Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 3: Tức nước vỡ bờ - Ngô Tất Tố (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu hơn về tình cảnh của người nông dân trong xã hội phong kiến và những phẩm chất đáng quý của họ qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!
Trang 1TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ BẾN TRE
GV dạy: Đỗ Thị Thanh Tuyền – Ngữ văn 8
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích ti u thuy t “T t đèn” Ngô T t T ) ể ế ắ ấ ố
Trang 2TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích “T t đèn” Ngô T t T )ắ ấ ố
Ti t 910ế
I. Đ c – hi u chú thíchọ ể
1. Tác gi :ả
Ngô T t T (18931954), nhà văn xu t s c c a trào l u hi n th c tr ấ ố ấ ắ ủ ư ệ ự ướ c CMT8.
Ông là ng ườ i am t ườ ng trên nhi u lĩnh v c nghiên c u, h c thu t, sáng tác ề ự ứ ọ ậ
1. Đ c Tóm t t văn b nọ ắ ả
Anh D u đ ậ ượ c tr v nh cái xác không h n. Đ ả ề ư ồ ượ c bà lão láng gi ng cho bát g o, ch D u ề ạ ị ậ
n u nhanh bát cháo cho ch ng ăn đ l y l i s c ấ ồ ể ấ ạ ứ
Cháo chín, ch D u rón rén b ng m t bát l n đ n ch ch ng n m ị ậ ư ộ ớ ế ỗ ồ ằ
Anh D u b ng bát cháo v a k đ n mi ng thì cai l và ng ậ ư ừ ề ế ệ ệ ườ i nhà lí tr ưở ng xông vào nhà
đ đòi thêm xu t s u c a em anh D u ể ấ ư ủ ậ
Ch D u h th p mình đ l y l c xin kh t ị ậ ạ ấ ể ạ ụ ấ
B ngoài tai nh ng l i l van xin c a ch D u, cai l và ng ỏ ữ ờ ẽ ủ ị ậ ệ ườ i nhà lí tr ưở ng quát m ng ch D u ắ ị ậ
Ch D u v n c g ng l y l c van xin, cai l m t m c xông vào đánh trói anh D u ị ậ ẫ ố ắ ạ ụ ệ ộ ự ậ
Ch D u t c gi n nh ng v n ti p t c van xin ị ậ ứ ậ ư ẫ ế ụ
Cai l b ch luôn vào ng c và tát vào m t ch D u r i s n t i trói anh D u ệ ị ự ặ ị ậ ồ ấ ớ ậ
Ch D u li u m ng c l i và thách th c cai l r i ra tay đánh tr tên cai l và ng ị ậ ề ạ ự ạ ứ ệ ồ ả ệ ườ i nhà lí tr ưở ng.
2. Tác ph m:ẩ Xu t x : ấ ứ
Th lo i: ể ạ
PTBĐ:
Văn b n “ T c nả ứ ước v b ” trích chỡ ờ ương XVIII c a tác ph m “T t đèn” ủ ẩ ắ
g m 26 chồ ương
T s , miêu t , bi u c m ự ự ả ể ả
II. Đ c hi u văn b n:ọ ể ả
Ti u thuy tể ế
Trang 3+ Đo n 1: T đ u….ngon mi ng hay không ạ ừ ầ ệ : ch D u chăm sóc ch ng. ị ậ ồ
+ Đo n 2: còn l i: ch D u đ ạ ạ ị ậ ươ ng đ u v i tên cai l và ng ầ ớ ệ ườ i nhà lí tr ưở ng
a. C nh ch D u chăm sóc ch ng:ả ị ậ ồ
Cháo chín, ch D u b c mang ra gi a nhà, ng mâm bát múc ra la li t. R i ch l y qu t cho chóng ngu i ị ậ ắ ữ ả ệ ồ ị ấ ạ ộ
Ti ng tr ng và ti ng tù và đã th ng th ng đ a nhau t phía đ u làng đ n đình ế ố ế ủ ẳ ư ừ ầ ế
Ti ng chó s a vang các xóm ế ủ
Bà lão láng gi ng l i l t đ t ch y sang: ề ạ ậ ậ ạ
Bác trai đã khá r i ch ? ồ ứ
C m n c , nhà cháu đã t nh táo nh th ả ơ ụ ỉ ư ườ ng. Nh ng xem ý hãy còn l b , l t b t ch ng nh v n m i m t l m ư ề ề ệ ệ ừ ư ẫ ỏ ệ ắ
Này, b o bác y có tr n đi đâu thì tr n. Ch c n m đ y, ch c n a h vào thúc s u, không có, h l i đánh trói thì ả ấ ố ố ứ ứ ằ ấ ố ữ ọ ư ọ ạ
kh Ng ổ ườ ố i m r r nh th , n u l i ph i m t tr n đòn, nuôi m y tháng cho hoàn h n? ề ề ư ế ế ạ ả ộ ậ ấ ồ
Vâng, cháu cũng đã nghĩ nh c Nh ng đ cháo ngu i, cháu cho nhà cháu ăn l y vài húp cái đã. Nh n suông t sáng ư ụ ư ể ộ ấ ị ừ hôm qua đ n gi còn gì ế ờ
Th thì ph i gi c anh y ăn mau đi, k o n a ng ế ả ụ ấ ẻ ữ ườ i ta s p s a kéo vào r i đ y! ắ ử ồ ấ
R i bà lão l i l t đ t tr v v i v m t băn khoăn ồ ạ ậ ậ ở ề ớ ẻ ặ
Cháo đã h i ngu i. Th ng D n v c đ u v a th i v a húp soàn so t. Ch D u rón rén b ng m t bát l n đ n ch ch ng ơ ộ ằ ầ ụ ầ ừ ổ ừ ạ ị ậ ư ộ ớ ế ỗ ồ
n m: ằ
Th y em hãy c ng i d y húp ít cháo cho đ xót ru t ầ ố ồ ậ ỡ ộ
R i ch đón l y cái T u và ng i xu ng đó nh có ý ch xem ch ng ch ăn có ngon mi ng hay không ồ ị ấ ỉ ồ ố ư ờ ồ ị ệ
2. Cách xây d ng truy n:ự ệ
Nhân v t chính: ậ ch D uị ậ
S vi c chính: ự ệ ch D u chăm sóc ch ng và ch D u đị ậ ồ ị ậ ương đ u v i b n tay saiầ ớ ọ
Ngôi k : ể th 3 > ngứ ườ ể ấi k gi u mình, bao quát h t m i di n bi n trong câu chuy n k c thái đ , tình c m ế ọ ễ ế ệ ể ả ộ ả
c a các nhân v t, l i k khách quan.ủ ậ ờ ể
B c c: ố ụ 2 ph nầ
3. Phân tích:
Trang 4 Hoàn c nh gia đình ch D u: Nghèo kh , thi u ti n s u; anh D u đang đau m, b b t, b đánh đ p hành h > ả ị ậ ổ ế ề ư ậ ố ị ắ ị ậ ạ
Ch y ng ạ ượ c xuôi, lo toan m i vi c > đ m đang, tháo vát, tìm cách c u ch ng. ọ ệ ả ứ ồ
Cháo chín, … múc ra…l y qu t qu t cho chóng ngu i….rón rén b ng m t bát l n đ n ch ch ng n m…Th y em ấ ạ ạ ộ ư ộ ớ ế ỗ ồ ằ ầ hãy ng i d y húp ít cháo cho đ xót ru t … ng i xu ng ch xem ch ng ăn có ngon mi ng hay không …> yêu th ồ ậ ỡ ộ ồ ố ờ ồ ệ ươ ng, chăm sóc ch ng t n tình trong m i tình hu ng, hoàn c nh ồ ậ ọ ố ả
=>T ng g i t , c ch , l i nói, hành đ ngừ ữ ợ ả ử ỉ ờ ộ
=>Quan tâm, lo l ng, chăm sóc ch ng t n tình chu đáoắ ồ ậ Tình yêu thương ch ng tha thi t> V đ p c a ồ ế ẻ ẹ ủ
người ph n Vi t Nam.ụ ữ ệ
D n dò: ặ So n ti p văn b n: đ c kĩ ph n 2 văn b n; tìm g ch chân các chi ti t v thái đ , c ch , hành đ ng, l i nóiạ ế ả ọ ầ ả ạ ế ề ộ ử ỉ ộ ờ
c a ch D u + cai l và ngủ ị ậ ệ ười nhà lí trưởng
Trang 5
b. Ch D u đị ậ ương đ u v i b n tay ầ ớ ọ
sai:
Cai l và ng ệ ườ i nhà lí tr ưở ng
s m s p ti n vào v i nh ng roi ầ ậ ế ớ ữ
song, tay th ướ c, dây th ng ừ
Thái đ ngang ng ộ ượ c, hung
hăng.
Cai l thét “th ng kia! Ông ệ ằ
t ưở ng mày ch t đêm qua, còn ế
s ng đ y à? n p ti n s u! Mau! ố ấ ộ ề ư
L i nói đ c đ a ờ ộ ị
Lí tr ưở ng c ườ i m a mai”anh ta ỉ
s p ph i gió nh đêm qua đ y!” ắ ả ư ấ
Ch luôn vào m t ch D u”ch ỉ ặ ị ậ ị
kh t ti n s u đ n chi u mai ph i ấ ề ư ế ề ả
không? Đ y! Ch hãy nói v i ông ấ ị ớ
cai đ ông y ra đình kêu v i ể ấ ớ
quan cho! Ch ông lí tôi thì ứ
không có quy n cho ch kh t m t ề ị ấ ộ
gi nào n a! ờ ữ
Hách d ch, l i nói m a mai, ị ờ ỉ
không tình ng ườ i.
Khi b n tay sai m i xông vào: ọ ớ
Ch D u run run: “Nhà cháu đã ị ậ túng đã túng l i ph i đóng c ạ ả ả
su t s u c a chú nó n a, nên m i ấ ư ủ ữ ớ lôi thôi nh th Ch cháu có ư ế ứ
dám b b ti n s u nhà n ỏ ễ ề ư ướ c đâu? Hai ông làm phúc nói v i ớ ông lí cho cháu kh t” ấ
S hãi, h th p mình đ xin ợ ạ ấ ể
kh t ấ
Ch D u v n thi t tha “Kh n ị ậ ẫ ế ố
n n! Nhà cháu đã không có, d u ạ ẫ ông ch i m ng cũng đ n th thôi. ử ắ ế ế Xin ông trông l i! ” ạ
T th c a k b d ư ế ủ ẻ ề ướ i> c ố
thi t tha van xin ế
> G i “ông”; x ng “cháu ọ ư
Trang 6Cai l không đ ch nói h t câu, ệ ể ị ế
tr n ng ợ ượ c hai m t, h n quát: ắ ắ
“Mày đ nh nói cho cha mày nghe ị
đ y à? S u c a nhà n ấ ư ủ ướ c mà
dám m m m xin kh t!” ở ồ ấ
Cai l v n gi ng h m hè: “N u ệ ẫ ọ ầ ế
không có ti n n p s u cho ông ề ộ ư
bây gi , thì ông s ông d c nhà ờ ẽ ở ả
mày đi ch i m ng thôi à!” ử ắ
R i h n quay ra b o anh ng ồ ắ ả ườ i
nhà lí tr ưở ng: “Không h i đâu ơ
mà nói v i nó, trói c th ng ớ ổ ằ
ch ng nó l i, đi u ra đình kia” ồ ạ ệ
Đùng đùng, cai l gi t cái th ng ệ ậ ừ
trong tay anh này… ch y s m s p ạ ầ ậ
đ n ch anh D u ế ỗ ậ
hành đ ng hung hăng, b t ộ ấ
nhân.
Khi b n tay sai ra l nh trói anh ọ ệ
D u: ậ
Ch D u xám m t, v i vàng đ t ị ậ ặ ộ ặ con xu ng đ t, ch y đ n đ l y ố ấ ạ ế ỡ ấ tay h n: “cháu van ông, nhà cháu ắ
v a m i t nh đ ừ ớ ỉ ượ c m t lúc, ông ộ tha cho !”
Thái đ t c gi n nh ng v n ộ ứ ậ ư ẫ
c h th p mình, ki m ch đ ố ạ ấ ề ế ể
can ngăn.
