Quy luật thay đổi lượng và chất trong phép biện chứng duy vật của Mác - Leenin và vận dụng những nội dung cơ bản của quy luật đó để phân tích quá trình học tập, tích lũy kiến thức của sinh viên. rút ra bài học cho bản thân

Vì vậy em chọn đề tài: “Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại trong phép biện chứng duy vật của triết học Mác-Lênin và vận dụng nội dung cơ bản của

MỞ ĐẦU

Trong cuộc sống hàng ngày, con người chúng ta dần nhận ra các chuỗi trình tự tiếp diễn nhau, và mối liên hệ lặp đi lặp lại của các sự vật, hiện tượng đó, từ đó mà có cơ sở hình thành nên khái niệm “quy luật” Với

tư cách là một phạm trù trong lý luận nhận thức, khái niệm “quy luật” đã phản ánh mối quan hệ của sự vật Trong các quy luật của tự nhiên, của xã hội cũng như của tư tưởng con người đều mang tính khách quan Và con người không thể tự ý tạo ra hay có thể loại bỏ đi những quy luật bó buộc

đó, mà chỉ có thể nhận thức và vận dụng nó vào thực tế cuộc sống Quy luật chuyển hoá giữa lượng và chất và chất là quy luật cơ bản, phổ biến của phương thức vận động chung và của các quá trình phát triển trong tự nhiên,

xã hội và tư tưởng Khi mà lượng thay đổi thì tất yếu sẽ làm thay đổi chất lượng của sự vật, hiện tượng đó và ngược lại khi chất lượng thay đổi sẽ tạo

ra sự thay đổi mới về lượng của sự vật, hiện tượng Đó chính là quy luật tất yếu, khách quan và phổ biến của các sự vật, hiện tượng trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư tưởng

Nhận thức được quy luật này một cách đúng đắn sẽ có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự vật, hiện tượng Nếu nhận thức này không đúng sẽ dẫn đến tư duy ngang trái Bên trái là phủ nhận sự tích tụ về lượng và muốn có sự thay đổi về chất ngay lập tức, còn bên phải là khi chất đã thay đổi quá mức giới hạn mà không dám làm thay đổi cơ bản về chất Vì vậy em chọn đề tài: “Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại trong phép biện chứng duy vật của triết học Mác-Lênin và vận dụng nội dung cơ bản của quy luật đó để phân tích quá trình học tập, tích lũy kiến thức của sinh viên” Đặc biệt là nhận thức và rút ra bài học cho chính bản thân mình

Để góp phần mang đến cho sinh viên những cái nhìn mới mẻ và đúng đắn hơn trong qua trình học tập, từ đó giúp sinh viên biết nắm bắt cơ hội, biết

cố gắng hơn để có thể phát triển bản thân và công hiến nhiều hơn cho đất nước

Kết cấu của bài luận văn của em gồm 4 phần:

Phần 1: Khái quát về quy luật chuyển hóa

Phần 2: Nội dung của quy luật chuyển hóa

Phần 3: Vận dụng phân tích quá trình học tập, tích lũy kiến thức của sinh viên

Phần 4: Rút ra bài học cho bản thân mình

NỘI DUNG Phần 1 Khái quát về quy luật chuyển hóa

Trong cuộc sống chúng ta thường nhắc tới chất và lượng, ví dụ như chiếc áo này có chất rất tốt hay chất lượng hàng hóa ở siêu thị này tốt lắm nhưng không phải ai cũng có cách hiểu đúng đắn về chất và lượng Chúng

ta thấy rằng, đường là một nguyên liệu, một gia vị rất quen thuộc với chúng

ta Vậy thì đường có những thuộc tính nào? Và trong những thuộc tính đó thì đâu là những thuộc tính cơ bản để phân biệt đường với các chất khác như muối chẳng hạn? (màu sắc, trạng thái, vị ) Như vậy chúng ta thấy rằng, bằng thị giác quan sát thì ta thấy đường có màu trắng hoặc màu vàng tùy theo loại, khi chúng ta lấy một thìa đường khuấy vào nước thì thấy đường là một chất tan trong nước, trong trạng thái bình thường thì đường

ở thể rắn Trong quan hệ với vị giác, nêm đường chúng ta thấy có vị ngọt (vị giác của con người) Trong những đặc điểm trên chúng ta thấy rằng những đặc điểm về màu sắc, trạng thái là năng thuộc tính không cơ bản vì

có nhiều chất khác cũng có những đặc điểm như vậy Còn đặc điểm có vị ngọt của đường là thuộc tính cơ bản Và tổng hợp những thuộc tính cơ bản

và không cơ bản trên của đường tạo nên chất của đường

Trong cuộc sống khi nói về lượng người ta thường nghĩ tới số lượng, khối lượng, trọng lượng v v nhưng trong triết học khi nhắc tới lượng của một sự vật người ta phải nói tới các yếu tố cấu thành từ những gì? Quy mô, tốc độ, nhịp điệu ra sao? Trình độ như thế nào? Ví dụ như khi nhắc tới lượng dân số của một quốc gia nào đó người ta thường phải biết những yếu

tố cấu thành của dân số của quốc gia đó (được hợp thành từ những dân tộc nào), quy mô tốc độ tăng dân số 1 nhiêu? Trình độ dân trí của người dân thế nào?

Quy luật lượng chất chính là quy luật chuyển hóa cơ bản từ những

sự thay đổi về lượng thành sự thay đổi về chất và ngược lại, đây là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật trong tư tưởng của triết học Mác – Lênin

Theo quan điểm của triết học Mác – Lênin thì mọi sự vật, hiện tượng trên trái đất đều tồn tại hai mặt là mặt chất và mặt lượng và 2 mặt này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Các khái niệm liên quan

1 Khái niệm Chất

Chất là một phạm trù của triết học Mác-Lênin, dùng để xác định tính quy luật khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng Hiểu một cách đơn giản thì đó là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính, những yếu tố cấu thành lên sự vật, hiện tượng.Và theo đó, mỗi sự vật thì đều có rất nhiều các thuộc tính, trong mỗi thuộc tính thì lại biểu hiện ra một chất khác nhau của

sự vật

Ví dụ về chất như là: Nguyên tố đồng có nguyên tử lượng là 63,54đvC, có nhiệt độ nóng chảy là 1083, nhiệt độ sôi là 2880oC… Những

thuộc tính này nói lên đặc điểm nổi bật đó là chất riêng của đồng, phân biệt

nó với các kim loại khác

2 Khái niệm Lượng

Lượng cũng vậy, nó cũng được xác định là một phạm trù của triết học dùng để xác định tính quy định vốn có của sự vật về mặt số lượng, quy

mô cũng như là trình độ của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính khác của sự vật khác

Ví dụ về lượng như là: Đối với mỗi phân tử nước (H2O), lượng là

số nguyên tử tạo thành nó, tức là 2 nguyên tử Hidro và 1 nguyên tử Oxi

Chất và lượng là 2 mặt đối lập, chất tương đối ổn định còn lượng thường xuyên biến đổi xong hai mặt đó không thể tách rời nhau mà tác động qua lại với nhau một cách biện chứng sự thống nhất giữa chất và lượng trong một độ nhất định khi sự vật đang tồn tại

3 Khái niệm Độ

Độ: Là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm căn bản về chất của sự vật

Ví dụ về độ như là: Người sống lâu nhất thế giới từng được biết đến

có tuổi thọ 146 tuổi Nên với dữ kiện này, ta có thể thấy giới hạn từ 0 – 146 năm là “độ” của con người xét về mặt tuổi Diễn đạt một cách chính xác hơn: Sự thống nhất giữa trạng thái còn sống và số tuổi từ 0 – 146 là “độ tồn tại” của con người (Thuật ngữ “độ tuổi” mà chúng ta hay dùng cũng ít nhiều liên quan ở đây)

4 Khái niệm Điểm nút

Điểm nút: Là giới hạn mà tại đó bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng đưa ngay tới sự thay đổi về chất của sự vật

Ví dụ về điểm nút như là: Ở những ví dụ đã nêu trên, 0 độ C, 100 độ

C, 146 tuổi là những điểm nút

5 Khái niệm Bước nhảy

Bước nhảy: Dùng để chí sự chuyển hóa về chất của sự vật do những thay đổi về lượng trước đó gây ra

