Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 6: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh hiểu được sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự; thực hành luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!
Trang 1I. S k t h p các y u t k , t và bi u l tình c m ự ế ợ ế ố ể ả ể ộ ả
Trang 2 Y u t k : ế ố ể
+ Xe ch y ch m ch m , m tôi v y tôi ạ ầ ậ ẹ ẫ
+ Tôi ch y theo chi c xe ch m ạ ế ở ẹ
+ M kéo tôi lên xe ẹ
+ Tôi oà lên khóc
+ M tôi cũng s t sùi theo ẹ ụ
+ Tôi ng i bên m , đ u ng vào cánh tay m , quan sát g ồ ẹ ầ ả ẹ ươ ng m t m ặ ẹ
Y u t miêu t : ế ố ả
+ Tôi th h ng h c, trán đ m m hôi, ríu c chân l i ở ồ ộ ẫ ồ ả ạ
* Y u t bi u c m: ế ố ể ả
+ Hay t i s sung s ạ ự ướ ng,… sung túc (Suy nghĩ)
+ Tôi th y nh ng c m giác m áp l th ấ ữ ả ấ ạ ườ ng(c m nh n) ả ậ
+ Ph i bé l i ….vô cùng (phát bi u c m t ả ạ ể ả ưở ng)
Trang 3 Y u t miêu t và bi u c m làm cho ý nghĩa truy n ế ố ả ể ả ệthêm sinh đ ng và sâu s c h n.ộ ắ ơ
Các y u t miêu t giúp cho vi c k l i cu c g p g ế ố ả ệ ể ạ ộ ặ ỡ
gi a hai m con thêm sinh đ ng v màu s c, hình ữ ẹ ộ ề ắ
dáng, di n m o c a s vi c, nhân v t, hành đ ng.ệ ạ ủ ự ệ ậ ộ
Y u t miêu t giúp ngế ố ả ười vi t th hi n tình m u t ế ể ệ ẫ ửthiêng liêng, sâu n ng.ặ
Nh đó, đo n văn làm cho ngờ ạ ườ ọi đ c thêm xúc đ ng, ộtrăn tr , suy nghĩ trở ướ ự ệ ủc s vi c c a nhân v t.ậ
=> Các y u t này đan xen vào nhau.ế ố
=> Y u t miêu t , bi u c m làm cho vi c k ế ố ả ể ả ệ ể
chuy n thêm sinh đ ng, sâu s c h n, xúc đ ng làm ệ ộ ắ ơ ộ
cho ngườ ọi đ c, người nghe ph i suy nghĩ liên ả
tưởng
Trang 4
lßng t«i như mÊy cµnh hoa t ươ mØm c i ườ gi÷a bÇu trêi quang ®∙ng i
(“T«i ®i häc”- Thanh TÞnh)
Trang 5man cña buæ i tùu tr ườ ng
+ L¸ ngoµi đ ườ ng rông nhiÒu vµ trªn kh«ng
Trang 6Tôi đi h c ọ
* Miêu tả :
Sau m t h i tr ng thúc vang d i c lòng ộ ồ ố ộ ả
tôi, m y c u h c trò cũ đ n s p hàng d ấ ậ ọ ế ắ ướ i hiên r i đi vào l p ồ ớ
Các c u không đi. Các c u ch theo s c ậ ậ ỉ ứ
m nh kéo dìu các c u t i tr ạ ậ ớ ướ c hai chân các c u c d nh dàng mãi…du i m nh nh ậ ứ ề ỗ ạ ư
đá m t qu ban t ộ ả ưở ng t ượ ng.
* Bi u c m ể ả : Vang d i c lòng tôi…c m ộ ả ả
th y ch v vào lúc này…v ng v , lúng ấ ơ ơ ụ ề
túng…run run theo nh p b ị ướ c r n ràng ộ
trong các l p. ớ
Trang 7Bi u c m: ể ả Cháu van ông, nhà cháu
v a m i t nh đ ừ ớ ỉ ượ c m t lúc, ông tha ộ
cho!
bờ
Trang 8Miêu t : ả M t lão đ t nhiên co rúm ặ ộ
l i. Nh ng v t nhăn xô l i v i nhau, ạ ữ ế ạ ớ
ép cho n ướ c m t ch y ra. Cái đ u lão ắ ả ầ
ngh o v m t bên và cái mi ng móm ẹ ề ộ ệ
mém c a lão m u nh con nít. Lão hu ủ ế ư
hu khóc…
Bi u c m: ể ả Kh n n n… ông giáo i! ố ạ ơ
…A! lão già t l m! Tôi ăn v i lão ệ ắ ở ớ
nh th mà lão x v i tôi nh th ư ế ử ớ ư ế
này à?…
Trang 9Bài tập 2: Hãy viết một đoạn văn kể về những giây phút đầu tiên khi em gặp lại một ng ườ i thân sau một thời gian xa cách (chú ý sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong khi kể).
Gợi ý:
- Nên bắt đầu từ chỗ nào?
- Từ xa thấy ng iườ thân như thế nào? (Tả hình dáng, mái tóc…)
- Lại gần thấy ra sao? Kể hành động của mình và
ngườ thân, tả chi tiết khuôn mặt, quần áo…i
- Những biểu hiện tình cảm của 2 ng iườ sau khi gặp như thế nào? (vui mừng, xúc động thể hiện bằng các chi tiết nào? Ngôn ngữ, hành động, lời nói, cử chỉ, nét mặt…)
Trang 10LUY N T P VI T ĐO N VĂN T S K T H P V I Ệ Ậ Ế Ạ Ự Ự Ế Ợ Ớ
MIÊU T VÀ BI U C M Ả Ể Ả
I. T s vi c và nhân v t đ n đo n văn t s có y u t miêu t và bi u ừ ự ệ ậ ế ạ ự ự ế ố ả ể
c m:ả
Cho các s vi c và nhân v t sau (sgk/t83):ự ệ ậ
Ch ng may em đánh v m t l hoa đ p ẳ ỡ ộ ọ ẹ
Em giúp m t bà c qua đ ộ ụ ườ ng vào lúc đông ng ườ i và nhi u xe c qua l i ề ộ ạ
Em nh n đ c m t món quà b t ng nhân ngày sinh nh t hay ngày l , t t ậ ượ ộ ấ ờ ậ ễ ế
Trang 11*Quy trình vi t đo n văn t s : 5 bế ạ ự ự ước:
Bước 1: L a ch n s vi c chính ự ọ ự ệ
+ Có đ i t ố ượ ng là con ng ườ i (b)
+ Có đ i t ố ượ ng là đ v t (a) ồ ậ
+ S vi c mà con ng ự ệ ườ i là ch th ti p nh n: Nh n món quà (c) ủ ể ế ậ ậ
Bước 2: L a ch n ngôi k ự ọ ể
Bước 3: Xác đ nh th t k ị ứ ự ể
+ Kh i đ u t đâu? ở ầ ừ
+ Di n bi n th nào? ễ ế ế
+ K t thúc ra sao? ế
Bước 4: Xác đ nh các y u t miêu t , bi u c m s vi t trong đo n ị ế ố ả ể ả ẽ ế ạ văn.
Bước 5: Vi t thành đo n văn k chuy n, k t h p các y u t miêu t ế ạ ể ệ ế ợ ế ố ả
và bi u c m sao cho h p lí ể ả ợ
Trang 12Tìm hi u qui trình xây d ng đo n văn (đ 1).ể ự ạ ề
B1: L a ch n s vi c chính: đ i t ự ọ ự ệ ố ượ ng là đ v t (l hoa) ồ ậ ọ
B2: L a ch n ngôi k : th nh t, s ít ( ự ọ ể ứ ấ ố Tôi, Em).
. B m , anh, ch , em v ch ng ki n ố ẹ ị ề ứ ế
+ K t thúcế : Suy nghĩ c m xúc b n thân, tình c m ng ả ả ả ườ i thân. Bài h c kinh ọ
nghi m v tính c n th n ệ ề ẩ ậ
B4: Xác đ nh các y u t miêu t , bi u c m (D đ nh miêu t ph n nào? B c l ị ế ố ả ể ả ự ị ả ầ ộ ộ
c m xúc chi ti t nào? ) ả ở ế
+ L hoa đ p nh th nào? (miêu t ) ọ ẹ ư ế ả + Khi làm v thái đ , tình c m c a em ra sao? (bi u c m, suy nghĩ) ỡ ộ ả ủ ể ả
B5: Vi t thành đo n văn ế ạ
Trang 14L P DÀN Ý CHO BÀI VĂN T S Ậ Ự Ự
K T H P V I MIÊU T VÀ BI U C M Ế Ợ Ớ Ả Ể Ả
I. DÀN Ý C A BÀI VĂN T S :Ủ Ự Ự
1.Tìm hi u dàn ý c a bài văn t s ể ủ ự ự
* Tìm hi u văn b n: ''Món quà sinh nh t'' ể ả ậ
a. B c c: 3 ph n ố ụ ầ
M bài: t đ u… “la li t trên bàn” > Gi i thi u quang c nh bu i sinh nh t ở ừ ầ ệ ớ ệ ả ổ ậ
Thân bài: “Vui … không nói”: > K , t món quà SN đ c bi t ể ả ặ ệ
K t bài: Còn l i > C m nghĩ v món quà ế ạ ả ề
