Bài giảng môn Sinh học lớp 9 năm học 2021-2022 - Bài 25: Thường biến (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Sinh học lớp 9 năm học 2021-2022 - Bài 25: Thường biến (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường; mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình; mức phản ứng giới hạn thường biến của một kiểu gen;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

KIỂM TRA

1. Thể đa bội là gì? Cho ví dụ

2. Có thể nhận biết các thể đa bội bằng mắt

thường thông qua những dấu hiệu nào?

Có thể ứng dụng các đặc điểm của chúng

trong chọn giống cây trồng như thế nào?

3. Ở lúa nước, có 2n = 24, quan sát NST của tế

bào trên kính hiển vi, người ta thấy có 23

NST Dựa vào kiến thức đã học, hãy trình bày

cơ chế tạo ra tế bào trên.

I/ S  bi n đ i ki u hình do tác đ ng c a môi  ự ế ổ ể ộ ủ

tr ườ ng

II/ M i quan h  gi a  ki u gen, môi tr ố ệ ữ ể ườ ng và ki u  ể

hình.

III/ M c ph n  ng ứ ả ứ

Đối tượng quan sát Điều kiện môi trường Kiểu hình tương ứng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Quan sát hình, đọc  , SGK, điền vào phiếu học tập số 1

Trồng trên luống không chăm sóc kĩ thuật

Trồng trên luống chăm sóc đúng kĩ thuật

Rau dừa nước

Đối tượng quan sát Điều kiện môi trường Kiểu hình tương ứng

 Lá trên cạn,

trong không khí hoặc trên mặt nước

 Lá trong nước

 Mọc trên bờ

 Mọc ven bờ

 Mọc trải trên mặt nước

- Thân, lá nhỏ

- Thân, lá lớn hơn

- Thân, lá to hơn,

rễ biến thành phao

- Củ to

- Củ nhỏ hơn

Hình mũi mác Hình bản dài

 Trên luống chăm sóc đúng kĩ thuật.

 Trên luống không chăm sóc đúng kĩ thuật

- Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc vào những yếu tố nào? Trong các yếu tố đó, yếu tố

nào được xem như không đổi?

- Thường biến là gì?

I/ S  bi n đ i ki u hình do tác đ ng c a môi trự ế ổ ể ộ ủ ường

I/ S  bi n đ i ki u hình do tác đ ng c a môi tr ự ế ổ ể THƯỜNG ộ ủ ườ ng:

BIẾN

-Thường biến là những biến đổi ở kiểu hình phát sinh trong đời

cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.

Mạ gieo ngoài ánh sáng Mạ gieo trong bóng râm

- Khả năng di truyền và tính chất của thường biến?

- Thường biến có vai trò như thế nào đối với bản thân sinh vật?

I/ Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường:

THƯỜNG

BIẾN

* Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường

* Thường biến:

+ Thường biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định, tương ứng với điều kiện ngoại cảnh

+ Không di truyền được,

+ Giúp sinh vật thích nghi nên thường có lợi cho bản thân sinh vật

* Phân biệt thường biến và đột biến:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Phân biệt thường biến và đột biến:

Biến đổi trong vật chất di truyền (ADN, NST) dẫn tới làm biến đổi kiểu hình tương ứng

2 Không di truyền được

Xuất hiện ngẫu nhiên, không định hướng

4 Thường có lợi cho bản thân sinh vật

1 Thường biến là những biến đổi KH phát

sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực

tiếp của môi trường

3. Xu t hi n đ ng lo t, theo h ấ ệ ồ ạ ướ ng xác 

đ nh, t ị ươ ng  ng v i đi u ki n ngo i  ứ ớ ề ệ ạ

c nh ả

Đa số có hại cho bản thân sinh vật

Di truyền được cho các thế hệ sau

I/ S  bi n đ i ki u hình do tác đ ng c a môi trự ế ổ ể ộ ủ ường

I/ S  bi n đ i ki u hình do tác đ ng c a môi trự ế ổ ể ộ ủ ường:

II/ M i quan h  gi a  ki u gen, môi trố ệ ữ ể ường và ki u hình.ể

THƯỜNG

BIẾN

* Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường

* Thường biến:

+ Thường biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định, tương ứng với điều kiện ngoại cảnh

+ Không di truyền được,

+ Giúp sinh vật thích nghi nên thường có lợi cho bản thân sinh vật

* Phân biệt thường biến và đột biến

S  bi u hi n ki u  ự ể ệ ể hình c a m t ki u  ủ ộ ể gen ph  thu c vào  ụ ộ

nh ng y u t  nào? ữ ế ố II/ M i quan h  gi a ki u gen, môi tr ố ệ ữ ể ườ ng và ki u hình: ể

Kiểu hình là kết quả sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường

II/ M i quan h  gi a ki u gen, môi tr ố ệ ữ ể ườ ng và ki u hình: ể

Ví dụ 1: Giống lúa nếp cẩm ở miền

núi hay đồng bằng đều cho hạt gạo

bầu tròn và màu đỏ

Tính trạng chất lượng

Ví dụ 2: Lợn Ỉ Nam Định nuôi ở miền Bắc, miền Nam và ở các vườn thú của nhiều nước châu Âu vẫn có màu lông đen

Tính trạng

số lượng

Ví dụ 4: Lượng sữa vắt trong một ngày của một giống bò phụ thuộc vào điều kiện chăn nuôi

Ví dụ 3: Số hạt lúa trên một bông của

một giống lúa phụ thuộc vào điều

kiện trồng trọt

(phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen)

(chịu ảnh hưởng nhiều của môi

trường)

I/ S  BI N Đ I KI U HÌNH DO TÁC Đ NG C A MÔI Ự Ế Ổ Ể Ộ Ủ

TRƯỜNG:

II/ M I QUAN H  GI A  KI U GEN, MÔI TRỐ Ệ Ữ Ể ƯỜNG VÀ KI U HÌNH.Ể

THƯỜNG

BIẾN

-Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới

ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.

-Thường biến:

+ Thường biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định, tương ứng với điều kiện ngoại cảnh.

+ Không di truyền được,

+ Giúp sinh vật thích nghi nên thường có lợi cho bản thân sinh vật.

Kiểu hình là kết quả sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường

III/ M C PH N  NGỨ Ả Ứ

Lúa DR2 chăm sóc bình thường

(4,5 – 5 tấn/ha/vụ)

Lúa DR2 chăm sóc tốt (8

tấn/ha/vụ)

III/ M c ph n  ng:ứ ả ứ

- Trong sản xuất, người ta đã vận dụng những hiểu biết về mức phản ứng để tăng năng suất như thế nào?

I/ S  bi n đ i ki u hình do tác đ ng c a môi trự ế ổ ể ộ ủ ường:

II/ M i quan h  gi a  ki u gen, môi trố ệ ữ ể ường và ki u hình.ể

THƯỜNG

BIẾN

-Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh

hưởng trực tiếp của môi trường

-Thường biến:

+ Thường biểu hiện đồng loạt theo hướng xác định, tương ứng với điều kiện ngoại cảnh

+ Không di truyền được,

+ Giúp sinh vật thích nghi nên thường có lợi cho bản thân sinh vật

Kiểu hình là kết quả sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường

III/ M c ph n  ngứ ả ứ

- Mức phản ứng là giới hạn thường biến của một kiểu gen (hoặc chỉ

một gen hay nhóm gen) trước môi trường khác nhau.

- Mức phản ứng do kiểu gen quy định.

2/ Trả lời câu hỏi:

• Thường biến là gì? Phân biệt thường biến với đột biến.

a) Biến dị nào sau đây không di truyền được ?

A. Đột biến gen B Đột biến nhiễm sắc thể

C Thường biến D Mất đoạn NST

1/ Hãy chọn câu trả lời đúng:

b) Thường biến là?

A Biến đổi kiểu gen dưới tác động của môi trường

B Biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường

C Biến đổi trong kiểu gen dẫn tới biến đổi trong kiểu hình

D Biến đổi kiểu hình dẫn tới biến đổi kiểu gen

LUYỆN TẬP

H ƯỚ NG D N V  NHÀ: Ẫ Ề