Bài giảng môn Ngữ văn lớp 9 năm học 2021-2022 - Tiết 11+12: Chuyện người con gái Nam Xương - Nguyễn Dữ (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp truyền thống trong tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam qua nhân vật Vũ Nương; thấy được số phận oan trái của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!
Trang 1(Trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ )
Trang 2-Truyền kì là thể loại văn xuôi
tự sự có nguồn gốc từ Trung Quốc, thịnh hành từ thời
Đường
-Truyền kì thường dựa vào
những cốt truyện dân gian hoặc dã sử Nhân vật chính thường là người phụ nữ đức hạnh thường gặp bất hạnh hoặc là người trí thức bất mãn với thời cuộc Ở truyền kì, có
sự đan xen giữa thực và ảo.
-“Truyền kì mạn lục” của
Nguyễn Dữ là tác phẩm tiêu biểu cho thể loại truyền kì ở Việt Nam
> TKML là một “Thiên cổ kì
bút”.
I.Đọc – hiểu chú thích:
1 Tác giả: Nguyễn Dữ học trò
của Nguyễn Bỉnh Khiêm
Thi đỗ làm quan 1 năm- Từ
quan về sống ẩn dật ở quê
nhà.
- Sáng tác của Nguyễn Dữ
thể hiện cái nhìn tích cực
của ông đối với văn học
dân gian.
2 Tác phẩm: “Chuyện người con
gái Nam Xương” là truyện thứ 16 trong 20 truyện của TP
“Truyền kì mạn lục”.
- Truyền kỳ mạn lục: ( SGK)
- Dựa trên chuyện cổ tích “Vợ
chàng Trương”
-Văn bản chữ Hán.
- PTBĐ: TS +MT+BC
( Nguyễn Dữ )
Trang 3Tóm tắt : “Vợ chàng Trương”
Vũ Th Thi t quê Nam X ị ế ở ươ ng có
ch ng là Tr ồ ươ ng Sinh .
N ướ c có gi c, Tr ặ ươ ng Sinh đi lính. Vũ
N ươ ng nhà sinh con, ph ng d ở ụ ưỡ ng m ẹ
ch ng ồ
T i đ n, ôm con nh ch ng, nàng hay ố ế ớ ồ
ch bóng c a mình b o là cha nó ỉ ủ ả
Tan gi c, Tr ặ ươ ng Sinh tr v , m m t, ở ề ẹ ấ
con không ch u nhìn cha ị
Nghe l i con tr , c n nghĩ n i máu ờ ẻ ạ ổ
ghen, Tr ươ ng Sinh đánh đu i Vũ N ổ ươ ng.
II Đọc – hiểu văn bản:
1.Đọc - Tóm tắt:
Quá u t c Vũ N ấ ứ ươ ng đâm đ u xu ng ầ ố
sông t t ự ử
Đ n khi hi u ra n i oan c a v , ế ể ỗ ủ ợ
Tr ươ ng Sinh l p đàn gi i oan cho nàng. ậ ả
Hi n nay mi u th Vũ N ệ ế ờ ươ ng v n còn ẫ ở
Huy n Lý Nhân – t nh Hà Nam ệ ỉ
* Tóm tắt “Chuyện NCGNX” của Ng Dữ:
Vũ Th Thi t quê Nam X ị ế ở ươ ng, có ch ng là ồ
Tr ươ ng Sinh.
N ướ c có gi c, Tr ặ ươ ng Sinh đi lính. nhà Ở nàng sinh con, ph ng d ụ ưỡ ng m ch ng ẹ ồ Tan gi c Tr ặ ươ ng Sinh tr v , m m t, con ở ề ẹ ấ không ch u nhìn cha. ị
Nghe l i con tr , không suy nghĩ, Tr ờ ẻ ươ ng Sinh k t t i v và đánh m ng, đu i đi ế ộ ợ ắ ổ Không gi i bày đ ả ượ c oan tình, Vũ N ươ ng nh y ả
xu ng sông t t ố ự ử
T i đ n, con ch bóng mình g i cha ố ế ỉ ọ
Tr ươ ng Sinh hi u ra n i oan c a v ể ỗ ủ ợ
Phan Lang, ng ườ i cùng làng, ch y gi c ạ ặ
b đ m thuy n, đ ị ắ ề ượ c linh phi c u và g p ứ ặ
Vũ N ươ ng thu cung. Nh n l i Vũ ở ỷ ậ ờ
N ươ ng, Phan Lang v k l i s tình và ề ể ạ ự trao trâm vàng cho Tr ươ ng Sinh, chàng
l p đàn gi i oan cho nàng, Vũ N ậ ả ươ ng
hi n v gi a dòng r i t t bi n m t ệ ề ữ ồ ừ ừ ế ấ
Trang 4Cổng đền
Trang 5Bảng di tích văn hóa trước cổng
Trang 6Đền Vũ Điện, còn gọi là Đền Bà Vũ, miếu vợ chàng Trương, thuộc thôn Vũ Điện, xã Chân Lý, huyện Lý Nhân, Hà Nam
Trang 7* Giống:
“Chuyện người con gái
Nam Xương”
Chuyện cổ tích:
“Vợ chàng Trương”
- Kể sự việc
- Nhân vật: hành động
- Kết thúc thực.
