Bài giảng môn Ngữ văn lớp 9 năm học 2021-2022 - Bài 10: Nghị luận trong văn bản tự sự (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 9 năm học 2021-2022 - Bài 10: Nghị luận trong văn bản tự sự (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu thế nào là nghị luận trong văn bản tự sự, vai trò và yếu tố nghị luận trong văn tự; luyện tập nhận diện các yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự và viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Nghị luận trong văn bản tự sự

I. Tìm hi u y u t  ngh  lu n trong VBTS:ể ế ố ị ậ

VD: Hai đo n trích (SGK/tr137).ạ

­ Đo n a: Trích t/ph m ạ ẩ Lão H c ạ  c a Nam Caoủ

ND: Nh ngữ  suy nghĩ c a ông giáo v  cu c đ i,  con ngủ ề ộ ờ ười trong XH

Lu n đi m:  ậ ể N uế  ta không c  tìm mà hi u nh ng ngố ể ữ ười xung quanh thì ta luôn có c  đ  tàn nh n và đ c ác v i ớ ể ẫ ộ ớ

h ọ

Lu n c :ậ ứ  ­V  tôi không ph i là ng ợ ả ườ ộ i đ c ác, nh ng  ư s  dĩ ở  th  tr  nên ích k  , tàn nh n  ị ở ỉ ẫ là vì th  đã quá kh ị ổ

+ Khi ng ườ i ta đau chân thì ch  nghĩ đ n cái chân đau (t  m t qui lu t t  nhiên) ỉ ế ừ ộ ậ ự

+ Khi ng ườ i ta  kh  quá thì ng ổ ườ i ta không còn nghĩ đ n ai đ ế ượ c n a (nh  qui lu t t  nhiên trên mà thôi) ữ ư ậ ự

+ Vì cái b n tính t t c a ng ả ố ủ ườ i ta b  nh ng n i lo l ng, bu nđau, ích k  che l p m t ị ữ ỗ ắ ồ ỉ ấ ấ

­Tôi bi t v y nên tôi ch  bu n ch  không n  gi n ế ậ ỉ ồ ứ ỡ ậ

=>V i cách ớ l p lu n ậ ậ trong đo n trích nêu ra đ u ạ ề r t phù h p v iấ ợ ớ  tính cách c a ủ  nh/v t ông giáo: m t ng ậ ộ ười có 

h c th c, hi u bi t, giàu lòng thọ ứ ể ế ương người, luôn nghĩ suy trăn tr , d n v t v  cách s ng cách nhìn ngở ằ ặ ề ố ười, 

nhìn đ i …ờ

­ Đo n b: Trích “Thuý Ki u báo ân báo oán” TP ạ ề Truy n Ki u ệ ề  –Ng/Du

ND: Cu c đ i tho i gi a Ki u & Ho n Th ộ ố ạ ữ ề ạ ư

* L p lu n c a ậ ậ ủ Ki u:  ề X a nay đàn bà có m y ng ư ấ ườ i ghê g m, cay nghi t nh  m  – và x a nay,  ớ ệ ư ụ ư càng cay nghi t ệ  thì  càng chu c l y ố ấ  oan trái 

* L p lu n c a Ho n Th : 4 ý:ậ ậ ủ ạ ư

 ­ Tôi là đàn bà nên ghen tuông là chuy n th ệ ườ ng tình (nêu m t l  th ộ ẽ ườ ng) 

 ­ Tôi cũng đã đ i x  r t t t v i cô khi   gác vi t kinh cô tr n kh i nhà, tôi cũng ch ng đu i theo (k  công) ố ử ấ ố ớ ở ế ố ỏ ẳ ổ ể

 ­ Tôi v i cô đ u trong c nh ch ng chung – ch c gì ai nh ớ ề ả ồ ắ ườ ng cho ai.

 ­ Nh ng dù sao tôi cũng đã trót gây đau kh  cho cô nên bây gi  ch  bi t trông vào lòng đ  l ư ổ ờ ỉ ế ộ ượ ng khoan dung c a cô. (nh n  ủ ậ

t i & đ  cao, tâng b c Ki u) ộ ề ố ề

=> V i l p lu n nh  trên, Ki u ph i công nh n tài c a Ho n Th  là “Khôn ngoan đ n m c, nói năng ph i l i”. Và ớ ậ ậ ư ề ả ậ ủ ạ ư ế ự ả ờ

cũng chính nh  l p lu n  y mà Ho n Th  đã đ t Ki u vào m t tình th  r t khó x ờ ậ ậ ấ ạ ư ặ ề ộ ế ấ ử

      “Tha ra thì cũng may đ i, ờ

Làm ra thì cũng ra ng ườ i nh  nhen” ỏ

* Dùng nhi u lo i câu kh ng đ nh & ph  đ nh (ít dùng câu miêu t , tr n thu t).ề ạ ẳ ị ủ ị ả ầ ậ

­ Câu có nhi u c p quan h  t  nh : N u … thì, càng … càng, … s  dĩ… là vì, khi … thì …ề ặ ệ ừ ư ế ở

­> L p lu n ch t ch , làm cho câu chuy n thêm ph n tri t lí.ậ ậ ặ ẽ ệ ầ ế

­ B ng cách đ a nh ng ằ ư ữ suy nghĩ n i tâmộ , đ i tho i v i chính mình ho c là các cu c đ i tho i ố ạ ớ ặ ộ ố ạ b ng nh ng l p lu n ằ ữ ậ ậ

nêu lên các nh n xét, phán đoán, các lí l  nh m thuy t ph c ngậ ẽ ằ ế ụ ười nghe, ngườ ọi đ c v  1 v n đ , 1 quan đi m t  ề ấ ề ể ư

tưởng nào đó ­> Ngh  lu n trong VBTS.ị ậ

* Ghi nh  : SGK/tr138ớ

II. Luy n t p:ệ ậ

   + Bài t p 1:ậ

Đây là nh ng suy nghĩ n i tâm c a nh/v t ông giáo. Nh  m t cu c đ i tho i ng m, ông giáo đ i tho i v i ữ ộ ủ ậ ư ộ ộ ố ạ ầ ố ạ ớ

chính mình thuy t ph c chính mình, r ng v  mình không ác đ  “ch  bu n ch  không n  gi n”.ế ụ ằ ợ ể ỉ ồ ứ ỡ ậ

  + Bài t p 2:ậ  Tóm t t các n i dung lí l  trong l i l p lu n c a Ho n Th  đ  làm sáng t  l i khen c a Ki u ắ ộ ẽ ờ ậ ậ ủ ạ ư ể ỏ ờ ủ ề

(D a vào 4 đi m m c I).ự ể ụ

LUY N T P VI T ĐO N VĂN T  S  CÓ S  D NG Y U T  NGH  LU NỆ Ậ Ế Ạ Ự Ự Ử Ụ Ế Ố Ị Ậ

I. Th c hành tìm hi u y u t  ngh  lu n trong đo n văn t  s :ự ể ế ố ị ậ ạ ự ự

* Đo n văn: “L i l m & s  bi t  n”ạ ỗ ầ ự ế ơ

   N i dung: K  v  hai ngộ ể ề ườ ại b n cùng đi trên sa m cạ

­ Gi a 2 ng ữ ườ i có x y ra m t cu c tranh lu n, m t ng ả ộ ộ ậ ộ ườ ổ i n i nóng đã n ng l i mi t th  ng ặ ờ ệ ị ườ i kia.

­ Y u t  ngh  lu n:ế ố ị ậ

+ Nh ng đi u vi t lên cát s  mau chóng xoá nhoà theo th i gian nh ng không ai có th  xoá đữ ề ế ẽ ờ ư ể ược nh ng đi u t t ữ ề ố

đ p đã đẹ ược ghi t c trên đá, trong lòng ngạ ười

 Y u t  ngh  lu n này mang dáng d p c a 1 tri t lí v  “cái gi i h n & cái trế ố ị ậ ấ ủ ế ề ớ ạ ường t n” trong đ i s ng tinh ồ ờ ố

th n c a con ngầ ủ ười

+ Chúng ta hãy h c cách vi t nh ng n i đau bu n, thù h n lên cát & kh c ghi nh ng ân nghĩa lên đá.ọ ế ữ ỗ ồ ậ ắ ữ

 Y u t  ngh  lu n này nh c nh  con ngế ố ị ậ ắ ở ười cách  ng x  có văn hoá trong cu c s ng v n r t ph c t p (có yêu ứ ử ộ ố ố ấ ứ ạ

thương, hi v ng; nh ng cũng có c  đau bu n, thù h n).ọ ư ả ồ ậ

+ N u b  đi y u t  ngh  lu n thì tính t  t ng c a đo n văn s  gi m & do đó  n t ng v  câu chuy n cũng nh t nhoà ế ỏ ế ố ị ậ ư ưở ủ ạ ẽ ả ấ ượ ề ệ ạ

 Câu chuy n thêm sâu s c, giàu tính tri t lí & có ý nghĩa giáo d c cao: Con ngệ ắ ế ụ ườ ầi c n có s  bao dung, lòng ự

nhân ái, bi t th  tha & ghi nh  ân nghĩa, ân tình…ế ứ ớ

II. Th c hành vi t đo n văn t  s  có s  d ng y u t  ngh  lu n.ự ế ạ ự ự ử ụ ế ố ị ậ

* Bài t p 1ậ : Vi t 1 đo n văn k  l i bu i sinh ho t l p. Trong bu i đó, em đã phát bi u ý ki n đ  ch ng minh Nam ế ạ ể ạ ổ ạ ớ ổ ể ế ể ứ

là m t ngộ ườ ại b n r t t t.ấ ố

   Nam là m t ngộ ườ ạ ấ ố ủ ới b n r t t t c a l p tôi

* Bài t p 2ậ : Vi t đo n văn k  v  nh ng vi c làm ho c nh ng l i d y b o gi n d  mà sâu s c c a ngế ạ ể ề ữ ệ ặ ữ ờ ạ ả ả ị ắ ủ ười bà kính yêu 

đã làm cho em c m đ ngả ộ  

    N u ai có d p ti p xúc v i bà tôi thì m i th y bà có t m lòng r t đáng quý, cách d y d  con cháu c a bà r t khéo léo. Tôi ế ị ế ớ ớ ấ ấ ấ ạ ỗ ủ ấ

v n đố ược m i ngọ ười trong gia đình yêu thương nên có lúc cũng bướng b nh, đua đòi đ  đỉ ể ược h n b n bè. Có l n ba tôi d t ơ ạ ầ ứ khoát không cho tôi nhu m vàng tóc, tôi đã có l i nói và hành đ ng gi n d  v i ba. T i đ n, bà ng i c nh bên gi ng gi i:ộ ờ ộ ậ ữ ớ ố ế ồ ạ ả ả        ­Vy này, lúc tr a con đã nói l n ti ng v i ba nh  th  là không đúng. Tóc con đen,  mư ớ ế ớ ư ế ượt mà, đ p nh  v y, sao l i mu n ẹ ư ậ ạ ố nhu m màu vàng hoe nh  tóc c a Tây? Ngộ ư ủ ườ ưi x a có nói:  “Cái răng, cái tóc là cái g c con ngố ười” con không nghe sao? 

thường cái đ p là cái t  nhiên và cái t  nhiên  y là muôn đ i b n v ng. Cái t  t o ch  đ p trong phút ch c, c  tô v  n u ẹ ự ự ấ ờ ề ữ ự ạ ỉ ẹ ố ố ẽ ế không phù h p ch  làm cho ngợ ỉ ười ta chê cười

    L i bà nói tuy đ n gi n nh ng nó có ý nghĩa vô cùng sâu s c đ n gi  này tôi càng hi u thêm h n. Là ngờ ơ ả ư ắ ế ờ ể ơ ười Vi t Nam, da ệ vàng tóc đen là g c c a ngố ủ ười Vi t, cha m  sinh sao đ  v y, t i sao tôi l i mu n nhu m vàng tóc đ  tr  thành đ a ngo i ệ ẹ ể ậ ạ ạ ố ộ ể ở ứ ạ lai? Cũng t  đ y mà không bao gi   tôi dám đua đòi nh ng th  quá đáng  nh  v y n a!  ừ ấ ờ ữ ứ ư ậ ữ

III. T  luy n nói   nhà: ự ệ ở T  s  k t h p v i ngh  lu n và miêu t  n i tâmự ự ế ợ ớ ị ậ ả ộ

So n bàiạ

Đ ng chí ồ