Ví dụ về bước nhảy như là: Sự chuyển hóa từ nước lỏng thành hơi nước là một bước nhảy Có bước nhảy này là do nước lỏng có sự thay đổi

về nhiệt độ và đạt đến 100 độ C

Phần 2 Nội dung của quy luật chuyển hóa

1 Lượng thay đổi dẫn đến chất thay đổi:

Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cùng là một thể thống nhất giữa hai mặt chất và lượng Hai mặt đó không tách rời nhau mà tác động lẫn nhau một cách biện chứng Sự thay đổi về lượng tất yếu sẽ dẫn tới sự chuyển hóa về chất của sự vật, hiện tượng Tuy nhiên, không phải sự thay đổi về lượng bất kỳ nào cũng dẫn đển sự thay đổi về chất Ở một giới hạn nhất định, sự thay đổi về lượng chưa dẫn tới sự thay đổi về chất Giới hạn mà

sự thay đổi về lượng chưa làm chất thay đổi được gọi là độ

Khái niệm độ chỉ tính quy định, mối liên hệ thống nhất giữa chất và lượng, là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản chất của sự vật, hiện tượng Vì vậy, trong giới hạn của độ, sự vật, hiện tượng vẫn còn là nó, chưa chuyển hóa thành sự vật và hiện tượng khác

Sự vận động, biến đổi của sự vật, hiện tượng thường bắt đầu từ sự thay đổi về lượng Khi lượng thay đổi đền một giới hạn nhất định sẽ tất yếu dẫn đến những sự thay đổi về chất Giới hạn đó chính là điểm nút Sự thay đổi về lượng khi đạt tới điếm nút, với những điều kiện nhất định tất yếu sẽ

dẫn đến sự ra đời của chất mới Đây chính là bước nhảy trong quá trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng

Bước nhảy là sự chuyển hóa tất yếu trong quá trình phát triển của sự vật, hiện tượng Sự thay đổi về chất diễn ra với nhiều hình thức bước nhảy khác nhau, được quyết định bởi mâu thuẫn, tính chất và điều kiện của mỗi

sự vật Đó là các bước nhảy: nhanh và chậm, lớn và nhỏ, cục bộ và toàn

bộ, tự phát và tự giác, v.v

Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn vận động, phát triển; đồng thời, đó cũng là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới, là sự gián đoạn trong quá trình vận động, phát triển liên tục của sự vật, hiện tượng Trong thế giới luôn luôn diễn ra quá trình biến đổi tuần tự về lượng dẫn đến bước nhảy về chất, tạo ra một đường nút vô tận thể hiện cách thức vận động và phát triển cùa sự vật từ thấp đến cao Ph.Ăngghen khái quát tính tất yếu này: “Những thay đổi đơn thuần về lượng, đến một mức độ nhất định sẽ chuyển hóa thành những sự khác nhau về chất”

2 Sự thay đổi về chất tác động sự thay đổi về lượng:

Chất mới của sự vật chỉ xuất hiện khi sự thay đổi về lượng đạt đến điểm nút khi sự vật mới ra đời với chất mới lại có một lượng mới phù hợp tạo nên sự thống nhất mới giữa chất và lượng, sự tác động của chất mới đối với lượng mới được biểu hiện ở quy mô tồn tại nhịp điệu sự vận động

Tóm lại, bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng có sự thống nhất biện chứng giữa hai mặt chất vả lượng Sự thay đổi dần dần về lượng tới điểm nút lất yếu sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất thông qua bước nhảy; đồng thời, chất mới sẽ tác động trở lại lượng, tạo ra những biến đổi mới về lượng của

sự vật, hiện tượng Quá trình đó liên tục diễn ra, tạo thành phương thức cơ bản, phổ biến của các quá trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Phần 3 Vận dụng phân tích quá trình học tập, tích lũy kiến thức của sinh viên