Trang 15 Hoàn c nh ả : Ngày sinh nh t c a Trang. ậ ủ
Chuy n x y raệ ả : Trang nhân v t chính, ngoài ra còn có ậTrinh, Thanh và các b n khác.ạ
Tính cách nhân v t :ậ
+ Trang: vui v , h n nhiên, bi t quý tr ng tình b n.ẻ ồ ế ọ ạ
+ Trinh: kín đáo, đ m th m, chân tình, quan tâm b n. ằ ắ ạ
Trang 16 M đ u ở ầ :
Bu i sinh nh t vui v s p k t thúc. Trang s t ru t vì ổ ậ ẻ ắ ế ố ộ
ngườ ại b n thân nh t ch a đ n.ấ ư ế
Di n bi n ễ ế :
Trinh đ n và gi i t a nh ng băn khoăn c a Trang. ế ả ỏ ữ ủ
Đ nh đi m món quà đ c đáo: chùm i Trinh chăm sóc t ỉ ể ộ ổ ừkhi còn là nh ng cái n ữ ụ
K t thúc ế :
C m nghĩ c a Trang v món quà sinh nh t đ c đáo.ả ủ ề ậ ộ
Trang 17-Các y u t miêu t : ế ố ả
“ su t c bu i sáng, nhà tôi t p ố ả ổ ấ
n p k ra ng ậ ẻ ườ i vào…. Các
b n ng i ch t c nhà… ạ ồ ậ ả
nhìn th y Trinh đang t ấ ươ ườ i c i
…. Trinh d n tôi ra v ẫ ườ n…
yên… b t đ u lo… t i thân và ắ ầ ủ
gi n Trinh… gi n mình quá… ậ ậ
gi n Trinh… gi n mình quá… ậ ậ tôi run run… C m n Trinh ả ơ
tôi run run… C m n Trinh ả ơ quá… quí giá làm sao…”
b c l tình c m b n bè b c l tình c m b n bè ộ ộ ộ ộ ả ả ạ ạ
chân thành và sâu s c ắ
chân thành và sâu s c ắ
C. Trình t k : C. Trình t k : ự ể ự ể Theo trình t th i gian ự ờ Theo trình t th i gian ự ờ
Trang 182. Dàn ý c a bài văn t s ủ ự ự
* Dàn ý c a bài văn t s g m 3 ph n ủ ự ự ồ ầ
a. M bài: ở Gi i thi u s vi c, nhân v t, tình ớ ệ ự ệ ậ
hu ng x y ra câu truy n ố ả ệ
b. Thân bài : K l i di n bi n theo m t trình t ể ạ ễ ế ộ ự
nh t đ nh (Câu truy n di n ra đâu, khi nào? ấ ị ệ ễ ở
V i ai? Nh th nào?) ớ ư ế
trong khi k c n xen miêu t , bi u c m ể ầ ả ể ả
c. K t bài: ế Nêu k t c c và c m nghĩ c a ng ế ụ ả ủ ườ i trong cu c ộ
Trang 19II. LUY N T P: Ệ Ậ
Bài t p 1: L p dàn ý văn b n “ Cô bé bán diêm ”ậ ậ ả
a.MB: Gi i thi u quang c nh đêm giao th a và gia c nh em bé ớ ệ ả ừ ả bán diêm .
b.TB: Lúc đ u do không bán đ ầ ượ c diêm nên s , không dám v ợ ề nhà tìm ch tránh rét, rét hành h Sau đó, em b t que diêm đ ỗ ạ ậ ể
Trang 20Bài t p 2 ậ : L p dàn ý cho đ bài sau: Hãy k v m t k ni m v i ậ ề ể ề ộ ỉ ệ ớ
ng ườ ạ i b n tu i th khi n em xúc đ ng và nh mãi ổ ơ ế ộ ớ
a.MB: Gi i thi u b n mình là ai ? K ni m nào v i ng ớ ệ ạ ỉ ệ ớ ườ ạ i b n đó
khi n mình xúc đ ng nh t ? ế ộ ấ
b.TB: K v k ni m đó: ể ề ỉ ệ
+ X y ra đâu ? Lúc nào ? V i nh ng ai ? ả ở ớ ữ
+ S vi c chính và các chi ti t ự ệ ế
+ Đi u gì khi n em xúc đ ng ? Xúc đ ng nh th nào ? ( k t h p y u ề ế ộ ộ ư ế ế ợ ế
t miêu t , bi u c m ) ố ả ể ả
c. KB: Em suy nghĩ gì v k ni m đó ? ề ỉ ệ