x ng hô > cháu ông ư
Trang 7 Tha này! Tha này!. V a nói h n b ch luôn vào ừ ắ ị
ng c ch D u m y b ch r i l i s n đ n đ trói ự ị ậ ấ ị ồ ạ ấ ế ể
anh D u ậ
Cai l tát vào ch m t đánh b p, r i h n c ệ ị ộ ố ồ ắ ứ
nh y vào c nh anh D u ả ạ ậ
hung hăng, thô b o, đ c ác ạ ộ
Khi ch D u b đánh: ị ậ ị
…t c quá không th ch u đ ứ ể ị ượ c, ch D u li u m ng c ị ậ ề ạ ự
l i: ch ng tôi đau m, ông không đ ạ ồ ố ượ c phép hành h !> ạ
t c gi n, nói nh ra l nh đ c nh báo. ứ ậ ư ệ ể ả
X ng“tôi” g i “ông”> vai ngang nhau ư ọ
Quá b c t c, đ ng ngang hàng v i b n tay sai ự ứ ứ ớ ọ
Nghi n hai hàm răng: “Mày trói ngay ch ng bà đi, bà cho ế ồ mày xem”
> vai trên d ướ i
T th c a k b trên, thách th c, s n sàng ch ng ư ế ủ ẻ ề ứ ẵ ố
tr ả Đ u lý ấ
…túm l y c n dúi ra c a ấ ổ ấ ử
Ra tay đánh tr ả > Đ u l c ấ ự
Sau khi đánh ngã b n tay sai: ọ
Ch D u ch a nguôi c n gi n: “Thà ng i tù ch đ ị ậ ư ơ ậ ồ ứ ể chúng nó làm tình làm t i tôi không ch u đ ộ ị ượ c”
Li u m ng, b t ch p, quy t ch ng tr t i cùng. ề ạ ấ ấ ế ố ả ớ
> g i “mày” x ng “bà” ọ ư
Trang 8=>xây d ng tình hu ng đ y k ch tính, miêu t sinh đ ng hành đ ng, c ch , l i nói, t ng x ng ự ố ầ ị ả ộ ộ ử ỉ ờ ừ ữ ư
hô đ kh c h a tính cách nhân v t ể ắ ọ ậ
B n tính h ng hách, đê ti n, b t nhân, tàn ả ố ệ ấ
b o, đ c ác>đi n hình cho t ng l p tay sai ạ ộ ể ầ ớ
th ng tr ố ị
R t c ki m ch nh ng b áp b c nên quy t ấ ố ề ế ư ị ứ ế tâm đánh tr l i đ b o v ch ng, b o v ả ạ ể ả ệ ồ ả ệ mình
> yêu th ươ ng ch ng > tinh th n ph n kháng ồ ầ ả quy t li t. ế ệ
> Đ u tranh t phát> tiêu bi u cho hình nh ấ ự ể ả
ng ườ i ph n nông dân b áp b c trong xã h i ụ ữ ị ứ ộ cũ.
Hai tuy n nhân v t đ i l p nhau ế ậ ố ậ
Tình hu ng truy n đ y k ch tính ố ệ ầ ị
Lúc đ u NTT ch a nh n th c đ ầ ư ậ ứ ượ c nên ch a ch ra đ ư ỉ ượ c con đ ườ ng đ u tranh cách m ng t t y u. ấ ạ ấ ế
Nh ng b ng c m quan hi n th c nhà văn đã c m nh n đ ư ằ ả ệ ự ả ậ ượ c xu th “ t c n ế ứ ướ c v b ” b ng s c m nh ỡ ờ ằ ứ ạ
to l n khôn l ớ ườ ng. Đo n trích đã d báo c n bão táp qu n chúng nông dân n i d y sau này ạ ự ơ ầ ổ ậ
Trang 9III. T ng k t: ổ ế
T o tình hu ng đ c đáo, kh c h a nhân v t rõ nét, ngòi bút miêu t linh ho t, ngôn ng k chuy n, đ i ạ ố ộ ắ ọ ậ ả ạ ữ ể ệ ố tho i đ c s c ạ ặ ắ
V ch tr n b m t tàn ác, b t nhân c a xã h i th c dân n a phong ki n đ ạ ầ ộ ặ ấ ủ ộ ự ử ế ươ ng th i; th y đ ờ ấ ượ c ph m ch t ẩ ấ
t t đ p và s c m nh ti m tàng c a s ph n kháng mãnh li t ch ng áp b c c a ng ố ẹ ứ ạ ề ủ ự ả ệ ố ứ ủ ườ i nông dân hi n lành, ề
ch t phác ấ
IV. Luy n t p: ệ ậ
K tóm t t văn b n ể ắ ả
Vi t đo n văn trình bày suy nghĩ c a em v nhân v t ch D u ế ạ ủ ề ậ ị ậ
Hướng d n t h c D n dò:ẫ ự ọ ặ
Tóm t t đo n trích kho ng 10 dòng theo ngôi k c a nhân v t ch D u.ắ ạ ả ể ủ ậ ị ậ
Đ c di n c m đo n trích (chú ý gi ng đi u, ng đi u c a các nhân v t, nh t là s thay đ i trong ngôn ọ ễ ả ạ ọ ệ ữ ệ ủ ậ ấ ự ổ
ng đ i tho i c a nhân v t ch D u).ữ ố ạ ủ ậ ị ậ
So n: "Xây d ng đo n văn trong văn b n"ạ ự ạ ả