Quá trình tiếp thu kiến thức của sinh viên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển của xã hội, của đất nước Bởi chính quá trình này góp phần tạo nên những nhân lực có đủ năng lực, tài và đức để tiếp quản đất nước, đưa đất nước phát triển hơn, sánh vai với các cường quốc năm châu Vì vậy, mỗi sinh viên cần phải nhận thức rõ ràng, đúng đắn về vấn

để này, buộc mỗi sinh viên phải tích đủ lượng tri thức để khi tới giới hạn điểm nút thì mới được thực hiện bước nhảy, không được nôn nóng, đốt cháy giai đoạn

Chúng ta có thể thấy, việc học tập, tích lũy kiến thức là quá trình dài, khó khăn, cần sự cố gắng không biết mệt mỏi, không ngừng nghỉ của bản thân mỗi sinh viên ngồi trên ghế giảng đường

Ví dụ thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất trong quá trình học tập, tích lũy kiến thức của sinh viên như sau:

Quy luật chuyển hóa từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất thể hiện ở chỗ là mỗi sinh viên phải trải qua quá trình học tập và sẽ có

sự tích lũy về lượng (kiến thức) cho mình bằng việc nghe các thầy cô giảng trên lớp, làm bài tập ở nhà, đọc thêm sách tham khảo, tham gia các câu lạc

bộ để trau dồi thêm kỹ năng sống,…thành quả của quá trình tích lũy đó được đánh giá thông qua những bài kiểm tra, những bài thi kết thúc môn

và kỳ thi tốt nghiệp

Khi đã tích lũy đủ một lượng (tri thức) cần thiết, sinh viên sẽ được chuyển sang một cấp học mới cao hơn Như vậy, quá trình học tập, tích lũy kiến thức chính là độ, và các bài kiểm tra, các kì thi chính là điểm nút và việc sinh viên khi được sang một năm học mới cao hơn chính là bước nhảy

Sau khi thực hiện được bước nhảy trên, chất mới có trong mỗi người sinh viên được hình thành và tác động trở lại cho lượng Sự tác động đó được thể hiện ở trong lối suy nghĩ cũng như cách thức hành động của mỗi sinh viên, đó là sự chín chắn, trưởng thành hơn trong suy nghĩ cũng như hành động, năng lực Và tại đây, một quá trình tích lũy về lượng (tích lũy kiến thức) mới lại bắt đầu, đó là bước sang năm học mới, mỗi sinh viên sẽ được tiếp cận với lượng kiến thức mới, cao hơn,

Sau khi đã tích lũy được một lượng đầy đủ, các sinh viên sẽ được thực hiện một bước nhảy mới, đó là bước nhảy quan trọng nhất trong cuộc đời, là phải vượt qua kì thi tốt nghiệp để nhận được tấm bằng cử nhân và tìm được một công việc tốt trong tương lai Cứ như vậy, quá trình nhận thức (tích lũy về lượng) liên tục diễn ra, tạo nên sự vận động không ngừng trong quá trình tồn tại và phát triển của mỗi sinh viên, giúp sinh viên ngày càng đạt đến trình độ cao hơn, và trong tương lai sẽ tạo động lực cho xã hội phát triển

Hiện nay, kiểu học tín chỉ ở cấp đại học, cao đẳng, đã tạo điều kiện cho những sinh viên cảm thấy mình đủ năng lực có thể đăng kí học vượt

để ra trường sớm Tuy nhiên cũng có không ít sinh viên đăng kí học vượt nhưng trong tương lai lại không đủ khả năng để theo, dẫn đến hậu quả là phải thi lại chính những môn đã đăng kí học vượt Rất là tốn kém thời gian

và cả công sức tiền bạc Điều này cũng có nghĩa là các sinh viên đó chưa tích lũy đủ về lượng đến giới hạn điểm nút mà đã thực hiện bước nhảy, đi ngược lại với quy luật lượng – chất, và hậu quả tất yếu là sự thất bại

Như vậy, có thể thấy việc áp dụng đúng đắn quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào các hoạt động trong đời sống và học tập là vô cùng quan trọng, đặc biệt trong hoạt động tích lũy kiến thức của học sinh, sinh viên Bởi có như

vậy thì hoạt động đó mới có hiệu quả, góp phần đào tạo ra những con người

đủ cả chất và lượng để đưa đất nước chúng ta ngày một phát triển hơn

Phần 4 Rút ra bài học cho bản thân mình

Quá trình vận động và phát triển của sự vật diễn ra theo chiều hướng tích lũy về lượng đến một giới hạn nhất định, sau đó sẽ chuyển hóa về chất

