơn Mặt lá nhẵn, không có độ bóng Trên mặt lá có phủ một lớp phấn trắng, mỏng và mịn Lớp phấn trắng có tác dụng làm giảm bốc hơi nước

1.2.4 Hoa

Hoa có 2 dạng là hoa đơn và hoa kép

Hoa mọc đơn, từng chiếc một Hoa nằm ở đầu cành và mang nhiều màu sắc Ngay cả trên một hoa cẩm chướng kép cũng có từ 2 màu khác nhau trở lên

Nụ hoa có đường kính 2 - 2,5cm Hoa khi nở hoàn toàn có đường kính khoảng 5

- 8cm

1.2.5 Hạt và quả

Hạt cẩm chướng: hạt cẩm chướng nhỏ, nằm trong quả có màu đen, hình dẹt

và hơi cong.Phôi thành vòng bao lấy phôi nhũ

Quả nang mở, quả hình trụ có một đầu nhọn, trong quả có 5 ngăn hạt Mỗi quả có từ 300-600 hạt

1.2.6 Dinh dưỡng cần thiết cho cây

Nếu cây thiếu dinh dưỡng sẽ còi cọc, dễ sâu bệnh, kém phát triển, nếu bón phân không cân đối, thừa đạm thì cây phát triển lóng cao, khả năng chống chịu yếu

+ Đạm: có tác dụng thúc đẩy quá trình sinh trưởng và phát triển của cây, tham gia vào cấu tạo diệp lục thiếu đạm cây sinh ttruowngr và phát triển kém, lá vàng úa, nếu thiếu trầm trọng thì cây sẽ ngừng phát triển Tuy nhiên nếu thừa đạm thì cây sẽ mọc um tùm, lá nhiều và yếu ớt, dễ phát sinh bệnh

+ Lân: giúp rễ phát triển tốt, là tiền đề cho sự sinh trưởng và phát triển của cây sau này Thiếu lân lá thường có màu tím, màu tím từ mép lá vào bên trong +Kali: giúp cho cây cứng cáp, nếu thiếu kali thì đầu chó lá già, bắt đầu vàng và chết khô, sau đó là phần thịt lá

+ Canxi: giúp cho cây chống chịu tốt với điều kiện bất lợi, thiếu canxi trên

lá non sẽ xuất hiện những đốm màu xanh nhạt, có thể dẫn tới bị chết khô

+ Các nguyên tố vi lượng: cây cần các lọa phân này với số lượng nhỏ nhưng không thể thiếu và cũng không thể thay thế được Thông thường thì cây ít thiếu các nguyên tố vi lượng, tuy nhiên khi thời tiết lạnh kéo dài đột ngột thì thường cây sẽ bị thiếu các nguyên tố vi lượng khắc phục bằng cách phun bổ sung vi lượng qua lá, hoặc pha loãng tưới vào gốc cho đến khi cây phát triển lại bình thường

1.3 Điều kiện sinh thái cây cẩm chướng:

- Yêu cầu về ánh sáng: Là yếu tố rất cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của cây Ánh sáng đem lại năng lượng cho phản ứng quang tổng hợp tạo ra vật chất hữu cơ Ánh sáng thích hợp từ: 1500-3000 lux Ánh sáng tối thích từ: 2000-2500 lux

Trong quá trình phát triển của các cơ quan sinh sản nếu cường độ ánh sáng cao (>3000lux) sẽ làm cây ra hoa sớm và ngược lại nếu cường độ ánh sáng yếu (<1000lux) thì quá trình ra nụ, nở hoa muộn

- Yêu cầu về nhiệt độ: Cây cẩm chướng có nguồn gốc ôn đới nên ưa khí hậu mát mẻ Nhiệt độ ban ngày thích hợp đối với hoa Cẩm chướng là từ 17-

250C Nhiệt độ thích hợp từ 19-210C Nếu có sự chênh lệch nhiệt độ giữa ban ngày và ban đêm cao thì cây sinh trưởng và phát triển tốt Tuy nhiên giới hạn của sự chênh lệch giữa ban ngày và ban đêm là 100C Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây

- Yêu cầu về độ ẩm: Độ ẩm tương đối của không khí và đất có ảnh hưởng trực tiếp đến sự quang hợp và hô hấp của cây cẩm chướng Nếu độ ẩm ổn dịnh

sẽ tạo điều kiện cho cây hút dinh dưỡng và muối khoáng thuận lợi, cây sinh trưởng tốt, năng suất và phẩm chất hoa cao Độ ẩm thích hợp từ 60-70% (ngày, đêm) Độ ẩm tối thích là 70% (ngày, đêm)

- Yêu cầu về đất: Cây cẩm chướng ưa đất thịt nhẹ có độ thoáng cao, khả năng thoát nước tốt Nếu đất bí chặt cần phải bón thêm rơm rạ, mùn hoặc trấu hun Đất phải chứa ít các kim loại nặng Thích hợp với đất có độ pH từ 5,5-6,5 Nếu đất trồng liên tục nhiều vụ phải tiến hành khử trùng, tiêu độc hoặc luân canh vì chứa nhiều vi sinh vật gây bệnh

- Yêu cầu về dinh dưỡng: Theo kinh nghiệm của các vùng trồng hoa chuyên canh, thì 1 sào trồng hoa cẩm chướng cần lượng dinh dưỡng trong một

vụ như sau: Phân chuồng đã hoai mục (bón lót): 1.000kg; phân đạm bón 3 đợt: 10kg; phân lân bón 3 đợt: 20kg; phân kali bón 3 đợt: 10kg tuy nhiên tuỳ theo loại đất mà ta điều chỉnh lượng phân bón cho phù hợp (Nguyễn Xuân Linh, 2002)

1.4 Vai trò, ứng dụng và giá trị kinh tế của cây cẩm chướng

1.4.1 Vai trò

Cây hoa cẩm chướng là loài cây có hoa dùng trồng chậu hay trồng bồn, tạo khóm hoa trang trí vườn, nhà ở, công viên Hoa cẩm chướng còn là loài cắt cành cắm trong nước cũng như cắm hoa nghệ thuật trang trí nhà, quán cà phê, nhà hàng…

1.4.2 Giá trị kinh tế

Cẩm chướng là loại hoa đang được ưa chuộng ở Việt Nam và là cây hoa có hiệu quả kinh tế cao Trong những năm gần đây thị trường Cẩm chướng có sức tiêu thụ lớn bởi sự đa dạng về màu sắc, kiểu dáng, hoa đẹp và rất lâu tàn Hoa Cẩm chướng có nhiều ưu điểm là sản lượng cao, cành hoa nhỏ gọn, hoa có nhiều màu sắc, bắt mắt, dễ vận chuyển Hoa có thể trồng trong chậu làm hoa cảnh hoặc làm hoa cắt tuỳ theo yêu cầu của người sử dụng Đặc biệt hoa Cẩm chướng

là loại cây trồng có năng suất cao và giá trị xuất khẩu lớn do vậy cây Cẩm chướng nằm trong cơ cấu chuyển dịch cây trồng trong sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, xoá đói giảm nghèo

PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Thời gian, địa điểm nghiên cứu

Thời gian thực hiện: từ ngày 18-2-2019 đến ngày 4-3-2019

Địa điểm thực hiện: Trung tâm Giống và vật tư nông nghiệp Lâm Đồng

2.2 Đối tượng, vật liệu nghiên cứu

Đối tượng: Cây Cẩm chướng

Tên khoa học: Dianthus caryophyllus L

Vật liệu: giống cẩm chướng thu được từ nuôi cấy mô

2.3 Phương pháp nghiên cứu

Có hệ thống tưới nước bằng vòi

phun tay hoặc tự động

2.3.2 Nhận giống từ phòng mô, đem cấy giống F1

Sử dụng giống nuôi cấy mô vì có số lượng cây giống lớn, sạch bệnh và đồng nhất về tính trạng

