Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 5: Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội (Trường THCS Thành phố Bến Tre)

Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 năm học 2021-2022 - Bài 5: Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội (Trường THCS Thành phố Bến Tre) được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp học sinh biết được như thế nào là từ ngữ địa phương, biệt ngữ xã hội và sử dụng chúng một cách phù hợp;... Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

Bài:T  NG  Đ A PHỪ Ữ Ị ƯƠNG VÀ BI T NG  XàH IỆ Ữ Ộ

I TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

VD(SGK/56)

Sáng ra b  su i ,t i vào hang ờ ố ố Cháo  b   ẹ  rau măng  v n s n sàng ẫ ẵ

(H  Chí Minh,T c c nh Pác Pó)ồ ứ ả

Khi con tu hú g i b y ọ ầ Trái chiêm đang chín,trái cây ng t d n ọ ầ

V ườ n râm d y ti ng ve ngân ậ ế

B p ắ  rây vàng h t, đ y sân n ng đào ạ ầ ắ

       (Khi con tu hú­T  H u) ố ữ

Bắp và bẹ ở đây đều có nghĩa

là “ ngô ”,Trong 3 từ bắp,bẹ và

ngô ,từ nào là từ địa

phương,từ nào được sử dụng phổ biến trong toàn dân?

T  đ a ph ừ ị ươ ng T  toàn dân ừ

bẹ

b p ắ

ngô

Bắp và bẹ ở đây đều có nghĩa

là “ngô” Từ ngữ địa phương:

bắp, bẹ; Từ ngữ toàn dân:

ngô

?Tìm nh ng t  đ a ph ữ ừ ị ươ ng trong đo n th ,cho bi t  ạ ơ ế

nh ng t  đó đ ữ ừ ượ ử ụ c s  d ng   đ a ph ở ị ươ ng nào?Tìm 

nh ng t  toàn dân t ữ ừ ươ ng  ng v i nh ng t  đó? ứ ớ ữ ừ

Ghé tai m ,h i tò mòẹ ỏ

C  răng ông cũng  ng cho m  chèo?ớ ư ẹ

M  cẹ ười:Nói c ng,ph i xiêuứ ả

Ra kh i ông còn dám,tui ch ng li u b ng ông!ơ ẳ ề ằ

Nghe ra ông cũng vui lòngTui đi,còn ch y ra sông d n dò:ạ ặ

“Coi ch ng sóng l n,gió toừ ớ

Màn xanh đây m , đ p cho kín mìnhụ ắ

       (M  su t­T  H u) ẹ ố ố ữ

t i saoạ

ch uịvợ

­Các t  đ a ph ừ ị ươ ng trên đ ượ c dùng ch  y u    ủ ế ở

mi n Trung ề

? V y hãy cho bi t t  đ a ph ậ ế ừ ị ươ ng khác t  toàn  ừ

dân nh  th  nào? ư ế

     Khác v i t  ng  toàn dân,t  ng  đ a ph ớ ừ ữ ừ ữ ị ươ ng 

là t  ng  ch  s  d ng   m t(ho c m t s ) đ a  ừ ữ ỉ ử ụ ở ộ ặ ộ ố ị

ph ươ ng nh t đ nh ấ ị

II.BIỆT NGỮ XÃ HỘI

VD(SGK/57)

Đ c ví d  sau:ọ ụ

a)Nh ng đ i nào tình thư ờ ương yêu và lòng kính m n ế

mẹ tôi l i b  nh ng r p tâm tanh b n xâm ph m ạ ị ữ ắ ẩ ạ

đ n…M c d u non m t năm ròng m  tôi không g i ế ặ ầ ộ ẹ ửcho tôi l y m t lá th ,nh n ngấ ộ ư ắ ười thăm tôi l y m t ấ ộ

vài l i và g i cho tôil y m t đ ng quà.ờ ử ấ ộ ồ

   Tôi cũng cười đáp l i cô tôi:ạ

    ­Không !Cháu không mu n vào.Cu i năm th  nào ố ố ế

mợ cháu cũng về

 ?T i sao trong đo n văn này,có ch  tác gi  dùng t   ạ ạ ỗ ả ừ

mẹ ,có ch  tác gi  dùng t   ỗ ả ừ mợ ?Tr ướ c cách m ng  ạ

tháng Tám 1945,t ng l p nào trong xã h i n ầ ớ ộ ướ c ta, mẹ 

đ ượ c g i là  ọ m ,cha ợ  đ ượ c g i b ng  ọ ằ c u ậ ?

­M  và m  là hai t  đ ng nghĩa.Tác gi   ẹ ợ ừ ồ ả dùng t   ừ mẹ  đ  miêu t  nh ng suy nghĩ  ể ả ữ

-Ngỗng : điểm 2

-Trúng tủ :Đề bài ra đúng câu đã học, đã chuẩn bị

- Tầng lớp học sinh,sinh viên

thường sử dụng.

? Ngoài các bi t ng    ví d  (b),còn có nh ng  ệ ữ ở ụ ữ

bi t ng  nào em bi t và th ệ ữ ế ườ ng đ ượ c dùng đ i  ố

v i h c sinh? ớ ọ

TL:coppy,câygậy,trứngngỗng,cúp tiết,…

? Qua phân tích các ví dụ,hãy

cho biết biệt ngữ xã hội khác với

từ toàn dân như thế nào?

III SỬ DỤNG TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG, BIỆT NGỮ XÃ

HỘI

  Đ c ví d  sau và cho bi t có nên nói nh  v y v i  ọ ụ ế ư ậ ớ

m i ng ọ ườ i hay không?Vì sao?

  Vd1:  ­Con  i!Con ra tr ơ ướ ươ ấ c c i l y cho m  c y  ệ ấ

ch i.  ủ

    ­M   i!con có ch  c y ch i mô m ệ ơ ộ ấ ủ ồ

Vd2: B y choa có ch  mô m ầ ộ ồ

? Khi s  d ng t  ng  đ a ph ử ụ ừ ữ ị ươ ng ho c bi t ng  xã  ặ ệ ữ

h i c n chú ý đi u gì? T i sao không nên l m d ng  ộ ầ ề ạ ạ ụ TNĐP vá BNXH.

Ví dụ trên sử dụng những từ của địa phương(Miền Trung)do đó khi nói

với mọi người không nên sử dụng

những từ ngữ như vậy khiến cho

người nghe không hiểu.

1.­ Khi s  d ng t  ng  đ a  ử ụ ừ ữ ị

ph ươ ng ho c bi t ng  xã h i c n  ặ ệ ữ ộ ầ

ph i phù h p v i hoàn c nh giao  ả ợ ớ ả

ti p .  ế

­ Không nên l m d ng TNĐP và  ạ ụ BNXH vì s  gây khó hi u, hi u  ẽ ể ể

nh m ý ầ

?T i sao trong các đo n văn,th  sau đây,tác gi  v n ạ ạ ơ ả ẫdùng m t s  t  ng  đ a phộ ố ừ ữ ị ương và bi t ng  xã h i?ệ ữ ộ

­      Đ ng chí ồ mô nh  n aớ ữ

       K  chuy n Bình Tr  Thiênể ệ ị

       Cho b y tui ầ  nghe ví

       B p l a rung rung đôi vai đ ng chíế ử ồ

     ­Th a trong ư n  hi n ch ớ ệ ừ vô cùng gian kh ,ổ

       Đ ng bào ta ph i kháng chi n ồ ả ế ra ri

      (Theo H ng Nguyên,Nh )ồ ớ

­Cá nó đ  ể d m th ằ ượ ng áo ba đ  suy,khó ờ mõi l mắ       (Nguyên H ng,B  v )ồ ỉ ỏ

Qua 2 đo n trích c a 2 tác gi  ta th y h   ạ ủ ả ấ ọ

v n s  d ng t  đ a ph ẫ ử ụ ừ ị ươ ng và bi t ng  xã  ệ ữ

h i vì đ  tô đ m thêm màu s c đ a  ộ ể ậ ắ ị

ph ươ ng ,màu s c t ng l p xã h i,tính  ắ ầ ớ ộ

cách nhân v t ậ

2. Trong th  văn,tác gi  có th   s   ơ ả ể ử

d ng t  đ a ph ụ ừ ị ươ ng và bi t ng   ệ ữ

xã h i  đ  tô đ m thêm màu s c  ộ ể ậ ắ

đ a ph ị ươ ng ,màu s c t ng l p xã  ắ ầ ớ

h i,tính cách nhân v t ộ ậ

IV. LUY N T P Ệ Ậ

Bài t p 1:Tìm m t s  t  ng  đ a ph ậ ộ ố ừ ữ ị ươ ng 

n i em   ho c   vùng khác mà em  ơ ở ặ ở

bi t.Nêu t  ng  toàn dân t ế ừ ữ ươ ng  ng? ứ

(Theo m u trong Sgk) ẫ

Bài 1 : Tìm m t s  t  ng  đ a phộ ố ừ ữ ị ương n i em   ho c ơ ở ặ

ng.

ứ

Bài t p 2:Tìm m t s  t  ng  c a t ng l p  ậ ộ ố ừ ữ ủ ầ ớ

h c sinh ho c t ng l p xã h i khác mà em  ọ ặ ầ ớ ộ

bi t và gi i thích nghĩa c a các t  đó? ế ả ủ ừ

(Cho ví d  minh h a) ụ ọ

Bài t p 3:Trong nh ng trậ ữ ường h p giao ti p sau ợ ế

 a)Người nói chuy n v i mình là ngệ ớ ười cùng đ a ị

V  Nhà: ề

­H c bài,hoàn thành các bài t p ọ ậ

­Chu n b  bài: T c n ẩ ị ứ ướ c v  b ỡ ờ