Từ đó, em nhận thức được vấn đề rõ hơn và đã rút ra được những tư tưởng mang tính định hướng, hạn chế được tư tưởng chủ quan, duy ý chí trong việc thực hiện những bước nhảy vọt

Trong quá trình hoạt động thì con người luôn vận dụng linh hoạt các hình thức khác nhau Và sự vận dụng này tùy thuộc vào việc phân tích đúng đắn những điều kiện khách quan tùy vào từng trường hợp cụ thể

1 Tránh tư tưởng chủ quan, nóng vội trong học tập và công việc

Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng diễn ra bằng cách tích lũy dần dần về lượng đến một giới hạn nhất định thực hiện bước nhảy chuyển hóa về chất do đó trong hoạt động thực tiễn về nhận thức chúng ta từng bước tích lũy về lượng để có đủ điều kiện làm biến đổi về chất theo quy luật, tránh tư tưởng chủ quan nóng vội đốt cháy giai đoạn Nếu trong công việc, chúng ta luôn chủ quan, nóng vội thì mọi việc sẽ không thành công

2 Tránh khuynh hướng tả khuynh và hữu khuynh

Phải nhận thức đúng đắn mối quan hệ biện chứng giữa sự thay đổi

về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại để từ đó nhận thức đúng đắn hơn những việc, tình huống trong cuộc sống và giúp bản thân tránh tư tưởng tả khuynh và hữu khuynh

Tả khuynh là phủ nhận sự tích luỹ về lượng, muốn có ngay sự thay đổi về chất Cũng giống như trong công việc, học tập chunga ta k biết cố gắn chắm chỉ mỗi ngày để tích lũy tri thức, mà cứ mơ tưởng và tự ảo tưởng bản thân mình là giỏi, và muốn làm những việc cao siêu, Còn hữu khuynh là khi chất đã biến đổi vượt quá giới hạn độ nhưng không dám thực hiện sự thay đổi căn bản về chất Chúng ta có thể hiểu như sau, khi bản thân mình đã trải qua thời gian học tập chắm chỉ, cố gắng từng ngày, đã tích lũy đủ lượng cho bản thân, và đủ điều kiện để thực hiện bước nhảy, tức là bản thân đã có đủ năng lực làm việc Nhưng bản thân mình lại rụt rè,

tự ti, không tin vào năng lực của bản thân mình, không dám vượt ra khỏi nỗi sợ của bản thân để nắm lấy cơ hội triển vọng trong tương lai và cuối cùng không đảm nhiệm được những công việc tốt,

3 Từng bước tích lũy lượng kiến thức đúng đắn và đầy đủ

Trong quá trình đào tạo ở nhà trường, tích lũy kiến thức là hình thức tích lũy về lượng, tích lũy dần dần qua từng năm học, từng học kỳ và từng khóa học Mỗi ngày, kiến thức sẽ được bổ sung vào “bộ nhớ” của chúng ta,

và cung cấp cho chúng ta một lượng thông tin nhất định để dẫn đến sự thay đổi về chất sau này

4 Cần rèn luyện tính tích cực, chủ động và trung thực

Cuộc sống luôn vận động và không ngừng phát triển theo thời gian, cùng với đó con người này cũng phải chạy theo để không bị tụt hậu Là một sinh viên thuộc thời đại mới, thời đại đã phát triển và tiên tiến hơn rất nhiều, chúng ta không thể ngừng phấn đấu để hoàn thiện bản thân Tất cả chúng ta sinh ra đều có chung một điều là phải sống và làm việc, và thành công của chúng ta là do chính sự nỗ lực, cố gắng và rèn luyện của bản thân

Vì vậy, việc tự học, nghiên cứu, tích cực rèn luyện, tu dưỡng đạo đức khi còn ngồi trên ghế giảng đường đại học là điều quan trọng và cần thiết Khi