Giống được đem xuống từ phòng mô được đem trồng dưới nhà mạ

Cây giống được trồng : cách nhau 3-5 cm Chiều sâu : sao cho bầu giá thể chứa cây ở vừa ở dưới lớp mặt của đất

Trồng trong nhà kính: cây hoa cẩm chướng có thể phát triển tốt ở nhiệt độ 18-25 độ, nếu vượt qua ngưỡng này thì cây sẽ sinh trưởng và phát triển kém

Hình 2.1: Nhà mạ

(Nguồn: Quân NH)

Cây được cấy xuống

có thể cho ngọn, sau đó cứ cách 20 ngày thì có thể thu ngọn 1 lần

Lưu ý: mỗi luống mới đem trồng đều phải ghi lại ngày bắt đầu cấy giống và tên giống để theo dõi quá tình sinh trưởng và phát triển

2.3.3 Kỹ thuật cắt ngọn từ cây F1

Khi ngọn đạt khoảng 4-6 cm hoặc

đủ 4 cặp lá tính luôn cặp lá ngọn, chọn

ngọn trên cây mẹ không bị sâu bệnh,

không dị dạng xanh tốt có chiều dài từ

8-10 cm; 6-8 lá; đường kính thân: 0,4 -

0,5cm, sau đó dùng dao cắt ngang

Cắt ngọn ngay dưới đốt thân để

đảm bảo ngọn có thể phát triển sau khi

2.3.4 Cấy giống và chăm sóc đến khi xuất

Sử dụng cây mẹ F1 làm giống, ta lấy ngọn đủ 4 cặp lá từ cây mẹ, bỏ bớt lá già, lá bánh tẻ, chọn cây mẹ F1 sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh và sạch bệnh

Chuẩn bị vỉ cấy: ghi ngày cấy, tên giống cấy

VD: Giống đỏ nhật cấy ngày 20 tháng 2 được ghi như sau ĐN 20/2

- Kỹ thuật làm vỉ: phủ một lớp giá thể lên vỉ sau đó dùng ngón tay nén vừa phải giá thể,

tiếp tục phủ thêm một lớp giá thể miết nhẹ trên bề mặt vỉ,đảm bảo tất cả các lỗ đều có giá thể

Hình 2.4: Cho giá thể vào vỉ

(Nguồn: Dương HNA)

- Xếp vỉ lên sàn

+ Vỉ được xếp sát nhau trên sàn

Hình 2.5: Xếp vỉ lên sàn

(Nguồn: Diệp NT)

+ Tưới nước lên vỉ (độ ẩm 80-90%)

- Phun hỗn hợp dung dịch kích thích rễ theo tỉ lệ phù hợp (gồm chế phẩm sinh học cao cấp EMINA, KELPAK)

- Cấy giống vào vỉ : kỹ thuật cấy Cấy cây vào chính giữa lỗ giá thể, cấy không quá sâu cũng không quá cạn,đảm bảo cây thẳng không bị ngã đổ

Hình 2.6: Cáy cây vào vỉ

(Nguồn: Hường ĐT)

2.3.4.3 Chăm sóc cây sau khi cấy

Sau khi cấy tưới đẫm nước bằng cách tưới trực tiếp hoặc phun lên cây, trong 7-10 ngày đầu tưới 5-7 lần/ngày, để luôn đảm bảo độ ẩm giá thể đạt 90%, sau đó giảm dần lần tưới 4-5 lần/ ngày (ẩm độ giá thể đạt 70-80%) Nếu giâm bằng cát thì số lần tưới ít hơn, (4-5 lần sau đó giảm còn 3-4 lần/ ngày) Sau khi cấy tưới đẫm nước bằng cách tưới trực tiếp hoặc phun lên cây, trong 7-10 ngày đầu tưới 5-7 lần/ngày, để luôn đảm bảo độ ẩm giá thể đạt 90%, sau đó giảm dần lần tưới 4-5 lần/ ngày (ẩm độ giá thể đạt 70-80%) Nếu giâm bằng cát thì số lần tưới ít hơn, (4-5 lần sau đó giảm còn 3-4 lần/ ngày)

- Cây ra rễ sau 20 ngày sau đó chuyển

qua sàn mới, đặt cây trong nhà kính không có

phủ lưới cản quang (nơi chăm sóc cây đã có

rễ)

- Ngày tưới nước 2 lần đảm bảo độ ẩm

cho vỉ cây đạt khoảng 70 đến 80%

- Sau khi cấy và chăm sóc cây được một

tháng thì tiến hành giậm cây (loại bỏ cây

Hình 2.7: Chăm sóc cây sau

khi cấy

(Nguồn: Thắng NT)

2.4.1 Sâu, nhện hại và biện pháp phòng trừ

2.4.1.1 Sâu đất(Agrotis spp.)

Đặc điểm gây hại; loại sâu này thường cắn ngang gốc, đặc biệt là cây mới trồng chúng thường hoạt dộng vào ban đêm nên cần phun thuốc vào các buổi chiều tối sau khi đã tưới đất thật ẩm

Biện pháp phòng trừ: có thể tham khảo các hoạt chất: Diazinon, Abamectin…

2.4.1.2 Nhóm sâu ăn lá (sâu xanh, sâu khoang)

Đặc điểm gây hại:sâu tuổi nhỏ ăn phần thịt lá

để lại lớp biểu bì phia trên Sâu tuổi lớn ăn khuyết

lá non, ngọn non, mầm non

Biện pháp phòng trừ: dùng các biện pháp thủ

công: dùng bã chua ngọt, ngắt bỏ ổ trứng, diệt trừ

sâu non, tiêu hủy các bộ phận bị hư hại.; có thể

tham khảo các hoạt chất hóa học để phòng trừ:

Abamectin, Emamectin,…

2.4.1.3 Sâu vẽ bùa (Phyllocnistis citrella Stainton)

Sâu vẽ bùa thường Gây hại chồi và lá non, ngay khi lá non vừa ra,ấu trùng

Ăn phần mô mềm(Tế bào nhu mô diệp lục) Trong lá,ăn đến đâu biểu bì phòng đến đấy,tạo thành đường có hình dạng ngoằn nghèo Những lá bị sâu vẽ bùa gây hại bị co lại, biến dạng,quăn queo ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển của chồi non và quá trình quang hợp của lá ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng xuất của cây

Hình 2.8: Sâu vẽ bùa

(Nguồn Hương HTM)

2.4.1.4 Nhện hại (Tetranychus urticae)

Đặc điểm gây hại:Nhện chích hút lá làm lá trở nên quăn queo, biến dạng, cây sinh trưởng kém

Biện pháp phòng trừ: Giữ nhà lưới luôn thoáng mát, tưới phun tăng độ ẩm cho nhà lưới trong những ngày nắng nóng; Có thể tham khảo sử dụng các hoạt chất để phòng trừ như: Diafenthiuron, Hexythiazox, Propargite, Abamectin, Fenpyroximate Emamectin benzoate…

2.4.1.5 Rầy mềm (Myzus persicea)

Đặc điểm gây hại: Thường sinh sống trên lá và ngọn non của cây, chúng chích hút nhựa cây làm ngọn cây không phát triển bình thường được

Biện pháp phòng trừ:Có thể tham khảo sử dụng các hoạt chất để phòng trừ: Emamectin benzoate, Abamectin, Cypermethrin, Dinotefuran…

2.4.1.6 Bọ trĩ: (Frankliniella occidentalis)

Đặc điểm gây hại;Bọ trĩ xuất hiện nhiều khi cây bắt đầu ra hoa, làm hoa không nở, méo mó và bạc màu lỗ chỗ Lây lan rất nhanh nhờ bay được và kích thước nhỏ nên rất khó trị

Biện pháp phòng trừ: Nhà lưới luôn thoáng mát, dọn sạch cỏ rác xung quanh khu vực nhà lưới, tưới mát cho nhà lưới trong những ngày nắng nóng; Có thể tham khảo sử dụng các hoạt chất để phòng trừ: Imdacloprid, Abamectin, Cypermethrin, Dinotefuran, Emamectin benzoate