- Trình tự sự việc có đôi chỗ thay đổi.
- Giọng kể cảm động.
- Nhân vật có tâm trạng.
- Kết thúc có sáng tạo
Giữ y cốt truyện.
* Khác:
Trang 82 Nhan đề và cấu trúc văn bản:
* Nhan đề:
Chuyện kể về số phận của người phụ nữ có nhan sắc, phẩm hạnh lại phải nhận một cái chết oan khuất.
* Cấu trúc văn bản:
- Trình tự kể: Thứ tự thời gian, không gian.
- Nhân vật chính: Vũ Nương
- Bố cục : 3 đoạn
3 Phân tích:
a.Vũ Nương trong bổn phận làm vợ, làm dâu :
Trang 93 Phân tích:
a Vũ Nương trong bổn phận làm vợ, làm dâu :
- Khi sống với chồng :
Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, tính đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp Trong làng có chàng Trương Sinh, mến vì dung hạnh, xin với mẹ đem trăm lạng vàng cưới
về Song Trương có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá
sức Nàng cũng giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào
vợ chồng phải đến thất hòa
- Khi tiễn chồng:
- Khi xa chồng:
Bấy giờ nàng có mang,sau khi xa chồng vừa đầy tuần thì sinh ra một đứa con trai, đặt tên là Đản Ngày qua tháng lại, thoắt đã nửa năm, mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi, thì nỗi buồn góc bể chân trời không thể nào ngăn được Bà mẹ cũng vì nhớ con mà dần sinh ốm Nàng hết sức thuốc thang
lễ bái thần phật và lấy lời ngọt ngào khôn khéo khuyên lơn Song bệnh tình mỗi ngày một trầm trọng, bà biết không sống được, bèn trối…Bà cụ nói xong thì mất Nàng hết lời thương xót, phàm việc ma chay tế lễ, lo liệu như đối với cha
mẹ đẻ mình.
- Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám mong đeo được ấn phong hầu,
mặc áo gấm trở về quê cũ, chỉ xin ngày về mang theo được hai chữ bình
yên, thế là đủ rồi Chỉ e việc quân khó liệu, thế giặc khôn lường Giặc cuồng còn lẩn lút,quân triều còn gian lao, rồi thế chẻ tre chưa có, mà mùa dưa
chín quá kì, khiến cho tiện thiếp băn khoăn, mẹ hiền lo lắng Nhìn trăng soi thành cũ, lại sửa soạn áo rét, gửi người ải xa, trông liễu rủ bãi hoang, lại
thổn thức tâm tình, thương người đất thú! Dù có thư tín nghìn hàng, cũng sợ không có cánh hồng bay bổng.
Trang 10Tiết 11,12: Chuyện người con gái Nam Xương
( Nguyễn Dữ )
I Đọc – hiểu chú thích:
1 Tác giả
2 Tác phẩm
II Đọc - hiểu văn bản:
1 Đọc -Tóm tắt
2 Nhan đề và cấu trúc văn bản:
3 Phân tích:
a Vũ Nương trong bổn phận làm vợ, làm dâu :
- Khi sống với chồng: Luôn gìn giữ khuôn phép, không để thất hoà.
- Khi tiễn chồng: Không màng vinh hiển, mong chồng trở về bình an, hiểu và cảm thông,
lo lắng, nhớ thương chồng.
- Khi xa chồng: Sinh con, phụng dưỡng mẹ chồng, buồn nhớ mong chồng
Đẹp người, đẹp nết.
- Làm vợ Đẹp người, đẹp nết
Luôn giữ gìn khuôn phép
Yêu thương chồng, hết lòng quán xuyến gia đình.
