Bài giảng môn Vật lý lớp 9 năm học 2021-2022 - Chủ đề 14: Tác dụng từ của nam châm và dòng điện (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Vật lý lớp 9 năm học 2021-2022 - Chủ đề 14: Tác dụng từ của nam châm và dòng điện (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh tìm hiểu về từ tính của nam châm; sự tương tác giữa hai nam châm; lực từ; từ trường;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Trường thcs

thành phố bến tre

Vật lý 9

Gvbm: nguyễn thị thùy trang

Nam châm đi n có đ c đi m gì gi ng và khác nam châm vĩnh c u?ệ ặ ể ố ử

T  trừ ường t n t i   đâu? Làm th  nào đ  nh n bi t đồ ạ ở ế ể ậ ế ượ ừ ườc t  tr ng? Bi u ễ

di n t  trễ ừ ường b ng hình v  nh  th  nào?ằ ẽ ư ế

L c đi n t  do t  trự ệ ừ ừ ường tác d ng lên dòng đi n ch y qua dây d n th ng có ụ ệ ạ ẫ ẳ

đ c đi m gì ?ặ ể

Trong đi u ki n nào thì xu t hi n dòng đi n c m  ng?ề ệ ấ ệ ệ ả ứ

Máy phát đi n xoay chi u có c u t o và ho t đ ng nh  th  nào?ệ ề ấ ạ ạ ộ ư ế

Vì sao   đ u đở ầ ường dây t i đi n ph i đ t máy bi n th ?ả ệ ả ặ ế ế

Chủ đề:

TÁC DỤNG TỪ CỦA NAM CHÂM VÀ DÒNG ĐIỆN

I.TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM

III.LỰC TỪ

IV TỪ TRƯỜNG

II TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM

Mỗi nam châm có 2 từ cực đó là

 c c Đông và c c Tây ự ự

C

cực dương và cực âm

B

A cực Bắc và cực Nam

A

Hãy chọn câu trả lời đúng nhất

B Nhựa, cao su, sứ

C  S t, thép, niken, côban ắ

Hãy chọn câu trả lời đúng nhất

Nam châm có khả năng hút:

A Nhôm, sắt, chì

Vật liệu từ: niken, cooban,…

Kể tên các loại nam châm trong hình sau?

N

S

S

Kim nam châm

Nam châm thẳng

Nam châm hình chữ U 1

I.TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM

C1: Đặt kim nam châm trên

giá thẳng đứng

+ Xoay cho kim nam châm lệch

khỏi hướng vừa xác định,

buông tay Khi đã đứng cân

bằng trở lại, kim nam châm còn

chỉ hướng như lúc đầu nữa

không?

Bắc

Nam

+ Khi đã đứng cân bằng, kim

nam châm nằm dọc theo

hướng nào?

+ Khi đã đứng cân bằng, kim nam châm nằm dọc theo hướng Bắc - Nam

+ Khi đã đứng cân bằng trở lại, kim nam châm vẫn chỉ hướng Bắc - Nam

1 Thí nghiệm

I.TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM

2 Kết luận 

- Nam châm nào cũng có hai từ cực

- Bình thường, kim (hoặc thanh) nam châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn chỉ hướng Nam – Bắc

- Cực luôn chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc (N), còn cực luôn chỉ hướng Nam gọi là cực Nam (S)

II TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM

N

N

S S

1 Thí nghiệm

II TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM

TÊN CÁC C C C A NAM Ự Ủ

CHÂM T NG TÁC GI A HAI 

C CỰ

Thanh nam châm Kim nam châm Đ y nhauẩ Hút nhau

Nh n xét ậ

chung Hai c c cùng tên

ự

Hai c c khác tênự

Khi đặt hai nam châm gần nhau, các từ cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên thì hút nhau.

2 Kết luận 

III LỰC TỪ

1 Thí nghiệm

Bố trí thí nghiệm như hình 22.1 sao cho lúc công tắc mở dây dẫn AB song song với kim nam châm đang đứng yên

C2 : Đóng công tắc K Quan sát và cho biết có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm Lúc đã cân bằng kim nam châm còn song song với dây dẫn AB nữa không?

A

Kim nam châm

lệch đi chứng

tỏ điều gì?

Kim nam châm

lệch khỏi hướng

Bắc - Nam

Lực tác dụng vào kim nam

châm

III LỰC TỪ

1 Thí nghiệm

Dòng điện qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất

kỳ đều gây ra tác dụng lực (lực từ) lên kim nam châm đặt gần

nó Ta nói dòng điện có tác dụng từ

2 Kết luận 

IV TỪ TRƯỜNG

1 Thí nghiệm

C3: Nhận xét hướng của kim nam châm khi đã trở lại vị trí cân bằng?

C3: Nhận xét hướng của kim nam châm khi đã trở lại vị trí cân bằng?

Kim nam châm luôn chỉ một hướng xác định

IV TỪ TRƯỜNG

1 Thí nghiệm

Hiện tượng xảy ra đối với kim nam châm trong thí nghiệm trên chứng

tỏ không gian xung quanh dòng điện, xung quanh nam châm có gì đặc biệt?

2 Kết luận:

Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một

từ trường Nam châm hoặc dòng điện đều có khả năng tác dụng lực

từ lên kim nam châm đặt gần nó.

3 Cách nhận biết từ trường:

Người ta dùng kim nam châm ( gọi là nam châm thử ) đê nhận biết từ trường.

V VẬN DỤNG

C4: Xác định tên các từ cực của

C5: Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?

Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB Nếu kim nam châm lệch hỏi hướng Nam - Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua.

Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc ghi nhớ bài học

- Hoàn thành C5, C6 – trang 62

- Soạn chủ đề: từ trường của ống dây có dòng điện chạy qua