- Làm dâu Mẹ chồng bệnh chăm sóc tận tình.
Mẹ chồng mất, lo ma chay tế lễ chu toàn.
=> Câu văn biền ngẫu, kết hợp nhiều điển tích.
=> Người phụ nữ xinh đẹp, đảm đang, yêu chồng, thương con, hiếu thảo với mẹ chồng -> Phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam.
b.Vũ Nương bị oan và cái chết bi thảm của nàng:
Trang 11* Hội ý:
con trẻ chàng đã xử sự ra sao?
không? Qua lời mẹ tiễn con, vợ tiễn chồng, ta hiểu thái độ của người dân đối với chiến tranh NTN ?
oan không?
V.Nương như vậy?
Trang 12Trọng nam khinh nữ
* Nguyên nhân:
b.Vũ Nương bị oan và cái chết bi thảm của nàng:
Con nhà hào phú, thất học
Đa nghi, hay ghen
Gia trưởng, độc đoán, cạn nghĩ Phân biệt sang hèn
Gây chiến tranh
- Gián tiếp: XHPK
- Trực tiếp: Trương Sinh
Trang 13*LT1: Thiếp vốn con kẻ khó, được nương tựa nhà giàu Sum họp chưa thỏa tình chăn gối, chia phôi vì động việc lửa binh Cách biệt
ba năm giữ gìn một tiết.Tô son điểm phấn từng đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót Đâu có sự mất nết hư thân như lời chàng nói Dám xin bày tỏ để cởi mối nghi ngờ.Mong chàng đừng một mực nghi oan cho thiếp.
nghi thất Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió; khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lại lên núi Vọng Phu kia nữa.
điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngài chứng giám Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu
mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ.
Trang 14Phân biệt sang hèn Gây chiến tranh
Trọng nam khinh nữ
* Nguyên nhân :
- Gián tiếp: XHPK:
Con nhà hào phú, thất học.
Đa nghi, hay ghen
Gia trưởng, độc đoán, cạn nghĩ
b.Vũ Nương bị oan và cái chết bi thảm của nàng:
=> Lời văn giàu cảm xúc, xung đột đầy kịch tính, thắt nút mở nút bất ngờ.
=>Thể hiện sự đầu hàng số phận Tố cáo XHPK đem lại bất hạnh cho người phụ nữ.
- “Cái bóng” Tạonỗi oan
Giải nỗi oan
* Hậu quả: Tự tử
- Tình huống mấu chốt: Câu nói của bé Đản
c Vũ Nương sống ở thuỷ cung và được giải oan:
- Trực tiếp: T Sinh:
-> Bị bức tử
Trang 16III Tổng kết:
Tác ph m thành công trong vi c khai thác v n văn h c dân gian, ẩ ệ ố ọ
k t h p v i s sáng t o đ c đáo v nhân v t, cách k chuy n, cách ế ợ ớ ự ạ ộ ề ậ ể ệ
s d ng y u t truy n kì, cùng k t thúc m i l t o nên s h p d n, ử ụ ế ố ề ế ớ ạ ạ ự ấ ẫ thu hút ng ườ ọ i đ c.
V i quan ni m cho r ng h nh phúc khi tan v không th hàn g n ớ ệ ằ ạ ỡ ể ắ
l i đ ạ ượ c, truy n phê phán thói ghen tuông mù quáng, ca ng i v đ p ệ ợ ẻ ẹ truy n th ng c a ng ề ố ủ ườ i ph n Vi t Nam. Đ ng th i th hi n ụ ữ ệ ồ ờ ể ệ
ni m th ề ươ ng c m sâu s c c a tác gi đ i v i s ph n ng ả ắ ủ ả ố ớ ố ậ ườ i ph ụ
n trong XHPK. ữ
T cu c đ i c a V.N ừ ộ ờ ủ ươ ng, hãy trình bày c m nh n c a em tr ả ậ ủ ướ c
s ph n c a ng ố ậ ủ ườ i ph n x a kia ụ ữ ư
=> Kết hợp giữa thực và ảo tạo thế giới lung linh mơ màng, nửa hư nửa thực.
=> Ý nghĩa:
- Tạo kết thúc có hậu
- Hoàn thiện phẩm chất Vũ Nương.
- Tố cáo XHPK không có chỗ cho người phụ nữ dung thân.
- Thể hiện chất truyền kì của truyện.
c Vũ Nương sống ở thuỷ cung và được giải oan: